Luận văn thạc sĩ hubt công tác quản lý thuế tài nguyên đối với doanh nghiệp khai thác tài nguyên tại cục thuế tỉnh lào cai

Luận văn thạc sĩ HUBT phân tích công tác quản lý thuế tài nguyên tại Cục thuế tỉnh Lào Cai đối với doanh nghiệp khai thác tài nguyên.

• Tác giả: Nguyễn Thiện Đại
• Người hướng dẫn: TS. Trần Trọng Khoái
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Doanh Và Công Nghệ Hà Nội
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Hoàn Thiện Công Tác Quản Lý Thuế Tài Nguyên Đối Với Doanh Nghiệp Khai Thác Tài Nguyên Tại Cục Thuế Tỉnh Lào Cai
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THUẾ TÀI NGUYÊN ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP KHAI THÁC TÀI NGUYÊN
• 1.1. Tài nguyên và doanh nghiệp khai thác tài nguyên
• 1.2. Doanh nghiệp khai thác tài nguyên
• 1.3. Một số vấn đề chung về thuế và thuế tài nguyên
• 1.3.1. Khái niệm về thuế
• 1.3.2. Bản chất của thuế
• 1.3.3. Chức năng của thuế
• 1.3.4. Thuế tài nguyên
• 1.3.4.1. Khái niệm thuế tài nguyên
• 1.3.4.2. Bản chất của thuế tài nguyên
• 1.3.4.3. Vai trò của thuế tài nguyên
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THUẾ TÀI NGUYÊN ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP KHAI THÁC TÀI NGUYÊN TẠI CỤC THUẾ TỈNH LÀO CAI
• 2.1. Đặc điểm kinh tế - xã hội của tỉnh Lào Cai
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển của Cục Thuế tỉnh Lào Cai
• 2.3. Kết quả thu NSNN của Cục thuế tỉnh Lào Cai 2015 – 2017
• 2.4. Thực trạng công tác quản lý thuế tài nguyên đối với doanh nghiệp khai thác tài nguyên tại Cục Thuế tỉnh Lào Cai
• 2.4.1. Tổng quan về các doanh nghiệp khai thác, nộp thuế tài nguyên trên địa bàn tỉnh Lào Cai
• 2.4.2. Kết quả thu thuế tài nguyên trên địa bàn tỉnh Lào Cai giai đoạn 2015-2017
• 2.4.3. Tình hình quản lý kê khai thuế tài nguyên
• 2.4.4. Tình hình nộp thuế, quản lý nợ và cưỡng chế nợ thuế
• 2.4.5. Tình hình thực hiện công tác kiểm tra thuế tài nguyên
• 2.4.6. Tình hình truy thu thuế, xử lý vi phạm
• 2.4.7. Thực trạng công tác tuyên truyền và hỗ trợ người nộp thuế tài nguyên
• 2.4.8. Đánh giá tình hình quản lý thuế tài nguyên đối với doanh nghiệp khai thác tài nguyên tại Cục Thuế tỉnh Lào Cai
• 2.4.8.1. Kết quả đạt được
• 2.4.8.2. Hạn chế còn tồn tại
• 2.4.8.3. Nguyên nhân dẫn đến hạn chế tồn tại nói trên
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THUẾ TÀI NGUYÊN ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP KHAI THÁC TÀI NGUYÊN TẠI CỤC THUẾ TỈNH LÀO CAI
• 3.1. Phương hướng hoàn thiện quản lý thuế tài nguyên của Cục Thuế tỉnh Lào Cai đến năm 2020
• 3.1.1. Quan điểm hoàn thiện quản lý thuế tài nguyên Cục thuế tỉnh Lào Cai
• 3.1.2. Mục tiêu quản lý thuế tài nguyên của Cục Thuế tỉnh Lào Cai đến năm 2020
• 3.1.3. Một số giải pháp hoàn thiện quản lý thuế tài nguyên của Cục thuế tỉnh Lào Cai đến năm 2020
• 3.1.3.1. Tăng cường công tác quản lý kê khai thuế tài nguyên
• 3.1.3.2. Giải pháp quản lý nộp thuế, quản lý nợ và cưỡng chế nợ thuế
• 3.1.3.3. Giải pháp kiểm tra thuế tài nguyên
• 3.1.3.4. Giải pháp truy thu, xử lý vi phạm pháp luật thuế
• 3.1.3.5. Giải pháp về tuyên truyền và hỗ trợ doanh nghiệp nộp thuế tài nguyên
• 3.1.3.6. Tăng cường công tác bồi dưỡng nghiệp vụ để nâng cao trình độ chuyên môn quản lý thuế tài nguyên
• 3.1.3.7. Hiện đại hóa công tác quản lý thuế
• 3.1.3.8. Phối hợp với các ban ngành liên quan
• 3.1.4. Một số kiến nghị
• 3.1.4.1. Kiến nghị với Bộ Tài chính
• 3.1.4.2. Kiến nghị với các Chi cục Thuế
• 3.1.4.3. Kiến nghị với các cơ quan liên quan
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp quản lý thuế tài nguyên tại Lào Cai

Quản lý thuế tài nguyên là một trong những vấn đề quan trọng đối với doanh nghiệp khai thác tại Lào Cai. Tỉnh Lào Cai, với nguồn tài nguyên phong phú, cần có những giải pháp hiệu quả để quản lý thuế tài nguyên nhằm đảm bảo nguồn thu ngân sách nhà nước và bảo vệ môi trường. Việc hoàn thiện công tác quản lý thuế tài nguyên không chỉ giúp tăng cường hiệu quả thu ngân sách mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành khai thác tài nguyên.

