Nghiên cứu các hình thức liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thủy sản tại tỉnh Ninh Bình

Luận văn thạc sĩ VNUA nghiên cứu hình thức liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thủy sản tại Ninh Bình, góp phần phát triển bền vững.

• Tác giả: Trần Văn Hưng
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Tuấn Sơn
• Trường học: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Nghiên cứu các hình thức liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thủy sản trên địa bàn tỉnh Ninh Bình
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục sơ đồ
• 1.6. Danh mục hộp
• 1.7. Trích yếu luận văn
• 2. TÍNH CẤP THIẾT ĐỀ TÀI
• 3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mục tiêu chung
• 3.2. Mục tiêu cụ thể
• 4. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 5. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 6. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 6.1. Cơ sở lý luận và thực tiễn về các hình thức liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thủy sản
• 6.1.1. Một số khái niệm có liên quan
• 6.1.2. Vai trò và đặc điểm của liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thủy sản
• 6.1.3. Nội dung nghiên cứu các hình thức liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thủy sản
• 6.1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến các hình thức liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thủy sản
• 6.2. Cơ sở thực tiễn
• 6.2.1. Thực tiễn liên kết trong sản xuất, tiêu thụ nông sản ở một số quốc gia trên thế giới
• 6.2.2. Thực tiễn về liên kết trong sản xuất và tiêu thụ nông sản ở Việt Nam
• 6.2.3. Bài học kinh nghiệm rút ra cho tỉnh Ninh Bình
• 6.2.4. Các nghiên cứu có liên quan
• 6.3. Phương pháp nghiên cứu
• 6.3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội tỉnh Ninh Bình
• 6.3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 6.3.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 6.3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 6.3.2.1. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 6.3.2.2. Phương pháp thu thập thông tin
• 6.3.2.3. Phương pháp xử lý thông tin
• 6.3.2.4. Phương pháp phân tích
• 6.3.3. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 6.4. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 6.4.1. Thực trạng sản xuất, tiêu thụ sản phẩm thủy sản trên địa bàn tỉnh Ninh Bình
• 6.4.1.1. Thực trạng sản xuất thủy sản trên địa bàn tỉnh Ninh Bình
• 6.4.1.2. Thực trạng tiêu thụ sản phẩm thủy sản trên địa bàn tỉnh Ninh Bình
• 6.4.1.3. Thực trạng các hình thức liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thủy sản trên địa bàn tỉnh Ninh Bình
• 6.4.1.3.1. Thực trạng các hình thức liên kết trong cung ứng đầu vào cho quá trình sản xuất
• 6.4.1.3.2. Liên kết trong tiêu thụ sản phẩm thủy sản ở tỉnh Ninh Bình
• 6.4.1.3.3. Lợi ích của các tác nhân tham gia liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thủy sản ở tỉnh Ninh Bình
• 6.4.1.3.4. Những thuận lợi và khó khăn trong phát triển các hình thức liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thủy sản ở tỉnh Ninh Bình
• 6.4.2. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến các mô hình liên kết trong sản xuất – tiêu thụ sản phẩm thủy sản trên địa bàn tỉnh Ninh Bình
• 6.4.2.1. Yếu tố chủ quan
• 6.4.2.2. Yếu tố khách quan
• 6.4.3. Giải pháp phát triển các hình thức liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thủy sản trên địa bàn tỉnh Ninh Bình
• 6.4.3.1. Định hướng phát triển các hình thức liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thủy sản trên địa bàn tỉnh Ninh Bình
• 6.4.3.2. Giải pháp phát triển các hình thức liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thủy sản trên địa bàn tỉnh Ninh Bình
• 6.5. Kết luận và kiến nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hình thức liên kết sản xuất và tiêu thụ thủy sản tại Ninh Bình

Ninh Bình là một tỉnh có tiềm năng lớn trong ngành thủy sản, với nhiều hình thức liên kết sản xuất và tiêu thụ đang được áp dụng. Việc nghiên cứu các hình thức này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn đảm bảo tiêu thụ sản phẩm một cách bền vững. Các hình thức liên kết này bao gồm liên kết ngang và liên kết dọc, mỗi hình thức đều có những đặc điểm và lợi ích riêng.

1.1. Đặc điểm của ngành thủy sản Ninh Bình

Ngành thủy sản tại Ninh Bình chủ yếu tập trung vào nuôi trồng thủy sản nước ngọt. Diện tích nuôi trồng đã tăng từ 9.456 ha năm 2013 lên 10.364 ha năm 2015, cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của ngành này.

