Luận văn thạc sĩ: Nâng cao vai trò tổ chức chính trị-xã hội trong xây dựng nông thôn mới huyện Mai Sơn, Sơn La

Nghiên cứu vai trò quan trọng của các tổ chức chính trị xã hội trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La. Phân tích hiệu quả và đề xuất giải

• Tác giả: Cầm Văn Khiêm
• Người hướng dẫn: GS.TS Nguyễn Duy Hoan
• Trường học: Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Nâng cao vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội trong xây dựng nông thôn mới ở huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan vai trò tổ chức CT XH xây dựng nông thôn mới

Xây dựng nông thôn mới là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nhằm nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân vùng nông thôn. Tại huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La, các tổ chức chính trị - xã hội đóng vai trò nòng cốt trong quá trình thực hiện chương trình này. Các tổ chức bao gồm Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Hội Liên hiệp Phụ nữ và Huyện đoàn. Mỗi tổ chức phát huy thế mạnh riêng trong tuyên truyền, vận động và tổ chức thực hiện. Qua các phong trào thi đua, người dân được huy động tham gia đóng góp công sức, tài chính. Kết quả đạt được đáng ghi nhận với hàng chục kilômét đường bê tông, kênh mương được xây dựng. Tổng giá trị đóng góp gần 100 tỷ đồng. Nhiều mô hình kinh tế ra đời, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn. Tuy nhiên, vai trò của các tổ chức vẫn còn những hạn chế cần được khắc phục trong thời gian tới.

1.1. Khái niệm tổ chức chính trị xã hội và nông thôn mới

Tổ chức chính trị - xã hội là các đoàn thể nhân dân hoạt động dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Các tổ chức này đại diện cho quyền và lợi ích hợp pháp của các tầng lớp nhân dân. Bao gồm Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Tổng Liên đoàn Lao động, Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ và Hội Cựu chiến binh. Xây dựng nông thôn mới là quá trình chuyển đổi toàn diện về kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường và an ninh nông thôn. Chương trình gồm 19 tiêu chí quốc gia, yêu cầu sự tham gia đồng bộ của cả hệ thống chính trị.

1.2. Thực trạng huyện Mai Sơn và vai trò các tổ chức

Huyện Mai Sơn nằm ở phía nam tỉnh Sơn La, là huyện trọng điểm nông nghiệp với đa số dân cư làm nông nghiệp. Địa bàn có nhiều dân tộc thiểu số sinh sống, trình độ dân trí không đồng đều. Các tổ chức chính trị - xã hội đã tích cực vào cuộc triển khai chương trình nông thôn mới. Mặt trận Tổ quốc huyện phối hợp với các tổ chức thành viên tuyên truyền, vận động nhân dân. Kết quả đạt được thể hiện qua việc nhiều xã đạt chuẩn nông thôn mới. Tuy nhiên, một số tiêu chí còn khó khăn, đặc biệt về hạ tầng và thu nhập.

II. Phân tích thực trạng nâng cao vai trò tổ chức CT XH huyện Mai Sơn

Thực trạng vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội trong xây dựng nông thôn mới ở huyện Mai Sơn cho thấy nhiều kết quả tích cực nhưng cũng tồn tại không ít hạn chế. Về mặt tích cực, các tổ chức đã phát huy tốt công tác tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia đóng góp. Toàn xã đã xây dựng được 30 tổ liên kết sản xuất, 122 mô hình phát triển kinh tế có doanh thu từ 50 triệu đến gần 1 tỷ đồng mỗi năm. Bốn hợp tác xã được thành lập hoạt động trong các lĩnh vực kinh doanh tổng hợp, môi trường, chăn nuôi và sản xuất nấm. Nhân dân đóng góp xây dựng, nâng cấp 34,3 km đường bê tông, 25,1 km kênh mương. Tổng giá trị đóng góp gần 100 tỷ đồng. Về hạn chế, công tác giám sát quy hoạch chưa phát huy vai trò rõ rệt. Trình độ năng lực cán bộ đoàn thể còn hạn chế. Sự hiểu biết về quy hoạch của cán bộ và người dân chưa đầy đủ.

2.1. Thành tựu đạt được trong phát huy vai trò tổ chức

Các tổ chức chính trị - xã hội huyện Mai Sơn đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật. Mặt trận Tổ quốc xã phối hợp với các tổ chức thành viên thực hiện tốt Quy chế dân chủ ở cơ sở. Công tác tín dụng được triển khai hiệu quả, tạo nguồn vốn cho hàng ngàn lượt hội viên vay phát triển sản xuất. Nhiều lớp tập huấn khoa học công nghệ được mở ra. Người dân chuyển đổi canh tác từ giống dài ngày sang giống ngắn ngày cho năng suất cao. Toàn xã hiện có 65 máy cày, 4 máy gặt đập liên hợp, 45 máy tuốt lúa phục vụ sản xuất.