1.1. Khái niệm và vai trò của thuế tài nguyên

Thuế tài nguyên là khoản thu bắt buộc đối với người khai thác tài nguyên thiên nhiên. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước và điều tiết hoạt động khai thác tài nguyên. Việc hiểu rõ khái niệm này giúp doanh nghiệp nhận thức được nghĩa vụ của mình đối với nhà nước.

1.2. Đặc điểm của doanh nghiệp khai thác tại Lào Cai

Doanh nghiệp khai thác tại Lào Cai có đặc điểm riêng biệt về quy mô và loại hình hoạt động. Nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực khai thác khoáng sản, đóng góp lớn vào ngân sách địa phương. Tuy nhiên, việc quản lý thuế tài nguyên vẫn còn nhiều thách thức.

II. Thách thức trong quản lý thuế tài nguyên tại Lào Cai

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng công tác quản lý thuế tài nguyên tại Lào Cai vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các doanh nghiệp khai thác thường gặp khó khăn trong việc kê khai và nộp thuế đúng hạn. Hơn nữa, tình trạng nợ thuế và trốn thuế cũng diễn ra phổ biến, gây ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách.

2.1. Vấn đề kê khai thuế tài nguyên

Nhiều doanh nghiệp chưa thực hiện kê khai thuế tài nguyên một cách đầy đủ và chính xác. Việc này dẫn đến tình trạng thiếu minh bạch trong quản lý thuế và ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách.

2.2. Tình trạng nợ thuế và cưỡng chế nợ thuế

Tình trạng nợ thuế tại các doanh nghiệp khai thác tài nguyên vẫn còn cao. Cục Thuế tỉnh Lào Cai cần áp dụng các biện pháp cưỡng chế nợ thuế hiệu quả hơn để đảm bảo nguồn thu cho ngân sách.

III. Giải pháp hoàn thiện quản lý thuế tài nguyên cho doanh nghiệp

Để nâng cao hiệu quả quản lý thuế tài nguyên, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này không chỉ giúp tăng cường công tác quản lý mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế.

3.1. Tăng cường công tác tuyên truyền và hỗ trợ doanh nghiệp

Cần có các chương trình tuyên truyền về chính sách thuế tài nguyên để doanh nghiệp hiểu rõ hơn về nghĩa vụ của mình. Hỗ trợ doanh nghiệp trong việc kê khai và nộp thuế cũng là một giải pháp quan trọng.

3.2. Cải cách quy trình quản lý thuế

Cần cải cách quy trình quản lý thuế tài nguyên để đơn giản hóa thủ tục kê khai và nộp thuế. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế sẽ giúp nâng cao hiệu quả công tác này.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Việc áp dụng các giải pháp quản lý thuế tài nguyên đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho Cục Thuế tỉnh Lào Cai. Nguồn thu từ thuế tài nguyên đã tăng lên đáng kể, góp phần vào ngân sách nhà nước và phát triển kinh tế địa phương.

4.1. Kết quả thu ngân sách từ thuế tài nguyên

Trong những năm qua, nguồn thu từ thuế tài nguyên tại Lào Cai đã có sự tăng trưởng ổn định. Điều này cho thấy hiệu quả của công tác quản lý thuế tài nguyên đã được cải thiện.

4.2. Đánh giá sự hài lòng của doanh nghiệp

Kết quả khảo sát cho thấy nhiều doanh nghiệp hài lòng với công tác quản lý thuế tài nguyên. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều ý kiến cần được lắng nghe để cải thiện hơn nữa.

V. Kết luận và triển vọng tương lai

Quản lý thuế tài nguyên tại Lào Cai cần tiếp tục được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững. Các giải pháp đã đề xuất sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý và đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của chính sách thuế tài nguyên

