Giải pháp phát triển thủy sản bền vững trên địa bàn huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang

Luận văn thạc sĩ đề xuất giải pháp phát triển thủy sản bền vững tại huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang, góp phần bảo vệ môi trường và kinh tế địa phương.

• Tác giả: Trần Ngọc Lĩnh
• Người hướng dẫn: PGS. Dương Văn Sơn
• Trường học: Trường Đại Học Nông Lâm - Đại Học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh Tế Nông Nghiệp
• Đề tài: Giải Pháp Phát Triển Thủy Sản Bền Vững Trên Địa Bàn Huyện Na Hang, Tỉnh Tuyên Quang
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 2. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 3. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 5. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển thủy sản bền vững tại huyện Na Hang

Huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang, nổi bật với tiềm năng phát triển thủy sản nhờ vào điều kiện tự nhiên thuận lợi. Với diện tích mặt nước lớn, huyện có khả năng nuôi trồng nhiều loại thủy sản khác nhau. Tuy nhiên, việc phát triển thủy sản bền vững vẫn còn gặp nhiều thách thức. Để khai thác tối đa tiềm năng này, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả.

1.1. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội huyện Na Hang

Huyện Na Hang có địa hình đa dạng với nhiều hồ, sông và suối, tạo điều kiện thuận lợi cho việc nuôi trồng thủy sản. Kinh tế xã hội của huyện chủ yếu dựa vào nông nghiệp, trong đó nuôi trồng thủy sản đang dần trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn.

1.2. Vai trò của thủy sản trong phát triển kinh tế địa phương

Ngành thủy sản không chỉ đóng góp vào tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra việc làm cho người dân địa phương. Việc phát triển thủy sản bền vững sẽ góp phần nâng cao đời sống và giảm nghèo cho cộng đồng.

II. Những thách thức trong phát triển thủy sản tại huyện Na Hang

Mặc dù có nhiều tiềm năng, huyện Na Hang vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong phát triển thủy sản. Các vấn đề như ô nhiễm môi trường, thiếu nguồn lực và công nghệ hiện đại đang cản trở sự phát triển bền vững của ngành này.

2.1. Ô nhiễm môi trường và tác động đến thủy sản

Ô nhiễm từ hoạt động sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng nước, từ đó tác động tiêu cực đến sự phát triển của thủy sản.

2.2. Thiếu hụt nguồn lực và công nghệ

Nhiều cơ sở sản xuất thủy sản tại huyện Na Hang vẫn sử dụng công nghệ lạc hậu, dẫn đến hiệu quả sản xuất thấp. Việc thiếu hụt nguồn lực tài chính cũng là một rào cản lớn trong việc đầu tư cho phát triển.

III. Giải pháp phát triển thủy sản bền vững tại huyện Na Hang

Để phát triển thủy sản bền vững, huyện Na Hang cần áp dụng các giải pháp đồng bộ từ quy hoạch, quản lý tài nguyên đến ứng dụng công nghệ mới. Những giải pháp này sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo vệ môi trường.

3.1. Quy hoạch vùng nuôi trồng thủy sản hợp lý

Việc quy hoạch vùng nuôi trồng thủy sản cần được thực hiện một cách khoa học, đảm bảo tính bền vững và hiệu quả kinh tế. Cần xác định rõ các khu vực có tiềm năng cao để phát triển.

3.2. Ứng dụng công nghệ mới trong nuôi trồng thủy sản

Áp dụng công nghệ hiện đại trong nuôi trồng thủy sản sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các mô hình nuôi trồng tiên tiến cần được nghiên cứu và triển khai.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về thủy sản

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp phát triển thủy sản bền vững đã mang lại những kết quả tích cực. Sản lượng thủy sản tăng lên, đồng thời chất lượng sản phẩm cũng được cải thiện.

4.1. Kết quả sản xuất thủy sản sau khi áp dụng giải pháp

Sau khi triển khai các giải pháp, sản lượng thủy sản tại huyện Na Hang đã tăng đáng kể, từ 607,7 tấn năm 2016 lên 633,2 tấn năm 2017.

4.2. Tác động đến đời sống người dân

Việc phát triển thủy sản không chỉ nâng cao thu nhập cho người dân mà còn cải thiện chất lượng cuộc sống, góp phần vào công cuộc xóa đói giảm nghèo tại địa phương.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho thủy sản huyện Na Hang

Phát triển thủy sản bền vững tại huyện Na Hang là một nhiệm vụ quan trọng, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và cộng đồng. Định hướng tương lai cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm và bảo vệ môi trường.

