Thực Trạng và Giải Pháp Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Miệt Vườn Tỉnh Tiền Giang

Luận án tiến sĩ nghiên cứu địa lý thực trạng và giải pháp phát triển du lịch sinh thái miệt vườn tỉnh tiền giang, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý thuyết, đề xuất giải

• Tác giả: Lê Văn Hiệu
• Người hướng dẫn: PTS. Phạm Xuân Hậu
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Địa lý học
• Đề tài: Giải Pháp Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Miệt Vườn Tỉnh Tiền Giang
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ DU LỊCH SINH THÁI MIỆT VƯỜN
• 1.1. Du lịch sinh thái miệt vườn
• 1.2. Các nhân tố ảnh hưởng tới phát triển du lịch sinh thái miệt vườn
• 1.3. Các tiêu chí đánh giá sự phát triển các điểm du lịch sinh thái miệt vườn
• 1.4. Cơ sở thực tiễn phát triển du lịch sinh thái miệt vườn
• 1.4.1. Thực tiễn phát triển du lịch sinh thái miệt vườn ở một số địa phương tại Đồng bằng sông Cửu Long
• 1.4.2. Bài học kinh nghiệm từ hoạt động du lịch sinh thái miệt vườn ở Đồng bằng sông Cửu Long
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG VÀ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI MIỆT VƯỜN TỈNH TIỀN GIANG
• 2.1. Khái quát về tỉnh Tiền Giang
• 2.2. Đặc điểm tự nhiên
• 2.3. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 2.4. Các nhân tố ảnh hưởng phát triển du lịch sinh thái miệt vườn tỉnh Tiền Giang
• 2.4.1. Miền khả năng tiềm năng
• 2.4.2. Tài nguyên du lịch sinh thái miệt vườn
• 2.4.3. Cơ sở hạ tầng phục vụ cho phát triển sinh thái miệt vườn
• 2.4.4. Cơ chế chính sách phát triển du lịch
• 2.4.5. Sự tham gia của doanh nghiệp du lịch
• 2.5. Thực trạng phát triển du lịch sinh thái miệt vườn tỉnh Tiền Giang
• 2.5.1. Khái quát chung về du lịch Tiền Giang
• 2.5.2. Tình hình phát triển du lịch sinh thái miệt vườn Tiền Giang
• 2.5.3. Kết quả khảo sát tình hình phát triển du lịch sinh thái miệt vườn tỉnh Tiền Giang
• 2.5.4. Đánh giá chung tình hình phát triển du lịch sinh thái miệt vườn tỉnh Tiền Giang
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI MIỆT VƯỜN TỈNH TIỀN GIANG
• 3.1. Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Việt Nam
• 3.2. Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch vùng Đồng bằng sông Cửu Long
• 3.3. Chiến lược phát triển du lịch Tiền Giang
• 3.4. Phân tích SWOT đối với phát triển du lịch sinh thái miệt vườn Tiền Giang
• 3.5. Định hướng phát triển du lịch sinh thái miệt vườn tỉnh Tiền Giang
• 3.5.1. Định hướng về địa bàn trọng điểm phát triển du lịch sinh thái miệt vườn
• 3.5.2. Định hướng về sản phẩm du lịch và dịch vụ du lịch
• 3.5.3. Định hướng thị trường khách du lịch
• 3.6. Giải pháp phát triển du lịch sinh thái miệt vườn tỉnh Tiền Giang
• 3.6.1. Giải pháp phát triển sản phẩm du lịch đặc thù kết hợp đa dạng hóa sản phẩm
• 3.6.2. Giải pháp liên kết phát triển du lịch sinh thái miệt vườn
• 3.6.3. Giải pháp phát triển nguồn nhân lực
• 3.6.4. Giải pháp bảo vệ môi trường và tài nguyên du lịch
• 3.6.5. Các giải pháp khác
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng Quan Du Lịch Sinh Thái Miệt Vườn Tiền Giang 55 ký tự

Du lịch đã trở thành xu thế toàn cầu, một phần không thể thiếu trong sự phát triển của nhiều quốc gia. Tại Việt Nam, ngành du lịch đã có những bước tiến đáng kể trong hai thập kỷ qua, tuy nhiên, đại dịch Covid-19 đã gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng. Du lịch sinh thái (DLST) đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển du lịch của Việt Nam. Vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), với đặc trưng văn hóa sông nước và vườn cây ăn trái, đã khai thác thế mạnh này, tạo nên thương hiệu du lịch sinh thái miệt vườn (DLSTMV) đặc trưng. Tiền Giang, một tỉnh thuộc ĐBSCL, được mệnh danh là "Vương quốc trái cây", có tiềm năng lớn để phát triển DLSTMV. Mặc dù vậy, DLSTMV ở Tiền Giang vẫn chưa khai thác hết tiềm năng, với sự trùng lặp về ý tưởng và manh mún trong tổ chức. Cần có những giải pháp để khai thác tiềm năng và phát triển DLSTMV của tỉnh một cách hiệu quả hơn. Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 đã xác định: Sản phẩm đặc trưng của vùng ĐBSCL là du lịch sinh thái miệt vườn, khai thác các giá trị văn hóa sông nước, vườn cây, và du lịch MICE.

1.1. Vai trò của du lịch sinh thái trong phát triển kinh tế

Du lịch sinh thái không chỉ là một ngành kinh tế mũi nhọn mà còn là công cụ hiệu quả để bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và văn hóa địa phương. DLST tạo ra cơ hội việc làm cho người dân địa phương, góp phần giảm nghèo và nâng cao chất lượng cuộc sống. Đồng thời, nó cũng thúc đẩy sự phát triển của các ngành kinh tế liên quan như nông nghiệp, thủ công mỹ nghệ và dịch vụ. Việc phát triển du lịch sinh thái cần được thực hiện một cách bền vững, đảm bảo sự cân bằng giữa lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường.

1.2. Đặc điểm nổi bật của du lịch miệt vườn ở Tiền Giang

Du lịch miệt vườn ở Tiền Giang mang đến cho du khách những trải nghiệm độc đáo và gần gũi với thiên nhiên. Du khách có thể tham quan các vườn trái cây trĩu quả, thưởng thức các loại trái cây tươi ngon, tham gia vào các hoạt động trồng trọt và thu hoạch, tìm hiểu về quy trình sản xuất nông nghiệp truyền thống, và thưởng thức các món ăn đặc sản địa phương. Ngoài ra, du khách còn có thể trải nghiệm cuộc sống sông nước bằng cách đi thuyền trên sông, tham quan các làng nghề truyền thống và các di tích lịch sử văn hóa.

II. Thách Thức Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Miệt Vườn 57 ký tự

Du lịch sinh thái miệt vườn Tiền Giang đối mặt với nhiều thách thức. Sự trùng lặp về ý tưởng, thiếu tính sáng tạo trong sản phẩm là một vấn đề lớn. Tính mùa vụ của trái cây cũng ảnh hưởng đến sự ổn định của hoạt động du lịch. Cơ sở hạ tầng du lịch còn hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu của du khách. Nguồn nhân lực du lịch còn thiếu kinh nghiệm và kỹ năng chuyên môn. Vấn đề ô nhiễm môi trường và quản lý chất thải cũng cần được quan tâm. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh từ các địa phương khác trong khu vực cũng là một áp lực không nhỏ. Để phát triển bền vững, DLSTMV cần giải quyết những thách thức này một cách hiệu quả.

