CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG BÁN HÀNG TRỰC TUYẾN TRONG DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về hoạt động bán hàng trực tuyến 1. Cơ sở thực tiễn Hoạt động bán hàng trực tuyến là một mô hình kinh doanh rất phổ biến trên toàn thế giới. Trong mô hình này, các sản phẩm được bán trực tiếp từ nhà sản xuất đến người tiêu dùng thông qua các nhà bán hàng độc lập, thường được gọi là nhà phân phối độc lập hoặc nhà bán hàng trực tiếp.
Trên thế giới, theo số liệu Statista, tỷ trọng thương mại điện tử xuyên biên giưới trung bình của Đông Nam Á tăng từ 74 tỷ USD năm 2020 lên 120 tỷ USD nă 2021. Giai đoạn 2016-2020, tốc độ tặng trưởng đạt trung bình 37,7%/ năm, cao hơn mức trung bình toàn cầu 27,4% [ Tạp chí điện tử VnEconomy]. Theo số liệu hằng quý bộ công thương Mỹ công bố, doanh số ngành TMĐT của mỹ đã tăng hơn 30% trong khoảng thời gian từ quý I đến II năm 2020, mức tăng này do tác động từ địa dịch Covid 19 đã thúc đẩy chi tiêu trực tyến hơn. Theo dữ liệu điều tra, người tiêu dùng Mỹ đã chi 211,5 tỷ USD cho trực tuyến trong quý 2, tăng 31,8% so với quý trước đó [Teecom].
Tại Việt Nam, theo báo cáo TMĐT năm 2019, có khoảng 44.8 triệu người tham gia mua sắm trực tuyến và 88% số người sử dụng internet tham gia mua sắm trực tuyến ngày càng tăng, phần lớn tập trung mua bán trực tuyến trên các trang mạng xã hội, website và các sàn giao dịch. Mạng xã hội năm 2019 được đánh giá là công cụ hiệu quả nhất trong quá trình hỗ trợ doanh nghiệp kinh doanh bán hàng trực tuyến. Tiếp đố là hiệu quả bán hàng thông qua website của doanh nghiệp 926%), thông qua ứng dụng di động ( 20%) và thông qua sàn TMĐT (19%) [ Báo cáo chỉ số thương mại điện tử 2020]. Về phía doanh nghiệp, khảo sát của VECOM cho thấy năm 2019, tỷ lệ doanh nghiệp có tham gia kinh doanh trên mạng xã hội đạt tỷ lệ 39%, cao hơn đáng kể so với kinh doanh trên sàn giao dịch TMĐT (17%) và gần tương đương với tỷ lệ kinh doanh trên website (42%).
Đáng chú ý, tỷ lệ này có xu hướng tăng qua các 14 năm và cao hơn đáng kể so với năm 2015 (28%). Hiệu quả kinh doanh qua mạng xã hội cũng được doanh nghiệp đánh giá cao (40% cho biết hiệu quả cao), lớn hơn rất nhiều so với các hình thức kinh doanh trực tuyến khác.[Báo cáo nghiên cứu thương mại điện tử trên mạng xã hội tại Việt Nam: Một số vấn đề pháp lý, tr. Khái niệm về hoạt động bán hàng trực tuyến Bán hàng là hoạt động quan trọng của hầu hết các doanh nghiệp và có nhiều cách hiểu về bán hàng. Chúng ta có thể hiểu bấn hàng là oạt động trao đổi sản phẩm hay dịch vụ của người bán cho người mua để được nhận lại tiền, vật phẩm hoặc giá trị trao đổi theo thỏa thuận.
Theo Luật Thương mại Việt Nam năm 1997, mua bán hàng hóa là hành vi thương mại của thương nhân, theo đó người bán nhận tiền và có nghĩ vụ giao hàng cho người mua, còn người mua có quyền nhận hàng và phải trả tiền cho người bán. Bán hàng trực tuyến được hiểu là hoạt động kinh doanh, buôn bán, trao đổi hàng hóa diễn ra trên mạng internet. Nếu bán hàng truyền thống người bán cần có cửa hàng vật lý thì bán hàng online lại không cần phải có một cửa hàng hiện hữu. Nhà bán hàng cũng không cần quản lý quá nhiều nhân sự để vận hành cửa hàng online.
