CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIEN VE HANH VI MUA. TRUC TUYẾN CUA NGƯỜI TIÊU DUNG 1. Lý thuyết hành vi người tiêu dùng LLL Khái niệm về hành vi người iêu đàng Khái niệm "Hành vi người tiêu dùng” là một khái niệm cơ bản khi nghiên cứu về hành. vi mua hang.
“Theo khoản 1 Digu 3 Luật bảo vệ qu: lợi người tiêu đùng 2010 [6] quy định Người tiêu dùng là người mua, sử dụng hàng hóa, dịch vụ cho mục đích tiêu dùng, sinh hoạt ‘cia cá nhân, gia đình, tổ chức. Người tiêu dùng về cơ bản la có các hoạt động mua sắm iêu dùng bao gồm nhiều hoạt động khác nhau, mục dich tiêu dùng có thé cho bản thân hoặc một chủ thé nào khác. Vi vậy hành vi người têu ding tác động từ va trỏ của những cả nhân tham gin vào quyết định mua và có thể phân biệt người tiêu dùng gắn với vai trd quyết định mua theo 5 vai tò khi họ tham gia vào quả nh mua sắm: ~ Người khởi xướng: người đầu tiên đưa ra ý trởng mua một sản phẳnV dich vụ eu thể ~ Người ảnh hưởng: người có ý kiến quan điểm có ảnh hưởng đến quyết định. Người e6 ảnh hưởng có thể phân biệt thành hai loại: Người ảnh hưởng có ti chất cổ vấn và người ảnh hưởng cổ tính chất áp đặt - Người quyết định: Người đưa ra quyết định mua hay Không mua, mua như thể nào hay mua ở đâu? ~ Người mua: Người thực biện việc mua sắm thực tẾ - Người sử dụng: Người tiêu dùng sử dụng sản phẩm hay dịch vụ “Trên cơ sở tiếp cận từ nhiều góc độ khác nhau, các tác giả trên thé giới đưa ra những khái niệm về hành vi người tiêu dùng như sau; “Theo Blackwell và các cộng sự (2006) [7]: "Hành vi tiêu dùng là toàn bộ những hoạt động liên quan trực tiếp tới qué trình tìm kiếm, thu thập, mua sắm, sở hữu, sử dung, loi bỏ sin phẩm dịch vụ.
Nổ bao gồm cả những qué trình ra quyết định diễn ra trước, trong va sau các hành động đó”. "Nhìn chung có thể khái quát hiểu hành vi của người ti dùng là toàn bộ hành động mà người tiêu dùng bộc lộ ra trong quá trinh diễu tra, mua sắm, sử dụng, đánh giá và chỉ tiêu cho hang hóa và dịch vụ nhằm thỏa mãn nhu cầu của họ. ing có thể nói theo một cách khác hành vi người tiêu dùng là cách thức mà người tiêu dùng sẽ thực hiện để đưa ra các quyết định sử dụng tài sản của mình (iễn bạc, thời gian, công sức) liên «quan đến việc mua sim và sử dung hàng hóa, dich vụ nhằm thỏa mãn như cầu cả nhân Để xây dựng một chiến lược kinh doanh hay chiến lược marketing tốt cần phải nắm. bắt rỡ các thành 16 tắc động nên nhu cầu sử dụng hàng hóa của người tiêu ding.
Do vây những nha quản tị cần phân ích, inh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tổ tác động đến hành vi của người tiêu dùng từ đó đưa ra những chiến lược khai thác phù. Phillip đã nghiên cứu đưa ra mô hình hành vĩ người tiêu đồng để mô tả mỗi quan hệ giữa các nhân tổ tác động đến hộp đen ý thức người tiêu dùng và những phản ứng ap lại các kích thích từ các nha tổ tác động đó như sau: “Các nhân tổ kích thích | | "Hộp đen ý thức" của người Phân ứng đáp lại tiêu dùng Ph 8 đáp lạ Marketing |Môimường kmmé | [Cea lỌánmawkdml [2 bon hing hie Sản phẩm |KHKI INhan thúc vin đề [La chọn nhãn hiệu Gái [Van boa [Tìm kiểm thông tin | _ [L-¥# chon nhà cung ứng 'Phan phi ion lDánh giá im Ls chon dại gian phíp [Quset định mã Lựa chọn khối lượng [Canh tranh (Hành vi sau mua.1: Mô hình hảnh vi người tiêu dng Các nhân tổ kích thích là tt cả các tác nhân, lực lượng bên ngoài người iêu ding có thé gây ảnh hưởng đến hành vi của người tiêu dùng. Nhìn theo mỏ hình có thé thấy chúng được chia thành hai nhóm chính. Nhóm 1: Các tác nhân kích thích của marketing: sản phẩm, giá bán, cách thức phân.
