Chương 1. Cơ sở lý luận về hiệu quả kinh doanh - Chương 2. Thực trạng về hiệu quả kinh doanh tại công ty cổ phần thương mại đầu tư Long Biên - Chương 3. Một số giải pháp thúc đẩy hiệu quả kinh doanh của công ty cổ phần thương mại đầu tư Long Biên 4 CHƢƠNG 1.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ KINH DOANH 1. Quan niệm về hiệu quả kinh doanh 1. Khái niệm về hiệu quả Trước khi nói về hiệu quả kinh doanh, chúng ta cùng tìm hiểu qua chút về khái niệm hiệu quả. Hiệu quả là những thành quả, kết quả đạt được hoặc mong muốn đạt được trong suốt quá trình vận động và phát triển, ví dụ như một doanh nghiệp sản xuất may mặc, trong một tháng tăng gia sản xuất, họ đã tạo ra được một hiệu quá rất khả quan là bán được 1.000 bộ đồng phục học sinh sau khi sản xuất xong.
Ngoài cách tiếp cận trên, hiệu quả còn có thể được hiểu là sự so sánh tương quan của mối quan hệ giữa chi phí bỏ ra và kết quả thu được sau quá trình lao động. Để tiếp cận rõ hơn về phạm trù này, chúng ta cần thông qua việc phân loại hiệu quả ở những lĩnh vực khác nhau, cụ thể như sau: Hiệu quả xã hội là thông qua việc sử dụng những nguồn lực sản xuất của xã hội nhằm thực hiện những mục đích xã hội ví dụ như giải quyết thất nghiệp, nâng cao đời sống nhân dân, tăng phúc lợi xã hội cho người lao động, v. Hiệu quả kinh tế là việc thực hiện các mục đích trong kinh tế ở một thời kỳ nhất định thông qua sử dụng nguồn lực kinh tế, ví dụ tăng thu nhập quốc dân, tăng các nguồn viện trợ kinh tế từ Nhật Bản, Mỹ, Hàn Quốc,v. Hiệu quả giáo dục phản ảnh qua việc lợi dụng các nguồn lực hỗ trợ giáo dục để đạt được mục đích giáo dục nào đó như thành công trong thay đổi chương trình sách giáo khoa, thay đổi quy chế thi tốt nghiệp trung học phổ thông,v.
Hiệu quả đầu tư thể hiện sự tương quan giữa chi phí đầu tư cần phải bỏ ra và kết quả đầu tư thu lại được của cá nhân, tổ chức ví dụ Trung Quốc đầu tư xây dựng tàu cao tốc tại Hà Nội, Việt Nam, v. Khái niệm về hiệu quả kinh doanh Hiệu quả kinh doanh là một phạm trù đã được các nhà khoa học nghiên cứu từ xa xưa. Trong quá trình nghiên cứu, họ luôn xoay quanh những vấn đề như: Hiệu quả sản xuất kinh doanh được đánh giá thông qua những tiêu chí gì? Điều gì gây ảnh hưởng mạnh đến hiệu quả kinh doanh? Có những phương pháp nào thúc đẩy hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp? …. Hiệu quả kinh doanh là một phạm trù lớn và có mối quan hệ mật thiết với những phạm trù và quy luật kinh tế khác.
Đặc biệt hơn nữa, trong kinh tế, hiệu quả kinh doanh là một trong những tiêu chí đánh giá sự phát triển của doanh nghiệp. Thực tế cho thấy, từ trước đến nay có khá nhiều quan điểm khác nhau về hiệu quả kinh doanh. Mỗi quan điểm này đều có những lý luận, sự phân tích nhất định về hiệu quả kinh doanh. Qua việc tổng hợp các quan niệm này, chúng tôi đã rút ra được những khái niệm tiêu biểu về hiệu quả kinh doanh, cụ thể như sau: Đầu tiên, chúng ta phải kể đến quan điểm của nhà kinh tế học người Anh – Adam Smith, ông cho rằng “ Hiệu quả là kết quả đạt được trong hoạt động kinh tế, doanh thu tiêu thụ hàng hóa” (Đào, 1998).