Họ sẽ thực hiện mọi thao tác kinh doanh bằng máy tính hoặc các thiết bị di động thông minh. Bán hàng trực tuyến là một ứng dụng của TMĐT. Về bản chất, bán hàng trực tuyến cũng là quá trình bán hàng hóa đến người tiêu dùng còn người bán nhận được tiền từ người mua giống như bán hàng truyền thống. Tuy nhiên bán hàng trực uyến được thực hiện trên cơ sở sử dụng phương tiện điện tử, mạng internet để tiến hành giao dịch từ xa, người mua và bán không cần thiết phải gặp nhau.
Phương tiện điện tử được hiểu là các phương tiện hoạt động dựa trên công nghệ điện, hoặc có kết nối các mạng viễn thông, internet. Với sự phát triển của internet và công nghệ thông tin, nhiều phương tiện điện tử mới được sử dụng làm hoạt động bán hàng trực tuyến trở nên thuận tiện hơn. Từ đó, có thể hiểu bán hàng trực tuyến là việc bán hàng hóa và dịch vụ qua internet và các kênh điện tử khác đến khách hàng thông qua các phương tiện điện 15 tử. Với bán hàng trực tuyến, người mua và người bán có thể tiến hành mua bán, trao đổi hàng hóa mà không cần phụ thuộc thời giam và địa điểm, chỉ cần có internet.
Các phương tiện điện tử như điện thoại thông minh, máy tính, laptop. được người mua và người bán sử dụng để thực hiện giao dịch giúp cho cả hai bên luôn đạt được sự chủ động cao nhất. Ý nghĩa về hoạt động bán hàng trực tuyến 1. Ý nghĩa đối với doanh nghiệp Mở rộng thị trường: vì nền tảng bán hàng trực tuyến sử dụng internet để kết nối với người tiêu dùng nên quy mô tiếp cận khách hàng vô cùng rộng lớn, không có rào cản về vị trí địa lý, vùng lãnh thổ, biên giới, mở rộng thị trường nhanh chóng.
Tiết kiệm chi phí: khi kinh doanh trên sàn TMĐT – bán hàng trực tuyến, chỉ cần chi ra một khoản hoa hồng nhỏ, doanh nghiệp đã tiết kiệm được chi phí bán hàng, chi phí marketing, truyền thông, phân phối và tối ưu quy trình, giảm nhân lực từ đó tăng lợi nhuận. Giảm lưu kho hàng hoá: Nhờ quy trình sản xuất theo thực tế nhu cầu khách hàng mà doanh nghiệp có thể giảm chi phí lưu kho hàng hoá và quy trình quản lý cũng thuận tiện hơn. Bán hàng và chăm sóc khách hàng 24/7: với công nghệ tư vấn online, thanh toán online, doanh nghiệp có thể bán hàng và giải đáp thắc mắc cho khách hàng 24/7 mà không cần có sự can thiệp của con người. Nhờ vậy trải nghiệm mua bán được cải thiện và tăng doanh thu.
Ý nghĩa đối với người tiêu dùng Đa dạng lựa chọn: khách hàng được tiếp cận với nhiều nhà sản xuất, phân phối cùng lúc nên lựa chọn hàng hoá cũng đa dạng hơn. Nhanh chóng tìm thấy sản phẩm mình cần, có thể so sánh về giá cả trước khi chọn mua. Tiếp cận sản phẩm cá nhân hoá: nhiều doanh nghiệp sản xuất sản phẩm đáp ứng nhu cầu cấ nhân hoá của người dùng. Vì thế khách hàng có thể sở hữu những mẫu mã độc đáo, thể hiện rõ cá tính của bản thân.