1.2. Vai trò của liên kết trong sản xuất thủy sản

Liên kết trong sản xuất thủy sản giúp giảm chi phí, tăng cường khả năng cạnh tranh và nâng cao chất lượng sản phẩm. Các hình thức liên kết này cũng tạo ra sự gắn kết giữa các hộ nuôi trồng và các doanh nghiệp chế biến.

II. Vấn đề và thách thức trong liên kết sản xuất và tiêu thụ thủy sản

Mặc dù có nhiều lợi ích, nhưng việc thực hiện các hình thức liên kết sản xuất và tiêu thụ thủy sản tại Ninh Bình cũng gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu thông tin, nhận thức hạn chế và sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường là những yếu tố cản trở sự phát triển của liên kết.

2.1. Thiếu thông tin và nhận thức

Nhiều hộ nuôi trồng chưa nhận thức được lợi ích của việc tham gia vào các hình thức liên kết, dẫn đến việc không tận dụng được các cơ hội từ liên kết.

2.2. Cạnh tranh trên thị trường

Sự cạnh tranh giữa các sản phẩm thủy sản trong và ngoài tỉnh Ninh Bình ngày càng gia tăng, ảnh hưởng đến khả năng tiêu thụ sản phẩm của các hộ nuôi trồng.

III. Phương pháp nghiên cứu hình thức liên kết sản xuất thủy sản

Nghiên cứu này sử dụng các phương pháp điều tra chọn mẫu và thống kê mô tả để phân tích thực trạng liên kết trong sản xuất và tiêu thụ thủy sản. Các số liệu thu thập được sẽ giúp đánh giá hiệu quả của các hình thức liên kết hiện tại.

3.1. Phương pháp điều tra chọn mẫu

Điều tra chọn mẫu được thực hiện tại hai huyện Kim Sơn và Gia Viễn, nơi có tình hình sản xuất thủy sản phát triển mạnh. Phương pháp này giúp thu thập thông tin chính xác về thực trạng liên kết.

3.2. Phân tích thống kê mô tả

Sử dụng thống kê mô tả để phân tích các dữ liệu thu thập được, từ đó đưa ra những nhận định về hiệu quả của các hình thức liên kết trong sản xuất và tiêu thụ thủy sản.

IV. Kết quả nghiên cứu về hình thức liên kết sản xuất và tiêu thụ thủy sản

Kết quả nghiên cứu cho thấy các hình thức liên kết trong sản xuất và tiêu thụ thủy sản tại Ninh Bình đã mang lại nhiều lợi ích cho các hộ nuôi trồng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần khắc phục để nâng cao hiệu quả của các hình thức này.

4.1. Lợi ích từ liên kết sản xuất

Liên kết sản xuất giúp giảm chi phí, tăng cường khả năng cạnh tranh và nâng cao chất lượng sản phẩm. Các hộ nuôi trồng có thể chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ nhau trong quá trình sản xuất.

4.2. Kết quả tiêu thụ sản phẩm thủy sản

Việc tiêu thụ sản phẩm thủy sản đã được cải thiện nhờ vào các hình thức liên kết, giúp các hộ nuôi trồng dễ dàng tiếp cận thị trường và tăng doanh thu.

V. Giải pháp phát triển hình thức liên kết sản xuất và tiêu thụ thủy sản

Để phát triển các hình thức liên kết trong sản xuất và tiêu thụ thủy sản, cần có các giải pháp đồng bộ từ chính quyền và các tổ chức liên quan. Việc nâng cao nhận thức và tạo điều kiện thuận lợi cho các hộ nuôi trồng tham gia vào liên kết là rất cần thiết.

5.1. Tăng cường tuyên truyền và đào tạo

Cần tổ chức các chương trình tuyên truyền và đào tạo để nâng cao nhận thức của người dân về lợi ích của liên kết trong sản xuất và tiêu thụ thủy sản.

5.2. Hỗ trợ chính sách và tài chính

Chính quyền cần có các chính sách hỗ trợ về tài chính và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực thủy sản, từ đó thúc đẩy sự phát triển của các hình thức liên kết.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai của ngành thủy sản Ninh Bình

Ngành thủy sản Ninh Bình có nhiều tiềm năng phát triển, đặc biệt là trong việc áp dụng các hình thức liên kết sản xuất và tiêu thụ. Việc thực hiện các giải pháp đồng bộ sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và tiêu thụ, góp phần phát triển bền vững ngành thủy sản tại địa phương.

6.1. Tương lai của ngành thủy sản

Với sự phát triển của các hình thức liên kết, ngành thủy sản Ninh Bình có thể mở rộng thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm, từ đó tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân.