2.2. Hạn chế và nguyên nhân trong thực hiện nhiệm vụ

Một số hạn chế cần được chỉ ra rõ ràng. Thứ nhất, công tác giám sát thực hiện quy hoạch chưa thể hiện rõ vai trò của các tổ chức đoàn thể. Thứ hai, trình độ năng lực cán bộ còn hạn chế, đặc biệt về kiến thức quy hoạch. Thứ ba, thời gian triển khai quy hoạch thường khá dài, gây khó khăn cho việc theo dõi. Nguyên nhân chính là do thiếu nguồn kinh phí đào tạo, bồi dưỡng cán bộ. Sự phối hợp giữa các tổ chức đôi khi chưa đồng bộ. Nhận thức của một bộ phận người dân về xây dựng nông thôn mới còn hạn chế.

III. Giải pháp nâng cao vai trò tổ chức CT XH xây dựng nông thôn mới

Để nâng cao vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội trong xây dựng nông thôn mới huyện Mai Sơn, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho cán bộ đoàn thể các cấp. Nội dung đào tạo tập trung vào kỹ năng tuyên truyền, vận động và kiến thức về chương trình nông thôn mới. Thứ hai, kiện toàn tổ chức bộ máy, đảm bảo đủ số lượng và chất lượng cán bộ. Thứ ba, tăng cường sự phối hợp giữa các tổ chức trong triển khai nhiệm vụ. Thứ tư, đa dạng hóa hình thức tuyên truyền phù hợp với đặc điểm từng vùng dân cư. Thứ năm, phát huy vai trò giám sát của nhân dân thông qua các tổ chức đoàn thể. Thứ sáu, xây dựng cơ chế khuyến khích, khen thưởng kịp thời cho các tập thể và cá nhân có thành tích xuất sắc.

3.1. Giải pháp về nâng cao năng lực cán bộ đoàn thể

Nâng cao năng lực cán bộ đoàn thể là giải pháp then chốt. Cần xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng hàng năm cho cán bộ từ huyện đến cơ sở. Nội dung bao gồm kiến thức về nông thôn mới, kỹ năng lãnh đạo và phương pháp vận động quần chúng. Tổ chức các lớp tập huấn chuyên đề, tham quan học tập kinh nghiệm tại các địa phương làm tốt. Tăng cường bồi dưỡng kiến thức quy hoạch cho cán bộ để tham gia giám sát hiệu quả. Xây dựng đội ngũ cán bộ trẻ, có trình độ chuyên môn nghiệp vụ vững vàng.

3.2. Giải pháp về tăng cường phối hợp và giám sát

Tăng cường phối hợp liên tổ chức là yếu tố quyết định hiệu quả. Xây dựng quy chế phối hợp rõ ràng giữa Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên. Phân công trách nhiệm cụ thể cho từng tổ chức theo từng tiêu chí nông thôn mới. Phát huy vai trò giám sát cộng đồng thông qua các cuộc họp thôn, bản. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, theo dõi tiến độ thực hiện. Tuyên truyền để người dân hiểu rõ quyền giám sát của mình đối với các dự án đầu tư xây dựng nông thôn mới.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn tại huyện Mai Sơn

Nghiên cứu về vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội trong xây dựng nông thôn mới huyện Mai Sơn cho thấy nhiều kết quả quan trọng. Các tổ chức đã phát huy vai trò cầu nối giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân. Kết quả đạt được góp phần cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của người dân nông thôn. Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn còn những hạn chế cần khắc phục. Các giải pháp đề ra cần được triển khai đồng bộ, có lộ trình cụ thể. Đặc biệt, cần phát huy nội lực của nhân dân, lấy người dân làm trung tâm. Kinh nghiệm từ huyện Mai Sơn có thể áp dụng cho các huyện miền núi khác trong tỉnh Sơn La. Thành công của chương trình nông thôn mới phụ thuộc lớn vào sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Các tổ chức chính trị - xã hội tiếp tục là lực lượng nòng cốt trong giai đoạn xây dựng nông thôn mới nâng cao.

