ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM ------------------------------------------------ BÙI VĂN LONG GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THỦY SẢN TẠI HUYỆN ĐIỆN BIÊN,TỈNH ĐIỆN BIÊN LUẬN VĂN THẠC SĨ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN Thái Nguyên - 2016 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM ------------------------ BÙI VĂN LONG GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THỦY SẢN TẠI HUYỆN ĐIỆN BIÊN, TỈNH ĐIỆN BIÊN Chuyên ngành: Phát triển nông thôn Mã số ngành: 60.16 LUẬN VĂN THẠC SĨ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN Người hướng dẫn khoa học: PGS-TS ĐINH NGỌC LAN Thái Nguyên - 2016 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan mọi thông tin tham khảo, số liệu trong nghiên cứu sử dụng đều được ghi nguồn gốc rõ ràng, mọi sự giúp đỡ cho việc hoàn thành luận văn đều đã được cảm ơn. Kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa từng được sử dụng trong nghiên cứu để bảo vệ một học vị nào. Tác giả luận văn Bùi Văn Long ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình của tôi đã đảm bảo cho tôi về vật chất và không ngừng động viên, cổ vũ tôi về tinh thần trong suốt những năm tháng học tập và thời gian thực hiện đề tài nghiên cứu. Tôi xin trân trọng cảm ơn Cô giáo – Người hướng dẫn khoa học PGS - T.S Đinh Ngọc Lan - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã hướng dẫn khoa học và tận tình giúp đỡ tôi trong suốt thời gian thực hiện đề tài và hoàn chỉnh luận văn tốt nghiệp.
Tôi xin gửi lời cảm ơn tới toàn thể Thầy giáo, Cô giáo trong và ngoài phòng Đào tạo, trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên và các ban ngành huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên cùng những tập thể và cá nhân đã giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này. Tôi xin trân trọng cảm ơn. Tác giả luận văn Bùi Văn Long iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC.
iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT. vi DANH MỤC BẢNG. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.
Ý nghĩa của đề tài. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU. Cơ sở lý luận của đề tài. Một số khái niệm.
Đặc điểm và hình thức phát triển nuôi thuỷ sản. Các tiêu chí đánh giá phát triển nuôi thuỷ sản. Cơ sở thực tiễn của đề tài. Các nội dung và yêu cầu đối với phát triển thuỷ sản.
Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển nuôi thuỷ sản. Tổng quan về phát triển nuôi thuỷ sản các nước trên thế giới. Các nguyên tắc chung để bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản. Một số giải pháp phát triển thuỷ sản của các nước trên thế giới .Tổng quan về phát triển nuôi thuỷ sản ở Việt Nam.
Khái quát quá trình phát triển ngành thuỷ sản ở Việt Nam. Vai trò - Ý nghĩa của phát triển nuôi thuỷ sản. Đánh giá chung .21 iv CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.
Phương pháp chọn địa điểm nghiên cứu, chọn mẫu điều tra. Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu. Phương pháp xử lư số liệu. Phương pháp phân tích tài liệu, số liệu đề tài.
Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu. 27 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Thực trạng phát triển nuôi thủy sản tại huyện Điện Biên. Quá trình phát triển và tổ chức nuôi cá ở huyện Điện Biên.
Tình hình phát triển các mô hình nuôi cá trên địa bàn huyện. Tình hình phát triển các hình thức nuôi cá kết hợp ngành .4 Tình hình phát triển hình thức nuôi cá theo hướng nuôi các loại cá. Nghiên cứu quá trình sản xuất, tiêu thụ và đầu tư sử dụng các yếu tố nhằm phát triển nuôi thủy sản tại địa phương. Tình hình cơ bản của các hộ nuôi cá tại các xã điều tra.
Đánh giá kết quả mô hình nuôi cá tại Huyện Điện Biên. Nghiên cứu nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất, tiêu thụ, đầu tư và phát triển nuôi thủy sản tại huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên. Điều kiện tự nhiên. Cơ sở hạ tầng.
Khoa học kỹ thuật. Yếu tố môi trường. Yếu tố thị trường và tổ chức tiêu thụ sản phẩm. Yếu tố cơ chế - chính sách của Nhà nước.
Vấn đề quan hệ kinh tế hợp tác 4 Nhà và liên kết trong sản xuất – chế biến, tiêu thụ và tiêu dùng. Phân tích khó khăn, thuận lợi, cơ hội và thách thức trong việc phát triển thủy sản ở địa phương. Phương hướng và giải pháp nâng cao kết quả phát triển các mô hình nuôi cá. Phương hướng nâng cao kết quả phát triển các mô hình nuôi cá.