Chính sách thuế tài nguyên không chỉ là nguồn thu cho ngân sách mà còn góp phần bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Cần có những điều chỉnh phù hợp để đảm bảo tính bền vững.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các giải pháp mới trong quản lý thuế tài nguyên. Điều này sẽ giúp Lào Cai phát triển bền vững và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lào Cai là một trong những địa bàn trọng điểm về khoáng sản tại khu vực phía Bắc với hơn 35 loại khoáng sản phân bố tại 150 điểm mỏ, trong đó có nhiều mỏ quy mô chiến lược quốc gia như quặng Apatit với trữ lượng 2,5 tỷ tấn, mỏ sắt Quý Xa với trữ lượng địa chất 120 triệu tấn (trữ lượng khai thác 98 triệu tấn) và mỏ đồng Sin Quyền có trữ lượng quặng 53,5 triệu tấn. Hoạt động khai thác tài nguyên đóng vai trò động lực thúc đẩy kinh tế địa phương và tạo nguồn thu quan trọng cho ngân sách. Tuy nhiên, tỷ trọng thuế tài nguyên trong tổng thu ngân sách nhà nước của tỉnh có xu hướng suy giảm rõ rệt, từ 17,2% năm 2015 xuống còn 14,6% năm 2017, trong khi tình trạng khai thác vượt công suất, kê khai sai giá tính thuế và nợ đọng tiền thuế kéo dài vẫn diễn biến phức tạp.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm phân tích toàn diện thực trạng quản lý thuế tài nguyên dưới giác độ tác nghiệp đối với 138 doanh nghiệp khai thác tài nguyên do Cục Thuế tỉnh Lào Cai quản lý trong giai đoạn 2015 – 2017. Mục tiêu trọng tâm là đánh giá tính hiệu quả của các quy trình nghiệp vụ then chốt gồm: tuyên truyền hỗ trợ người nộp thuế, quản lý kê khai, theo dõi nộp thuế và cưỡng chế nợ thuế, kiểm tra hồ sơ thuế tại trụ sở cơ quan và trụ sở người nộp thuế, cũng như xử lý vi phạm pháp luật thuế. Từ đó, tác giả đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ và có tính khả thi cao nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế tài nguyên đến năm 2020, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ nợ đọng, chống thất thu ngân sách và nâng cao mức độ tuân thủ tự nguyện của cộng đồng doanh nghiệp khai khoáng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Đề tài vận dụng lý thuyết quản lý thuế hiện đại kết hợp với lý thuyết địa tô kinh tế và thuế tài nguyên trong quản trị công. Quản lý thuế hiện đại đặt trọng tâm vào sự chuyển đổi phương thức từ tiền kiểm sang hậu kiểm, lấy cơ chế người nộp thuế tự tính, tự khai, tự nộp và tự chịu trách nhiệm làm trung tâm theo quy định của Luật Quản lý thuế. Đồng thời, lý thuyết kinh tế học tài nguyên khẳng định thuế tài nguyên là khoản thu bắt buộc mang tính chất tô nhượng quyền khai thác tài sản công của quốc gia, vừa huy động nguồn thu tài chính công, vừa đóng vai trò công cụ điều tiết vĩ mô nhằm bảo vệ môi trường và hạn chế cạn kiệt tài nguyên không tái tạo.

Khung phân tích của nghiên cứu tập trung vào 5 nhóm quy trình quản lý tác nghiệp cốt lõi:

1. Quản lý căn cứ tính thuế (bao gồm kiểm soát sản lượng khai thác thực tế và xác định giá tính thuế theo quy định).
2. Quản lý quy trình kê khai thuế qua mạng và tiếp nhận hồ sơ tại bộ phận một cửa.
3. Quản lý tình hình nộp thuế, phân loại nợ thuế và áp dụng các biện pháp cưỡng chế hành chính.
4. Tổ chức công tác kiểm tra hồ sơ thuế tại trụ sở cơ quan thuế và kiểm tra thực địa tại trụ sở doanh nghiệp.
5. Tuyên truyền, hỗ trợ pháp lý và xử phạt vi phạm hành chính về thuế.

Hệ thống chỉ số đánh giá hiệu quả quản lý được lượng hóa qua 7 tiêu chí đo lường chính: số thu thuế tài nguyên vào ngân sách nhà nước, số lượng doanh nghiệp nợ thuế, tổng số tiền nợ thuế phát sinh, số nợ cũ thu hồi được, số tiền truy thu qua kiểm tra, số vụ xử phạt vi phạm hành chính và số quyết định cưỡng chế nợ thuế được ban hành.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ hai kênh: dữ liệu thứ cấp thu thập từ các báo cáo tổng kết thu ngân sách nhà nước, hệ thống sổ bộ quản lý thuế, báo cáo kiểm tra thuế và hồ sơ xử phạt vi phạm của Cục Thuế tỉnh Lào Cai trong giai đoạn 2015 – 2017; dữ liệu sơ cấp được trích xuất từ các cuộc điều tra khảo sát định lượng về mức độ hài lòng của người nộp thuế đối với công tác quản lý kê khai, nộp thuế và kiểm tra thuế.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao trùm toàn bộ 138 doanh nghiệp có hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản chịu sự quản lý trực tiếp của Cục Thuế tỉnh Lào Cai (gồm 101 doanh nghiệp có quy mô vốn điều lệ trên 10 tỷ đồng và 37 doanh nghiệp có vốn điều lệ dưới 10 tỷ đồng) cùng mẫu khảo sát đội ngũ cán bộ công chức thuộc 12 phòng ban chuyên môn và 9 Chi cục Thuế trực thuộc với tổng quy mô nhân sự 370 người (trong đó 54,6% có trình độ đại học và 1,6% có trình độ thạc sĩ). Phương pháp chọn mẫu tổng thể kết hợp phân tầng theo quy mô vốn và loại hình khoáng sản được lựa chọn nhằm đảm bảo dữ liệu phản ánh trung thực toàn bộ diện mạo quản lý trên địa bàn.