6.2. Định hướng phát triển bền vững

Cần có các chiến lược phát triển bền vững cho ngành thủy sản, bao gồm bảo vệ môi trường và phát triển cộng đồng, nhằm đảm bảo sự phát triển lâu dài cho ngành này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thủy sản đóng vai trò trụ cột trong chiến lược phát triển nông nghiệp Việt Nam với kim ngạch xuất khẩu toàn quốc năm 2015 đạt trên 6,7 tỷ USD và tổng sản lượng khai thác, nuôi trồng đạt hơn 6,56 triệu tấn. Tại tỉnh Ninh Bình, diện tích nuôi trồng thủy sản đã mở rộng nhanh chóng từ 9.456 ha năm 2013 lên 10.364 ha vào năm 2015, tương ứng mức tăng 908 ha trong 2 năm. Đồng thời, sản lượng nuôi trồng thủy sản tăng từ 17.022 tấn lên 19.692 tấn với tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 7,56%/năm. Giá trị sản xuất thủy sản năm 2015 đạt 619,42 tỷ đồng, chiếm 10,79% tổng cơ cấu giá trị nông - lâm - thủy sản toàn tỉnh.

Mặc dù quy mô phát triển khả quan, ngành thủy sản Ninh Bình vẫn đối mặt với tình trạng sản xuất phân tán, thị trường tiêu thụ bấp bênh, điệp khúc "được mùa rớt giá" và nguy cơ bị tư thương ép giá. Nhằm khắc phục các hạn chế này, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 62/2013/QĐ-TTg ngày 25/10/2013 về chính sách khuyến khích phát triển hợp tác, liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ nông sản, thay thế và hoàn thiện Quyết định số 80/2002/QĐ-TTg.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế của tác giả Trần Văn Hưng, dưới sự hướng dẫn khoa học của Phó Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Tuấn Sơn tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, tập trung giải quyết bài toán cốt lõi: Đánh giá thực trạng các mô hình liên kết ngang và liên kết dọc, xác định những rào cản khách quan và chủ quan, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp phát triển chuỗi liên kết bền vững trên địa bàn tỉnh Ninh Bình đến năm 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ khoa học giúp nâng cao hiệu quả sản xuất của hơn 80 nghìn hộ nông dân và tạo chuỗi cung ứng ổn định cho các doanh nghiệp chế biến.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng đồng bộ các lý thuyết kinh tế học hiện đại và quản trị chuỗi cung ứng nông sản:

Thứ nhất, Lý thuyết liên kết kinh tế trong nông nghiệp xác định liên kết là quá trình thâm nhập, phối hợp tự nguyện giữa các chủ thể nhằm tối ưu hóa chi phí giao dịch, khai thác lợi thế quy mô và phân bổ rủi ro kinh tế trong khuôn khổ pháp lý.

Thứ hai, Lý thuyết chuỗi giá trị và kênh phân phối nông sản làm rõ dòng chuyển dịch của hàng hóa từ khâu cung ứng vật tư đầu vào, kỹ thuật, con giống, đến nuôi trồng, thu gom, chế biến và phân phối tới người tiêu dùng cuối cùng qua các cấp kênh trực tiếp, kênh cấp 1, cấp 2 và cấp 3.

Nghiên cứu tập trung vào 5 khái niệm cốt lõi:

1. Liên kết dọc: Quan hệ hợp tác theo trật tự các khâu của chuỗi giá trị từ cung ứng đầu vào, sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm giữa nông hộ, cơ sở giống, đại lý thức ăn và doanh nghiệp chế biến.
2. Liên kết ngang: Sự hợp tác giữa các chủ thể cùng cấp bậc trong chuỗi như giữa các hộ nuôi với nhau hoặc giữa các thương lái thu gom nhằm chia sẻ kinh nghiệm, giảm chi phí mua vật tư và nâng cao năng lực đàm phán giá.
3. Hợp đồng sản xuất nông nghiệp: Cơ chế điều phối giao dịch chính thức xác lập ba yếu tố trọng yếu gồm giá trị kinh tế, quyền quyết định và phân bổ mức độ rủi ro giữa các bên.
4. Kênh tiêu thụ thủy sản: Tập hợp các cá nhân, doanh nghiệp trung gian thương mại tham gia đưa thủy sản từ ao nuôi đến thị trường tiêu dùng.
5. Hiệu quả kinh tế chuỗi giá trị: Chỉ tiêu đo lường giá trị sản xuất, chi phí trung gian và giá trị gia tăng mà các tác nhân thu được trước và sau khi tham gia liên kết.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp được thu thập trong khung thời gian từ tháng 5/2015 đến tháng 5/2016:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập báo cáo kinh tế - xã hội, niên giám thống kê tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2013 - 2015 từ Cục Thống kê, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Chi cục Thủy sản Ninh Bình.
• Nguồn dữ liệu sơ cấp và cỡ mẫu: Đề tài tiến hành điều tra chọn mẫu trực tiếp trên 115 đối tượng khảo sát tại 2 địa bàn trọng điểm đại diện cho hai vùng sinh thái đặc thù của tỉnh Ninh Bình. Cụ thể bao gồm: 80 hộ nuôi trồng thủy sản (40 hộ tại xã Kim Đông, Kim Chung huyện ven biển Kim Sơn chuyên nuôi tôm, ngao nước lợ và 40 hộ tại xã Gia Minh, Gia Phương huyện trũng Gia Viễn chuyên nuôi cá nước ngọt); 10 cơ sở nuôi cá giống; 10 hộ thu gom, thương lái; và 15 doanh nghiệp, cơ sở chế biến thủy sản.

