Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu Chương 2: Một số vấn đề lý luận cơ bản về hiệu quả và nâng cao hiệu quả nhập khẩu của doanh nghiệp Chương 3: Thực trạng hiệu quả nhập khẩu dược phẩm từ thị trường Australia của CTCP Y DƯỢC PHẨM VIMEDIMEX Chương 4: Định hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả nhập khẩu dược phẩm từ thị trường Australia của CTCP Y DƯỢC PHẨM VIMEDIMEX 8 CHƯƠNG 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ NHẬP KHẨU CỦA DOANH NGHIỆP 2.1 Cơ sở lý luận chung về nhập khẩu 2.1 Khái niệm về nhập khẩu Theo khoản 1 Điều 28 của Luật Thương mại số 36/2005/QH11: “Nhập khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa từ lãnh thổ Việt Nam từ nước ngoài hoặc khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật” Theo định nghĩa của từ điển kinh tế học hiện đại của học viện công nghệ Massachuset thì “Hàng nhập khẩu là hàng hóa và dịch vụ được tiêu dùng ở một nước nhưng mua ở nước khác” Theo Lý luận về thương mại quốc tế: “Nhập khẩu là việc quốc gia này mua hàng hoá và dịch vụ từ quốc gia khác. Nói cách khác là việc nhà sản xuất nước ngoài cung cấp hàng hoá và dịch vụ cho người tiêu dùng trong nước.” Như vậy, tổng hợp lại từ các khái niệm trên, có thể hiểu nhập khẩu là quá trình trao đổi hàng hóa giữa các quốc gia dựa trên nguyên tắc trao đổi ngang giá lấy tiền tệ làm môi giới, phục vụ cho nhu cầu sản xuất và tiêu dùng trong nước nhằm mục đích kinh tế tối đa. Nhập khẩu thể hiện sự gắn bó với nhau giữ nền kinh tế quốc dân với nền kinh tế thế giới.2 Đặc điểm của nhập khẩu Nhập khẩu là hoạt động phức tạp so với hoạt động kinh doanh nội địa, hoạt động nhập khẩu có đặc điểm sau: Thứ nhất, nội dung của hoạt động nhập khẩu là thực hiện nhập khẩu hàng hóa từ thị trường nước ngoài để tiêu thụ tại thị trường nội địa hoặc tiếp tục tái xuất khẩu. Thứ hai, Chủng loại hàng hóa trong hoạt động nhập khẩu chịu sự tác động của các chính sách Nhà nước đối với nhập khẩu.
Trong đó, có một số loại hàng hóa được Nhà nước khuyến khích nhập khẩu, một số bị cấm nhập khẩu hoặc hạn chế bằng các biện pháp thuế quan, phi thuế quan,. và danh mục hàng hóa này thay đổi theo từng thời kì phát triển tùy thuộc vào mục tiêu phát triển của thời kỳ đó. Thứ ba, Thị trường nhập khẩu chứa đa dạng nhiều quốc gia và khu vực. Trong đó, mỗi quốc gia có một hoặc nhiều lợi thế nhất định về những mặt hàng khác nhau tạo 9 điều kiện cho nhà nhập khẩu lựa chọn thị trường cung ứng phù hợp và có hiệu quả nhất.
Thứ tư, hoạt động nhập khẩu chịu sự điều chỉnh của nhiều nguồn luật như điều ước quốc tế và Ngoại thương, luật quốc gia của các nước hữu quan, tập quán Thương mại quốc tế. Thứ năm, các phương thức giao dịch mua bán trên thị trường quốc tế rất phong phú: Giao dịch thông thường, giao dịch qua trung gian, giao dịch tại hội chợ triển lãm. Thứ sáu, các phương thức thanh toán rất đa dạng: nhờ thu, hàng đổi hàng, L/C.Tiền tệ dùng trong thanh toán thường là ngoại tệ mạnh có sức chuyển đổi cao như: USD, bảng Anh Thứ bảy, điều kiện cơ sở giao hàng: có nhiều hình thức nhưng phổ biến là nhập khẩu theo điều kiện CIF, FOB… Thứ tám, kinh doanh nhập khẩu là kinh doanh trên phạm vi quốc tế nên địa bàn rộng, thủ tục phức tạp, thời gian thực hiện lâu. Kinh doanh nhập khẩu phụ thuộc vào kiến thức kinh doanh, trình độ quản lý, trình độ nghiệp vụ Ngoại thương, sự nhanh nhạy nắm bắt thông tin.
