Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam hội nhập và duy trì đà tăng trưởng ổn định, thu nhập trung bình cùng mức sống của người dân ngày càng được cải thiện. Sự thay đổi này kéo theo nhu cầu tiêu dùng gia tăng mạnh mẽ, đặc biệt là các đòi hỏi khắt khe hơn về hình thức phục vụ, tính tiện lợi trong mua sắm và các giải pháp thanh toán linh hoạt. Lĩnh vực kinh doanh thiết bị, đồ dùng gia dụng chịu tác động trực tiếp từ xu hướng chuyển dịch này, đòi hỏi các đơn vị phân phối phải thay đổi mô hình vận hành từ kênh truyền thống sang các nền tảng số hóa.

Đề tài khóa luận tốt nghiệp được xây dựng dựa trên khảo sát thực tế hoạt động kinh doanh của một cơ sở bán đồ gia dụng quy mô tại Hải Phòng và các thị trường lân cận (Hà Nội, Hải Dương), có địa chỉ hoạt động tại Số 29, ngõ 18, đường Lương Ngọc Quyến, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội. Thực trạng vận hành tại cơ sở này bộc lộ nhiều điểm nghẽn:

  • Tư vấn và bán hàng phụ thuộc trực tiếp: Khách hàng bắt buộc phải đến cửa hàng để nhân viên tư vấn, lựa chọn và thanh toán trực tiếp, gây bất tiện về mặt thời gian và không gian.
  • Kênh quảng bá kém hiệu quả: Việc tiếp cận khách hàng phụ thuộc chủ yếu vào mạng xã hội nhưng chưa có cơ chế quản lý chuyên nghiệp, hiệu quả chuyển đổi thấp.
  • Tình trạng đơn hàng ảo và thư rác: Do thiếu hệ thống quản lý tập trung và cơ chế kiểm soát dữ liệu, kênh bán hàng qua mạng xã hội thường xuyên phát sinh tình trạng spam và đặt đơn hàng ảo.
  • Thiếu hạ tầng bán hàng trực tuyến: Đơn vị chưa có website chính thức để quảng bá thương hiệu, niêm yết danh mục sản phẩm và hỗ trợ đặt hàng tự động.
  • Quản lý kho và tài chính thủ công: Công tác kiểm kê kho thực hiện thủ công gây lãng phí nhân lực và thời gian; việc theo dõi doanh thu, lợi nhuận qua sổ sách dễ dẫn đến sai sót và không cung cấp được cái nhìn tổng thể về bức tranh kinh doanh.

Trước thực trạng đó, nghiên cứu xác định mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể:

  1. Xây dựng một website thương mại điện tử hoàn chỉnh kết hợp giữa hình thức bán hàng trực tuyến và bán hàng tại điểm bán trực tiếp.
  2. Thiết lập kênh quảng bá thương hiệu đáng tin cậy với thông điệp: "Nói không với sản phẩm giả, kém chất lượng. Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng".
  3. Tối ưu hóa việc cung cấp thông tin, giúp người tiêu dùng dễ dàng tra cứu, so sánh thông số và giá cả sản phẩm trước khi đưa ra quyết định mua hàng.
  4. Mở rộng phạm vi tiếp cận khách hàng không bị giới hạn về vị trí địa lý, đồng thời cắt giảm chi phí thuê mặt bằng và quảng cáo truyền thống.
Thuộc tính nghiên cứu Nội dung xác định
Loại hình tài liệu Báo cáo đồ án tốt nghiệp đại học
Ngành đào tạo Công nghệ thông tin
Cơ quan đào tạo Khoa Công nghệ Thông tin – Trường Đại học Hải Phòng
Tác giả thực hiện Nguyễn Trung Hiếu (Mã sinh viên: 203148201012, Lớp: CNTT3.K21)
Cán bộ hướng dẫn PGS.TS Lê Đắc Nhường
Thời gian hoàn thành Tháng 04 năm 2024
Đối tượng nghiên cứu Quy trình nghiệp vụ bán lẻ đồ gia dụng và hệ thống website thương mại điện tử
Phạm vi áp dụng Cơ sở kinh doanh đồ gia dụng tại Hà Nội và khu vực Hải Phòng, Hải Dương

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận tiếp cận việc phát triển ứng dụng web thương mại điện tử dựa trên các nền tảng công nghệ mã nguồn mở phổ biến và quy trình phân tích thiết kế hệ thống hướng đối tượng.