5.1. Định hướng phát triển thủy sản đến năm 2030

Huyện Na Hang cần xây dựng một chiến lược phát triển thủy sản bền vững, hướng tới việc nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ.

5.2. Tăng cường hợp tác và liên kết trong sản xuất

Việc tăng cường hợp tác giữa các cơ sở sản xuất thủy sản sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và tạo ra chuỗi giá trị bền vững cho ngành này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khai thác và nuôi trồng thủy sản tại các hồ chứa thủy điện đang trở thành hướng đi chiến lược trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp miền núi phía Bắc. Huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang sở hữu diện tích mặt nước hồ thủy điện lên tới 8.000 ha cùng tiềm năng nuôi trồng thủy sản nước ngọt đạt gần 5.000 ha. Tuy nhiên, hoạt động thủy sản tại địa phương trong giai đoạn trước năm 2018 vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn: quy mô sản xuất nhỏ lẻ mang tính tự phát, mô hình kinh tế trang trại hộ gia đình chiếm tới 96,7% tổng số cơ sở nuôi, hạ tầng kỹ thuật vùng nuôi thiếu đồng bộ và nguồn lợi tự nhiên đang suy giảm nghiêm trọng do áp lực khai thác không kiểm soát.

Luận văn thạc sĩ kinh tế nông nghiệp với đề tài "Giải pháp phát triển thủy sản bền vững trên địa bàn huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang" của tác giả Trần Ngọc Lĩnh, do Phó Giáo sư - Tiến sĩ Dương Văn Sơn hướng dẫn tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, được thực hiện nhằm giải quyết trực tiếp các vấn đề cấp bách trên. Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm là hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn, đánh giá thực trạng sản xuất và tiêu thụ thủy sản giai đoạn 2015-2017, phân tích các yếu tố ảnh hưởng bằng mô hình định lượng, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp chính sách phát triển bền vững đến năm 2020 và định hướng đến năm 2025.

Nghiên cứu được triển khai trên phạm vi toàn huyện Na Hang, khảo sát chuyên sâu tại 4 địa bàn trọng điểm gồm thị trấn Na Hang, xã Sơn Phú, xã Đà Vị và xã Yên Hoa. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện rõ qua việc cung cấp luận cứ định lượng cho quá trình gia tăng sản lượng từ 607,7 tấn năm 2015 lên 633,2 tấn năm 2017, đưa giá trị sản lượng toàn huyện vượt mốc 28 tỷ đồng và tạo sinh kế bền vững cho hơn 1.000 lao động địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng đồng bộ hai nền tảng lý thuyết chủ đạo là Lý thuyết phát triển bền vững trong nông nghiệp và Lý thuyết tăng trưởng kinh tế tân cổ điển. Phát triển thủy sản bền vững được tiếp cận toàn diện trên ba trụ cột: bền vững kinh tế (tăng trưởng sản lượng, nâng cao giá trị gia tăng và hiệu quả sử dụng vốn), bền vững xã hội (tạo việc làm, gia tăng thu nhập, nâng cao dân trí và cải thiện đời sống ngư dân) và bền vững môi trường sinh thái (bảo vệ nguồn nước, tái tạo nguồn gen quý hiếm và kiểm soát dịch bệnh).

Bên cạnh đó, luận văn ứng dụng lý thuyết phát triển sản xuất theo chiều rộng và chiều sâu của các chuyên gia kinh tế nông nghiệp. Phát triển theo chiều rộng tập trung mở rộng diện tích mặt nước, tăng số lượng lồng nuôi; trong khi phát triển theo chiều sâu chú trọng thâm canh, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, chuyển đổi sang thức ăn công nghiệp và chuẩn hóa quy trình an toàn sinh học. Bốn khái niệm then chốt được chuẩn hóa xuyên suốt nghiên cứu gồm: phát triển thủy sản bền vững, kinh tế trang trại hộ gia đình, chuỗi liên kết giá trị nông sản và năng lực tổ chức sản xuất hàng hóa tập trung.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn kết hợp chặt chẽ giữa dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các nghị quyết của Tỉnh ủy, Quyết định số 1445/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Nghị quyết số 12/2014/NQ-HĐND tỉnh Tuyên Quang và các báo cáo thống kê định kỳ giai đoạn 2015-2017 của Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Na Hang.