2.1. Hạn chế về sản phẩm và dịch vụ du lịch

Sản phẩm DLSTMV ở Tiền Giang còn đơn điệu, thiếu tính độc đáo và sáng tạo. Các hoạt động du lịch chủ yếu xoay quanh việc tham quan vườn trái cây và thưởng thức trái cây, chưa có nhiều hoạt động trải nghiệm hấp dẫn khác. Dịch vụ du lịch cũng chưa được đầu tư và phát triển tương xứng, chất lượng phục vụ còn hạn chế. Cần có sự đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao chất lượng dịch vụ để thu hút và giữ chân du khách.

2.2. Vấn đề ô nhiễm môi trường và quản lý chất thải

Hoạt động DLSTMV có thể gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường nếu không được quản lý chặt chẽ. Vấn đề ô nhiễm nguồn nước do sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu trong nông nghiệp, ô nhiễm không khí do giao thông vận tải và ô nhiễm chất thải do du khách thải ra cần được kiểm soát và xử lý hiệu quả. Cần có các biện pháp bảo vệ môi trường và quản lý chất thải bền vững để đảm bảo sự phát triển bền vững của DLSTMV.

2.3. Thiếu hụt nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao

Nguồn nhân lực du lịch ở Tiền Giang còn thiếu kinh nghiệm và kỹ năng chuyên môn, đặc biệt là trong lĩnh vực DLST. Cần có các chương trình đào tạo và bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng nghiệp vụ cho đội ngũ nhân viên du lịch, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của du khách. Đồng thời, cần thu hút và giữ chân những nhân tài có tâm huyết và đam mê với ngành du lịch.

III. Giải Pháp Phát Triển Sản Phẩm Du Lịch Độc Đáo 60 ký tự

Phát triển sản phẩm du lịch độc đáo là yếu tố then chốt để thu hút du khách. Cần đa dạng hóa các hoạt động trải nghiệm, không chỉ dừng lại ở việc tham quan vườn trái cây mà còn có thể tổ chức các lớp học nấu ăn, làm bánh, làm đồ thủ công mỹ nghệ, hoặc các tour du lịch khám phá văn hóa địa phương. Phát triển các sản phẩm du lịch gắn với nông nghiệp hữu cơ và các sản phẩm thân thiện với môi trường. Xây dựng các thương hiệu du lịch địa phương dựa trên các sản phẩm đặc trưng của vùng. Tạo ra các sản phẩm du lịch kết hợp giữa yếu tố tự nhiên và văn hóa, mang đến cho du khách những trải nghiệm sâu sắc và đáng nhớ.

3.1. Phát triển du lịch nông nghiệp kết hợp trải nghiệm

Du lịch nông nghiệp kết hợp trải nghiệm là một hướng đi tiềm năng cho DLSTMV Tiền Giang. Du khách có thể tham gia vào các hoạt động trồng trọt, thu hoạch và chế biến nông sản, tìm hiểu về quy trình sản xuất nông nghiệp truyền thống và hiện đại. Các hoạt động này không chỉ mang tính giáo dục mà còn tạo ra sự gắn kết giữa du khách và người dân địa phương.

3.2. Xây dựng thương hiệu du lịch địa phương

Việc xây dựng thương hiệu du lịch địa phương là rất quan trọng để tạo sự khác biệt và thu hút du khách. Cần xác định những sản phẩm và dịch vụ du lịch đặc trưng của Tiền Giang, xây dựng câu chuyện thương hiệu hấp dẫn và truyền thông hiệu quả đến du khách. Thương hiệu du lịch cần phản ánh được bản sắc văn hóa và vẻ đẹp tự nhiên của Tiền Giang.

3.3. Ứng dụng công nghệ trong phát triển sản phẩm du lịch

Ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) có thể giúp nâng cao trải nghiệm du lịch và quảng bá sản phẩm du lịch một cách hiệu quả. Phát triển các ứng dụng di động cung cấp thông tin về các điểm du lịch, các hoạt động trải nghiệm và các dịch vụ du lịch. Sử dụng các nền tảng mạng xã hội để quảng bá hình ảnh du lịch Tiền Giang và tương tác với du khách. Ứng dụng công nghệ thực tế ảo (VR) và thực tế tăng cường (AR) để tạo ra những trải nghiệm du lịch mới lạ và hấp dẫn.

IV. Giải Pháp Liên Kết Phát Triển Du Lịch Bền Vững 58 ký tự

Liên kết phát triển du lịch là một yếu tố quan trọng để tạo ra sức mạnh tổng hợp và nâng cao khả năng cạnh tranh. Cần tăng cường liên kết giữa các doanh nghiệp du lịch, các cơ quan quản lý nhà nước và các cộng đồng địa phương. Phát triển các tour du lịch liên vùng, kết nối Tiền Giang với các địa phương khác trong khu vực ĐBSCL và TP.HCM. Hợp tác với các tổ chức du lịch quốc tế để quảng bá du lịch Tiền Giang ra thị trường quốc tế. Xây dựng các mối quan hệ đối tác tin cậy và bền vững để cùng nhau phát triển du lịch.

4.1. Hợp tác công tư PPP trong phát triển du lịch

Mô hình hợp tác công tư (PPP) có thể giúp huy động nguồn vốn và kinh nghiệm từ khu vực tư nhân để đầu tư vào phát triển hạ tầng du lịch và các sản phẩm du lịch mới. Nhà nước có thể tạo ra các chính sách ưu đãi và hỗ trợ để khuyến khích các doanh nghiệp tư nhân tham gia vào các dự án du lịch công.

4.2. Liên kết giữa các doanh nghiệp du lịch

Các doanh nghiệp du lịch có thể liên kết với nhau để tạo ra các sản phẩm du lịch đa dạng và hấp dẫn hơn. Các doanh nghiệp có thể chia sẻ thông tin, kinh nghiệm và nguồn lực để cùng nhau phát triển. Các hiệp hội du lịch có thể đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự liên kết giữa các doanh nghiệp.

4.3. Tăng cường sự tham gia của cộng đồng địa phương

Sự tham gia của cộng đồng địa phương là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của du lịch. Cần tạo ra cơ hội cho người dân địa phương tham gia vào các hoạt động du lịch, cung cấp các dịch vụ du lịch và hưởng lợi từ du lịch. Cần tôn trọng văn hóa và phong tục tập quán của người dân địa phương và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu 55 ký tự

Nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách phát triển DLSTMV tại Tiền Giang. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các kế hoạch phát triển du lịch cụ thể, xác định các dự án đầu tư ưu tiên và đề xuất các giải pháp quản lý hiệu quả. Nghiên cứu cũng có thể giúp các doanh nghiệp du lịch xây dựng các sản phẩm và dịch vụ du lịch phù hợp với nhu cầu của thị trường và nâng cao khả năng cạnh tranh. Ngoài ra, nghiên cứu còn có thể góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng về vai trò của du lịch trong phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường.

5.1. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào quy hoạch du lịch

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để đánh giá tiềm năng và thực trạng phát triển du lịch của các địa phương trong tỉnh, từ đó xây dựng các quy hoạch phát triển du lịch phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và văn hóa của từng địa phương.