Khung công nghệ và nền tảng lý thuyết

  • Mã nguồn mở WordPress: Hệ quản trị nội dung (CMS – Content Management System) và nền tảng blog do Matt Mullenweg và Mike Little phát hành lần đầu vào ngày 27/5/2003. Nền tảng được xây dựng trên ngôn ngữ lập trình PHP và sử dụng hệ quản trị cơ sở dữ liệu quan hệ MySQL. Báo cáo tổng hợp các số liệu phát triển của WordPress bao gồm: khoảng 72.000.000 website sử dụng, khoảng 145.000 lượt tải về mỗi ngày từ trang chủ, chiếm 19% thị phần website toàn cầu (so với Joomla chiếm 3% và các website không dùng CMS chiếm 69%), cùng tổng số lượt tải đạt xấp xỉ 500.000.000 lần.
  • Phân loại triển khai WordPress:
    • WordPress.com: Dịch vụ lưu trữ máy chủ do nhà cung cấp quản lý, chi phí hạ tầng thấp nhưng bị giới hạn về khả năng tùy biến theme và plugin mở rộng bên ngoài.
    • WordPress.org (Self-Hosted): Phiên bản mã nguồn tự lưu trữ trên máy chủ riêng, cho phép toàn quyền quản trị cơ sở dữ liệu, can thiệp mã nguồn PHP, cấu hình tệp wp-config.php, tích hợp theme framework và mở rộng tính năng qua API/Filter Hook.
  • Plugin thương mại điện tử WooCommerce: Công cụ mở rộng chuyên dụng cho WordPress với hơn 16.317 lượt tải cài đặt ghi nhận trong tài liệu, chiếm hơn 37% thị phần các cửa hàng trực tuyến và vượt mốc 3 triệu lượt tải trên kho ứng dụng. WooCommerce cung cấp sẵn mô-đun quản trị danh mục sản phẩm, tính toán thuế, thiết lập bảng giá vận chuyển, tích hợp thanh toán (CoD, PayPal, thẻ tín dụng) và báo cáo đơn hàng.

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

  • Phương pháp thu thập và đặc tả yêu cầu: Khảo sát các quy trình bán hàng, kiểm soát kho, xử lý đơn và chăm sóc khách hàng tại cơ sở thực tế để chuyển hóa thành các yêu cầu chức năng và phi chức năng.
  • Phương pháp phân tích thiết kế hệ thống (UML): Sử dụng ngôn ngữ mô hình hóa thống nhất để xây dựng sơ đồ Use Case tổng quát, sơ đồ phân rã chức năng, kịch bản chi tiết và sơ đồ tuần tự (Sequence Diagram) cho từng luồng nghiệp vụ.
  • Phương pháp thiết kế dữ liệu: Xây dựng cấu trúc bảng cơ sở dữ liệu quan hệ trong MySQL phục vụ lưu trữ thông tin tài khoản, đơn hàng, danh mục và sản phẩm.

Thiết kế và triển khai

Hệ thống được thiết kế theo cấu trúc phân quyền chặt chẽ với 4 nhóm tác nhân (Actors) tham gia tương tác:

  1. Khách thăm (Guest): Người dùng chưa đăng ký tài khoản; có quyền tìm kiếm sản phẩm, xem chi tiết, đọc/gửi bình luận, quản lý danh sách yêu thích và thực hiện đăng ký thành viên.
  2. Khách hàng (Customer): Người dùng đã đăng ký và đăng nhập; thực hiện quản lý thông tin cá nhân, đổi/lấy lại mật khẩu, thêm/sửa/xóa sản phẩm trong giỏ hàng, xác nhận đặt hàng, lựa chọn hình thức thanh toán (chuyển khoản hoặc tiền mặt khi nhận hàng) và theo dõi lịch sử đơn hàng.
  3. Nhân viên (Staff): Đăng nhập hệ thống; quản lý thông tin sản phẩm, cập nhật giá/số lượng/kích thước; quản lý danh mục; kiểm tra tồn kho; tiếp nhận và xử lý đơn hàng; in hóa đơn và chuyển tiếp đơn hàng sang bộ phận giao vận.
  4. Quản trị viên (Admin): Nắm toàn quyền điều hành hệ thống; quản lý danh sách tài khoản (thêm mới, phân quyền, khóa hoặc kích hoạt tài khoản); quản lý chính sách khuyến mại; theo dõi các báo cáo thống kê doanh thu và cấu hình máy chủ web.
Phân nhóm yêu cầu Nội dung tiêu chuẩn thiết kế
Giao diện (UI/UX) Bố cục trực quan, hỗ trợ điều hướng bằng chuột và bàn phím; hiển thị rõ thông tin liên hệ, banner quảng cáo, giỏ hàng nổi và phản hồi trạng thái thao tác.
Yêu cầu phi chức năng Đảm bảo thời gian phản hồi và xử lý truy vấn nhanh; tối ưu hóa công suất chịu tải lượng truy cập đồng thời; bảo mật dữ liệu người dùng và xác thực quyền hạn.
Mô-đun thanh toán Hỗ trợ 2 phương thức: Thanh toán khi nhận hàng (CoD) và chuyển khoản ngân hàng; tự động tính tổng tiền giỏ hàng bao gồm thuế và phí vận chuyển.
Mô-đun quản trị Tích hợp bảng điều khiển Dashboard của WordPress và WooCommerce, hỗ trợ cấu hình tình trạng máy chủ (System Status), thiết lập tiền tệ và định dạng email.

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Cơ sở lý thuyết

Chương này tập trung trình bày tổng quan về mã nguồn mở WordPress, phân tích lịch sử phát triển từ một công cụ viết blog đơn giản năm 2003 thành một CMS hoàn chỉnh sau phiên bản 2.8 với tính năng Custom Field và hệ thống thư viện theme, plugin đa dạng. Tác giả tiến hành so sánh giữa hai mô hình WordPress.com và WordPress.org, đồng thời nêu rõ các ưu điểm (dễ sử dụng, cộng đồng lớn, hỗ trợ đa ngôn ngữ, cấu hình linh hoạt qua wp-config.php, hỗ trợ giao thức XML-RPC) và nhược điểm (đòi hỏi kỹ năng lập trình PHP/HTML/CSS khi tùy biến sâu, chi phí mua theme/plugin cao cấp). Chương này cũng giải tỏa các hiểu lầm phổ biến khi khẳng định WordPress vừa phù hợp cho người dùng phổ thông, vừa cung cấp nền tảng mã nguồn mạnh mẽ cho các lập trình viên chuyên nghiệp.

Chương II: Phân tích thiết kế hệ thống

Chương II là trọng tâm kỹ thuật của đồ án, bắt đầu từ việc khảo sát hiện trạng, định nghĩa vấn đề và xác định các yêu cầu chức năng, phi chức năng. Tác giả đã mô hình hóa toàn bộ hệ thống qua các sơ đồ UML và lập bảng đặc tả chi tiết cho 20 kịch bản Use Case:

  • Nhóm tài khoản và bảo mật: Đăng ký thành viên, Đăng nhập, Đăng xuất, Xem thông tin cá nhân, Sửa thông tin cá nhân, Đổi mật khẩu, Lấy lại mật khẩu, Quản lý danh sách tài khoản.
  • Nhóm tương tác và mua sắm: Xem chi tiết sản phẩm, Tìm kiếm sản phẩm theo tên, Bình luận, Quản lý giỏ hàng, Xác nhận mua hàng, Xem lịch sử mua hàng, Quản lý danh sách yêu thích.
  • Nhóm quản trị và vận hành: Quản lý sản phẩm, Quản lý chi tiết sản phẩm, Quản lý danh mục sản phẩm, Quản lý danh sách đơn hàng, Quản lý khuyến mại, Thống kê hệ thống.