Phương pháp phân tích số liệu chủ đạo bao gồm phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh chuỗi thời gian theo tỷ lệ phần trăm (2016/2015 và 2017/2016) và phương pháp phân tích định lượng chỉ số rủi ro tuân thủ. Việc lựa chọn các phương pháp này cho phép nhận diện rõ nét các điểm nghẽn tác nghiệp, sự biến động của nguồn thu và mức độ ảnh hưởng của chính sách thuế đến hành vi kê khai của doanh nghiệp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, số lượng doanh nghiệp khai khoáng và quy mô thu thuế tài nguyên tuyệt đối đều ghi nhận mức tăng trưởng liên tục. Số doanh nghiệp khai thác tài nguyên tăng từ 107 doanh nghiệp năm 2015 lên 128 doanh nghiệp năm 2016 và đạt 138 doanh nghiệp vào năm 2017. Trong đó, số doanh nghiệp có quy mô vốn trên 10 tỷ đồng chiếm tỷ trọng cao tới 73,2% (101 doanh nghiệp năm 2017). Tổng số thu thuế tài nguyên năm 2016 tăng 8% so với năm 2015, và năm 2017 tiếp tục tăng 19% so với năm 2016, đạt mức thu 508.889 triệu đồng, vượt chỉ tiêu dự toán pháp lệnh được giao hàng năm.

Thứ hai, tỷ trọng đóng góp của thuế tài nguyên trong cơ cấu ngân sách địa phương có xu thế giảm dần. Tỷ trọng số thu thuế tài nguyên trên tổng thu ngân sách nhà nước tại Lào Cai đã giảm liên tục từ 17,2% năm 2015 xuống còn 14,6% năm 2017. Mặc dù tổng thu ngân sách toàn tỉnh năm 2017 tăng 152% so với năm 2015, mức tăng thu từ thuế tài nguyên vẫn chưa tương xứng với tốc độ tăng trưởng nhanh của các khoản thu tiền sử dụng đất (chiếm 27,1% tổng thu năm 2015) và thuế, phí dịch vụ cửa khẩu.

Thứ ba, hiệu quả tiếp nhận tờ khai qua hệ thống iHTKK được cải thiện rõ rệt nhưng sai phạm về giá tính thuế vẫn còn tiềm ẩn rủi ro. Tỷ lệ doanh nghiệp nộp tờ khai đạt 100%, tỷ lệ tờ khai có lỗi số học giảm từ 2,7% năm 2015 (26 tờ khai sai trên tổng số 1.794 tờ khai xử lý) xuống còn 1,5% năm 2017. Tỷ lệ hồ sơ khai không đúng giá tính thuế tài nguyên giảm từ 5,6% năm 2015 xuống 4,7% năm 2016 và còn 3,1% năm 2017. Mặc dù vậy, mức độ chênh lệch sai phạm về doanh thu xác định sai giá tính thuế bình quân của một doanh nghiệp vẫn ở mức đáng kể, từ 1.560 triệu đồng năm 2015 xuống 110 triệu đồng năm 2017.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng kê khai sai giá tính thuế là do Bảng giá tính thuế tài nguyên tối thiểu do Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành tại nhiều thời điểm chưa theo kịp biến động thực tế của thị trường. Một số doanh nghiệp khai thác cát, đá, sỏi và quặng kim loại đã cố tình kê khai giá tính thuế thấp hơn giá bán thực tế ghi trên hóa đơn hoặc áp dụng sai mã giá để giảm trừ nghĩa vụ nộp ngân sách. Bên cạnh đó, địa bàn tỉnh Lào Cai rộng 6.357 km2 với địa hình núi cao chia cắt phức tạp, các điểm mỏ phân tán xa trung tâm khiến lực lượng 370 cán bộ công chức thuế gặp rất nhiều khó khăn trong việc giám sát sản lượng khai khoáng thực tế tại cửa mỏ.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh sự chênh lệch có thể được trình bày rõ nét thông qua biểu đồ cột kết hợp đường biểu diễn (combo chart) để đối chiếu tốc độ tăng trưởng số thu tuyệt đối (từ 436.889 triệu đồng năm 2015 lên 508.889 triệu đồng năm 2017) với xu hướng đi xuống của tỷ trọng đóng góp tương đối (giảm 2,6 điểm phần trăm). Đồng thời, việc mô hình hóa dữ liệu bằng bảng ma trận phân loại mức độ rủi ro theo loại khoáng sản khai thác (như nhóm Apatit 2,5 tỷ tấn trữ lượng, quặng sắt Quý Xa 120 triệu tấn và mỏ đồng Sin Quyền) sẽ giúp cơ quan quản lý phân bổ nguồn lực kiểm tra chính xác hơn.