Thực chất quan điểm này đã đánh giá hiệu quả kinh doanh thông qua kết quả sản xuất kinh doanh đạt được mà không đề cập đến chi phí đầu vào để tạo ra kết quả đó. Hạn chế của quan điểm này chính là không quan tâm đến các chi phí, nguyên liệu làm ra kết quả đó. Kết quả là cùng một lượng đầu ra như nhau nhưng lại có đến nhiều mức chi phí khác nhau, điều này gây ảnh 3 hưởng đến việc đánh giá kết quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp qua các thời kỳ khác nhau. Quan điểm thứ hai là “ Hiệu quả kinh doanh là quan hệ tỷ lệ giữa phần tăng thêm của phần kết quả và phần tăng thêm của chi phí” (Đào, 1998).
Quan điểm này đã đề cập đến mối quan hệ tương quan giữa chi phí bỏ ra và kết quả kinh doanh đạt được. Mặc dù quan điểm này có phần hợp lý hơn quan điểm của nhà kinh tế Adam Smith nhưng nó vẫn có điểm hạn chế ở chỗ là chỉ đề cập đến phần tăng thêm của chi phí và phần tăng thêm ở kết quả mà không tính đến chi phí và kết quả ban đầu. Quan điểm thứ ba: “ Hiệu quả kinh doanh được đo bằng hiệu số giữa kết quả và chi phí bỏ ra đề đạt được kết quả đó” (Đào, 1998). Như vậy, quan điểm này đã đánh giá được toàn bộ chi phí mà doanh nghiệp bỏ ra để tạo ra được thành quả nhưng lại chưa thể hiện được sự tương quan về lượng và chất giữa kết quả và chi phí (Thìn, 2013) Quan điểm thứ tư: “Hiệu quả kinh doanh là mức độ thoả mãn yêu cầu quy luật cơ bản của chủ nghĩa xã hội, cho rằng quỹ tiêu dùng với tư cách là chỉ tiêu đại diện cho mức sống của mọi người trong doanh nghiệp" (Đào, 1998) Quan điểm này có sự tiến bộ ở chỗ đã quan tâm đến đời sống tinh thần của nhân dân lao động nhưng không thể thỏa mãn hết được nhu cầu của người dân do những nhu cầu này rất phong phú đa dạng.
Quan điểm thứ năm cho rằng: "Hiệu quả kinh doanh là chỉ tiêu kinh tế - xã hội tổng hợp để lựa chọn các phương án hoặc các quyết định trong quá trình hoạt động thực tiễn ở mọi lĩnh vực kinh doanh và tại mọi thời điểm. Bất kỳ các quyết định cần đạt được phương án tốt nhất trong điều kiện cho phép, giải pháp thực hiện có tính cân nhắc, tính toán chính xác phù hợp với sự tất yếu của quy luật khách quan trong từng điều kiện cụ thể" 4 (Toàn, 1994). Ở đây, hiệu quả kinh doanh được hiểu chính là kết quả hoạt động thực tiễn của con người thông qua các phương án quyết định trong từng lĩnh vực cụ thể. Qua năm quan điểm trên, chúng tôi đã phân tích và tổng hợp ra một khái niệm hiệu quả kinh doanh chung nhất là : “ Hiệu quả kinh doanh là một phạm trù kinh tế đánh giá việc doanh nghiệp sử dụng những nguồn lực để tạo ra đƣợc mục tiêu cao nhất mà mọi doanh nghiệp đều cần chính là tối đa hóa lợi nhuận và đƣợc biểu hiện thông qua những tiêu chí kinh tế trên cơ sở so sánh sự tƣơng quan giữa chi phí đầu vào và sản lƣợng đầu ra.