Phần thiết kế động được chi tiết hóa qua hệ thống 10 biểu đồ tuần tự (đăng ký, xem thông tin cá nhân, xem chi tiết sản phẩm, thêm giỏ hàng, đổi mật khẩu, quản lý yêu thích, tìm kiếm, sửa/xóa sản phẩm). Thiết kế dữ liệu được hiện thực hóa qua biểu đồ lớp và cấu trúc các bảng thực thể được cài đặt trong hệ quản trị MySQL.

Chương III: Giao diện website bán hàng

Chương cuối cùng giới thiệu kết quả cài đặt và đóng gói website trên môi trường thực tế:

  • Giao diện người dùng (Front-end): Bố cục trang chủ với phần Header hiển thị logo và hệ thống Menu điều hướng chuyên mục; khu vực hiển thị danh sách sản phẩm đồ gia dụng; mô-đun đánh giá và nhận xét sản phẩm; mô-đun hiển thị thông tin liên hệ và thời gian làm việc của cửa hàng; giao diện giỏ hàng hỗ trợ chỉnh sửa số lượng và trang thanh toán nhập thông tin giao nhận.
  • Giao diện quản trị (Back-end): Khu vực bảng điều khiển trung tâm dành cho Admin và Nhân viên để đăng tải thông báo, quản lý kho hàng, phân loại đơn hàng (theo ngày, theo hình thức thanh toán hoặc trạng thái xử lý), in hóa đơn bán lẻ và theo dõi báo cáo doanh thu.
  • Triển khai WooCommerce: Trình bày chi tiết cách thức cấu hình các thuộc tính sản phẩm, cài đặt đơn vị tiền tệ, địa chỉ kinh doanh, thiết lập email thông báo tự động và kiểm tra trạng thái tương thích của hệ thống máy chủ.

Kết quả và đóng góp

Kết quả đạt được

  1. Hoàn thiện hệ thống website thương mại điện tử: Xây dựng thành công website bán đồ gia dụng kết hợp mô hình kinh doanh trực tiếp và trực tuyến, vận hành trên nền tảng WordPress và WooCommerce với cơ sở dữ liệu MySQL.
  2. Bộ hồ sơ phân tích thiết kế đầy đủ: Xây dựng 20 kịch bản đặc tả Use Case chi tiết, 10 sơ đồ tuần tự và hệ thống sơ đồ phân rã chức năng đáp ứng đầy đủ các quy trình nghiệp vụ bán hàng.
  3. Phân quyền người dùng rõ ràng: Thiết lập cơ chế kiểm soát truy cập cho 4 nhóm tác nhân (Khách thăm, Khách hàng, Nhân viên, Quản trị viên), đảm bảo tính toàn vẹn và an toàn dữ liệu.
  4. Tích hợp tính năng thương mại điện tử đồng bộ: Hiện thực hóa các chức năng tìm kiếm sản phẩm theo tên, giỏ hàng tự động tính toán chi phí, đặt hàng trực tuyến với 2 phương thức thanh toán, quản lý danh sách yêu thích và hỗ trợ in đơn hàng trực tiếp từ hệ thống.

Đóng góp thực tiễn

Đề tài cung cấp giải pháp chuyển đổi số khả thi cho các cửa hàng bán lẻ đồ gia dụng quy mô vừa và nhỏ. Việc triển khai website giúp tự động hóa khâu tiếp nhận đơn hàng, khắc phục triệt để tình trạng đơn hàng ảo từ mạng xã hội, giảm thiểu sai sót trong ghi chép sổ sách kế toán và tối ưu hóa chi phí vận hành mặt bằng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Từ các phân tích trong nội dung đồ án, hệ thống còn tồn tại một số hạn chế cần tiếp tục hoàn thiện:

  • Tính năng bảo mật dữ liệu: Hệ thống giao dịch và quản lý thông tin khách hàng qua môi trường mạng vẫn đối mặt với các nguy cơ an ninh mạng; cần tăng cường các giao thức mã hóa và xác thực nâng cao.
  • Mức độ linh hoạt của cổng thanh toán: Hiện tại hệ thống mới chỉ hỗ trợ phương thức chuyển khoản cơ bản và thanh toán tiền mặt (CoD), các hình thức thanh toán trực tuyến qua cổng thanh toán hiện đại còn phức tạp đối với một số nhóm khách hàng.
  • Xây dựng niềm tin khách hàng: Cần bổ sung các cơ chế xác thực nguồn gốc sản phẩm chi tiết hơn để loại bỏ tâm lý e ngại của người tiêu dùng về chất lượng sản phẩm khi mua hàng trực tuyến.