Về dữ liệu sơ cấp, trên tổng thể 107 cơ sở nuôi trồng thủy sản toàn huyện, tác giả áp dụng công thức Slovin (1960) với mức sai số cho phép e = 0,05 để xác định cỡ mẫu tối thiểu là 83,1 cơ sở. Nhằm nâng cao độ tin cậy thực nghiệm, mẫu khảo sát thực tế được mở rộng lên 90 cơ sở, bao gồm 87 trang trại hộ gia đình (lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện tại 4 cụm xã trọng điểm) và toàn bộ 3 doanh nghiệp nuôi trồng thủy sản đang hoạt động trên địa bàn.

Phương pháp phân tích số liệu kết hợp giữa thống kê mô tả, phân tổ dữ liệu bằng công cụ Excel PivotTable và mô hình hồi quy đa biến OLS thực hiện trên phần mềm IBM SPSS Statistics 20. Việc lựa chọn mô hình hồi quy đa biến nhằm mục đích lượng hóa chính xác mối tương quan giữa các biến độc lập (vốn đầu tư, số lượng lao động, trình độ học vấn, hình thức tổ chức) với các biến phụ thuộc (sản lượng, giá trị sản xuất, lợi nhuận và thu nhập người lao động), khắc phục hạn chế của các phương pháp định tính đơn thuần.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, sản lượng và giá trị sản xuất thủy sản của huyện Na Hang duy trì đà tăng trưởng liên tục dù diện tích mặt nước nuôi trồng có nhiều biến động. Giai đoạn 2015-2017, sản lượng thủy sản toàn huyện tăng từ 607,7 tấn năm 2015 lên 618,2 tấn năm 2016 và đạt mức kỷ lục 633,2 tấn vào năm 2017. Tương ứng với đó, giá trị sản lượng tăng từ 27.350 triệu đồng năm 2015 lên 27.812 triệu đồng năm 2016 và vượt 28.000 triệu đồng trong năm 2017. Toàn huyện hiện duy trì quy mô trên 600 lồng nuôi cá với tổng giá trị ước tính toàn ngành đạt khoảng 32 tỷ đồng.

Thứ hai, cơ cấu tổ chức sản xuất tồn tại sự chênh lệch lớn giữa hai mô hình kinh tế. Trang trại hộ gia đình chiếm tỷ lệ áp đảo 96,7% (102 cơ sở), trong khi mô hình công ty chỉ chiếm 3,3% (3 cơ sở). Tuy nhiên, các công ty sản xuất kinh doanh thủy sản đạt hiệu quả vượt trội về quy mô thể tích lồng nuôi, năng suất bình quân và lợi nhuận trên mỗi đơn vị vốn. Thu nhập bình quân của lao động tại các doanh nghiệp đạt từ 4,5 đến 5,5 triệu đồng/tháng, cao hơn đáng kể so với mức thu nhập của lao động tại các hộ gia đình tự phát.

Thứ ba, kết quả ước lượng từ mô hình hồi quy đa biến khẳng định vốn đầu tư là biến số có hệ số tác động thuận chiều mạnh nhất đến sản lượng và lợi nhuận của cơ sở nuôi trồng, tiếp theo sau là quy mô lao động và trình độ học vấn của người đứng đầu cơ sở.