4.1. Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn huyện Mai Sơn

Một số bài học kinh nghiệm được rút ra từ thực tiễn huyện Mai Sơn. Bài học thứ nhất, sự lãnh đạo của Đảng là nhân tố quyết định thành công. Bài học thứ hai, phải phát huy tối đa nội lực của nhân dân, không trông chờ hoàn toàn vào nguồn vốn nhà nước. Bài học thứ ba, công tác tuyên truyền phải thường xuyên, liên tục và phù hợp với từng đối tượng. Bài học thứ tư, cần có cơ chế khuyến khích phù hợp để người dân tự nguyện tham gia. Bài học thứ năm, sự phối hợp đồng bộ giữa các tổ chức tạo nên sức mạnh tổng hợp.

4.2. Khuyến nghị áp dụng cho các địa phương khác

Từ kết quả nghiên cứu, đề xuất một số khuyến nghị cho các địa phương. Các huyện miền núi cần xác định rõ vai trò từng tổ chức chính trị - xã hội trong từng tiêu chí nông thôn mới. Đầu tư nguồn lực cho đào tạo cán bộ đoàn thể cơ sở. Xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành hiệu quả. Phát huy các mô hình hay, cách làm sáng tạo từ cơ sở. Đẩy mạnh xã hội hóa nguồn lực xây dựng nông thôn mới. Tăng cường vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc và nhân dân trong thực hiện chương trình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực nông thôn Việt Nam hiện chiếm trên 70% dân số cả nước, giữ vị trí nền tảng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng và an ninh quốc gia. Tại huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La – một địa bàn miền núi trọng điểm với tổng diện tích tự nhiên đạt 1.428 km2 và quy mô dân số trên 160.000 người (trong đó tỷ lệ lao động nông thôn chiếm tới 89%) – việc thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới theo Quyết định số 800/QĐ-TTg và Quyết định số 1600/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ là nhiệm vụ chính trị trọng tâm. Dù đã có nhiều bước chuyển biến tích cực, quá trình phát triển tại Mai Sơn vẫn đối mặt với thách thức lớn khi xuất phát điểm hạ tầng thấp, tỷ lệ hộ nghèo bình quân toàn huyện thời điểm ban đầu còn ở mức 18,49%, cùng với tư tưởng trông chờ, ỷ lại ở một bộ phận nhân dân.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát thực tiễn vai trò của 5 tổ chức đoàn thể nòng cốt (Mặt trận Tổ quốc, Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên), từ đó xây dựng hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động giai đoạn đến năm 2025. Phạm vi nghiên cứu không gian tập trung chuyên sâu vào 04 xã đại diện: Cò Nòi, Hát Lót, Mường Bon và Mường Chanh. Dữ liệu thực nghiệm được thu thập trong giai đoạn 2015 - 2018, với đợt điều tra thực địa cao điểm diễn ra từ tháng 06/2018 đến tháng 12/2018. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, góp phần hạ tỷ lệ hộ nghèo tại các xã điểm xuống dưới 6% và nâng cao tỷ lệ tham gia của hội viên vào công tác giám sát cơ sở lên trên 90%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Đề tài vận dụng hệ thống lý thuyết phát triển nông thôn bền vững và mô hình xây dựng nông thôn mới theo tinh thần Nghị quyết số 26-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X, kết hợp Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới gồm 19 tiêu chí thuộc 5 nhóm lĩnh vực then chốt (Quyết định số 1980/QĐ-TTg). Trọng tâm lý luận dựa trên nguyên tắc phát huy dân chủ cơ sở thông qua phương châm: "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân hưởng lợi". Hệ thống khái niệm nền tảng bao gồm: phát triển nông thôn toàn diện, vai trò chính trị - xã hội của đoàn thể quần chúng, phản biện xã hội và quản trị cộng đồng.