Giải pháp nâng cao hiệu quả nuôi thủy sản huyện Điện Biên. 70 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .79 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 80 vi DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BTC Bán thâm canh BVTV Bảo vệ thực vật CN Công nghiệp CNH Công nghiệp hóa CTQG Chính trị quốc gia FAO Tổ chức nông lương thế giới GRDP Giá trị gia tăng GTSX Giát trị sản xuất HĐH Hiện đại hóa HTX Hợp tác xã KTQT Kinh tế quốc tế KTXH Kinh tế xã hội LN Lâm nghiệp NN Nông nghiệp NXB Nhà xuất bản PTNT Phát triển nông thôn QCCT Quảng canh cải tiến TC Thâm canh TDHTM Tự do hóa thương mại TTCN Tiểu thủ công nghiệp VSATTP Vệ sinh an toàn thực phẩm XDCB Xây dựng cơ bản vii DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Tình hình phát triển nuôi thủy sản của huyện và 3 xã điều tra huyện Điện Biên .2: Tình hình phát triển các hình thức nuôi cá ở huyện Điện Biên giai đoạn 2013-2015 .3: Quy mô các hình thức nuôi cá theo hướng kết hợp ngành.4 Năng suất các hình thức nuôi cá theo hướng kết hợp ngành: .5: Tình hình phát triển các hình thức nuôi cá theo chủng loại .6: Tình hình cơ bản của hộ điều tra ở 3 xã năm 2015 .7: Vai trò ngành thủy sản trong phát triển kinh tế xã hội.41 huyện Điện Biên.8: Tình hình nuôi cá theo các mô hình của các hộ điều tra .43 tại huyện Điện Biên năm 2015.9: Tình hình đầu tư nuôi cá thâm canh của các mô hình .45 tính trên 01 ha tại huyện Điện Biên .10: Tình hình đầu tư nuôi cá bán thâm canh của các mô hình tính trên 01 ha tại huyện Điện Biên .11: Kết quả các mô hình nuôi cá theo hướng nuôi tính trên 01 ha.12: Kết quả các mô hình nuôi cá theo hướng kết hợp ngành tính trên 1ha .13: Các thiết bị cơ bản phục vụ nuôi cá của các hộ .14: Trình độ hiểu biết và áp dụng khoa học .57 kỹ thuật của hộ nuôi thủy sản.15 : Ảnh hưởng của thị trường tới thu nhập hộ nuôi cá .1: Các kênh tiêu thụ cá tại huyện Điện Biên .16: Dự kiến phát triển mô hình nuôi cá theo chủng loại của huyện đến năm 2018.17: Dự kiến phát triển mô hình nuôi cá.69 theo hướng kết hợp ngành của huyện đến năm 2018 .18: Dự kiến diện tích nuôi một số loài thủy sản mới. Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam là một trong những quốc gia có tính biển lớn nhất ở khu vực Đông Nam Á với bờ biển dài trên 3.260km, vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) khoảng 1 triệu km2, trữ lượng thuỷ sản xuất khẩu ước tính khoảng 6.56 triệu tấn, khai thác khoảng 3.03 triệu tấn, nuôi trồng 3.53 triệu tấn mỗi năm thu được 6,72 tỷ USD.
Để phát triển thuỷ sản và nâng cao giá trị kim ngạch xuất khẩu, Bộ Nông nghiệp và PTNT đã có nhiều chính sách để phát triển ngành. Tuy nhiên vì là một nước nông nghiệp nghèo, đang phát triển nên để có một ngành sản xuất nuôi thuỷ sản phát triển bền vững và đạt hiệu quả kinh tế cao và ổn định, ngành nuôi thuỷ sản Việt Nam còn phải đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức. Điện Biên là vùng núi phía Tây Bắc của tổ quốc, diện tích mặt nước 2.023ha - đây là điều kiện quan trọng đầu tiên cho phát triển ngành kinh tế thuỷ sản, nhưng chất lượng nguồn nước mặt đang bị suy giảm bởi ô nhiễm gia tăng. Tuy nhiên, hiện nay ngành thuỷ sản của Điện Biên mới chỉ dừng ở mức phát triển thấp, mang nặng tính tự phát và truyền thống.
Từ sau khi có Nghị quyết 09 của Chính phủ, ngành thuỷ sản đã được sự quan tâm, chú ư của Đảng. Chính quyền các cấp và của nhiều người dân địa phương, ngành thuỷ sản Điện Biên đã có khởi sắc bước đầu. Huyện Điện Biên tỉnh Điện Biên có tỷ lệ diện tích mặt nước nuôi thuỷ sản lớn 1.268 ha so với diện tích mặt nước của toàn tỉnh. Phát triển nuôi thuỷ sản huyện Điện Biên còn ở mức thấp hơn so với sự phát triển nuôi thuỷ sản chung của cả nước, chưa tương xứng với tiềm năng diện tích mặt nước hiện có.
Mặt khác sự phát triển bùng nổ nuôi thuỷ sản một cách tự phát, ồ ạt cũng đã dẫn đến nhiều vấn đề bất cập, làm cho không gian của hệ thống mặt nước nuôi thuỷ sản bị chia cắt manh mún, ảnh hưởng đến sự phát triển của các ngành kinh tế khác, môi trường nuôi thuỷ sản đang bị ô nhiễm nghiêm trọng, nguồn lợi thuỷ sản trong những năm gần đây bị giảm sút, một bộ phận 2 không nhỏ dân cư có đời sống thấp và bấp bênh, đây là những vấn đề kinh tế, xã hội và môi trường bức xúc cần giải quyết. Để phát huy thế mạnh của nuôi thuỷ sản trong phát triển kinh tế của tỉnh Điện Biên, tôi tiến hành lựa chọn nghiên cứu đề tài: “Giải pháp phát triển thuỷ sản tại huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên". Mục tiêu nghiên cứu Đánh giá tình hình nuôi trồng thủy sản tại huyện Điện Biên tỉnh Điện Biên, phân tích những khó khăn trở ngại trong quá trình nuôi thủy sản, để từ đó đề xuất một số định hướng và giải pháp phát triển nuôi thủy sản tại địa bàn nghiên cứu. Ý nghĩa của đề tài 3.
Ý nghĩa đối với học tập và nghiên cứu khoa học - Cũng cố kiến thức từ cơ sở đến chuyên ngành đã học trong trường, ứng dụng kiến thức đó trong thực tiễn. - Rèn luyện kỹ năng thu thập thông tin và xử lư số liệu, viết báo cáo. - Giúp hiểu thêm về tình hình nuôi thủy sản tại huyện Điện Biên tỉnh Điện Biên, từ đó tìm ra khó khăn đề xuất những giải pháp thiết thực nhằm phát triển thủy sản của tỉnh 3.