phối và các hoạt động xúc tiền. Các tác nhân này nằm trong khả năng kiểm soát của các doanh ng ep. Nhóm 2: Các tác nhân kích thích không thuộc quyền kiểm soát tuyệt đối của các doanh. nghiệp, bao gồm: môi trường kinh tế, cạnh tranh, chính trị, văn hóa, xã hội "Hộp đen" ÿ thức của người tiêu dũng: La cách gọi bộ não cia con người và cơ chế hoạt động của nó trong việc tiếp nhận, xử lí các kích thích và đề xuất các giải pháp đáp.
ứng ở lạ các ích thích. "Hộp đen" ý thức được chia thinh hai pin Phin thứ nhất: đặc tính của người tiêu dùng. Nó ảnh hưởng cơ bản đến việc người tiêu. dùng sẽ tiếp nhận các kích thích và phản ứng đáp lại các tác nhân đó như thể nào? Phần thứ hai: quá tình quyết định mua của người tiêu đăng, là toàn bộ 19 tình người tiêu dùng thực hiện các hoạt động liên quan đến sự xuất hiện của ước muốn, tìm kiếm.
thông tin, mua sắm, tiêu ding và những cảm nhận họ có được khi tiêu ding sản phẩm. Kết quả mua sắm sản phẩm của người tiêu dùng sẽ phụ thuộc vio các bước của lội trình nay có được thực hiện t hay hay không. Chính vì vậy, để người tiêu ding ra quyết định mua hàng nhanh nhất cho sản phẩm của mình thi doanh nghiệp cln tập trung phân tích ở khâu này Những phản ứng dip lại của người tiêu dùng là những phản ứng người tiêu ding bộc lộ trong quá trình trao đổi mà ta có thé quan sát được. Chẳng hạn, hành vi tìm kiếm.
thông tin về hàng hóa, dich vụ: lựa chọn hàng héa, nhãn hiệu, nhà cung mg: lựa chọn thời gian địa điểm, khối lượng mua sắm.2 Ý nghĩa cia việc nghiên cứu hành vỉ người tiêu dùng 'Việc nghiên cứu hành vi người tiêu dùng nhằm mục đích nhận biết và hiểu đúng thị yếu của khách hing. Khi đáp img được đúng như cầu thì khả năng mua hàng của người tiêu dùng tự động tăng. Vì vậy việc nghiên cứu hành vi người tiêu dùng sẽ <dem lại những lợi ích cơ bản cho doanh nghiệp như sau: - Giúp doanh nghiệp có thể tăng hiệu quả cạnh tranh so với các đối thi cạnh tanh của mình - Giúp doanh nghiệp xây dựng kế hoạch trí khai sin phẩm mới và các chiến lược marketing kích thích hành vi mua hàng. Ví dụ: thiết kế các sin phẩm có hình dang, kích thước, màu sắc, chức năng phù hợp với thị hiểu và sở thích của khách hang mục tiêu.