Bên cạnh đó, tác giả phân tích sâu sắc bài học kinh nghiệm quốc tế từ phong trào Saemaul Undong (Làng mới) của Hàn Quốc giai đoạn 1971 - 1978 (đã cứng hóa 43.631 km đường làng, nâng thu nhập nông hộ lên gấp 3 lần sau 5 năm) và mô hình Xí nghiệp Hương Trấn tại Trung Quốc (đóng góp 6.962 tỷ NDT vào GDP năm 2007). Từ thực tiễn các địa phương như xã Khánh Lộc (Hà Tĩnh) huy động gần 100 tỷ đồng và Vĩnh Phúc thu hút 483.479 ngày công lao động, luận văn đã đúc kết các quy luật vận động quần chúng phù hợp với điều kiện vùng cao Sơn La.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được kết hợp chặt chẽ giữa thông tin thứ cấp và dữ liệu sơ cấp. Số liệu thứ cấp được trích xuất từ các báo cáo chính thức giai đoạn 2015 - 2018 của Chi cục Thống kê huyện Mai Sơn, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, cùng Nghị quyết số 97/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân huyện. Số liệu sơ cấp được thu thập thông qua đợt khảo sát thực địa từ tháng 06/2018 đến tháng 12/2018 với cỡ mẫu tổng cộng là 125 phiếu khảo sát. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng cụ thể: 5 mẫu đại diện lãnh đạo 5 tổ chức cấp huyện và 120 mẫu tại 4 xã khảo sát (mỗi xã chọn 30 mẫu, bao gồm cán bộ đoàn thể xã, chi hội trưởng thôn bản và các hội viên nòng cốt).

Phương pháp phân tích chủ đạo là thống kê mô tả (xác định số tuyệt đối, số tương đối, số bình quân xử lý qua Microsoft Excel) kết hợp phương pháp so sánh định tính - định lượng và phương pháp tham vấn chuyên gia. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này nhằm lượng hóa chính xác mức độ tham gia của từng tổ chức đoàn thể qua các chỉ số phần trăm cụ thể, so sánh sự khác biệt về hiệu quả giữa các cấp quản lý, đồng thời bảo đảm tính khách quan, khoa học khi đánh giá mức độ hài lòng của cộng đồng địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, mức độ tham gia của các tổ chức chính trị - xã hội vào bộ máy điều hành có sự gia tăng rõ rệt theo cấp quản lý cơ sở. Cụ thể, trong Ban chỉ đạo cấp huyện, đại diện các đoàn thể chiếm tỷ lệ 11,91% (5/42 thành viên); tỷ lệ này tăng lên mức 17,85% (5/28 thành viên) ở cấp xã và đạt mức cao nhất tại Ban quản lý cấp thôn bản với 38,46% (5/13 thành viên), phản ánh vai trò nòng cốt trực tiếp tại địa bàn dân cư.

Thứ hai, công tác tuyên truyền, vận động ghi nhận sự vào cuộc mạnh mẽ với tỷ lệ cán bộ, hội viên tham gia đạt bình quân 94,40% (118/125 người). Trong đó, Hội Nông dân đạt tỷ lệ tuyệt đối 100%, Hội Cựu chiến binh và Hội Phụ nữ đều đạt 96,00%, Mặt trận Tổ quốc đạt 92,00% và Đoàn Thanh niên đạt 88,00%. Các cấp hội đã biên soạn, phân phát 1.150 tờ bướm, 930 phiếu khảo sát và 100 bộ tài liệu hỏi đáp chuyên đề.

Thứ ba, sự tham gia của các tổ chức vào quy trình thảo luận chiến lược và lập kế hoạch đạt tỷ lệ duy trì ấn tượng: cuộc họp lần 1 đạt 100% (44/44 đại biểu có mặt), cuộc họp lần 2 đạt 90,90% (40/44 đại biểu) và cuộc họp lần 3 đạt 88,60% (39/44 đại biểu).

Thứ tư, kết quả phát triển kinh tế - xã hội tại 4 xã điểm có bước bứt phá vượt bậc. Tỷ lệ hộ nghèo tại xã Hát Lót giảm mạnh còn 3,57%, xã Cò Nòi còn 4,84%, xã Mường Bon còn 5,60% và xã Mường Chanh còn 11,58% (thấp hơn nhiều so với mức bình quân 18,49% toàn huyện). Tổng giá trị sản xuất năm 2018 tại xã Cò Nòi đạt 613,149 tỷ đồng và xã Hát Lót đạt 310 tỷ đồng.

Thảo luận kết quả

Sự chuyển biến tích cực trong nhận thức của người dân hình thành nhờ các phong trào thi đua gắn liền với lợi ích thiết thực, tiêu biểu như cuộc vận động "Gia đình 5 không 3 sạch" của Hội Phụ nữ hay mô hình "Cựu chiến binh gương mẫu hiến đất làm đường". Dữ liệu thực nghiệm có thể được trình bày trực quan qua biểu đồ cột thể hiện tương quan tỷ lệ tham gia tuyên truyền giữa 5 tổ chức đoàn thể (biên độ từ 88% đến 100%) và bảng ma trận 6 bước tham gia lập kế hoạch, giúp làm rõ tiến trình chuyển giao quyền làm chủ cho cộng đồng.