Thứ chín, nhập khẩu là cơ hội để các doanh nghiệp có quốc tịch khác nhau hợp tác lâu dài. Thương mại quốc tế có ảnh hưởng trực tiếp đến quan hệ kinh tế - chính trị của các nước xuất khẩu, góp phần phát triển kinh tế đối ngoại.3 Vai trò của nhập khẩu Nhập khẩu là một trong hai nghiệp vụ cấu thành của nghiệp vụ ngoại thương, là một mặt không thể tách rời của thương mại quốc tế. Trong nền kinh tế của đất nước, nhập khẩu có vai trò đặc biệt quan trọng, cụ thể: - Nhập khẩu đảm bảo đầu vào cho sản xuất, là tiền đề và điều kiện cho quá trình tái sản xuất mở rộng, làm cho quá trình này liên tục và hiệu quả. Nhập khẩu cho phép thúc đẩy tiềm năng, thế mạnh trong nước vào việc phát triển kinh tế.
Thông qua nhập khẩu hàng hóa, nhu cầu được kích thích, cầu trong nước phát triển kịp thời với tiến trình chung của nhân loại. Trên cơ sở đó, nền sản xuất xã hội được đẩy mạnh hơn, đời sống nhân dân được cải thiện do được cung cấp đầy đủ hàng hóa, dịch vụ tốt, nâng cao hiệu quả sản xuất, tiêu dùng. - Nhập khẩu bổ sung kịp thời sự thiếu hụt trong thị trường nội địa, tạo được sự cân đối cung cầu trong tiêu dùng cũng như trong sản xuất. Nhập khẩu giải quyết những 10 nhu cầu đặc biệt (hàng hóa hiếm hoặc quá hiện đại mà trong nước không thể sản xuất được).
- Nhập khẩu góp phần cải thiện và nâng cao cuộc sống của người dân, như vậy nhập khẩu không những thỏa mãn tiêu dùng trực tiếp của người dân, mà còn bảo đảm nguồn vật tư vật liệu cần thiết cho sản xuất, bảo đảm công ăn việc làm cho người dân - Nhập khẩu tranh thủ khai thác tiềm năng về hàng hóa, vốn, công nghệ của các nước và các khu vực trên thế giới phù hợp với hoàn cảnh và thị hiếu của thị trường nội địa - Nhập khẩu là hình thức chuyển giao công nghệ do đó tạo ra sự phát triển vượt bậc của nền sản xuất xã hội, tiết kiệm chi phí và thời gian, tạo ra sự đồng đều về trình độ phát triển trong xã hội. - Nhập khẩu thức đẩy xuất khẩu để tạo ra một chỉnh thể hoàn thiện trong quá trình kinh doanh - Nhập khẩu tạo ra sự cạnh tranh giữa hàng nội và hàng ngoại, tạo ra động lực bắt buộc các nhà sản xuất trong nước phải không ngừng vươn lên, tạo ra sự phát triển xã hội và sự thanh lọc các đơn vị sản xuất. - Nhập khẩu xóa bỏ tình trạng độc quyền, phá vỡ triệt để nền kinh tế đóng, chế độ tự cung tự cấp. - Nhập khẩu là cầu nối thông suốt nền kinh tế trong và ngoài với nhau, tạo điều kiện cho phân công lao động và hợp tác quốc tế, phát huy được lợi thế so sánh của đất nước trên cơ sở chuyên môn hóa.4 Các hình thức nhập khẩu Hình 2.