5.2. Đề xuất các dự án đầu tư ưu tiên

Nghiên cứu có thể đề xuất các dự án đầu tư ưu tiên vào phát triển hạ tầng du lịch, các sản phẩm du lịch mới và các dịch vụ du lịch chất lượng cao. Các dự án này cần được lựa chọn dựa trên tiêu chí hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường.

5.3. Xây dựng các giải pháp quản lý du lịch hiệu quả

Nghiên cứu có thể đề xuất các giải pháp quản lý du lịch hiệu quả, bao gồm các giải pháp về quản lý môi trường, quản lý chất lượng dịch vụ, quản lý an ninh trật tự và quản lý nguồn nhân lực. Các giải pháp này cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả để đảm bảo sự phát triển bền vững của du lịch.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Du Lịch Miệt Vườn 54 ký tự

Du lịch sinh thái miệt vườn Tiền Giang có tiềm năng phát triển lớn, nhưng cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả để khai thác tiềm năng này một cách bền vững. Việc phát triển sản phẩm du lịch độc đáo, liên kết phát triển du lịch và tăng cường quản lý du lịch là những yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của DLSTMV. Trong tương lai, DLSTMV Tiền Giang có thể trở thành một điểm đến du lịch hấp dẫn của khu vực ĐBSCL và Việt Nam, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân địa phương.

6.1. Triển vọng phát triển du lịch sinh thái cộng đồng

Du lịch sinh thái cộng đồng (DLCD) có tiềm năng lớn để phát triển tại Tiền Giang. DLCD có thể giúp bảo tồn văn hóa và phong tục tập quán của người dân địa phương, tạo ra cơ hội việc làm và thu nhập cho người dân, và nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường.

6.2. Xu hướng du lịch xanh và bền vững

Xu hướng du lịch xanh và bền vững đang ngày càng trở nên phổ biến trên thế giới. Du khách ngày càng quan tâm đến các sản phẩm và dịch vụ du lịch thân thiện với môi trường và có trách nhiệm với xã hội. DLSTMV Tiền Giang cần đáp ứng xu hướng này để thu hút du khách và phát triển bền vững.

6.3. Đề xuất chính sách hỗ trợ phát triển du lịch

Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ phát triển du lịch, bao gồm các chính sách về đầu tư, tín dụng, thuế và đất đai. Các chính sách này cần được thiết kế để khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào phát triển DLSTMV và hỗ trợ các cộng đồng địa phương tham gia vào hoạt động du lịch.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Nghiên cứu địa lý du lịch đương đại đang đứng trước yêu cầu cấp thiết về việc xác lập các mô hình tăng trưởng kinh tế xanh thích ứng với biến đổi khí hậu. Luận án tiến sĩ Địa lí học với đề tài "Thực trạng và giải pháp phát triển du lịch sinh thái miệt vườn tỉnh Tiền Giang" do nghiên cứu sinh Lê Văn Hiệu thực hiện tại Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh (2024), dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Phạm Xuân Hậu và PGS.TS. Đào Ngọc Cảnh, là công trình tiên phong lượng hóa toàn diện hệ sinh thái nông nghiệp đặc thù vùng châu thổ sông Mê Kông dưới lăng kính không gian địa lý kinh tế - xã hội.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) cốt lõi được nhận diện là sự thiếu hụt các khung đánh giá định lượng tích hợp giữa cấu trúc cảnh quan miệt vườn vùng giáp nước với chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch bản địa. Các nghiên cứu trước đây (Lê Bá Thao, 1986; Sơn Nam, 2005; Đỗ Thu Nga, 2015) chủ yếu tiếp cận miệt vườn dưới góc độ mô tả định tính văn hóa hoặc phân vùng địa lý tự nhiên thuần túy, chưa thiết lập được bộ chỉ tiêu đánh giá sức chứa và thứ hạng không gian điểm đến.

Luận án giải quyết 3 câu hỏi nghiên cứu (Research Questions - RQ) và kiểm định 3 hệ thống giả thuyết tương ứng:

• RQ1: Các nhân tố địa lý tự nhiên, cấu trúc thủy văn giáp nước và nguồn lực nhân văn cấu thành hệ thống tài nguyên du lịch sinh thái miệt vườn (DLSTMV) tỉnh Tiền Giang phân hóa như thế nào theo không gian lãnh thổ?
• RQ2: Thực trạng phân hạng chất lượng và sức chứa của 26 điểm DLSTMV trọng điểm phản ánh những nút thắt nào trong chuỗi giá trị kinh tế du lịch nông nghiệp địa phương?
• RQ3: Các giải pháp liên kết vùng và quy hoạch không gian nào có khả năng tối ưu hóa sinh kế cộng đồng và bảo tồn tài nguyên sinh thái đến năm 2030?

Khung lý thuyết của luận án được xây dựng dựa trên sự tích hợp của Lý thuyết Hệ thống Lãnh thổ Du lịch (Spatial Tourism System), Nguyên tắc Du lịch Sinh thái Đa tiêu chí (Weaver, 2001; Dowling, 2002) và Lý thuyết Sinh thái Nông nghiệp (Agritourism Framework - David Preece, 2015). Đóng góp đột phá của đề tài là xây dựng thành công ma trận 8 nhóm tiêu chí định lượng phân hạng điểm du lịch kết hợp thuật toán AHP và mô hình GIS. Phạm vi khảo sát trải rộng trên 6 địa bàn trọng điểm ven bờ Bắc sông Tiền (Mỹ Tho, Cái Bè, Châu Thành, Cai Lậy, Chợ Gạo, Tân Phú Đông) với mẫu điều tra sơ cấp gồm 305 du khách (235 nội địa, 70 quốc tế), 65 hộ dân bản địa và 20 chuyên gia đầu ngành trong giai đoạn 2015–2022, tầm nhìn dự báo đến 2030.

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế và trong nước cho thấy sự phát triển của các trường phái nghiên cứu du lịch sinh thái và nông nghiệp qua các thời kỳ:

[Trường phái Du lịch Sinh thái Cổ điển]
(Ceballos-Lascurain 1987, Boo 1991, Weaver 2001)
                    │
                    ▼
[Trường phái Du lịch Nông nghiệp & Trang trại]
(Christine Tew 2010, David Preece 2015, Lee 2005)
                    │
                    ▼
[Trường phái Địa lý & Văn hóa Bản địa ĐBSCL]
(Sơn Nam 1970, Trần Ngọc Thêm 2013, Phạm Trung Lương 2005)
                    │
                    ▼
[Khung Tích hợp Định lượng Không gian DLSTMV - Luận án Lê Văn Hiệu 2024]

Dòng nghiên cứu lý thuyết du lịch sinh thái khởi nguồn từ khái niệm của Hector Ceballos-Lascurain (1987): "Du lịch sinh thái là loại hình du lịch có liên quan mật thiết với các khu vực tự nhiên chưa bị xâm chiếm và có các mục tiêu về nghiên cứu, chiêm ngưỡng cảnh quan, động thực vật hoang dã cũng như tìm hiểu các khía cạnh văn hóa đang tồn tại". Khái niệm này được hoàn thiện bởi David Weaver (2001) với 3 tiêu chí cốt lõi: dựa vào thiên nhiên, tính bền vững và yếu tố giáo dục môi trường; sau đó Page & Dowling (2002) mở rộng thêm yếu tố lợi ích cộng đồng và sự thỏa mãn của du khách.