Lý do lựa chọn địa bàn và phương pháp chọn mẫu phân tầng là nhằm so sánh toàn diện giữa mô hình thủy sản nước mặn, lợ tại vùng bãi bồi ven biển với mô hình thủy sản nước ngọt vùng chiêm trũng chuyển đổi. Dữ liệu sau khi thu thập được làm sạch và xử lý định lượng bằng phần mềm chuyên dụng, kết hợp phương pháp thống kê mô tả và thống kê so sánh kinh tế để đối chiếu kết quả giữa nhóm hộ có liên kết và nhóm hộ sản xuất độc lập.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng tại Ninh Bình giai đoạn 2013 - 2015 làm nổi bật 4 phát hiện căn bản:

Thứ nhất, tốc độ mở rộng diện tích nuôi trồng đạt mức tăng 9,6% sau 2 năm (từ 9.456 ha lên 10.364 ha), trong khi sản lượng tăng trưởng 15,69% (từ 17.022 tấn lên 19.692 tấn). Tốc độ tăng trưởng giá trị ngành thủy sản đạt mức 16,87%/năm, vượt trội so với mức tăng trưởng chung của toàn ngành nông nghiệp là 1,77%/năm.

Thứ hai, cấu trúc liên kết ngang giữa các hộ nuôi trồng thủy sản bước đầu phát huy tác dụng giúp tiết giảm 10% đến 15% chi phí vận chuyển và mua thức ăn, nhưng tính bền vững chưa cao. Có tới 100% thỏa thuận liên kết giữa các hộ thu gom với nhau vẫn chỉ dừng lại ở hình thức thỏa thuận miệng, dễ bị phá vỡ khi giá cả biến động.

Thứ ba, liên kết dọc thông qua hợp đồng văn bản chiếm tỷ lệ chủ yếu ở nhóm 15 doanh nghiệp chế biến lớn, trong khi trên 85% quan hệ giao dịch giữa hộ nuôi và thương lái địa phương diễn ra tự phát không có ràng buộc pháp lý chặt chẽ.

Thứ tư, khi so sánh kết quả sản xuất bình quân trên 1 ha diện tích, nhóm hộ tham gia liên kết đạt hiệu quả kinh tế vượt trội:

• Tại huyện Gia Viễn (mô hình nuôi cá trắm đen nước ngọt): Nhóm hộ có liên kết ghi nhận giá trị sản xuất cao hơn từ 18% đến 22%, chi phí thức ăn giảm khoảng 8% do mua trực tiếp từ đại lý cấp 1 và giá bán ổn định hơn nhóm hộ không liên kết.
• Tại huyện Kim Sơn (mô hình nuôi tôm nước mặn, lợ): Nhóm hộ có liên kết cung ứng giống và bao tiêu sản phẩm đạt tỷ suất lợi nhuận trên chi phí cao hơn 25% so với hộ nuôi đơn lẻ, đồng thời giảm thiểu đáng kể tỷ lệ hao hụt con giống từ mức 35% xuống dưới 20%.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi khiến các mô hình liên kết tại Ninh Bình chưa phát triển tương xứng với tiềm năng xuất phát từ cả hai phía. Về mặt chủ quan, trình độ học vấn và nhận thức của nông hộ về giá trị pháp lý của hợp đồng còn hạn chế. Nhiều hộ sản xuất mang nặng tâm lý ngắn hạn, sẵn sàng phá vỡ cam kết bán ra ngoài khi giá thị trường tăng cao hơn giá hợp đồng từ 5% đến 10%. Về phía doanh nghiệp thu mua, tình trạng chậm thanh toán hoặc tự ý hạ giá thu mua khi vào chính vụ vẫn diễn ra. Về mặt khách quan, biến động giá vật tư đầu vào tăng 12% đến 18% mỗi năm cùng với rủi ro dịch bệnh thủy sản khiến các bên khó duy trì cam kết cố định.