Tuy nhiên, khi so sánh với kinh nghiệm của tỉnh Vĩnh Phúc hay xã Khánh Lộc (Hà Tĩnh), vai trò của các tổ chức đoàn thể tại Mai Sơn trong khâu giám sát thi công và nghiệm thu công trình còn bộc lộ hạn chế. Nguyên nhân chủ yếu do trình độ chuyên môn kỹ thuật của đội ngũ cán bộ chi hội cơ sở còn thấp, dẫn đến việc tham gia giám sát quy hoạch đôi lúc còn mang tính hình thức.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, đổi mới căn bản nội dung và đa dạng hóa hình thức tuyên truyền chính sách nông thôn mới. Cơ quan chủ trì thực hiện là Ban Tuyên giáo Huyện ủy phối hợp chặt chẽ với 5 tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội. Mục tiêu đặt ra là 100% chi hội thôn bản hoàn thành việc số hóa tài liệu truyền thông và tổ chức sinh hoạt chuyên đề định kỳ trước năm 2023, lồng ghép hiệu quả qua hệ thống loa truyền thanh cơ sở và các hội thi sân khấu hóa dân gian.

Thứ hai, triển khai chương trình tập huấn nâng cao năng lực giám sát và phản biện xã hội cho đội ngũ cán bộ cơ sở. Ủy ban nhân dân huyện Mai Sơn cùng Trung tâm Chính trị huyện đóng vai trò chủ trì, đặt mục tiêu đào tạo 100% chi hội trưởng đoàn thể tại 21 xã và 1 thị trấn về kỹ năng đọc bản vẽ quy hoạch, kiểm tra dự toán công trình trong giai đoạn 2022 - 2024, thông qua việc tổ chức từ 15 đến 20 lớp bồi dưỡng chuyên sâu.

Thứ ba, đẩy mạnh hỗ trợ nguồn vốn ưu đãi, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật và xây dựng chuỗi liên kết sản xuất. Giao Hội Nông dân và Huyện đoàn Mai Sơn phối hợp với Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện duy trì tốc độ tăng trưởng dư nợ tín dụng ủy thác trên 15% mỗi năm, phấn đấu đến năm 2025 xây dựng thành công ít nhất 20 mô hình hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao trong canh tác cà phê, mía đường và cây ăn quả chất lượng cao.

Thứ tư, hoàn thiện quy chế phối hợp liên ngành và chuẩn hóa cơ chế thực hiện dân chủ ở cơ sở. Ban Chỉ đạo xây dựng nông thôn mới huyện chủ trì thiết lập cơ chế đối thoại định kỳ hàng quý giữa chính quyền và nhân dân, bảo đảm tỷ lệ hài lòng của người dân về các công trình hạ tầng công cộng đạt trên 95% vào năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Cán bộ lãnh đạo cấp ủy, chính quyền và thành viên Ban Chỉ đạo xây dựng nông thôn mới các cấp. Tài liệu cung cấp cơ sở khoa học, hệ thống chỉ tiêu 19 tiêu chí chuẩn hóa và bài học thực tiễn để hoạch định chính sách phát triển nông nghiệp, hạ tầng miền núi hiệu quả.

Nhóm 2: Đội ngũ cán bộ chuyên trách thuộc Mặt trận Tổ quốc và 4 tổ chức đoàn thể quần chúng. Công trình mang đến cẩm nang thực hành chi tiết về quy trình 6 bước truyền thông, kinh nghiệm vận động nhân dân hiến đất, đóng góp ngày công và phương pháp giám sát đầu tư cộng đồng.

Nhóm 3: Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Phát triển nông thôn, Xã hội học và Quản trị công. Luận văn là nguồn tài liệu tham khảo học thuật giá trị về thiết kế nghiên cứu thực địa, kỹ thuật chọn mẫu phân tầng 125 quan sát và phương pháp xử lý dữ liệu vùng dân tộc thiểu số.

Nhóm 4: Các tổ chức phi chính phủ, doanh nghiệp nông nghiệp và hợp tác xã nông thôn. Đơn vị có thể khai thác các dữ liệu về đặc điểm kinh tế - xã hội của 6 dân tộc tại huyện Mai Sơn để xây dựng các dự án tài trợ phát triển sinh kế bền vững.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn đánh giá vai trò nổi bật nhất của Hội Nông dân trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Mai Sơn là gì? Hội Nông dân đạt tỷ lệ 100% hội viên tham gia tuyên truyền, đồng thời giữ vai trò trung tâm trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Hội đã phối hợp giải ngân hàng trăm tỷ đồng vốn vay ưu đãi, mở các lớp tập huấn kỹ thuật thâm canh và vận động nông dân thành lập các tổ hợp tác chuyên canh cây ăn quả, mía đường đạt giá trị kinh tế cao.

