CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ XÚC TIẾN THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ XUYÊN BIÊN GIỚI 1. KHÁI QUÁT VỀ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ XUYÊN BIÊN GIỚI 1. Thương mại điện tử 1. Định nghĩa TMĐT Theo nghĩa hẹp, thương mại điện tử có thể hiểu là việc mua bán, trao đổi các sản phẩm, dịch vụ bằng cách sử dụng các phương tiện điện tử và mạng Internet giữa doanh nghiệp này với doanh nghiệp khác, giữa doanh nghiệp với khách hàng, hay giữa khách hàng này với khách hàng khác,… Thương mại điện tử theo nghĩa rộng không bị bó hẹp chỉ ở việc mua bán sản phẩm và dịch vụ mà được hiểu là việc các doanh nghiệp tiến hành toàn bộ các hoạt động kinh doanh của mình thông qua Internet và các phương tiện điện tử.
Tại Việt Nam, theo nghị định số 52/2013/NĐ-CP về TMĐT thì “Thương mại điện tử là việc tiến hành một phần hoặc toàn bộ quy trình của hoạt động thương mại bằng phương tiện điện tử có kết nối với mạng internet, mạng viễn thông di động hoặc các mạng mở khác.” Một số định nghĩa khác về thương mại điện tử của các tổ chức quốc tế: Bảng 3.1: Khái niệm về Thương mại điện tử của một số tổ chức quốc tế Định nghĩa Nguồn Thương mại điện tử bao gồm việc sản xuất, quảng cáo, bán hàng và phân phối sản phẩm được mua bán và thanh toán trên mạng Tổ chức Internet, nhưng được giao nhận một cách hữu hình, cả các sản Thương mại thế phẩm giao nhận cũng như những thông tin số hoá thông qua mạng giới (WTO) Internet Thương mại điện tử là công việc kinh doanh được tiến hành thông Ủy ban TMĐT qua truyền thông số liệu và công nghệ tin học kỹ thuật số của APEC “TMĐT là việc thực hiện toàn bộ hoạt động kinh doanh bao gồm marketing, bán hàng, phân phối và thanh toán (MSDP) thông qua UNCITAD các phương tiện điện tử.” 8 TMĐT bao gồm các giao dịch thương mại thông qua các mạng viễn thông và sử dụng các phương tiện điện tử. Nó bao gồm TMĐT gián tiếp (trao đổi hàng hóa hữu hình) và TMĐT trực tiếp (trao đổi hàng hóa vô hình). TMĐT cũng được hiểu là hoạt động kinh doanh điện tử bao gồm: mua bán điện tử hàng hóa, dịch vụ, Theo Liên giao hàng trực tiếp trên mạng với các nội dung số hóa được, minh châu Âu chuyển tiền điện tử - EFT(electronic fund tranfer); mua bán cổ (EU) phiếu điện tử - EST (electronic share trading); vận đơn điện tử e- B/L (electronic bill of lading); đấu giá thương mại - commercial auction; hợp tác thiết kế và sản xuất; tìm kiếm các guồn lực trực tuyến; mua sắm trực tuyến - online procurement; marketing trực tiếp, dịch vụ khách hàng sau khi mua bán… TMĐT gồm các giao dịch thương mại liên quan đến các tổ chức Theo Tổ chức và cá nhân dựa trên việc xử lí và truyền đi các dữ kiện đã được số hợp tác và phát hóa thông qua các mạng mở (như Internet) hoặc các mạng đóng có triển kinh tế cổng thông với mạng mở (như AOL). (OCED) Thương mại điện tử là làm kinh doanh có sử dụng các công cụ AEC điện tử, định nghĩa này rộng, coi hầu hết các hoạt động kinh doanh (Association từ đơn giản như một cú điện thoại giao dịch đến những trao đổi for Electronic thông tin EDI phức tạp đều là thương mại điện tử.