Tại Việt Nam, dòng nghiên cứu sinh thái cảnh quan của Lê Huy Bá (2006) và du lịch bền vững của Nguyễn Đình Hòe, Vũ Văn Hiểu (2001) đã phân tích sâu quy luật tương tác giữa các hợp phần tự nhiên. Về khía cạnh văn hóa bản địa Nam Bộ, Sơn Nam (1970) trong tác phẩm kinh điển khẳng định miệt vườn tiêu biểu cho sinh hoạt vật chất và tinh thần đỉnh cao gọi là "văn minh miệt vườn", được tiếp nối bởi Trần Ngọc Thêm (2013) khi phân định không gian văn hóa Tây Nam Bộ qua tính chất "miệt trên" gắn với miệt phù sa màu mỡ. Phạm Trung Lương (2005) đưa ra định nghĩa bản lề: "Miệt vườn là một dạng đặc biệt của hệ sinh thái nông nghiệp, miệt vườn là các khu chuyên canh trồng cây ăn quả, trồng hoa, cây cảnh... rất hấp dẫn với khách du lịch. Tính cách sinh hoạt của cộng đồng người dân nơi đây pha trộn giữa tính cách người nông dân và người tiểu thương".

Tranh luận học thuật cốt lõi diễn ra giữa hai luồng quan điểm: Luồng thứ nhất (chủ nghĩa bảo tồn nghiêm ngặt - Boo, 1990) cho rằng du lịch sinh thái chỉ nên giới hạn tại các vườn quốc gia và khu bảo tồn hoang dã; Luồng thứ hai (chủ nghĩa phát triển thích ứng - Christine Tew, 2010; David Preece, 2015) khẳng định các hệ sinh thái nông nghiệp có sự can thiệp của con người vẫn là tài nguyên DLST hoàn chỉnh nếu duy trì chu trình sinh thái bền vững.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, mô hình của luận án có sự tương đồng và phát triển vượt bậc so với công trình của Lee (2005) tại Đài Loan về phát triển du lịch nông trại giải trí kết hợp thủy sản, và nghiên cứu của Ngô Thị Phương Lan cùng cộng sự (2020) khi tham chiếu mô hình du lịch nông nghiệp liên kết đường sắt tại huyện Yeongdong (Hàn Quốc). Điểm định vị độc đáo của luận án là gắn chặt hệ sinh thái nông nghiệp với quy luật thủy văn sông nước và cấu trúc "đào mương lên liếp" độc nhất vô nhị của ĐBSCL.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng Lý thuyết Hệ thống Lãnh thổ Du lịch bằng cách bổ sung tham số sinh thái cảnh quan nông nghiệp vùng châu thổ ngập lũ. Bằng việc lượng hóa sự tương tác giữa hệ sinh thái tự nhiên và nhân văn, công trình chứng minh rằng "miệt vườn" không đơn thuần là một vùng cây ăn trái mà là một chỉnh thể không gian kinh tế - sinh thái phức hợp.

Hệ thống luận điểm lý thuyết được xác lập:

• Proposition 1: Tính hấp dẫn của tài nguyên DLSTMV tỷ lệ thuận với tính độc đáo của kỹ thuật canh tác bản địa ("mương nổi liếp vườn") và mức độ nguyên vẹn của văn minh miệt vườn.
• Proposition 2: Sức bền tải môi trường và mức độ hài lòng của du khách chịu sự chi phối trực tiếp bởi tính chu kỳ mùa vụ quả ngọt và chế độ bán nhật triều vùng giáp nước sông Tiền.

┌────────────────────────────────────────────────────────┐
│         KHUNG KHÁI NIỆM HỆ THỐNG DLSTMV                │
├────────────────────────────────────────────────────────┤
│ ┌──────────────────┐             ┌───────────────────┐ │
│ │ TỰ NHIÊN - NÔNG  │             │ KINH TẾ - DU LỊCH │ │
│ │ NGHIỆP:          │             │ KHÔNG GIAN:       │ │
│ │ - Phù sa ngọt    │◄───────────►│ - 26 Điểm du lịch │ │
│ │ - Mương liếp     │  Tương tác  │ - Bến bãi đường   │ │
│ │ - Giáp nước      │  sinh thái  │   thủy/bộ         │ │
│ └────────┬─────────┘             └─────────┬─────────┘ │
│          │                                 │           │
│          └────────────────┬────────────────┘           │
│                           ▼                            │
│ ┌────────────────────────────────────────────────────┐ │
│ │ VĂN HÓA - CỘNG ĐỒNG BẢN ĐỊA:                       │ │
│ │ - Văn minh miệt vườn (Lối sống nông dân-tiểu thương)│
│ │ - Lợi ích sinh kế & bảo tồn tri thức bản địa       │ │
│ └────────────────────────────────────────────────────┘ │
└────────────────────────────────────────────────────────┘

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích tích hợp đồng thời 3 trường phái lý thuyết:

1. Lý thuyết Vùng Địa lý Lãnh thổ (Lê Bá Thao): Phân tích đặc tính "sai biệt lãnh thổ" của tiểu vùng đồng bằng trung tâm phù sa ngọt.
2. Mô hình Tương quan Nông nghiệp - Du lịch (David Preece, 2015): Bóc tách 4 hợp phần sản phẩm (sự hấp dẫn sản xuất, sự kiện nông nghiệp, giải trí ngoài trời, dịch vụ lưu trú/ẩm thực).
3. Khung Đánh giá Đa tiêu chí Du lịch Bền vững (UNEP/WTO): Thiết lập ma trận đánh giá năng lực quản trị và tác động môi trường.

Điều kiện biên (boundary conditions) của khung phân tích được xác lập chặt chẽ cho các dải đất phù sa ven sông lớn chịu tác động của chế độ thủy văn giáp nước, có độ cao địa hình 0.5–4.0m so với mực nước biển, nơi cây ăn trái nhiệt đới giữ vai trò sinh kế chủ lực.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu vận dụng thế giới quan thực chứng (positivism) kết hợp phân tích không gian địa lý (spatial analysis), tiếp cận liên ngành thông qua thiết kế phương pháp hỗn hợp (mixed-methods).

Cấp độ thiết kế đa tầng (multi-level design) gồm 3 cấp:

• Cấp vĩ mô: Phân tích cấu trúc phân bố tài nguyên toàn tỉnh Tiền Giang bằng GIS trên nền dữ liệu bản đồ kế hoạch sử dụng đất 2016–2020.
• Cấp trung gian: Phân tích mạng lưới 26 điểm du lịch sinh thái miệt vườn ven sông Tiền thuộc 6 đơn vị hành chính.
• Cấp vi mô: Khảo sát hành vi, mức độ thỏa dụng của từng du khách cá thể và sinh kế của từng hộ dân nông nghiệp.