Phát hiện này hoàn toàn tương thích với các nghiên cứu thực nghiệm tại các tỉnh miền núi có nguồn tài nguyên phong phú, khẳng định rằng nếu cơ chế phối hợp chia sẻ thông tin trắc địa mỏ giữa cơ quan thuế và cơ quan tài nguyên môi trường chưa đồng bộ, cơ chế tự khai - tự nộp sẽ tạo ra kẽ hở cho hành vi gian lận sản lượng nguyên khai và trốn tránh nghĩa vụ thuế.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện công tác quản lý căn cứ tính thuế và xây dựng bảng giá chuẩn. Cục Thuế tỉnh Lào Cai cần chủ động phối hợp với Sở Tài chính và Sở Tài nguyên và Môi trường rà soát, điều chỉnh Bảng giá tính thuế tài nguyên tối thiểu trước ngày 15 tháng 12 hàng năm, bảo đảm bám sát 95% - 100% giá thị trường thực tế; đặt mục tiêu giảm tỷ lệ hồ sơ khai sai giá tính thuế xuống dưới 1,0% vào năm 2020 do Phòng Kê khai và Kế toán thuế chủ trì thực hiện.

Thứ hai, nâng cao hiệu lực thu hồi nợ đọng và quyết liệt thực hiện các biện pháp cưỡng chế thuế. Tự động hóa quy trình phân loại nợ trên phần mềm trước ngày 05 hàng tháng; áp dụng biện pháp trích tiền từ tài khoản ngân hàng và cưỡng chế thông báo hóa đơn không còn giá trị sử dụng đối với 100% doanh nghiệp nợ thuế quá hạn trên 90 ngày; phấn đấu đạt tỷ lệ thu hồi trên 80% nợ đọng thuế tài nguyên của năm trước chuyển sang do Phòng Quản lý nợ và Cưỡng chế nợ thuế chịu trách nhiệm.

Thứ ba, đẩy mạnh công tác kiểm tra chuyên đề dựa trên phân tích rủi ro. Tập trung nguồn lực thanh tra, kiểm tra tại trụ sở đối với 100% doanh nghiệp có doanh thu lớn trên 10 tỷ đồng hoặc có dấu hiệu chênh lệch bất thường giữa sản lượng khai thuế với công suất cấp phép; phấn đấu tăng tỷ lệ số thuế truy thu và xử phạt qua kiểm tra từ 15% đến 20% mỗi năm do các Phòng Kiểm tra thuế số 1 và số 2 trực tiếp phụ trách.

Thứ tư, đẩy mạnh hiện đại hóa công nghệ và thiết lập cơ chế liên thông dữ liệu liên ngành. Triển khai tích hợp hệ thống dữ liệu số giữa Cục Thuế, Kho bạc Nhà nước và Sở Tài nguyên và Môi trường trước quý IV năm 2019 nhằm kiểm soát 100% sản lượng khoáng sản qua trạm cân điện tử và camera giám sát tại mỏ; đồng thời tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên sâu về kỹ năng giám định khoáng sản cho toàn thể 370 cán bộ công chức toàn ngành thuế tỉnh Lào Cai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và cán bộ công chức thuộc Cục Thuế, các Chi cục Thuế và cơ quan tài chính địa phương: Tham khảo trực tiếp quy trình tác nghiệp chuẩn hóa trong quản lý kê khai, thanh tra và thu hồi nợ đọng đối với các sắc thuế tài nguyên khoáng sản.
2. Giám đốc điều hành, kế toán trưởng và chuyên viên kiểm toán nội bộ của 138 doanh nghiệp khai thác khoáng sản: Sử dụng tài liệu để rà soát rủi ro tuân thủ về căn cứ tính thuế, đơn giá xuất bán và định mức sản lượng, giúp phòng tránh các khoản truy thu và chế tài xử phạt hành chính.
3. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Thuế và Quản lý công: Tiếp cận hệ thống dữ liệu thực nghiệm phong phú giai đoạn 2015 – 2017 cùng khung lý thuyết quản lý thuế hiện đại để phát triển các đề tài nghiên cứu chuyên sâu về kinh tế tài nguyên.
4. Cơ quan hoạch định chính sách cấp trung ương và địa phương (Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế, Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh): Khai thác các kiến nghị thực tiễn để hoàn thiện khung pháp lý về khung giá tính thuế tài nguyên và quy chế chia sẻ dữ liệu liên ngành trong quản lý tài nguyên thiên nhiên.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao tỷ trọng thuế tài nguyên tại Cục Thuế tỉnh Lào Cai giảm từ 17,2% năm 2015 xuống 14,6% năm 2017 dù số thu tuyệt đối vẫn tăng? Sự sụt giảm tỷ trọng này xuất phát từ việc quy mô tổng thu ngân sách nhà nước của tỉnh tăng nhanh tới 152% trong giai đoạn 2015 – 2017, chủ yếu nhờ vào sự bùng nổ của các nguồn thu tiền sử dụng đất (đạt 441.818 triệu đồng năm 2015) và hoạt động thương mại xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu, trong khi nguồn thu từ các mỏ khoáng sản đã đi vào quỹ đạo khai thác ổn định.

Những sai phạm phổ biến nhất trong công tác kê khai thuế tài nguyên của các doanh nghiệp là gì? Doanh nghiệp thường mắc hai nhóm vi phạm chính: kê khai thiếu sản lượng khai thác thực tế so với số lượng xuất bán và áp dụng đơn giá tính thuế thấp hơn bảng giá tối thiểu do Ủy ban nhân dân tỉnh quy định. Trong năm 2015, Cục Thuế đã phát hiện 5 doanh nghiệp vi phạm với mức doanh thu xác định sai giá bình quân lên tới 1.560 triệu đồng mỗi doanh nghiệp.