Commerce) Thương mại điện tử là công việc trao đổi thông tin thương mại thông qua các phương tiện điện tử, không cần phải in ra giấy bất UNCITRAL cứ công đoạn nào của toàn bộ quá trình giao dịch (Nguồn: Tác giả tự tổng hợp) 1. Đặc trưng của thương mại điện tử Thứ nhất, các giao dịch thương mại được thực hiện thông qua các phương thức điện tử. Nhờ các phương tiện điện tử mà người bán và người mua có thể thực hiện các hoạt động mua bán, chuyển giao, trao đổi các hàng hóa, dịch vụ hoặc các thông tin về hàng hóa, dịch vụ có thể truyền tải bằng kỹ thuật điện tử một cách dễ dàng bằng các công cụ như thư điện tử, thông điệp điện tử, quảng cáo điện tử (quảng cáo banner ads, quảng cáo pop-up, quảng cáo trung gian,. Vì vậy, nội dung các giao dịch 9 có thể được cung cấp, truyền tải mà không cần phải thể hiện bằng các văn bản giao dịch giấy.
Thứ hai, TMĐT có liên quan chặt chẽ với thương mại truyền thống, luôn gắn liền với thương mại điện tử truyền thống và chịu sự tác động của thương mại truyền thống. TMĐT có quan hệ mật thiết với với TMTT, các giao dịch TMĐT được thực hiện trên cơ sở các giao dịch TMTT, nhiều công việc và quá trình giao dịch thương mại điện tử có liên quan đến thương mại truyền thống. Thứ ba, thương mại điện tử phụ thuộc vào sự phát triển của mạng máy tính và Internet. Sự phát triển mạnh mẽ của Internet đã đem nhiều cơ hội cho kinh doanh cho các doanh nghiệp và tạo điều kiện cho sự hình thành và phát triển của TMĐT.
Cơ sở hạ tầng của thương mại điện tử chính là mạng máy tính và Internet, các giao dịch cũng chủ yếu được thực hiện thông qua mạng máy tính và Internet. Do đó, sự phát triển của TMĐT gắn liền với sự phát triển của mạng máy tính và Internet. Thứ tư, thương mại điện tử có tốc độ xử lí nhanh. Các giao dịch của thương mại điện tử được thực hiện thông qua các phương tiện điện tử và mạng máy tính.
Trên cơ sở đó mà thương mại điện tử có thể đạt được tốc độ xử lí nhanh hơn giúp các người bán và người mua tiết kiệm được thời gian, chi phí, nhân lực,. trong các hoạt động kinh doanh của mình. Thứ năm, với thương mại điện tử, các bên trong giao dịch không cần gặp mặt trực tiếp cũng như không đòi hỏi có sự quen biết từ trước bởi các bên có thể tìm kiếm trao đổi, đàm phán và kí kết hợp đồng với đối tác thông qua Internet và các thiết bị điện tử ngay cả khi các bên ở những nơi khác nhau trong một nước hay ở các nước khác nhau trên thế giới bởi việc sử dụng internet và các thiết bị điện tử cho phép mọi người trên thế giới có thể liên lạc, kết nối trực tiếp với nhau. Thứ sáu, thị trường thương mại điện tử không bị giới hạn và phân biệt bởi khái niệm biên giới quốc gia mà mở rộng ra là một thị trường toàn cầu và là thị trường không biên giới.
Chính vì vậy mà người mua ngày nay có thể mua hàng hóa, dịch vụ đáp ứng nhu cầu của mình dễ dàng, tiện lợi hơn với mức giá tốt, các doanh nghiệp có thể dễ dàng tìm được và lựa chọn được đối tác của mình một cách nhanh chóng với giá cả cạnh tranh. Thứ bảy, các chủ thể tham gia thương mại điện tử bao gồm ít nhất là 3 chủ thể đó là: người bán, người mua, người cung cấp dịch vụ. Trong điều 24 nghị định số 10 52/2013/NĐ-CP về Thương mại điện tử cũng quy định các chủ thể tham gia hoạt động thương mại điện tử là: người sở hữu website thương mại điện tử bán hàng; thương nhân, tổ chức cung cấp dịch vụ thương mại điện tử; người bán; khách hàng; thương nhân, tổ chức cung cấp hạ tầng; Các thương nhân, tổ chức, cá nhân sử dụng thiết bị điện tử có nối mạng khác để tiến hành hoạt động thương mại. Như vậy, so với các hoạt động thương mại trước đây, chủ thể tham gia vào các giao dịch thương mại có thêm sự xuất hiện của nhà cung cấp các dịch vụ mạng - người tạo ra môi trường cho các giao dịch điện tử.