Cơ cấu đại diện của các tổ chức chính trị - xã hội trong bộ máy điều hành có sự khác biệt ra sao giữa các cấp? Tỷ lệ tham gia của các tổ chức đoàn thể tăng dần theo cấp hành chính cơ sở: chiếm 11,91% ở Ban chỉ đạo cấp huyện (5/42 người), tăng lên 17,85% ở cấp xã (5/28 người) và đạt tỷ lệ cao nhất là 38,46% tại Ban quản lý cấp thôn bản (5/13 người), chứng minh vai trò gắn kết trực tiếp với người dân.

Nghiên cứu đã đúc kết được những bài học kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng tại địa phương? Luận văn nhấn mạnh bài học từ phong trào Saemaul Undong của Hàn Quốc về phương châm "nhà nước hỗ trợ vật tư ban đầu, nhân dân đóng góp công sức và tiền của", cùng kinh nghiệm phát triển Xí nghiệp Hương Trấn của Trung Quốc nhằm tận dụng nguồn lao động nông nhàn và thúc đẩy công nghiệp hóa nông thôn bền vững.

Chương trình xây dựng nông thôn mới đã mang lại chuyển biến kinh tế cụ thể như thế nào tại 4 xã khảo sát? Sau giai đoạn triển khai 2015 - 2018, tỷ lệ hộ nghèo tại 4 xã giảm mạnh: Hát Lót còn 3,57%, Cò Nòi còn 4,84%, Mường Bon còn 5,60% và Mường Chanh còn 11,58%, thấp hơn nhiều so với mức 18,49% toàn huyện. Giá trị sản xuất xã Cò Nòi đạt kỷ lục 613,149 tỷ đồng.

Giải pháp trọng tâm nào giúp khắc phục tính hình thức trong công tác giám sát đầu tư cộng đồng? Giải pháp then chốt là chuẩn hóa chương trình tập huấn kỹ thuật cho đội ngũ cán bộ chi hội cơ sở, đồng thời thiết lập cơ chế phản hồi bắt buộc của chủ đầu tư trước các kiến nghị của Ban giám sát cộng đồng, bảo đảm phát huy đầy đủ phương châm "Dân kiểm tra, dân hưởng lợi".

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở khoa học và thực tiễn về vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội trong xây dựng nông thôn mới tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số miền núi phía Bắc.
• Đánh giá thực nghiệm chuẩn xác mức độ tham gia tuyên truyền đạt 94,40% và tỷ lệ hiện diện tại cơ sở cấp thôn bản đạt 38,46% qua bộ số liệu khảo sát 125 mẫu tại 4 xã điển hình.
• Phân tích rõ những nguyên nhân tồn tại, đặc biệt là sự hạn chế về năng lực giám sát kỹ thuật quy hoạch và cơ chế phối hợp liên ngành giữa các phòng ban chuyên môn.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược, có lộ trình phân kỳ cụ thể và gắn liền với các chỉ số mục tiêu đến năm 2025.
• Cung cấp mô hình tham chiếu thực tiễn có giá trị nhân rộng cao cho các huyện miền núi có điều kiện kinh tế - xã hội tương đồng trên toàn quốc.

Đóng góp lớn nhất của công trình là luận chứng thành công vai trò động lực của các tổ chức đoàn thể trong việc khơi dậy nội lực nhân dân, biến người nông dân thành chủ thể thực sự của công cuộc đổi mới nông thôn. Giai đoạn 2022 - 2025 là khung thời gian bản lề để chính quyền địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp đào tạo cán bộ và hỗ trợ sinh kế. Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và cán bộ cơ sở hãy khai thác ngay nguồn tư liệu chuyên sâu này để áp dụng hiệu quả vào thực tiễn quản trị và phát triển nông thôn bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ VAI TRÒ CỦA CÁC TỔ CHỨC CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 1. Các khái niệm cơ bản về nông thôn, phát triển nông thôn, XDNTM, các tổ chức CT-XH 1. Khái niệm về nông thôn và phát triển nông thôn Theo GS Hoàng Việt: “Nông thôn là vùng sinh sống, làm việc của cộng đồng chủ yếu là nông dân, sản xuất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn, là nơi có mật độ dân cư thấp, môi trường chủ yếu là thiên nhiên, cơ sở hạ tầng kém phát triển, tiếp cận thị trường và sản xuất hàng hoá thấp”. Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn; được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là UBND xã.