Biện pháp cưỡng chế nào được áp dụng hiệu quả nhất đối với doanh nghiệp nợ đọng thuế tài nguyên kéo dài? Theo quy trình quản lý tác nghiệp, đối với các khoản nợ quá hạn trên 90 ngày hoặc có hành vi tẩu tán tài sản, cơ quan thuế áp dụng tuần tự các biện pháp: trích tiền từ tài khoản ngân hàng, khấu trừ thu nhập, phong tỏa tài khoản và ban hành thông báo ngừng sử dụng hóa đơn điện tử để thu hồi triệt để nợ đọng cho ngân sách.

Phần mềm kê khai thuế iHTKK mang lại lợi ích cụ thể gì cho công tác quản lý thuế tài nguyên? Ứng dụng iHTKK giúp 100% doanh nghiệp nộp tờ khai trực tuyến nhanh chóng, loại bỏ hoàn toàn các khâu nhập dữ liệu thủ công của cơ quan thuế. Nhờ đó, tỷ lệ hồ sơ khai thuế tài nguyên mắc lỗi số học tại Cục Thuế Lào Cai đã giảm mạnh từ 2,7% năm 2015 xuống chỉ còn 1,5% trên tổng số 1.794 hồ sơ xử lý năm 2017.

Vì sao việc liên thông dữ liệu giữa cơ quan Thuế và Sở Tài nguyên và Môi trường là yêu cầu cấp thiết? Do đặc thù 150 điểm mỏ phân bố tại các khu vực hiểm trở, cơ quan thuế không thể tự xác định chính xác khối lượng bóc dỡ đất đá và sản lượng khoáng sản nguyên khai nếu không có dữ liệu trắc địa, camera giám sát cửa mỏ và giấy phép khai thác được cập nhật liên tục từ cơ quan tài nguyên môi trường.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa vững chắc cơ sở lý luận và các chỉ số đo lường hiệu quả quản lý tác nghiệp thuế tài nguyên đối với doanh nghiệp khai khoáng theo cơ chế tự khai - tự nộp.
• Phân tích chi tiết thực trạng quản lý giai đoạn 2015 – 2017 tại Cục Thuế tỉnh Lào Cai, ghi nhận mức tăng trưởng số thu đạt 508.889 triệu đồng năm 2017 nhưng chỉ ra sự sụt giảm tỷ trọng đóng góp xuống còn 14,6% trong tổng thu ngân sách địa phương.
• Nhận diện các điểm nghẽn tác nghiệp nổi cộm về tình trạng kê khai sai giá tính thuế (chiếm 3,1% hồ sơ năm 2017), nợ đọng kéo dài và khó khăn trong kiểm soát sản lượng tại 138 doanh nghiệp khai khoáng.
• Đề xuất đồng bộ 4 nhóm giải pháp tác nghiệp mang tính đột phá gắn với lộ trình thực hiện đến năm 2020, bao gồm: hoàn thiện bảng giá tính thuế, siết chặt cưỡng chế nợ, tăng cường kiểm tra dựa trên rủi ro và tích hợp dữ liệu liên ngành.
• Đề tài là tài liệu tham khảo giá trị cho các nhà quản lý và nghiên cứu; các tổ chức và doanh nghiệp hãy vận dụng các giải pháp này nhằm nâng cao hiệu quả quản trị tuân thủ pháp luật thuế và bảo đảm khai thác tài nguyên bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THUẾ TÀI NGUYÊN ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP KHAI THÁC TÀI NGUYÊN 1. Tài nguyên và doanh nghiệp khai thác tài nguyên 1. Khái niệm tài nguyên Theo nghĩa rộng, tài nguyên môi trường bao gồm tất cả các nguồn nguyên liệu, nhiên liệu, năng lượng, thông tin có trên trái đất và trong vũ trụ bao la mà con người có thể sử dụng để phục vụ cho đời sống và sự phát triển của mình. Trong mỗi bối cảnh xã hội nào thì hoạt động kinh tế của con người cũng là quá trình sử dụng năng lượng để biến đổi vật chất từ dạng này sang dạng khác có ích cho cuộc sống.

Do vậy, vật chất - mà tài nguyên thiên nhiên là một dạng cụ thể của nó, được con người biến đổi mà không làm biến mất nó trong quá trình hoạt động. Vật chất đề cập ở đây cần phải hiểu cả 2 dạng: hữu hình và vô hình. Có thể nói rằng, tài nguyên là tất cả các dạng vật chất, tri thức, thông tin được con người sử dụng để tạo ra của cải vật chất hay tạo ra giá trị sử dụng mới. Xã hội loài người càng phát triển thì số loại hình tài nguyên và số lượng mỗi loại tài nguyên được con người sử dụng, khai thác ngày càng gia tăng.