Vai trò, ý nghĩa của hiệu quả kinh doanh đối với doanh nghiệp Dù việc kinh doanh ở lĩnh vực hay thị trường nào đi chăng nữa thì mục đích cuối cùng của mọi doanh nghiệp chính là tạo ra lợi nhuận, tối đa hóa lợi nhuận trên mọi nguồn lực và điều kiện sẵn có. Để có được kết quả mong muốn này, các doanh nghiệp đều đã tận dụng hết mọi năng lực của mình đưa ra những kế hoạch, phương pháp đa dạng và hợp lý. Một trong những phương pháp được doanh nghiệp sử dụng nhiều nhất chính là tối đa hóa hiệu quả sản xuất kinh doanh của mình. Bản chất của hiệu quả kinh doanh chính là phản ánh năng lực sử dụng những điều kiện sẵn có trong kinh doanh: năng lực của doanh nghiệp khi tạo ra được kết quả sản xuất kinh doanh cao trong cùng một chi phí đầu vào hay là tốc độ tăng của sản lượng đầu ra nhanh hơn so với tốc độ tăng của nguyên liệu đầu vào.
Chính vì vậy, thông qua việc phân tích, đánh giá hiệu quả kinh doanh, doanh nghiệp sẽ biết được mình đang phát triển tới đâu, chỗ đứng của mình trong thị trường kinh tế hàng hóa, đồng thời giúp các nhà quản trị tìm tòi và đưa ra những phương pháp quản lý thích hợp nhằm gia tăng kết quả sản xuất kinh doanh và giảm tối ưu toàn bộ chi phí đầu vào. Mặt khác, trên mặt trận kinh doanh như hiện nay, mỗi doanh nghiệp đều có những đối 5 thủ cạnh tranh của riêng mình. Việc phân tích và đánh giá hiệu quả kinh doanh giúp doanh nghiệp nhận thức được những ưu nhược điểm và từ đó đưa ra những biện pháp làm tăng ưu thế của mình so với các đối thủ khác. Không chỉ vậy, đối với những doanh nghiệp có hiệu quả kinh doanh chất lượng, đây là ưu thế giúp các nhà đầu tư trong và ngoài nước để mắt đến để cùng đầu tư, hợp tác và phát triển.
Câu hỏi khi bắt đầu gia nhập vào thị trường kinh tế hàng hóa là làm sao để nâng cao hiệu quả kinh doanh. Vậy nâng cao hiệu quả kinh doanh có ý nghĩa như thế nào đối với mỗi doanh nghiệp? Thứ nhất, nâng cao hiệu quả kinh doanh là một trong những công cụ hữu ích nhất để giúp doanh nghiệp tăng lợi nhuận của chính mình. Một doanh nghiệp có đạt hiệu quả kinh doanh cao khi doanh nghiệp đó giảm tối ưu chi phí hay nguồn lực đầu vào và tăng sản lượng đầu ra. Điều này có nghĩa rằng khi hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp cao thì lợi nhuận của doanh nghiệp đó nhiều.
Việc này không chỉ giúp cho doanh nghiệp kinh doanh tốt hơn, tạo ra được nhiều sản phẩm hơn đáp ứng được mọi nhu cầu tiêu dùng của người dân mà còn thúc đẩy nền kinh tế phát triển, tạo công ăn việc làm cho nhiều người lao động. Thứ hai, các doanh nghiệp có hiệu quả kinh doanh tốt sẽ tạo điều kiện giúp doanh nghiệp hoàn thành mọi nghĩa vụ đối với Nhà nước, cụ thể doanh nghiệp sẽ có đủ năng lực để nộp thuế vào Ngân sách Nhà nước, giúp mở rộng Ngân sách hơn và ngược lại nếu doanh nghiệp kinh doanh kém, không những không hoàn thành việc đóng thuế mà còn khiến cho Nhà nước chi thêm một khoản để hỗ trợ doanh nghiệp đó phát triển. Bên cạnh đó, việc nâng cao hiệu quả kinh doanh sẽ là một yếu tố giúp doanh nghiệp thu hút được các nguồn đầu tư từ trong và ngoài nước, thúc đẩy cạnh tranh trên thị trường.