Thứ tư, nguồn lợi thủy sản tự nhiên tại vùng hồ thủy điện đang suy thoái nghiêm trọng do áp lực khai thác bằng xung điện và ngư cụ cấm. Mặc dù huyện đã phối hợp với các cơ quan chuyên môn thả tái tạo nguồn lợi (năm 2013 thả 17.900 con cá giống, năm 2014 thả 48.500 con và năm 2015 thả gần 67.000 con cá giống đặc sản như cá Anh vũ, Dầm xanh, Lăng, Chiên), nhưng sản lượng đánh bắt tự nhiên vẫn sụt giảm dần qua từng năm.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nghiên cứu phản ánh chân thực bức tranh chuyển dịch từ khai thác tự nhiên sang nuôi thâm canh lồng bè. Trong báo cáo kết quả, dữ liệu được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột thể hiện tốc độ tăng trưởng sản lượng giai đoạn 2015-2017 và bảng tổng hợp ma trận tương quan hồi quy đa biến OLS. Các bảng số liệu chỉ ra rằng hơn 80% sản lượng và giá trị thủy sản toàn huyện tập trung tại thị trấn Na Hang, xã Sơn Phú, xã Đà Vị và xã Yên Hoa nhờ lợi thế vượt trội về lưu tốc dòng chảy, độ sâu và giao thông thủy bộ.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các công trình nghiên cứu của nhiều tác giả về kinh tế thủy sản miền núi, tiêu biểu như nghiên cứu tại huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang của Vi Quang Ngọc (2018), khi khẳng định vốn đầu tư và chuyển giao kỹ thuật là hai đòn bẩy quyết định năng suất lồng nuôi. Đồng thời, cảnh báo về suy thoái nguồn lợi thủy sản tự nhiên cũng củng cố thêm phát hiện của Lương Thanh Nhựt Linh (2015) về tác hại của việc khai thác quá mức. Do đó, việc chuyển đổi phương thức sản xuất từ quảng canh sang nuôi thâm canh theo tiêu chuẩn VietGAP là yêu cầu tất yếu để huyện Na Hang phát triển kinh tế thủy sản bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện công tác quy hoạch chi tiết các phân khu nuôi cá lồng bè tập trung trên lòng hồ thủy điện Na Hang. Mục tiêu cụ thể là mở rộng quy mô đạt 800 lồng nuôi đạt chuẩn vào năm 2022 và vượt 1.000 lồng vào năm 2025. UBND huyện Na Hang chủ trì phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Tuyên Quang rà soát ranh giới mặt nước, bố trí hạ tầng bến bãi tiếp nhận thức ăn và vật tư kỹ thuật.

Thứ hai, mở rộng quy mô tín dụng ưu đãi theo Nghị quyết số 12/2014/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Tuyên Quang. Mục tiêu nâng tổng hạn mức vốn vay từ 4,2 tỷ đồng lên 15 tỷ đồng giai đoạn 2020-2023, tạo điều kiện cho ít nhất 100 hộ nông dân và hợp tác xã tiếp cận vốn trung hạn để làm mới lồng nuôi bằng vật liệu kiên cố. Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội huyện trực tiếp thẩm định và giải ngân.

Thứ ba, chuẩn hóa quy trình kỹ thuật nuôi và ứng dụng chế phẩm sinh học an toàn vệ sinh thực phẩm. Phấn đấu 100% cơ sở chuyển đổi sang thức ăn viên công nghiệp đạt chuẩn, tối thiểu 40% sản lượng cá đặc sản (cá Lăng, cá Chiên, cá Bỗng) đạt chứng nhận VietGAP và tem truy xuất nguồn gốc vào năm 2024. Trạm Khuyến nông huyện và Chi cục Thủy sản tỉnh chịu trách nhiệm tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật chuyển giao định kỳ hàng quý.

Thứ tư, xây dựng chuỗi liên kết giá trị và quảng bá thương hiệu cá sạch Na Hang. Thành lập mới 3 hợp tác xã thủy sản kiểu mới đóng vai trò đầu mối bao tiêu tối thiểu 60% sản lượng cá thương phẩm cho các hộ thành viên, kết nối trực tiếp với chuỗi siêu thị tại các đô thị lớn trong giai đoạn 2021-2025. Phòng Kinh tế và Hạ tầng huyện phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh hỗ trợ đăng ký bảo hộ nhãn hiệu tập thể.

Thứ năm, tăng cường tuần tra, bảo vệ nghiêm ngặt môi trường nước và nguồn lợi thủy sản tự nhiên. Thiết lập tổ tuần tra liên ngành duy trì tối thiểu 24 đợt kiểm tra/năm, xử phạt nghiêm các hành vi kích điện và duy trì thả bổ sung 70.000 đến 100.000 con cá giống bản địa hàng năm. Ban Quản lý lòng hồ cùng Công an huyện Na Hang là đơn vị thực hiện chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách cấp địa phương, bao gồm UBND huyện Na Hang, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Tuyên Quang cùng các ban ngành liên quan. Tài liệu cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng và khung giải pháp đồng bộ để xây dựng Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp, lập quy hoạch mặt nước nuôi trồng thủy sản và điều chỉnh chính sách hỗ trợ lãi suất cho người dân lòng hồ.