Nhờ đồ ma thu hút được sự chú ý của khách hàng = Sự hiểu biết về khách hàng còn giúp doanh nghiệp xây dựng các chiến lược marketing tác động trở lại khách hàng. Tir đó gia tăng hiệu quả kinh doanh. Nghiên cứu hành vi của người tiêu dùng rất quan trong bởi vì cách này các nhà quản trị có thể biểu những gi ánh hưởng đến quyết định mua hing của người tiêu dùng từ đó có thé đưa ra chi lược marketing phù hợp. Khi phân tích bảnh vi người tiêu dùng sẽ cho thấy: - Người tiêu ding nghĩ gi và họ cảm thấy thé nào về các lựa chọn thay thé khác nhau (nhăn hiệu, sản phẩm, giá cả) - Điều gi ảnh hưởng đến người tiêu ding để lựa chọn giữa các lựa chon khắc nhau - Hành vĩ của người tiêu ding trong khi nghiên cứu và mua sắm ~ Mỗi trường của người iều ding (bạn bẻ, gia din, truyền thông) ảnh hưởng đến hành vi của họ như thể nào.
Hanh vi của người tiêu dùng thường bị ảnh hưởng bởi các yêu tổ khác nhau. Trong hầu hết các trường hợp, các thương hiệu ảnh hưởng đến hành vi của người tiêu ding chỉ với những thứ họ có thể kiếm soát, Vậy dau là những yếu tổ ảnh hưởng đến người tiêu dùng để nói đồng ý. Có ba loại yêu tổ ảnh hưởng đến hành vi của người tiêu dùng: Yếu tổ cá nhân: lợi ích và ý kiến của một cá nhân có thể bi ảnh hưởng bởi nhân khẩu học (tuổi, giới tính, văn hóa), 'Yếu tổ tâm lý: phản ứng của một cá nhân đối với thông điệp marketing sẽ phụ thuộc. vào nhận thức và thái độ của họ.
10 Cá ấu tổ xã hội: gia đình, bạn bè, nh độ học vấn, phương tiện truyền thông xã hội. thu nhập, tất cả đều ảnh hưởng đến hành vi của người tiêu dùng, 1. Quá trình quyết định mua sắm của người tiêu ding Bat kỳ người tiêu ding nảo cũng có thể tính toán được lựa chọn sẽ tối đa hóa tiện ich của minh vi tgo ra một sự Iya chọn phù hợp, Để có được một sin phẩm người tiêu ‘ding phải trải qua cả một quá trình mới có thể đưa ra quyết định mua cuối cùng, Theo Koller và Keller (2012), quá trình thông qua quyết định mua sắm của người tiêu ding diễn ra qua 5 bước: Bước 1: Ý thức được nhu cầu (Nhận dang vấn đề mua) Dây là bước đầu tiên trong quá trình quyết định mua. Tiến trình mua được xuất phát từ nhủ cầu muốn được thỏa mãn của người tiêu dùng.
Khả năng có ý thức được nhủ câu là cảm giác của người tiêu ding vé sự khác biệt giữa trạng thái thực tại dang cảm nhận. và trạng thái mong muốn có được, Nhu cầu có thể phát sinh do các kích thích bên trong (từ tắc động của các quy luật sinh. học, tâm lý) hoặc bên ngoài (kích thích của marketing) hoặc cả hai, Khi nhu cầu đạt dn đinh điểm, người tiêu dùng sẽ hành động để thoả mãn mong muốn đó. Bước 2: Tìm kiếm thông tin Khi đã xác định ý thức được nhu cẩu mong muốn được thỏa mãn, người tiêu dùng bắt đầu bước vào giai đoạn thôi thúc mong muốn cố được, Người iêu dig bắt đầu hành động tìm kiểm thông tin để đáp ứng như cầu.
Kết quả của việc tìm kiểm thông tin là người tiêu dùng hiểu biết thêm vé các thương hiệu và sản phẩm hiện có cũng như các đặc tinh của chúng, Trén cơ sở hiễu biết thêm này, người tiêu dùng sẽ đưa ra ác tiêu chuẩn lựa chọn mua. Từ vô số các thương hiệu sản phẩm trên thị trường, người tiêu. dàng sẽ hướng sự chú ý của họ vio những sản phẩm họ biết và những sản phẩm họ dig định lựa chọn. Bước 3: Đánh giá các phương án in Khí lựa chọn sản phim để mua và tiêu ding, người tiêu dùng muỗn thỏa mãn ở mức độ cao nhất nhu cầu của mình.