Phân loại tài nguyên Tài nguyên có thể chia làm hai loại lớn: tài nguyên thiên nhiên và tài nguyên xã hội. Tài nguyên xã hội là một dạng tài nguyên đặc biệt của trái đất, thể hiện bởi sức lao động chân tay và trí óc, khả năng tổ chức và chế độ xã hội, tập quán, tín ngưỡng của các cộng đồng người. Trong Khoa học môi trường, tài nguyên thiên nhiên được chia thành ba loại: - Tài nguyên tái tạo: Là tài nguyên dựa vào nguồn năng lượng được cung cấp hầu như liên tục và vô tận từ vũ trụ vào trái đất, dựa vào trật tự tự nhiên, nguồn thông tin vật lý và sinh học đã hình thành và tiếp tục tồn tại, phát triển và chỉ mất đi khi không còn nguồn năng lượng và thông tin nói trên. Jorgensen (1981) Tài nguyên tái tạo là tài nguyên có thể tự duy trì hoặc tự bổ sung một cách liên tục nếu được quản lý, sử dụng một cách hợp lý và khôn ngoan.

Tài nguyên thiên nhiên 4 tái tạo được có thể kể ra như: Tài nguyên sinh học, tài nguyên năng lượng mặt trời, nước, gió, đất canh tác. - Tài nguyên không tái tạo: Tồn tại một cách hữu hạn và sẽ mất đi hoặc hoàn toàn bị biến đổi không còn giữ được tính chất ban đầu sau quá trình sử dụng. Các khoáng sản, nhiên liệu hoá thạch (than đá, dầu mỏ, khí đốt.), các thông tin di truyền bị mai một không giữ lại được là những nguồn tài nguyên thiên nhiên không tái tạo được. - Tài nguyên vĩnh cửu: loại tài nguyên có liên quan trực tiếp hay gián tiếp đến năng lượng mặt trời.

Có thể xem năng lượng mặt trời là nguồn tài nguyên vô tận, chúng ta có thể phân ra: + Năng lượng trực tiếp: là nguồn năng lượng chiếu sáng trực tiếp, giá trị định lượng có thể tính được + Năng lượng gián tiếp: là những dạng năng lượng gián tiếp của bức xạ mặt trời bao gồm: gió, sóng biển, thuỷ triều,. Doanh nghiệp khai thác tài nguyên Doanh nghiệp khai thác tài nguyên là tổ chức, cá nhân khai thác tài nguyên bao gồm: Công ty Nhà nước, Công ty cổ phần, Công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty hợp danh, Hợp tác xã, Doanh nghiệp tư nhân, Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hay Bên nước ngoài tham gia hợp đồng hợp tác kinh doanh, các tổ chức, không phân biệt ngành nghề, quy mô, hình thức hoạt động, có khai thác tài nguyên thiên nhiên theo quy định của pháp luật Việt Nam là doanh nghiệp khai thác tài nguyên. Một số vấn đề chung về thuế và thuế tài nguyên 1. Khái niệm về thuế Thuế là một khoản chuyển giao thu nhập bắt buộc từ các thể nhân và pháp nhân cho Nhà nước theo mức độ và pháp luật quy định.

Khoản chuyển giao thu nhập dưới hình thức thuế để phục vụ cho mục tiêu công cộng. Nguồn thu về thuế không được sử dụng cho mục tiêu cá nhân. Bản chất của thuế Thuế là một phạm trù kinh tế đồng thời cũng là một phạm trù lịch sử, thuế luôn luôn gắn chặt với sự ra đời, tồn tại và phát triển của Nhà nước. 5 Thuế là một công cụ tài chính của Nhà nước, được sử dụng để hình thành nên quỹ tiền tệ tập trung nhằm sử dụng cho mục đích công cộng.

Bản chất của thuế được thể hiện bởi các thuộc tính bên trong, vốn có của thuế. Những đặc điểm đó là: Thuế luôn luôn gắn liền với quyền lực Nhà nước. Thuế là nghĩa vụ cơ bản của công dân đã được quy định trong Hiến Pháp; thuế là một phần thu nhập của các tầng lớp dân cư bắt buộc phải nộp cho Nhà nước; thuế là một hình thức chuyển giao thu nhập không mang tính chất hoàn trả trực tiếp. Bản chất của Nhà nước ta là Nhà nước của dân, do dân và vì dân.

Nhà nước thu thuế cũng là nhằm tạo ra một nguồn lực tập trung để chi phát triển cơ sở hạ tầng, chi phúc lợi công cộng, chi văn hóa, giáo dục y tế, xã hội, an ninh, quốc phòng… Hiến pháp nước ta năm 2013, Điều 80 đã ghi rõ: “Công dân có nghĩa vụ đóng thuế và lao động công ích theo qui định pháp luật”. Tuy nhiên, Nhà nước cần phải thu đúng thu đủ để đảm bảo chi cho các mục tiêu trên, còn người nộp thuế thường muốn nộp thuế càng ít càng tốt. Do đó khi ý thức tự giác chấp hành pháp luật thuế của người dân chưa cao thì tình trạng trốn thuế, nợ thuế là điều không thể tránh khỏi, dẫn đến công tác thuế luôn gặp những khó khăn nhất định. Chức năng của thuế - Chức năng huy động nguồn lực tài chính cho nhà nước: Ngay từ lúc phát sinh, thuế luôn là một phương tiện động viên nguồn tài chính cho nhà nước.