Nhóm doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ nuôi trồng thủy sản tại khu vực trung du và miền núi phía Bắc. Công trình đóng vai trò là cẩm nang hướng dẫn thực tế về cơ cấu chi phí, lựa chọn đối tượng nuôi có giá trị kinh tế cao như cá Lăng, cá Bỗng, cá Chiên và kỹ thuật quản lý mật độ lồng bè nhằm hạn chế rủi ro dịch bệnh trong mùa mưa lũ.

Nhóm giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Quản trị kinh doanh nông nghiệp và Quản lý tài nguyên môi trường. Luận văn là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp xác định cỡ mẫu theo công thức Slovin, kỹ thuật thiết kế phiếu điều tra hộ nông dân và ứng dụng mô hình kinh tế lượng hồi quy OLS trong phân tích hiệu quả sản xuất.

Nhóm các tổ chức phi chính phủ, quỹ tín dụng và nhà đầu tư phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp sạch. Các nhà đầu tư có thể sử dụng số liệu phân tích tài chính và thị trường của đề tài để đánh giá tính khả thi khi rót vốn vào các dự án chế biến sâu, bảo quản lạnh và phát triển du lịch trải nghiệm sinh thái gắn với làng nghề nuôi cá lồng.

Câu hỏi thường gặp

Phương pháp chọn mẫu và quy mô điều tra của đề tài được tiến hành như thế nào?

Đề tài áp dụng công thức chọn mẫu Slovin với tổng thể 107 cơ sở nuôi trồng toàn huyện Na Hang và sai số 5%, xác định cỡ mẫu đại diện là 90 cơ sở. Mẫu khảo sát gồm 87 trang trại hộ gia đình được chọn theo phương pháp thuận tiện và toàn bộ 3 doanh nghiệp thủy sản trên địa bàn, bảo đảm tính đại diện cao cho cấu trúc kinh tế địa phương.

Vì sao vốn đầu tư là biến số ảnh hưởng lớn nhất đến kết quả sản xuất thủy sản tại Na Hang?

Mô hình hồi quy đa biến chỉ ra vốn đầu tư có hệ số tác động cao nhất vì nghề nuôi cá lồng đòi hỏi chi phí ban đầu rất lớn để đóng lồng kiên cố, mua con giống đặc sản và trang trải thức ăn công nghiệp. Cơ sở có tiềm lực vốn mạnh luôn đạt năng suất cao và giá trị sản xuất vượt trội so với các hộ thiếu vốn.

Những rủi ro môi trường và thách thức lớn nhất của nghề nuôi cá lồng tại Na Hang hiện nay là gì?

Thách thức hàng đầu là nguy cơ ô nhiễm cục bộ vùng nước do thức ăn thừa và mật độ lồng nuôi dày đặc tại một số eo ngách. Ngoài ra, việc dùng kích điện khai thác tự do làm suy thoái đa dạng sinh học, kết hợp với thời tiết cực đoan và biên độ nhiệt chênh lệch lớn giữa mùa đông và mùa hè gây phát sinh dịch bệnh trên đàn cá.

Chính sách tín dụng của tỉnh Tuyên Quang đã hỗ trợ thực tế ra sao cho người nuôi cá lồng?

Thực hiện Nghị quyết số 12/2014/NQ-HĐND của HĐND tỉnh, UBND huyện Na Hang đã thẩm định và giải ngân cho 25 hộ vay vốn với tổng số tiền 4,2 tỷ đồng. Nguồn vốn vay ưu đãi lãi suất này đã tạo đòn bẩy quan trọng giúp các hộ chuyển đổi từ lồng tre nứa truyền thống sang lồng sắt kiên cố, nâng cao thể tích và độ an toàn cho đàn cá.

Những đối tượng thủy sản nào mang lại giá trị kinh tế cao nhất tại vùng lòng hồ Na Hang?

Các loài cá đặc sản bản địa nước ngọt như cá Chiên, cá Lăng chấm, cá Bỗng, cá Dầm xanh và cá Anh vũ mang lại giá trị gia tăng cao nhất. Bên cạnh đó, các đối tượng cá truyền thống như cá Trắm cỏ, cá Rô phi đơn tính và cá Chép lai vẫn đóng vai trò chủ lực bảo đảm sản lượng hàng hóa thường xuyên cho thị trường.