So sánh với kinh nghiệm thực tiễn quốc tế và các tỉnh lân cận:

• Tại Thái Lan, chính phủ quy định các ngân hàng thương mại phải dành 20% tổng dư nợ cho tín dụng nông thôn qua kênh liên kết hợp đồng, giúp giảm thiểu rủi ro tín dụng đơn lẻ.
• Tại Trung Quốc, mô hình "sản nghiệp hóa nông nghiệp" gắn kết 4 nhà do doanh nghiệp đầu chuỗi làm chủ thể đã hình thành các vùng nguyên liệu đạt chuẩn xuất khẩu.
• Tại Việt Nam, bài học từ mô hình trồng khoai tây Atlantic của công ty Orion tại Thái Bình (15 ha tại 16 xã, năng suất 800 - 1.200 kg/sào, bao tiêu 100% với giá cố định 3.300 đồng/kg) và mô hình rau vụ đông xuất khẩu tại Nam Định (hơn 1.000 ha ký kết với 10 doanh nghiệp, thu nhập 56,2 - 79,3 triệu đồng/ha/vụ) cho thấy vai trò quyết định của cầu nối quản lý nhà nước và hệ thống khuyến nông.

Dữ liệu nghiên cứu tại Ninh Bình có thể được tổng hợp trực quan qua biểu đồ so sánh cơ cấu chi phí - lợi nhuận 1 ha giữa hộ liên kết và không liên kết, cùng sơ đồ chuỗi phân phối 3 cấp nhằm minh họa rõ nét sự cắt giảm các tầng nấc trung gian thương mại.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực tế, đề tài đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược thực hiện đồng bộ đến năm 2020:

1. Hoàn thiện chính sách hỗ trợ tài chính và mở rộng kênh tín dụng liên kết: Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình chỉ đạo các Ngân hàng Thương mại và Quỹ Tín dụng Nhân dân thực hiện ưu đãi lãi suất vay vốn giảm từ 1,5% đến 2%/năm cho các hộ và hợp tác xã có hợp đồng liên kết bao tiêu. Mục tiêu đến năm 2020 nâng tỷ lệ vốn giải ngân qua chuỗi liên kết đạt trên 30% tổng dư nợ thủy sản toàn tỉnh.

2. Chuẩn hóa khung pháp lý hợp đồng và cơ chế phân chia rủi ro: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp Sở Tư pháp xây dựng bộ hợp đồng mẫu chuẩn hóa về điều khoản chia sẻ rủi ro giá thị trường (biên độ dao động giá cho phép từ 5% đến 10%). Phấn đấu đến năm 2020 nâng tỷ lệ tiêu thụ thủy sản thông qua hợp đồng văn bản chính thức đạt trên 50% tại Kim Sơn và trên 40% tại Gia Viễn.

3. Thành lập và nâng cao năng lực các Hợp tác xã kiểu mới: Ủy ban nhân dân hai huyện Kim Sơn và Gia Viễn hỗ trợ chuyển đổi và thành lập mới ít nhất 10 Hợp tác xã chuyên ngành nuôi trồng thủy sản, đóng vai trò đầu mối đại diện cho 100% hộ thành viên đứng ra đàm phán ký kết hợp đồng cung cấp thức ăn, con giống và xuất bán sản phẩm cho doanh nghiệp chế biến.

4. Đẩy mạnh chuyển giao khoa học kỹ thuật và phòng ngừa dịch bệnh: Trung tâm Khuyến nông tỉnh tổ chức tối thiểu 20 lớp tập huấn kỹ thuật mỗi năm cho hơn 1.000 lượt hộ nông dân về quy trình an toàn sinh học VietGAP, giúp giảm tỷ lệ rủi ro dịch bệnh xuống dưới 10% và tăng tỷ lệ sản phẩm đạt tiêu chuẩn chế biến thương mại lên trên 85%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và cán bộ hoạch định chính sách: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Chi cục Thủy sản tỉnh Ninh Bình sử dụng số liệu thực trạng giai đoạn 2013 - 2015 làm căn cứ xây dựng đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp, quy hoạch 10.364 ha diện tích mặt nước và cụ thể hóa Quyết định số 62/2013/QĐ-TTg trên địa bàn.

2. Doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu và cung ứng vật tư thủy sản: Các doanh nghiệp thương mại khai thác cấu trúc kênh phân phối và kinh nghiệm xây dựng hợp đồng bao tiêu để thiết lập vùng nguyên liệu bền vững tại Kim Sơn và Gia Viễn, cắt giảm từ 10% đến 20% chi phí qua các khâu trung gian thương lái.

3. Ban quản trị Hợp tác xã, chủ trang trại và hộ nuôi trồng thủy sản: Nông dân và người đứng đầu hợp tác xã nắm bắt rõ phương pháp tính toán giá trị sản xuất, chi phí trung gian và nhận thức được lợi ích kinh tế cụ thể của việc liên kết nhóm hộ, tránh rủi ro phá vỡ hợp đồng khi giá cả thị trường biến động.

4. Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu học thuật: Các viện nghiên cứu, trường đại học khối kinh tế nông nghiệp sử dụng khung lý thuyết liên kết kinh tế, hệ thống chỉ tiêu và bộ công cụ khảo sát 115 mẫu làm tài liệu tham khảo cho các công trình nghiên cứu chuỗi giá trị nông sản tại vùng Đồng bằng sông Hồng.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao việc liên kết sản xuất và tiêu thụ thủy sản tại Ninh Bình lại mang tính cấp thiết giai đoạn 2013 - 2015? Giai đoạn này diện tích nuôi trồng của tỉnh đạt 10.364 ha với sản lượng 19.692 tấn nhưng nông dân vẫn chịu rủi ro lớn từ biến động thị trường và tư thương ép giá. Liên kết giúp ổn định đầu ra, chuẩn hóa chất lượng và hiện thực hóa chính sách cánh đồng lớn theo Quyết định số 62/2013/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

2. Sự khác biệt cốt lõi giữa liên kết ngang và liên kết dọc trong ngành thủy sản là gì? Liên kết ngang là sự hợp tác giữa các chủ thể cùng vị trí (hộ nông dân với hộ nông dân) nhằm gom đơn hàng mua vật tư giá rẻ hơn từ 10% đến 15%. Liên kết dọc là sự kết nối xuyên suốt các khâu từ cung ứng giống, thức ăn, nuôi trồng đến chế biến và tiêu thụ qua hợp đồng kinh tế chính thức.

3. Yếu tố nào cản trở lớn nhất khiến nông dân và thương lái chủ yếu thỏa thuận miệng? Rào cản lớn nhất là trình độ hiểu biết pháp lý hạn chế, tâm lý sợ ràng buộc trách nhiệm và thói quen chạy theo giá thị trường ngắn hạn. Hơn 80% giao dịch hộ nuôi chọn thỏa thuận miệng vì tính linh hoạt, dù hình thức này tiềm ẩn rủi ro bùng hợp đồng khi giá biến động trên 10%.

4. Tham gia chuỗi liên kết mang lại lợi thế tài chính cụ thể nào cho hộ nuôi tôm Kim Sơn và cá Gia Viễn? Hộ nuôi cá trắm đen tại Gia Viễn và tôm nước lợ tại Kim Sơn tham gia liên kết ghi nhận tỷ suất lợi nhuận trên chi phí cao hơn từ 18% đến 25% so với hộ nuôi độc lập, đồng thời giảm tỷ lệ hao hụt con giống từ 35% xuống dưới 20% nhờ được hỗ trợ kỹ thuật chuẩn.