Thuế là nguồn thu chủ yếu của NSNN. Đây là chức năng cơ bản, là chức năng đầu tiên phản ánh nguyên nhân cho sự ra đời của thuế. Nhờ chức năng huy động nguồn lực tài chính mà quỹ tiền tệ tập trùn của Nhà nước được hình thành, qua đó đảm bảo cơ sở vật chất cho sự tồn tại và hoạt động của nhà nước. - Chức năng điều tiết kinh tế vĩ mô: Mặc dù chức năng điều tiết kinh tế có cơ sửo nảy sinh từ chức năng huy động nguồn lực tài chính, nhưng chỉ được nhận thức và sử dụng từ những năm đầu thế kỷ XX khi vai trò điều tiết kinh tế của nhà nước được thực hiện.

Với chức năng này, thuế ghóp phần thúc đẩy sản xuất phát triển, mở rông lưu thông hàng hóa, nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và của nền kinh tế. Đồng thời cũng ghóp phần thực hiện công bằng xã hội giữua các thành phần kinh tế và các tầng lớp dân cư. Thuế tài nguyên 1.1 Khái niệm thuế tài nguyên Thuế tài nguyên là một khoản thu bắt buộc đối với người khai thác và sử dụng tài nguyên, không phụ thuộc vào hiệu quả sản xuất kinh doanh của người khai thác. Tài nguyên thiên nhiên thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước thống nhất quản lý.

Vì vậy, mọi tổ chức, cá nhân khai thác và sử dụng tài nguyên thiên nhiên đều phải nộp một khoản thuế vào NSNN, gọi là thuế tài nguyên. Tài nguyên thiên nhiên có loại tái tạo được có loại không tái tạo được. Thuế tài nguyên là loại thuế đánh vào tài nguyên thiên nhiên khai thác được. Như vậy, cơ sở xác định thuế tài nguyên là tài nguyên nguyên khai, nên khi tính thuế tài nguyên phải căn cứ vào tính chất, đặc điểm, điều kiện khai thác của từng loại tài nguyên.

Bản chất của thuế tài nguyên Xét về mặt bản chất, thuế tài nguyên là loại thuế gián thu, thu vào người tiêu dùng, vì thuế tài nguyên được tính trong giá thành sản phẩm tài nguyên, người khai thác chỉ là người nộp hộ cho người tiêu dùng. Tuy nhiên, xét ở góc độ quan hệ sở hữu, thuế tài nguyên là khoản thu có tính chất tô nhượng. Các cơ sở khai thác và sử dụng tài nguyên phải trả cho Nhà nước một khoản tiền giống như việc trả tiền mua tài sản của chủ sở hữu. Thuế tài nguyên trong nhiều trường hợp mang tính chất của nhiều loại phí sử dụng, dùng để bù đắp các khoản chi phí có liên quan đến tài nguyên; phí quản lý, phí tái tạo, phí bảo vệ tài nguyên.

Thuế tài nguyên được tính trên sản lượng và giá trị thương phẩm của tài nguyên mà không phụ thuộc vào mục đích khai thác tài nguyên. Thuế tài nguyên gắn chặt với yêu cầu bảo vệ môi trường sinh thái. Vai trò của thuế tài nguyên. - Tạo nguồn thu quan trọng cho NSNN Một nền tài chính lành mạnh phải dựa vào nguồn thu nội bộ từ nền kinh tế quốc dân.

Một ngân sách lành mạnh trước hết phải dựa vào nguồn thu ổn định trong nước, trong đó thuế là nguồn thu chủ yếu trong hệ thống đòn bẩy của cơ chế mới. 7 Nhờ có khoản đóng góp này, bộ máy Nhà nước mới tồn tại và hoạt động được. Ngay từ buổi sơ khai, thuế đã được sử dụng với mục tiêu quan trọng là tập trung thu nhập vào tay Nhà nước. Lịch sử tồn tại và phát triển của thuế qua các thời kỳ và ở các nước cũng cho thấy tỷ trọng thu bằng thuế thường chiếm phần lớn trong tổng thu nhập của NSNN.

Hiện nay, ở hầu hết các nước trên thế giới, sau khi thực hiện cải cách hệ thống thuế, số thu bằng thuế, phí chiếm tới trên 90% tổng số thu NSNN. Với cơ cấu kinh tế nhiều thành phần, hệ thống thuế mới được áp dụng thống nhất giữa các thành phần kinh tế. Thuế phải bao quát được hầu hết các hoạt động sản xuất kinh doanh, các nguồn thu nhập của các doanh nghiệp và dân cư để đảm bảo yêu cầu huy động được nhiều vốn, thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao hơn trong giai đoạn hiện tại và phát triển lâu dài, góp phần kiềm chế và đẩy lùi lạm phát, ổn định kinh tế xã hội. Thuế tài nguyên cơ cấu trong thuế nói chung, là khoản thu bắt buộc của Nhà nước đối với cá nhân hoặc pháp nhân khi phát sinh những hoạt động liên quan đến khai thác tài nguyên, cũng góp phần vào đó.

Thực tế nguồn thu từ thuế tài nguyên tăng cao qua các năm và ngày càng đóng vai trò quan trọng của mình trong tổng số thu NSNN.