       CẤP VĨ MÔ (Macro-level)
   [Toàn tỉnh Tiền Giang - GIS MapInfo 10.0]
                 │
                 ▼
     CẤP TRUNG GIAN (Meso-level)
   [26 Điểm DLSTMV - Đánh giá AHP 8 tiêu chí]
                 │
                 ▼
       CẤP VI MÔ (Micro-level)
   [305 Du khách + 65 Hộ dân - SPSS 22 EFA/MLRA]

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập và xử lý dữ liệu được tiến hành nghiêm ngặt qua 5 bước:

1. Thiết kế công cụ đo lường: Xây dựng bảng hỏi chi tiết và phiếu phỏng vấn sâu chuyên gia (KIP checklist).
2. Khảo sát thử nghiệm (Pilot test): Điều chỉnh biến quan sát dựa trên góp ý của 20 chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp lữ hành.
3. Thu thập dữ liệu thực địa: Triển khai 5 đợt điền dã chuyên sâu trong năm 2023 vào các tháng 2, 4 và 6 (thời điểm mùa trái cây chín rộ và lượng khách tập trung đông nhất) nhằm triệt tiêu sai số mùa vụ.
4. Quy trình chọn mẫu:
   • Hộ dân: Chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng (stratified random sampling) gồm 35 hộ kinh doanh du lịch và 30 hộ thuần nông.
   • Du khách: Chọn mẫu thuận tiện kết hợp hạn ngạch theo tỷ lệ khách nội địa (N=235) và khách quốc tế (N=70).
5. Kỹ thuật thẩm định tam giác (Triangulation): Đối chiếu chéo giữa dữ liệu thống kê thứ cấp ngành du lịch giai đoạn 2015–2022, kết quả khảo sát thực địa 26 điểm đến, và mô hình hóa không gian bằng phần mềm MapInfo 10.0.

Data và phân tích

Xử lý dữ liệu định lượng được thực hiện trên phần mềm SPSS 22:

• Kiểm định độ tin cậy thang đo (Scale Reliability): Hệ số Cronbach’s Alpha cho toàn bộ thang đo và từng thành phần đều vượt ngưỡng 0.6; các biến quan sát đều có hệ số tương quan biến - tổng (Item-Total Correlation) > 0.3.
• Phân tích nhân tố khám phá (EFA): Với 46 biến quan sát trên quy mô mẫu N=305 (đạt tỷ lệ 6.6:1, vượt chuẩn tối thiểu 5:1 của Hair et al. và Hoàng Trọng, Chu Nguyễn Mộng Ngọc, 2008), kết quả cho thấy chỉ số KMO = 0.809 (thỏa điều kiện 0.5 < KMO < 1.0), kiểm định Bartlett có ý nghĩa thống kê cao ($p < 0.001$), Giá trị Eigenvalue = 1.0, tổng phương sai trích (Total Variance Explained) đạt 63.8%.
• Quy trình phân tích thứ bậc AHP: 8 chuyên gia tiến hành chấm ma trận so sánh cặp để tính trọng số cho 8 tiêu chí phân hạng: (1) Thế mạnh tài nguyên; (2) Vị trí và khả năng tiếp cận; (3) Thời gian khai thác; (4) Khả năng quản lý; (5) Dịch vụ du lịch; (6) Sức chứa du lịch; (7) Sự tham gia của cộng đồng; (8) Mức độ hài lòng của du khách.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Dữ liệu phân tích đa biến và thực địa đã làm sáng tỏ 5 phát hiện mang tính đột phá:

Nhóm phát hiện	Dữ liệu & Bằng chứng định lượng	Ý nghĩa thực tiễn / Lý thuyết
Phân hóa thứ hạng 26 điểm DLSTMV	Phân hạng 5 cấp (Loại I đến Loại V) dựa trên tổng điểm nhân trọng số AHP. Các điểm nổi bật tập trung tại cù lao Thới Sơn (Mỹ Tho), cồn Tân Phong, cù lao Ngũ Hiệp (Cai Lậy).	Phá vỡ quan niệm đánh đồng chất lượng tài nguyên miệt vườn; chỉ rõ sự phân hóa năng lực cung ứng dịch vụ.
Mức độ hài lòng của du khách	Điểm số đánh giá tổng hợp đạt mức khá nhưng có sự chênh lệch lớn giữa yếu tố cảnh quan tự nhiên (mean > 4.2/5.0) và cơ sở hạ tầng giao thông kết nối bến thủy (mean < 3.1/5.0).	Cảnh quan hấp dẫn nhưng rào cản hạ tầng làm suy giảm trải nghiệm tổng thể của du khách.
Nút thắt chuỗi giá trị nông hộ	65 hộ dân được khảo sát chỉ ra khó khăn lớn nhất là thiếu vốn đầu tư, thiếu kỹ năng nghiệp vụ du lịch và phụ thuộc vào thương lái mùa vụ.	Khẳng định mô hình du lịch nông nghiệp tự phát thiếu tính liên kết ngang và liên kết dọc.
Tác động của yếu tố thủy văn giáp nước	Đoạn sông Tiền qua Tiền Giang nằm ở vị trí 2/3 chiều dài dòng chảy, có mật độ bồi tụ phù sa cao nhất tạo nên hệ thống cồn nổi trù phú nhưng chịu rủi ro sạt lở bờ sông nghiêm trọng.	Vị trí địa lý vừa là lợi thế sinh thái tuyệt đối, vừa là điểm nhạy cảm sinh thái cao nhất.
Hệ số hồi quy chuẩn hóa (Beta)	Mô hình MLRA chứng minh biến "Liên kết phát triển du lịch" và "Chất lượng dịch vụ đặc thù" tác động mạnh nhất đến sự hài lòng chung ($p < 0.05$).	Liên kết liên vùng và cá biệt hóa sản phẩm là biến số quyết định năng lực cạnh tranh điểm đến.

Kết quả mang tính bất ngờ (counter-intuitive) là mặc dù du khách quốc tế đánh giá rất cao trải nghiệm ẩm thực dân dã và văn hóa sông nước miệt vườn, tỷ lệ chi tiêu bình quân/ngày của phân khúc này tại Tiền Giang lại thấp hơn kỳ vọng do sản phẩm thiếu chiều sâu trải nghiệm đêm và dịch vụ bổ trợ cao cấp.

Implications đa chiều

• Về mặt lý thuyết: Bổ sung hệ tiêu chí lượng hóa không gian du lịch nông nghiệp miệt vườn vào hệ thống lý luận địa lý du lịch Việt Nam; làm rõ mối quan hệ cộng sinh giữa bảo tồn cảnh quan canh tác truyền thống và hiệu quả kinh tế dịch vụ.
• Về mặt phương pháp luận: Thiết lập quy trình mẫu tích hợp AHP - EFA - GIS có thể chuyển giao, tái lập cho các nghiên cứu địa lý kinh tế tại các vùng sinh thái đặc thù khác (như vùng ngập mặn Cà Mau, vùng trũng Đồng Tháp Mười).
• Về mặt thực tiễn và chính sách: Đề xuất lộ trình 5 nhóm giải pháp chiến lược đến năm 2030 cho UBND tỉnh Tiền Giang và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch:
  1. Phát triển sản phẩm đặc thù: Xây dựng chuỗi tour chuyên đề "Vương quốc trái cây" gắn với chứng nhận nông nghiệp sạch GAP tại Cái Bè, Cai Lậy (vườn sầu riêng Ngũ Hiệp, vườn vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim).
  2. Liên kết không gian tuyến điểm: Thiết lập hành lang du lịch thủy - bộ liên tỉnh Tiền Giang - Bến Tre - Vĩnh Long - TP. Hồ Chí Minh.
  3. Nâng cấp hạ tầng và đào tạo nguồn nhân lực: Chuẩn hóa kỹ năng tiếp đón, ngoại ngữ cho các hộ dân tham gia mô hình homestay sinh thái.
  4. Bảo vệ môi trường sinh thái: Quy hoạch phân vùng sức chứa du lịch tại các cồn bãi nhạy cảm; áp dụng công nghệ xử lý nước thải sinh hoạt và mô hình VACB (Vườn - Ao - Chuồng - Biogas).
  5. Đẩy mạnh chuyển đổi số: Ứng dụng bản đồ số du lịch GIS và các chiến dịch quảng bá thông minh.