Thứ tám, hệ thống thông tin trong TMĐT là thị trường. Trước kia, đối với thương mại truyền thống, hệ thống thông tin chỉ là công cụ để các bên trong giao dịch trao đổi dữ liệu với nhau, khác với thương mại điện tử, hệ thống thông tin chính là cơ sở để tạo nên thị trường - nơi có thể tìm được các đối tác, thực hiện trao đổi thông tin, hàng hoá, dịch vụ và thanh toán. Thứ chín, thương mại điện tử phụ thuộc vào sự phát triển của công nghệ thông tin và khả năng sử dụng công công nghệ thông tin của người dùng. Do đó, để phát triển TMĐT cần xây dựng và không ngừng nâng cao trình độ công nghệ thông qua phát triển cơ sở hạ tầng kĩ thuật của TMĐT như mạng máy tính và khả năng kết nối qua mạng với các cơ sở dữ liệu thông tin toàn cầu.
Bên cạnh đó, TMĐT phụ thuộc vào mức độ số hóa. Mức độ số hóa chính là mức độ chuyển đổi các hệ thống thường sang hệ thống kỹ thuật số. Do đó, tùy vào mức độ số hóa của nền kinh tế và khả năng hội nhập số hóa với nền kinh tế toàn cầu mà TMĐT phát triển ở mức cao hay thấp. Các hình thức kinh doanh của thương mại điện tử Xét về các hình thức kinh doanh của thương mại điện tử thì có thể chia thành 5 hình thức đó là: thương mại điện tử B2B, thương mại điện tử B2C, thương mại điện tử C2C, thương mại điện tử B2G, thương mại điện tử C2B.
Trong đó, B2B và B2C là hai hình thức kinh doanh thương mại điện tử chính, chủ yếu và cơ bản của TMĐT. Thương mại điện tử giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp - B2B (Business - to - Business): là hình thức kinh doanh mà việc mua bán, trao đổi các sản phẩm, dịch vụ diễn ra thông qua sử dụng các phương tiện điện tử và mạng Internet giữa doanh nghiệp này với doanh nghiệp khác hay giữa các doanh nghiệp với nhau. Các hoạt động giao dịch mua bán giữa các doanh nghiệp có thể diễn ra trên các sàn thương mại điện tử, hoặc các kênh thương mại điện tử của từng doanh nghiệp qua đó, các doanh nghiệp có thể 11 trao đổi thông tin, chào hàng, tìm kiếm các nhà cung ứng, đặt hàng, ký kết hợp đồng và tiến hành thanh toán trong các giao dịch. Thương mại điện tử giữa doanh nghiệp và khách hàng - B2C (Business - to - Consumer): là hình thức kinh doanh bán lẻ trực tiếp từ các doanh nghiệp cung ứng sản phẩm đến người tiêu dùng.
Các doanh nghiệp cung ứng sản phẩm ở đây có thể là các nhà sản xuất sản xuất ra sản phẩm hoặc các cửa hàng phân phối sản phẩm. Các sản phẩm kinh doanh theo hình thức này có thể là sách, đĩa nhạc, quần áo, giày dép, đồ chơi, đồ điện tử, máy tính, tai nghe,. Nhờ thương mại điện tử B2C mà người tiêu dùng có thể tiếp cận và mua những sản phẩm chính hãng, giá cả thấp hơn, giảm rủi ro trong việc mua hàng.