5. Bài học thực tiễn nào từ Thái Lan và các tỉnh lân cận có thể áp dụng cho Ninh Bình? Ninh Bình có thể học tập chính sách bắt buộc dành 20% dư nợ ngân hàng cho hợp đồng chuỗi như Thái Lan, cùng kinh nghiệm bảo lãnh giá cố định và ứng trước giống của mô hình khoai tây Orion tại Thái Bình để tạo niềm tin cho người nuôi trồng.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về liên kết kinh tế dọc và ngang trong sản xuất, tiêu thụ thủy sản, khẳng định vai trò sống còn của chuỗi giá trị trong bối cảnh tái cơ cấu nông nghiệp hiện đại.
• Đánh giá sát thực trạng phát triển thủy sản Ninh Bình giai đoạn 2013 - 2015 với quy mô 10.364 ha và sản lượng 19.692 tấn, chỉ rõ thực trạng liên kết lỏng lẻo và phụ thuộc thỏa thuận miệng tại 80 hộ khảo sát.
• Phân tích minh chứng định lượng khẳng định hộ tham gia liên kết đạt hiệu quả kinh tế cao hơn từ 18% đến 25% so với hộ không liên kết tại hai huyện trọng điểm Kim Sơn và Gia Viễn.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ về vốn vay ưu đãi, hợp đồng pháp lý chuẩn, phát triển hợp tác xã kiểu mới và chuyển giao kỹ thuật VietGAP với lộ trình thực hiện đến năm 2020.
• Kêu góp các cấp chính quyền tỉnh Ninh Bình, cộng đồng doanh nghiệp chế biến và hộ nông dân nhanh chóng thiết lập các chuỗi liên kết bền vững để nâng tầm giá trị thủy sản địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRẦN VĂN HƯNG NGHIÊN CỨU CÁC HÌNH THỨC LIÊN KẾT TRONG SẢN XUẤT VÀ TIÊU THỤ SẢN PHẨM THỦY SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NINH BÌNH Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60 34 04 10 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Tuấn Sơn NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP – 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng bảo vệ đế lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Trần Văn Hưng i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Tuấn Sơn – Người thầy giáo đã dành nhiều thời gian và tâm huyết, tận tình hướng dẫn chỉ bảo và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Kế hoạch và Đầu tư, Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn Ủy Ban nhân dân tỉnh Ninh Bình, ban lãnh đạo các Sở Kế hoạch và Đầu tư, Nông nghiệp & PTNT và những người dân địa phương đã cung cấp những thông tin cần thiết và giúp đỡ tôi trong quá trình tìm hiểu, nghiên cứu đề tài tại địa bàn. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên và khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.

Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Trần Văn Hưng ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng.

vii Danh mục sơ đồ. ix Danh mục hộp .x Trích yếu luận văn. xi Thesis Abstract. Tính cấp thiết đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Cơ sở lý luận và thực tiễn về các hình thức liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thủy sản. Một số khái niệm có liên quan. Vai trò và đặc điểm của liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thủy sản. Nội dung nghiên cứu các hình thức liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thủy sản.

Các yếu tố ảnh hưởng đến các hình thức liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thủy sản. Cơ sở thực tiễn .16 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thực tiễn liên kết trong sản xuất, tiêu thụ nông sản ở một số quốc gia trên thế giới. Thực tiễn về liên kết trong sản xuất và tiêu thụ nông sản ở Việt Nam.

Bài học kinh nghiệm rút ra cho tỉnh Ninh Bình. Các nghiên cứu có liên quan. Phương pháp nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội tỉnh Ninh Bình.

Điều kiện tự nhiên. Đặc điểm kinh tế - xã hội. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu.

Phương pháp thu thập thông tin. Phương pháp xử lý thông tin. Phương pháp phân tích. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Thực trạng sản xuất, tiêu thụ sản phẩm thủy sản trên địa bàn tỉnh Ninh Bình. Thực trạng sản xuất thủy sản trên địa bàn tỉnh Ninh Bình. Thực trạng tiêu thụ sản phẩm thủy sản trên địa bàn tỉnh Ninh Bình.

Thực trạng các hình thức liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thủy sản trên địa bàn tỉnh Ninh Bình. Thực trạng các hình thức liên kết trong cung ứng đầu vào cho quá trình sản xuất. Liên kết trong tiêu thụ sản phẩm thủy sản ở tỉnh Ninh Bình. Lợi ích của các tác nhân tham gia liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thủy sản ở tỉnh Ninh Bình.

Những thuận lợi và khó khăn trong phát triển các hình thức liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thủy sản ở tỉnh Ninh Bình. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến các mô hình liên kết trong sản xuất – tiêu thụ sản phẩm thủy sản trên địa bàn tỉnh Ninh Bình. Yếu tố chủ quan .66 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Yếu tố khách quan.

Giải pháp phát triển các hình thức liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thủy sản trên địa bàn tỉnh Ninh Bình. Định hướng phát triển các hình thức liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phầm thủy sản trên địa bàn tỉnh Ninh Bình. Giải pháp phát triển các hình thức liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thủy sản trên địa bàn tỉnh Ninh Bình. Kết luận và kiến nghị .87 Tài liệu tham khảo .90 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt CNH - HĐH Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa ĐVT Đơn vị tính DN Doanh nghiệp GDP Tổng sản phẩm quốc nội QĐ-TTg Quyết định của Thủ tướng QĐ-UBND Quyết định của Ủy ban nhân dân SL Số lượng UBND Ủy ban nhân dân vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 3.