Kết luận

Luận văn thạc sĩ kinh tế nông nghiệp về phát triển thủy sản bền vững tại huyện Na Hang đã đúc kết được những giá trị cốt lõi sau:

• Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển thủy sản bền vững gắn với đặc thù khai thác mặt nước hồ chứa thủy điện vùng cao.
• Đánh giá toàn diện bức tranh tăng trưởng sản lượng thủy sản toàn huyện đạt 633,2 tấn và giá trị sản xuất vượt 28 tỷ đồng trong giai đoạn 2015-2017.
• Lượng hóa thành công các nhân tố ảnh hưởng qua mô hình hồi quy OLS, chứng minh vai trò quyết định của vốn đầu tư và hình thức tổ chức sản xuất đối với hiệu quả kinh tế.
• Nhận diện chính xác các rào cản nội tại về hạ tầng kỹ thuật, chất lượng con giống, suy thoái nguồn lợi tự nhiên và điểm nghẽn thị trường tiêu thụ.
• Hoạch định 5 nhóm giải pháp đồng bộ và khả thi về quy hoạch vùng nuôi, chính sách tín dụng, chuyển giao kỹ thuật VietGAP, liên kết chuỗi giá trị và kiểm soát môi trường sinh thái.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp khung giải pháp thực nghiệm có khả năng ứng dụng trực tiếp cho tiến trình tái cơ cấu kinh tế nông nghiệp huyện Na Hang đến năm 2020 và định hướng đến năm 2025. Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và cơ sở sản xuất có thể khai thác toàn bộ hệ thống số liệu và mô hình trong luận văn để triển khai các dự án phát triển thủy sản bền vững tại các vùng hồ chứa tương tự trên cả nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Cơ sở lý luận của đề tài 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Phát triển Phát triển là khuynh hướng vận động đã xác định về hướng của sự vật, hướng đi lên từ thấp đến cao, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn,.

Nhưng nếu hiểu sự vận động phát triển một cách biện chứng toàn diện, sâu sắc thì trong tự bản thân sự vận động phát triển đã bao hàm sự vận động thụt lùi, đi xuống với nghĩa là tiền đề, điều kiện cho sự vận động đi lên, hoàn thiện. Phát triển là sự gia tăng về số lượng và sự thay đổi về chất lượng. Phát triển và sự tăng lên về cơ sở vật chất và sự biến đổi cơ cấu theo hướng tích cực (Phạm Thị Lý, Nguyễn Thị Yến và cs, 2016). Sản xuất Sản xuất là quá trình biến đổi những yếu tố đầu vào thành đầu ra.

Mục đích của quá trình chuyển hoá này là tạo giá trị gia tăng để cung cấp cho khách hàng. Đầu vào của quá trình chuyển đổi bao gồm nguồn nhân lực, vốn, kĩ thuật, nguyên vật liệu, đất, năng lượng, thông tin. Đầu ra của quá trình chuyển đổi là sản phẩm, dịch vụ, tiền lương, những ảnh hưởng đối với môi trường. Sản xuất hàng hóa là một khái niệm được sử dụng trong kinh tế chính trị Mác-Lenin dùng để chỉ về kiểu tổ chức kinh tế trong đó sản phẩm được sản xuất ra không phải là để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của chính người trực tiếp sản xuất ra nó mà là để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của người khác, thông qua việc trao đổi, mua bán.

Hay nói một cách khác, sản xuất hàng hóa là kiểu tổ chức kinh tế mà sản phẩm sản xuất ra là để bán. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thị trường Thị trường là nơi chuyển giao quyền sở hữu sản phẩm, dịch vụ hoặc tiền tệ, nhằm thỏa mãn nhu cầu của hai bên cung và cầuvề một loại sản phẩm nhất định theo các thông lệ hiện hành, từ đó xác định rõ số lượng và giá cả cần thiết của sản phẩm, dịch vụ. Thực chất, thị trường là tổng thể các khách hàng tiềm năng cùng có một yêu cầu cụ thể nhưng chưa được đáp ứng và có khả năng tham gia trao đổi để thỏa mãn nhu cầu đó.