Phát triển nông thôn là phát triển toàn diện các mặt kinh tế, chính trị, văn hóa - xã hội, thu hút mọi người dân tham gia nhằm mục tiêu cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân nông thôn. Khái niệm về XDNTM a. Mô hình nông thôn mới Theo tinh thần Nghị quyết số 26-NQ/TW của Trung ương, NTM là khu vực nông thôn có kết cấu hạ tầng KT-XH từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trường sinh thái được bảo vệ; an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao; theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Với tinh thần đó, NTM có 5 tiêu chí cơ bản: Thứ nhất là nông thôn có làng xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại.

Hai là sản xuất bền vững, theo hướng hàng hóa. Ba là đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao. Bốn là bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát triển. Năm là xã hội nông thôn được quản lý tốt và dân chủ.

5 Để xây dựng nông thôn với 5 nội dung đó, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 14 tháng 6 năm 2009 ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về NTM bao gồm 19 tiêu chí (đến nay được thay thế bằng Quyết định số 1980/QĐ-TTg ngày 17 tháng 10 năm 2016 về ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về xã NTM giai đoạn 2016 - 2020). Đặc trưng của NTM NTM giai đoạn 2010 - 2020 có các đặc trưng sau: - Kinh tế phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của cư dân nông thôn được nâng cao. - Nông thôn phát triển theo quy hoạch, cơ cấu hạ tầng, kinh tế, xã hội hiện đại, môi trường sinh thái được bảo vệ. - Dân trí được nâng cao, bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát huy.

- An ninh tốt, quản lý dân chủ. - Chất lượng hệ thống chính trị được nâng cao. Vai trò của NTM trong phát triển KT-XH Về kinh tế, Nông thôn có nền sản xuất hàng hóa mở, hướng đến thị trường và giao lưu, hội nhập. Để đạt được điều đó, cơ sở hạ tầng của nông thôn phải hiện đại, tạo điều kiện thuận lợi cho mở rộng sản xuất, giao lưu buôn bán, chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

- Thúc đẩy nông nghiệp, nông thôn phát triển nhanh, kích thích mọi người tham gia vào thị trường, hạn chế rủi ro cho nông dân, điều chỉnh, giảm bớt sự phân hóa giàu nghèo, chênh lệch về mức sống giữa các vùng, giữa nông thôn và thành thị. - Phát triển các hình thức sở hữu đa dạng, trong đó chú ý xây dựng mới các hợp tác xã theo mô hình kinh doanh đa ngành. Hỗ trợ các hợp tác xã ứng dụng tiến bộ khoa học - công nghệ phù hợp với các phương án sản xuất, kinh doanh, phát triển ngành nghề ở nông thôn. - Sản xuất hàng hóa với chất lượng sản phẩm mang nét độc đáo, đặc sắc của từng vùng, địa phương.

Tập trung đầu tư vào những trang thiết bị, công nghệ sản xuất, chế biến nông sản sau thu hoạch vừa có khả năng tận dụng nhiều lao động vừa đáp ứng yêu cầu xuất khẩu. 6 Về chính trị, Phát huy dân chủ với tinh thần tôn trọng pháp luật, gắn lệ làng, hương ước với pháp luật để điều chỉnh hành vi con người, đảm bảo tính pháp lý, phát huy tính tự chủ của làng xã. Phát huy tối đa Quy chế dân chủ cơ sở, tôn trọng hoạt động của các hội, đoàn thể, các tổ chức hiệp hội vì lợi ích cộng đồng, nhằm huy động tổng lực vào XDNTM. Về văn hóa - xã hội, Tăng cường dân chủ ở cơ sở, phát huy vai trò tự chủ trong thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, trong xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư, giúp nhau xóa đói giảm nghèo, vươn lên làm giàu chính đáng.

Về con người, Xây dựng nhân vật trung tâm của mô hình NTM, đó là người nông dân sản xuất hàng hóa khá giả, giàu có; là người nông dân kết tinh các tư cách công dân, thể nhân, dân của làng, người con của dòng họ, gia đình. Có kế hoạch, chương trình, lộ trình xây dựng người nông dân nông thôn thành người nông dân sản xuất hàng hóa trong kinh tế thị trường, thành nhân vật trung tâm của mô hình NTM, người quyết định thành công của mọi cải cách ở nông thôn. Người nông dân và các cộng đồng nông thôn là trung tâm của mọi chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn. Đưa nông dân vào sản xuất hàng hóa, doanh nhân hóa nông dân, doanh nghiệp hóa các cộng đồng dân cư, thị trường hóa nông thôn.