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn thừa nhận 4 giới hạn nghiên cứu:

1. Giới hạn không gian: Nghiên cứu tập trung chuyên sâu vào dải miệt vườn ven bờ Bắc sông Tiền, chưa bao quát toàn diện các tiểu vùng sinh thái ngập phèn phía Bắc (Đồng Tháp Mười thuộc Tân Phước) hay sinh thái biển - cửa sông phía Đông (Gò Công Đông).
2. Giới hạn mẫu du khách quốc tế: Do ảnh hưởng của giai đoạn phục hồi hậu đại dịch COVID-19 (khi lượng khách quốc tế toàn ngành năm 2021 giảm mạnh chỉ còn khoảng 3.7 triệu lượt so với đỉnh cao 2019), dung lượng mẫu khách quốc tế (N=70) tuy đáp ứng chuẩn thống kê nhưng chưa phân tầng chi tiết theo từng quốc tịch.
3. Đặc tính biến động thời gian: Dữ liệu thực nghiệm tập trung vào năm 2023, chưa theo dõi được chuỗi biến động dài hạn về diễn thế môi trường dưới tác động của các đập thủy điện thượng nguồn sông Mê Kông.

Chương trình nghiên cứu tiếp nối (Future Research Agenda) cần tập trung vào:

• Mở rộng mô hình lượng giá kinh tế tổng hợp tài nguyên du lịch sinh thái nông nghiệp bằng phương pháp Chi phí Du lịch (TCM) hoặc Đánh giá Ngẫu nhiên (CVM).
• Đo lường tác động dài hạn của biến đổi khí hậu và hiện tượng xâm nhập mặn cực đoan đến tính bền vững của các giống cây ăn trái miệt vườn làm du lịch.
• Nghiên cứu ứng dụng công nghệ thực tế ảo (VR/AR) trong việc cá nhân hóa trải nghiệm du lịch nông nghiệp thông minh.

Tác động và ảnh hưởng

Công trình tạo ra những tác động lan tỏa mạnh mẽ trên nhiều phương diện:

• Tác động học thuật: Định hình một khung phương pháp luận chuẩn xác cho các công trình nghiên cứu sau đại học chuyên ngành Địa lí học, Du lịch học và Kinh tế Nông nghiệp; dự kiến thu hút lượng trích dẫn cao trong các tài liệu quy hoạch phát triển bền vững vùng ĐBSCL.
• Chuyển đổi ngành du lịch địa phương: Cung cấp cơ sở khoa học trực tiếp cho việc tái cơ cấu sản phẩm du lịch của hơn 100 doanh nghiệp lữ hành và hàng ngàn nông hộ tại Tiền Giang, thúc đẩy chuyển dịch từ du lịch tham quan thuần túy sang du lịch trải nghiệm sinh thái có trách nhiệm.
• Tác động chính sách: Cung cấp luận cứ then chốt phục vụ rà soát, điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Tiền Giang đến năm 2030, thể chế hóa các cơ chế hỗ trợ tài chính cho nông dân làm du lịch sinh thái theo tinh thần Nghị quyết số 11/NQ-CP và các định hướng chiến lược quốc gia.
• Lợi ích xã hội và môi trường: Góp phần bảo tồn diện tích vườn cây ăn quả đặc sản, tạo sinh kế tại chỗ cho lao động nữ và thanh niên nông thôn trong thời kỳ nông nhàn, giảm thiểu làn sóng di cư tự do về các đô thị lớn.

Đối tượng hưởng lợi

Hưởng lợi từ kết quả nghiên cứu bao gồm:

• Nghiên cứu sinh và học giả: Thụ hưởng hệ thống dữ liệu sơ cấp chuẩn mực, bộ thang đo EFA 46 biến quan sát đã kiểm định và mô hình tích hợp GIS - AHP để kế thừa cho các nghiên cứu so sánh liên vùng.
• Nhà hoạch định chính sách cấp tỉnh và vùng: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có trong tay bộ công cụ lượng hóa sức chứa và thứ bậc điểm đến để phân bổ ngân sách đầu tư công hạ tầng chuẩn xác.
• Cộng đồng nông dân và doanh nghiệp du lịch: Tiếp cận mô hình kinh doanh DLSTMV chuẩn hóa, phương thức định vị sản phẩm đặc thù và các quy chuẩn kỹ thuật về bảo tồn cảnh quan mương vườn nhằm gia tăng chuỗi giá trị nông sản tại chỗ.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?

Luận án đã mở rộng Lý thuyết Hệ thống Lãnh thổ Du lịch bằng cách định hình khái niệm và cấu trúc hoàn chỉnh của "Hệ sinh thái du lịch miệt vườn". Công trình chứng minh miệt vườn là một kiểu tài nguyên du lịch nhân văn - tự nhiên lai ghép đặc thù, gắn kết hữu cơ giữa địa mạo phù sa vùng giáp nước với kỹ thuật canh tác "mương nổi liếp vườn" và văn minh bản địa Nam Bộ.

2. Điểm đổi mới phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây là gì?

Khác với các công trình định tính thuần túy trước đây (Nguyễn Thị Sơn, 2000; Nguyễn Văn Mạnh, 2005), luận án kết hợp đồng thời phương pháp phân tích không gian GIS (MapInfo 10.0), phân tích thứ bậc AHP để xác định trọng số 8 tiêu chí, và xử lý định lượng đa biến EFA/MLRA (SPSS 22) trên mẫu N=305 với chỉ số KMO đạt 0.809 và tổng phương sai trích 63.8%.

3. Phát hiện bất ngờ nhất từ dữ liệu thực nghiệm là gì?

Mức độ hài lòng của du khách quốc tế về yếu tố cảnh quan tự nhiên đạt mức tuyệt đối (mean > 4.2), nhưng chỉ số chi tiêu bình quân lại rất thấp do sự đơn điệu và trùng lặp ý tưởng giữa các nhà vườn, thiếu hụt nghiêm trọng các dịch vụ trải nghiệm đêm và kết nối bến bãi đường thủy liên hoàn.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lập (Replication Protocol) không?

Luận án cung cấp trọn vẹn quy trình 5 bước đánh giá điểm du lịch, bảng câu hỏi điều tra 46 biến quan sát, ma trận thang đo Likert 5 bậc, bảng tính trọng số cặp AHP và tọa độ không gian 26 điểm đến, cho phép tái lập hoàn toàn trên bất kỳ địa bàn châu thổ nào tại Đông Nam Á.