Các hình thức nhập khẩu 11 Nhập khẩu trực tiếp: Theo cách thức này, bên mua và bên bán trực tiếp giao dịch với nhau, việc mua và việc bán không ràng buộc nhau. Bên mua có thể chỉ mua mà không bán, bên bán có thể chỉ bán mà không mua. Hoạt động chủ yếu là doanh nghiệp trong nước nhập khẩu hàng hoá, vật tư ở thị trường nước ngoài đem về tiêu thụ ở thị trường trong nước. Để tiến tới ký kết hợp đồng kinh doanh nhập khẩu, doanh nghiệp phải nghiên cứu kỹ nhu cầu nhập khẩu vật tư, thiết bị trên thị trường nội địa, tính toán đầy đủ các chi phí đảm bảo kinh doanh nhập khẩu có hiệu quả, đàm phán kỹ lưỡng về các điều kiện giao dịch với bên xuất khẩu, thực hiện theo hành lang pháp lý quốc gia cũng như thông lệ quốc tế.
Với loại hình này bên nhập khẩu phải nghiên cứu thị trường, tìm kiếm đối tác, ký kết hợp đồng và thực hiện theo đúng hợp đồng, phải tự bỏ vốn, chịu mọi rủi ro và chi phí giao dịch, nghiên cứu, giao nhận, kho bãi cùng các chi phí có liên quan đến tiêu thụ hàng hóa, thuế nhập khẩu. Nhập khẩu uỷ thác: Nhập khẩu uỷ thác là hoạt động dịch vụ thương mại dưới hình thức nhận làm dịch vụ nhập khẩu. Hoạt động này được làm trên cơ sở hợp đồng uỷ thác giữa các doanh nghiệp. Như vậy, hợp đồng uỷ thác nhập khẩu được hình thành giữa các doanh nghiệp trong nước có vốn ngoại tệ riêng, có nhu cầu nhập khẩu một loại vật tư, thiết bị nào đó nhưng lại không được phép nhập khẩu trực tiếp hoặc gặp khó khăn trong việc tìm kiếm bạn hàng, thực hiện thủ tục uỷ thác nhập khẩu cho doanh nghiệp có chức năng thương mại quốc tế tiến hành nhập khẩu theo yêu cầu của mình.
Bên nhận uỷ thác phải cung cấp cho bên uỷ thác các thông tin về thị trường, giá cả, khách hàng, những điều kiện có liên quan đến đơn hàng uỷ thác thương lượng đàm phán và ký kết hợp đồng uỷ thác. Bên nhận uỷ thác phải tiến hành làm các thủ tục nhập khẩu và được hưởng phần thù lao gọi là phí uỷ thác. Nhập khẩu trong mua bán đối lưu: Là phương thức giao dịch trao đổi hàng hóa, trong đó xuất khẩu kết hợp chặt chẽ với nhập khẩu, người bán đồng thời là người mua, lượng hàng giao đi có giá trị tương đương với lượng nhập về. Thực chất chỉ là sự trao đổi hàng hóa giữa các bên tham gia, đồng tiền đóng vai trò là chức năng tính toán chứ không sử dụng vai trò là chức năng thanh toán Nhập khẩu trong kinh doanh tái xuất: là hoạt động nhập khẩu vào một nước nhưng không phải để tiêu thụ trong nước mà để xuất sang nước khác nhằm thu lợi nhuận, nhưng hàng nhập khẩu phải được đảm bảo là không được chế biến tại nước tái xuất.
12 Nhập khẩu trong gia công quốc tế: là hình thức nhập khẩu mà bên nhập khẩu (bên nhận gia công) tiến hành nhập khẩu nguyên vật liệu từ phía người xuất khẩu (bên đặt gia công) để tiến hành gia công theo quy định trong hợp đồng ký kết giữa hai bên. Hình thức nhập khẩu này được thực hiện chủ yếu trong ngành may mặc, da giày, điện tử, điện máy, công nghệ thông tin. Nhập khẩu liên doanh: Đây là một hoạt động nhập khẩu hàng hoá trên cơ sở liên kết kỹ thuật một cách tự nguyện giữa các doanh nghiệp (trong đó có ít nhất một doanh nghiệp xuất nhập khẩu trực tiếp) nhằm phối hợp kỹ năng, kỹ thuật để cùng giao dịch và đề ra các chủ trương biện pháp có liên quan đến hoạt động nhập khẩu, thúc đẩy hoạt động này phát triển theo hướng có lợi nhất cho cả hai bên, cùng chia lãi nếu lỗ thì cùng phải chịu.2 Cơ sở lý luận về hiệu quả nhập khẩu 2.1 Khái niệm và phân loại về hiệu quả hoạt động nhập khẩu 2.