Về môi trường, Môi trường sinh thái phải được bảo tồn, củng cố và bảo vệ. Bảo vệ rừng đầu nguồn, chống ô nhiễm nguồn nước, môi trường không khí và chất thải từ các khu công nghiệp để nông thôn phát triển bền vững. Các nội dung trên trong cấu trúc vai trò mô hình NTM có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Nhà nước đóng vai trò chỉ đạo, tổ chức điều hành quá trình hoạch định và thực thi chính sách, xây dựng đề án, cơ chế, tạo hành lang pháp lý, hỗ trợ vốn, kỹ thuật, nguồn lực, tạo điều kiện, kích thích tinh thần.

Nhân dân tự nguyện tham gia, chủ động trong thực thi và hoạch định chính sách. Khái niệm các tổ chức CT-XH Trong cấu trúc của hệ thống CT-XH Việt Nam hiện nay bao gồm Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể: Đoàn thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội nông dân, Hội Cựu chiến binh, Liên đoàn Lao động. 7 Các tổ chức CT-XH thống nhất giữa hai mặt chính trị và xã hội. Điều này thể hiện sự tập hợp đoàn kết các lực lượng quần chúng đông đảo để thực hiện các nhiệm vụ chính trị của Đảng và Nhà nước.

Phương thức tổ chức và hoạt động của các tổ chức này tuy khác với tổ chức Đảng và các cơ quan nhà nước nhưng đều gắn chặt với việc thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ do Đảng và Nhà nước giao phó. Các tổ chức CT-XH là hình thức tổ chức động viên, triển khai nguồn lực con người cho các mục tiêu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam do Đảng lãnh đạo, Nhà nước thống nhất quản lý. Cùng với Đảng, Nhà nước, các tổ chức CT-XH hợp thành hệ thống chính trị Việt Nam, trong đó Đảng giữ vai trò và trọng trách là người lãnh đạo trực tiếp. Trong hệ thống CT-XH Việt Nam, với tính chất chính trị và tính chất xã hội rộng lớn, các tổ chức CT-XH đóng vai trò là người tổ chức, vận động đông đảo quần chúng nhân dân thực hiện các nhiệm vụ đặt ra đối với cách mạng Việt Nam thông qua những hình thức phù hợp.

Trong phạm vi luận văn này nghiên cứu vai trò của các tổ chức CT-XH trong XDNTM gồm: Mặt trận Tổ quốc, Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh và Đoàn thanh niên. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là tổ chức liên hiệp tự nguyện của các đoàn thể nhân dân và các cá nhân tiêu biểu của các giai cấp, các tầng lớp xã hội, các dân tộc, tôn giáo; là tổ chức đại diện cho ý chí đại đoàn kết và nguyện vọng chân chính của nhân dân; nơi tập hợp trí tuệ của con người Việt Nam yêu nước, nơi thống nhất hành động giữa các tổ chức thành viên, phối hợp với chính quyền thực hiện nền dân chủ, chăm lo bảo vệ lợi ích chính đáng của các tầng lớp nhân dân; giám sát, bảo vệ, tham gia xây dựng Nhà nước, quản lí xã hội. Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là tổ chức của thanh niên Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện. Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là thành viên của hệ thống chính trị, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và Pháp luật của nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Đoàn phối hợp với các cơ quan nhà nước, các đoàn thể và tổ chức xã hội, các tập thể lao động và gia đình chăm lo giáo dục, đào tạo và bảo vệ thanh thiếu nhi; tổ chức cho đoàn viên, thanh niên tích cực tham gia vào việc quản lý nhà nước và xã hội. 8 Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam là tổ chức tập hợp rộng rãi các tầng lớp phụ nữ Việt Nam. Hội tham gia tích cực trong các hoạt động vì hoà bình, đoàn kết hữu nghị giữa các dân tộc và tiến bộ xã hội trên toàn thế giới. Mục đích của Hội là hoạt động vì sự bình đẳng, phát triển của phụ nữ, chăm lo bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp và chính đáng của phụ nữ.

Từ những tổ chức tiền thân cho đến Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam ngày nay, dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam, Hội đoàn kết các tầng lớp phụ nữ, phát huy truyền thống yêu nước, anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang, tài năng, trí tuệ góp phần tích cực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Hội Nông dân Việt Nam là tổ chức của giai cấp nông dân do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo và là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cơ sở chính trị của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.