GDP và tốc độ tăng giá trị sản xuất của các ngành kinh tế giai đoạn 2013 – 2015 ở tỉnh Ninh Bình. Cơ cấu giá trị sản xuất của tỉnh theo giá thực tế phân theo ngành kinh tế. Kết quả kinh doanh du lịch của tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2013 – 2015. Giá trị sản xuất nông – lâm – thủy sản tỉnh Ninh Bình thời kỳ 2013 - 2015 (tính theo giá thực tế).

Dân số phân theo giới tính và khu vực của tỉnh Ninh Bình trong giai đoạn 2013 – 2015. Biến động diện tích, sản lượng nuôi trồng thủy sản trên địa bàn tỉnh Ninh Bình. Sản lượng nuôi trồng thủy sản phân theo các huyện, thành phố trên địa bàn tỉnh Ninh Bình. Tình hình liên kết cung ứng giống cho nuôi trồng thủy sản ở Ninh Bình.

Tình hình liên kết cung ứng vốn trong nuôi trồng thủy sản tỉnh Ninh Bình. Tình hình liên kết trong cung ứng thức ăn nuôi trồng thủy sản ở tỉnh Ninh Bình. Tình hình liên kết ngang trong chuyển giao kỹ thuật nuôi trồng thủy sản ở Ninh Bình. Tình hình liên kết dọc trong chuyển giao kỹ thuật nuôi trồng thủy sản ở Ninh Bình.

Tình hình liên trong cung ứng lao động phục vụ nuôi trồng thủy sản ở Ninh Bình. Tình hình liên kết ngang trong tiêu thụ sản phẩm nuôi trồng thủy sản ở Ninh Bình. Tình hình liên kết dọc trong tiêu thụ sản phẩm nuôi trồng thủy sản ở Ninh Bình. So sánh kết quả sản xuất của các hộ nuôi trồng thủy sản nước ngọt (tính bình quân trên 1ha nuôi cá trắm đen).

So sánh kết quả sản xuất của các hộ nuôi trồng thủy sản nước mặn, lợ (tính bình quân trên 1ha nuôi tôm).60 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đánh giá của hộ liên kết về hiệu quả trước và sau khi tham gia liên kết. Phân tích lợi ích trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thủy sản đối với nhóm hộ liên kết và nhóm hộ không liên kết. Đánh giá của doanh nghiệp và người thu gom có liên kết và không liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thủy sản ở tỉnh Ninh Bình.

Thuận lợi, khó khăn trong trong hoạt động của hộ. Thông tin chung về người sản xuất. Điều kiện sản xuất của các hộ nuôi trồng thủy sản. Thông tin về doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh các sản phẩm thủy sản.

Thông tin chung về hộ thu gom .71 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 2. Sơ đồ phân phối sản phẩm. Các dạng kênh phân phối sản phẩm. Kênh tiêu thụ sản phẩm thủy sản trên địa bàn tỉnh Ninh Bình.

Các tác nhân tham gia liên kết trong cung ứng giống nuôi trồng thủy sản tỉnh Ninh Bình. Các tác nhân tham gia liên kết cung ứng vốn cho nuôi trồng thủy sản ở tỉnh Ninh Bình. Các tác nhân tham gia liên kết cung ứng thức ăn trong nuôi trồng thủy sản ở tỉnh Ninh Bình. Các tác nhân tham gia liên kết trong chuyển giao kỹ thuật nuôi trồng thủy sản ở Ninh Bình.

Liên kết giữa hộ với hộ trong cung ứng lao động phục vụ NTTS ở Ninh Bình. Các tác nhân tham gia liên kết tiêu thụ sản phẩm nuôi trồng thủy sản Ninh Bình .55 ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HỘP Hộp 4. Tâm lý nông dân mất mùa liên tiếp nên chán nản. Tăng số lượng hợp đồng được ký kết.

Đầu tư nuôi trồng thủy sản lãi hơn nhiều so với cấy lúa .73 x LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên đề tài: “Nghiên cứu các hình thức liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thủy sản trên địa bàn tỉnh Ninh Bình”. Họ tên: TRẦN VĂN HƯNG Giáo viên hướng dẫn: PGS. NGUYỄN TUẤN SƠN Thời gian thực hiện: Từ tháng 5/2015 - 5/2016 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là thông qua nghiên cứu các hình thức liên kết trong sản xuất - tiêu thụ sản phẩm thủy sản trên địa bàn tỉnh, đề xuất hệ thống giải pháp phát triển các hình thức liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thủy sản ở tỉnh Ninh Bình thời gian tới.