Nuôi trồng thủy sản Theo Luật Thủy sản được Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam khóa XI, kỳ họp thứ 4 thông qua thì "Hoạt động thuỷ sản là việc tiến hành khai thác, nuôi trồng, vận chuyển, bảo quản, chế biến, mua bán, xuất khẩu, nhập khẩu thuỷ sản, dịch vụ trong hoạt động thuỷ sản, điều tra, bảo vệ và phát triển nguồn lợi thuỷ sản". Như vậy, có thể hiểu nuôi trồng thủy sản là hoạt động sản xuất dựa trên cơ sở kết hợp giữa tài nguyên thiên nhiên sẵn có (sông ngòi, mặt nước biển, ao hồ, đầm phá, ruộng trũng,…) với hệ sinh vật sống dưới nước (chủ yếu là cá, tôm, nhuyễn thể và các thủy sản khác…) có sự tham gia trực tiếp của con người. Hay nói một cách cụ thể hơn, nuôi trồng thủy sản là nuôi các loại động vật (cá, tôm nhuyễn thể…) và thực vật (rong biển,…) trong các môi trường nuôi như nước ngọt, nước lệ và nước mặn (Ninh Văn Nhuận, 2014).Phát triển nuôi trồng thủy sản Phát triển nuôi trồng thủy sản có thể diễn ra theo hai xu hướng là phát triển theo chiều rộng và phát triển theo chiều sâu. - Phát triển nuôi trồng thuỷ sản theo chiều rộng là nhằm tăng sản lượng thuỷ sản nuôi trồng bằng cách mở rộng diện tích đất đai, mặt nước, với cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ nuôi trồng thuỷ sản thấp kém, sử dụng những kỹ thuật sản xuất giống giản đơn, kết quả nuôi trồng thuỷ sản đạt được chủ yếu nhờ vào độ phì nhiêu đất đai, thuỷ vực và sự thuận lợi của các điều kiện tự nhiên, hiệu quả sản xuất thấp.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 - Phát triển nuôi trồng thuỷ sản theo chiều sâu là tăng sản lượng nuôi trồng thuỷ sản dựa trên cơ sở đầu tư thêm vốn, ứng dụng kỹ thuật, công nghệ mới, xây dựng cơ sở hạ tầng nuôi trồng thuỷ sản phù hợp với mỗi hình thức nuôi. Như vậy phát triển nuôi trồng theo chiều sâu là làm tăng sản lượng và hiệu quả nuôi trồng thuỷ sản trên một đơn vị diện tích bằng cách đầu tư thêm vốn, kỹ thuật và lao động. Phát triển nuôi trồng thủy sản là sự tăng lên về các yếu tố đầu vào như: diện tích, lao động, con giống, thức ăn, quy mô nuôi trồng, trình độ thâm canh, cùng với các yếu tố đầu ra cũng gia tăng như: năng suất, sản lượng, giá trị, chủng loại, thị trường tiêu thụ. Như vậy, phát triển thủy sản bao gồm hai khía cạnh: (1) Phát triển nuôi trồng thủy sản theo chiều rộng: là sự gia tăng quy mô sản lượng thủy sản nuôi trồng (mở rộng diện tích, tận dụng tài nguyên thiên nhiên, quy mô sản xuất), và (2) Phát triển nuôi trồng theo chiều sâu: là quá trình đẩy mạnh phát huy và khai thác các yếu tố thúc đẩy sản xuất thuỷ sản xuất theo chiều sâu như ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ mới, cải tiến quy trình sản xuất, sử dụng giống mới và đẩy mạnh thâm canh chiều sâu (Ninh Văn Nhuận, 2014).

Phát triển nuôi trồng thuỷ sản phải thực hiện đồng thời nhiều nội dung khác nhau, trong đó tập trung chủ yếu là phát triển các hình thức tổ chức sản xuất, quản lý nuôi trồng thuỷ sản, phương thức khai thác và sử dụng các yếu tố nguồn lực, tổ chức các hoạt động dịch vụ đầu vào, đầu ra cho nuôi trồng thuỷ sản. Do đó khi đánh giá sự phát triển nuôi trồng thuỷ sản chủ yếu tập trung xem xét kết quả tạo ra của quá trình sản xuất như quy mô diện tích nuôi trồng, sản lượng, giá trị sản xuất, doanh thu. Phân tích sự tăng trưởng, chuyển dịch cơ cấu trong nội bộ của các yếu tố đó theo thời gian, đồng thời đánh giá chất lượng tăng trưởng bằng các hệ thống chỉ tiêu hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Vai trò của phát triển thủy sản - Cung cấp thực phẩm cho nhân dân: Sản phẩm của ngành thuỷ sản rất phong phú và đa dạng, là nguồn thực phẩm có chất lượng có thể đáp ứng được nhu cầu dinh dưỡng cho dân cư. Hầu hết các loại thuỷ sản là thực phẩm giàu đạm, dễ tiêu hoá, phù hợp với sinh lý của mọi lứa tuổi. - Cung cấp thức ăn chăn nuôi, phân bón cho nông nghiệp: Cung cấp một phần thức ăn cho chăn nuôi, đặc biệt là cho chế biến thức ăn chăn nuôi công nghiệp. Bột cá và các phế phẩm, phụ phẩm thuỷ sản chế biến là nguồn thức ăn giàu đạm để chế biến thức ăn phục vụ chăn nuôi gia súc, gia cầm.