16 Tiết kiệm thời gian tìm kiếm: thay vì phải đi lại nhiều lần để tìm sản phẩm ưng ý, chỉ với những thao tác đơn giản, người dùng đã có thể tìm thấy sản phẩm mình cần, đáp ứng nhu cầu cá nhân về mẫu mã, tính năng, giá cả mà không mất quá nhiều thời gian. Có thể mua bán mọi lúc mọi nơi: bất cứ khi nào người dùng cần đều có thể thực hiện giao dịch mua bán mà không cần tuân thủ theo bất kỳ khung giờ nào. Các hình thức hoạt động bán hàng trực tuyến 1. Bán hàng trên mạng xã hội Mạng xã hội ngày bản chất là nền tảng giải trí, giúp mọi người kết nối với nhau.
Tận dụng lượt tương tác trên mạng xã hội, việc kinh doanh trực tuyến qua trang mạng xã hội đem lại nguồn thu lớn cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp có thể bán hàng trực tuyến qua trang facebook cá nhân, hội nhóm , qua instagram , youtube hay zalo. Đây là những kênh bán hàng phổ biến được quan tâm và được chú trọng nhất hiện nay. Bán hàng trên sàn TMĐT Thương mại điện tử là một trong những kênh bán hàng trực tuyến được rất nhiều người bán hàng tin dùng.
Hiện nay ở Việt Nam cũng có rất nhiều các kênh bán hàng trực tuyến được nhiều người dùng như: Lazada, Shopee, Tiki,… Mô hình bán hàng này được các trang thương mại điện tử hỗ trợ về thiết kế cửa hàng, vận chuyển, chăm sóc khách hàng và hơn thế nữa được tiếp cận đến một lượng khách hàng khổng lồ đang sử dụng các phầm mềm này. Bán hàng qua website Trong số các hình thức bán hàng trực tuyến, website là nền tảng cơ bản nhưng sẽ có phần kén người bán. Thông thường, website phù hợp cho các nhà bán có chi phí, đầu tư chuyên về một số dòng sản phẩm với định hướng phát triển lâu dài. Để bán hàng qua website hiệu quả, ta cần biến nó trở thành là nơi cung cấp thông tin cho khách hàng hoặc triển khai tương tự với hình thức thương mại điện tử để 17 khách có thể mua hàng, thanh toán trực tiếp trên đó.
Đây là hướng đi tích cực và bền vững cho sự phát triển lâu dài của doanh nghiệp. Quy trình bán hàng trực tuyến Để theo dõi và xử lý đơn hàng một các hiệu quả, khi kinh doanh online, cần có quy trình xử lý đơn hàng một cách hiệu quả. Tiếp nhận đơn hàng Xử lý đơn hàng Thực hiện đơn hàng Xử lý thanh toán Thực hiện dịch vụ sau bán Sơ đồ 1.1 Quy trình bán hàng trực tuyến (Nguồn: Quản trị bán hàng trực tuyến, Hoàng Cao Cường, 2022) 1. Tiếp nhận đơn hàng Đặt hàng trực tuyến là việc người mua sử dụng các phương tiện điện tử như máy tính, điện thoại thông minh.
có kết nối mạng để mua hàng. Các đơn đặt hàng được chuyển từ các kênh khác nhau tới người bán với các thông tin cần thiết mà khách hàng đã cung cấp. Các doanh nghiệp sẽ tiếp nhận các yêu cầu đặt hàng và có phản hồi tới người mua. Xử lý đơn hàng Sau khi tiếp nhận đơn hàng cần xử lý đơn nhanh và chính xác để có thể đem sản phẩm tới tay người tiêu dùng.
Các công việc chủ yếu trong xử lý đơn đặt hàng của bán hàng trực tuyến bao gồm nhập đơn hàng, kiểm tra đơn hàng, xuất hóa đơn bán hàng. Khi xử lý đơn cần đảm bảo đơn hàng được xử lý chính xác, tránh nhầm 18 lẫn gây ra những thiệt hại trong quá trình thực hiện đơn hàng. Sau khi xử lý đơn hàng thành công, cần gửi xác nhận tới người mua và bộ phận khác ( bộ phận kho, bộ phận giao hàng. Thực hiện đơn hàng Sau khi xử lý đơn hàng thành công, doanh nghiệp phải thực hiện các công việc tiếp để giao hàng cho người mua.
Việc đầu tiên đó là thông báo cho khách hàng để xác nhận đơn hàn sẽ được giao và đang ở kho hàng và đi ở khu vực nào.