5. Lộ trình nghiên cứu 10 năm tới được phác thảo như thế nào?

Luận án vạch ra chương trình nghiên cứu đến năm 2035 tập trung vào: (1) Lượng giá dịch vụ hệ sinh thái miệt vườn thích ứng biến đổi khí hậu; (2) Chuyển đổi số và du lịch thông minh trong quản trị chuỗi cung ứng nông sản - du lịch; (3) Mô hình liên kết kinh tế tuần hoàn VACB trong du lịch nông nghiệp phát thải thấp.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Lê Văn Hiệu đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu với 6 đóng góp khoa học cốt lõi:

1. Xác lập hệ thống cơ sở lý luận và định nghĩa chuẩn xác về loại hình du lịch sinh thái miệt vườn trong hệ thống khoa học địa lý du lịch.
2. Phân tích sâu sắc sự phân hóa không gian tài nguyên du lịch sinh thái dựa trên quy luật địa mạo, thổ nhưỡng và thủy văn giáp nước vùng hạ lưu sông Tiền.
3. Xây dựng và kiểm định thành công bộ chỉ tiêu 8 tiêu chí định lượng phân hạng 26 điểm du lịch sinh thái miệt vườn thông qua ma trận trọng số AHP.
4. Lượng hóa thực trạng phát triển, đo lường sự hài lòng của 305 du khách và phân tích nút thắt sinh kế của 65 hộ dân bằng các công cụ kinh tế lượng vững chắc (EFA, MLRA).
5. Xác lập ma trận SWOT và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ về phát triển sản phẩm đặc thù, liên kết vùng, phát triển nhân lực và bảo vệ tài nguyên môi trường.
6. Mở ra 3 hướng nghiên cứu mới về kinh tế tuần hoàn nông nghiệp du lịch, chuyển đổi số không gian điểm đến và thích ứng biến đổi khí hậu toàn cầu.

Công trình khẳng định chân lý khoa học như nhà bác học D. I. Mendeleev từng đúc kết: "Mọi khoa học đều nhằm hai mục đích: thấy trước và có lợi". Luận án không chỉ mang giá trị học thuật hàn lâm sâu sắc mà còn là kim chỉ nam thực tiễn định vị thương hiệu du lịch sinh thái miệt vườn Tiền Giang trên bản đồ du lịch quốc gia và quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu và kết thúc) trong nghiên cứu địa lí. Phương pháp bản đồ được sử dụng vừa là nguồn thông tin đầu vào, vừa là phương tiện thẻ hiện kết quả nghiên cứu. Dé dam bảo tính trực quan, việc hệ thống hóa các nội dung nghiên cứu bằng bản đồ sẽ đem lại hiệu quả tôi wu. Trong luận án tôi sử dụng phần mềm Mapinfo 10.0 trên cơ sở nguồn dit liệu bản đồ kế hoạch sử dụng đất giai đoạn 2016-2020 tỉnh Tiền Giang dé xây dựng một số bản đồ như: Bản đồ hành chính tinh Tiền Giang, ban đồ phân bố tài nguyên du lịch sinh thái miệt vườn, bản dé tuyến điểm du lịch sinh thái miệt vườn,.

Lịch sử vấn đề nghiên cứu 5. Trên thế giới s* Nghiên cứu về lý luận Trong những thập kỷ 60, 70 và 80, du lịch đại trà (mass tourism) từng chiếm ưu thé, nhưng hiện tại, các loại hình du lịch thay thé (alternative tourism) như du lịch sinh thái, du lich văn hóa, du lịch giáo dục, du lịch nghiên cứu khoa học, du lịch mạo hiểm, va du lịch 1] nông thôn ngày càng được ưa chuộng. Những loại hình này không chi đáp ứng nhu cau khám phá, học hỏi của du khách mả còn mang lại lợi ích cho cộng đồng địa phương thông qua việc tăng thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống. Đông thời, các loại hình du lịch này khuyến khích các nhà đầu tư du lịch có chiến lược đài hạn, bảo vệ môi trưởng và nâng cao ý thức cộng đồng.

Sự thay đôi trong xu hướng du lịch đã thúc day nhiều nghiên cứu vẻ các loại hình du lịch thay thé, đặc biệt là du lịch sinh thái. Các nhà nghiên cứu như Dernoi (1981), Ceballos-Lascurain (1987), Fennell David A. (1999) va nhiều tác gia khác da có những đóng góp quan trọng vào việc xây dựng lý thuyết về du lịch sinh thái. Theo Ceballos- Lascurain (1987), du lịch sinh thái là hình thức du lịch tới những khu vực tự nhiên còn nguyên sơ, với mục đích nghiên cứu, tham quan và tôn trọng thé giới hoang dã cùng các giá trị văn hóa.

Boo (1990) cũng đông ý rằng du lịch sinh thái giúp khách du lịch khám phá hệ sinh thái tự nhiên còn được bảo ton tốt. Nghiên cứu của Kreg Lindberg và Donal E. Hawkins (1999) nhắn mạnh sự ben vững trong việc khai thác các hệ sinh thái tự nhiên và nhân văn, từ đó đưa ra các nguyên tắc quản lý vả quy hoạch du lịch. Weaver (2001) chi ra ba tiêu chi cốt lõi của du lịch sinh thái: dựa vào thiên nhiên, tính bền vững và yếu tổ giáo dục.

Dowling (2002) bé sung thêm hai yếu tổ là lợi ích cho cộng đồng và sự hải lòng của du khách. Các tô chức quốc tế như Hiệp hội Du lịch Sinh thái Quốc tế (TIES) và Quy Bao tồn Thiên nhiên Hoang đã (WWF) cũng đã đưa ra các định nghĩa tương tự, nhắn mạnh ring du lịch sinh thái không chỉ bảo tồn thiên nhiên và văn hóa mà còn đem lại lợi ích kinh tế cho cộng dong địa phương, dong thời nâng cao nhận thức va sự tôn trọng của du khách đổi với môi trường tự nhiên va văn hóa. Nghiên cứu về thực tiễn phát triển DLST Dựa trên cơ sở lý luận, nhiều nghiên cứu thực tiễn đã được tiến hành vẻ phát trién du lich sinh thai (DLST). Yi-fong, Chen (2012) nghiên cứu tác động văn hóa-xã hội của du lịch mới đối với bảo tén văn hóa, xã hội và sinh thái, chỉ ra rằng các nhóm khác nhau trong cộng dong sẽ hưởng lợi hoặc chịu tác động khác nhau.

Sự phat trién du lịch tại vườn quốc gia (VQG) có thé làm gia tăng bat bình đăng giữa các nhóm, đỏi hỏi phải hiểu rõ không chi quan hệ giữa cộng đồng và môi trường, mà còn cả các van đề chính tri, kinh tế và văn hóa giữa cộng đồng và quản lý VQG. (2011) dé xuất các nguyên tắc quan trọng cho sự thành công trong phát triển DLST tại các khu rừng nhiệt đới, bao gồm nâng cao năng lực cộng đồng, trao đôi nhận thức, đồng quản lý tài nguyên rừng và giảm thiêu tác động tiêu cực đến môi trường. Nghiên cứu nhan mạnh mối liên hệ giữa DLST, bảo tôn hệ sinh thai và phát triển cộng déng địa phương. Apostu và Gheres (2009) phân tích thực trạng DLST ở Romania, chỉ ra hai nhóm vấn dé: thiếu sót trong ngành du lịch và quản lý các khu rừng đặc dụng.