Ngoài chức năng dinh dưỡng thông thường, ngày nay một số thực phẩm thuỷ sản đang được nghiên cứu và sử dụng vào chữa trị một số bệnh cho con người. - Tạo việc làm cho người lao động: Góp phần nâng cao thu nhập và tạo công ăn việc làm cho người lao động. Ao hồ nhỏ là một thế mạnh của nuôi trồng thuỷ sản ở các vùng nông thôn Việt Nam. Người nông dân sử dụng ao hồ nhỏ như một cách tận dụng đất đai và lao động.

Cơ cấu lao động nuôi trồng thủy sản trong cơ cấu lao động nông nghiệp ngày càng tăng bởi diện tích nuôi trồng thủy sản tăng lên. Chủ trương mở rộng diện tích nuôi trồng thủy sản, thâm canh cao hơn, sâu hơn trong nông nghiệp sẽ tạo thêm việc làm cho nông dân, nhất là lao động tuổi trung niên. - Tạo nguồn xuất khẩu quan trọng:Xuất khẩu thủy sản là một trong những thế mạnh của Việt Nam. Việt Nam hiện được xếp vào nhóm các quốc gia có khả năng và năng lực cạnh tranh cao trong ngành thủy sản.

Với lợi thế chiều dài bờ biển 3.260 km và 1 triệu km2 vùng đặc quyền kinh tế, Việt Nam hiện đứng thứ top 10 thế giới về thủy sản, với kim ngạch xuất khẩu đạt 7,9 tỷ USD năm 2014. Trong 10 năm qua, ngành nuôi trồng và chế biến thủy sản xuất khẩu của Việt Nam không ngừng phát triển và đã trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn, ngành sản xuất hàng hóa lớn, đi đầu trong hội nhập kinh tế quốc tế. Với giá trị gia tăng cao, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam chiếm LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 6-7% giá trị kim ngạch xuất khẩu toàn quốc (đứng thứ 5 sau điện tử, may mặc, dầu thô và da giày). Thủy sản Việt Nam đã được xuất khẩu sang 165 thị trường, với 612 nhà máy chế biến quy mô công nghiệp đạt quy chuẩn ATTP, trong đó 461 nhà máy đạt điều kiện xuất khẩu sang Liên minh châu Âu (EU) (chiếm hơn 75%).

Hai loại thủy sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam là tôm và cá tra. - Tạo thị trường cho các sản phẩm công nghiệp: Cung cấp nguyên liệu cho các ngành khác như công nghiệp, y dược, công nghiệp quốc phòng, thúc đẩy sự phát triển của các ngành nghề liên quan. Sản phẩm thủy sản làm nguyên liệu cho nhà máy chế biến đông lạnh, nguyên liệu cho xí nghiệp dược phẩm, là dược liệu quý, làm nguyên liệu sản xuất đồ mỹ nghệ; phát triển thủy sản tạo thị trường cho công nghiệp đóng tàu, dệt lưới, động cơ nổ,… 1. Nội dung nghiên cứu các giải pháp phát triển thủy sản Nội dung nghiên cứu giải pháp phát triển thủy sản được tập trung đánh giá thực trạng triển khai các chính sách và giải pháp phát triển nuôi trồng thủy sản trên các khía cạnh sau: 1.

Thực trạng công tác tuyên truyền và ban hành các quy định phát triển nuôi trồng thủy sản Công tác tuyên truyền là một bộ phận không thể tách rời trong thực thi các chính sách nói chung và phát triển nuôi trồng thủy sản nói riêng. Tuyên truyền nhằm mục đích thay đổi nhận thức, hành vi của hộ nuôi trồng thủy sản và đánh giá mức độ đúng đắn của các chính sách đã ban hành. Hình thức tuyên truyền giáo dục thông qua các hình thức như: Sinh hoạt của các tổ chức (Họp thôn, Tổ, sinh hoạt hội phụ nữ, nông dân,.), các lớp học, lớp tập huấn,.