Giá trị tham khảo

Báo cáo đồ án tốt nghiệp là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

  • Sinh viên ngành Công nghệ thông tin và Hệ thống thông tin: Tham khảo phương pháp phân tích thiết kế hệ thống hướng đối tượng thông qua bộ kịch bản 20 Use Case, sơ đồ phân rã chức năng và sơ đồ tuần tự mẫu.
  • Lập trình viên và người phát triển web thương mại điện tử: Nắm bắt quy trình triển khai thực tế một website bán hàng bằng mã nguồn mở WordPress kết hợp plugin WooCommerce, từ cấu hình cơ sở dữ liệu MySQL đến thiết lập quy trình xử lý đơn hàng.
  • Chủ cơ sở kinh doanh bán lẻ: Tham khảo mô hình chuyển đổi từ cửa hàng truyền thống sang kinh doanh đa kênh kết hợp online và offline.

Câu hỏi thường gặp

1. Đề tài lựa chọn nền tảng công nghệ và hệ quản trị cơ sở dữ liệu nào để xây dựng website?
Website được xây dựng trên nền tảng mã nguồn mở WordPress (sử dụng ngôn ngữ lập trình PHP) kết hợp cùng plugin thương mại điện tử WooCommerce và hệ quản trị cơ sở dữ liệu quan hệ MySQL.

2. Hệ thống phân chia quyền hạn cho bao nhiêu nhóm tác nhân và gồm những vai trò nào?
Hệ thống xác định 4 nhóm tác nhân chính bao gồm: Khách thăm (người dùng vãng lai chưa đăng ký), Khách hàng (thành viên đã đăng ký tài khoản), Nhân viên (tiếp nhận đơn, cập nhật hàng hóa, in hóa đơn) và Quản trị viên (toàn quyền quản trị tài khoản, phân quyền, cấu hình hệ thống và xem thống kê).

3. Thực trạng kinh doanh nào tại cửa hàng thúc đẩy tác giả thực hiện đề tài này?
Cơ sở kinh doanh gặp khó khăn do phụ thuộc vào tư vấn trực tiếp, quảng cáo mạng xã hội kém hiệu quả và dễ phát sinh đơn ảo, kiểm soát kho và thống kê doanh thu bằng sổ sách thủ công gây tốn nhân lực và dễ nhầm lẫn, đồng thời chưa có website để quảng bá thương hiệu.

4. Mô-đun quản lý đơn hàng cho phép nhân viên và quản trị viên thực hiện những tác vụ gì?
Người quản trị và nhân viên có thể xem danh sách và chi tiết đơn hàng, phân loại đơn hàng theo ngày hoặc theo hình thức/trạng thái thanh toán, cập nhật trạng thái đơn hàng và thực hiện in đơn hàng trực tiếp từ hệ thống.

5. Trong chương phân tích thiết kế hệ thống, tác giả đã xây dựng bao nhiêu kịch bản Use Case?
Tác giả đã xây dựng và đặc tả chi tiết 20 kịch bản Use Case (từ Bảng 2.1 đến Bảng 2.20), bao gồm các chức năng từ quản lý thông tin cá nhân, giỏ hàng, đặt hàng đến quản trị sản phẩm, danh mục, khuyến mại và thống kê.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp "Xây dựng website bán đồ gia dụng" của sinh viên Nguyễn Trung Hiếu đã hoàn thành đầy đủ các mục tiêu nghiên cứu và triển khai ứng dụng thực tế. Đồ án thể hiện quy trình phân tích thiết kế hệ thống mạch lạc với hệ thống 20 kịch bản Use Case, sơ đồ tuần tự và thiết kế cơ sở dữ liệu MySQL hoàn chỉnh. Ứng dụng được đóng gói và vận hành ổn định trên nền tảng WordPress và WooCommerce, mang lại giải pháp bán hàng đa kênh thiết thực cho cơ sở kinh doanh đồ gia dụng.