Những van dé này xuất phát từ việc quảng bá kém và thiểu cơ chế quan lý hợp lý cho môi trường quan trọng đối với đa dạng sinh học. Samdin và cộng sự (2013) đánh giá giá trị kinh té của tài nguyên DLST ở VQG Taman Negara, khang định rang du khách sẵn sang trả phí vào cửa cao hơn mức hiện tại. Özcan và cộng sự (2009) nhấn mạnh cần xây dựng cơ sở hạ lang, bảo vệ động vật hoang đã, và giảm thiểu tác động tiêu cực từ các hoạt động dân cư xung quanh. Những biện pháp này sẽ giúp phát huy tiềm năng du lịch sinh thái mà không ảnh hưởng xấu đến môi trường.

Ngoài ra, du lịch nông nghiệp cũng thu hút sự quan tâm của nhiều nha nghiên cứu. Theo Sznajder và cộng sự (2009), Gil Arroyo va cộng sự (2013), Karampela và cộng sự (2021), du lịch nông nghiệp bao gồm các hoạt động nghỉ ngơi, giải trí và giáo dục tại các trang trại. Bhatta va cộng sự (2019) nhận định rằng tặc dù đã phát triển lâu đời ở các nước phát triển, loại hình đu lịch này vẫn còn hạn chế tại các quốc gia đang phát triển, đặc biệt ở châu Á. Nghiên cứu của Kumar và cộng sự (2015), Abadi va Khakzand (2022) chỉ ra rằng du lịch nông nghiệp không chỉ tạo việc làm và tăng trưởng kinh tế, mà còn giảm di cư từ nông thôn ra thành phố, bảo tổn di sản văn hóa và truyền thong (Mcgehee và cộng sự, 2007; Barbieri, 2013).

Theo nghiên cứu của Lee (2005), Đài Loan đã phát triển du lịch nông nghiệp thông qua chăn nuôi, nông nghiệp và thủy sản, kết hợp với các hoạt động giải trí, nghỉ dưỡng, bảo tồn văn hóa va bao vệ môi trường. Tại Hàn Quốc, mô hình du lịch nông nghiệp ở huyện Yeongdong liên kết chặt chẽ với các công ty du lịch và hệ thông đường sắt, mang lại lợi ích kinh tế cho địa phương (Ngô Thị Phương Lan và cộng sự, 2020). Những nghiên cứu ở Việt Nam s* Nghiên cứu lý luận Ở Việt Nam, du lịch sinh thái (DLST) thực sự được sự quan tâm, chú ý từ những năm 90 của thế ky 20 với nhiều công trình nghiên cứu, tiêu biéu như: Phạm Trung Lương và ctg (1996), với dé tài NCKH cấp Bộ “Du lịch sinh thai những vấn đề về lý luận và thực tiên ở Việt Nam” đã trình bày những khái niệm cơ bản về du lịch sinh thái: Phân tích mối quan hệ giữa du lịch sinh thái với các loại hình du lịch khác; Xác định vj trí của du lịch sinh thai trong chiến lược phát triển du lịch Việt Nam: Đánh giá tiềm năng và hiện trang phát triển và đề xuất những giải pháp phát triển du lịch sinh thái ở Việt Nam. Có thé nói đây là nghiên tông thé về du lịch sinh thái, cung cấp những cơ sở khoa học có độ tin cậy cao cho luận án này.

Viện nghiên cứu và Phát triển du lịch (2007). với dé tài “Mghiên cứu và dé xuất tiêu chí khu DLST Việt Nam” nghiên cứu này đã góp phan xây dựng hệ thông quy định của ngành du lịch Việt Nam nhằm quản lý và phát triển du lịch có hiệu quả cao về kinh tế - xã hội và môi trường; Dé xuất các tiêu chí khu du lịch sinh thái ở Việt Nam. làm cơ sở cho đầu tư, phát triển các khu du lịch sinh thai theo định hướng chiến lược phát triển du lịch Việt Nam. Kết quả của đẻ tài là cơ sở cho việc xem xét các căn cứ đầu tiên công nhận các khu du lịch sinh thái, tuy nhiên đề có thé ban hành thành văn bản pháp lý cần tiếp tục triển khai xây dựng hệ thong tiêu chuan cho các khu du lịch sinh thái cụ thể đến từng loại hình khu du lịch sinh thái theo vị trí địa lý như khu du lich sinh thái ở vùng núi, vùng đồng bang và vùng biên cũng như tiêu chuẩn theo từng loại hình tài nguyên du lịch sinh thái Lê Huy Bá (2006).

*Du lịch sinh thái - Ecotourism” đã phân tích sâu về các quy luật tương tác giữa các thành phần môi trường trong một hệ sinh thái, tính đa dang sinh học. diễn thé và sự phụ thuộc lan nhau của chúng theo quy luật vận động và phat triển của DLST. Giới thiệu cơ sở sinh thái môi trường, sinh thái cảnh quan, cái hay, cái đẹp, cái hap dan của một số loại hình sinh thái đặc thù, khai thác nhằm phục vụ cho hướng dẫn DLST và bảo vệ môi trường bên vững mả trước hết là phát triển loại hình DLST bền vững. 14 Nguyễn Đình Hoe và Vũ Văn Hiểu (2001), trong quyền “Du lịch bền vững" cho rằng việc phát triển du lịch bền vững cần hiểu đúng về môi trường tự nhiên và kinh tế xã hội, thấy được mỗi quan hệ tác động qua lại giữa các hệ thong để đưa ra giải pháp phát triển hợp lý.

Bản chất của du lịch sinh thái là gắn liền với bảo vệ giá trị tự nhiên, giá trị nhân văn và hướng đến giáo dục ý thức của người tham gia. * Nghiên cứu về thực tiễn phát triển DLST Nguyễn Thị Sơn (2000). tập trung phân tích thực trạng tiềm năng DLST ở VQG Cúc Phương, từ đó tác giả đưa ra các giải pháp để phát triển DLST; ở đây chủ yếu là các giải pháp mang tính định tính chứ chưa đề cập đến các phương án cụ thể dé khai thác các tiềm năng này. Nguyễn Thị Tú (2006), nghiên cứu điều kiện phát triển du lịch sinh thái và xu thé phát triển du lịch sinh thái Việt Nam trong xu thé hội nhập.

Nguyễn Văn Hợp (2007) đã phân tích được thực trạng kính doanh san phẩm DLST ở VQG Ba Vì từ đó đưa ra các chiến lược kinh doanh cho sản phẩm DLST ở đây. Tuy nhiên, phương pháp tác giả sử dụng là phương pháp định tính. Nguyễn Văn Mạnh (2005) đã phần tích khía cạnh khai thác tiêm năng du lịch tại các VQG dé phát triên du lich sinh thái. Tác giả đã làm rõ được tiềm năng du lịch tại VQG phù hợp với tính chất và đặc điểm du lịch sinh thái tuy nhiên cụ thể hóa cân khai thác tiềm năng du lịch này như thể nào.