Khóa luận tốt nghiệp: Phát triển du lịch sinh thái cộng đồng tại vườn quốc gia Pù Mát

Khóa luận trình bày các giải pháp phát triển du lịch sinh thái cộng đồng tại vườn quốc gia Pù Mát, góp phần bảo tồn và phát triển bền vững.

• Tác giả: Hoàng Thị Oanh
• Người hướng dẫn: Th.S Nguyễn Xuân Hải
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Việt Nam học
• Đề tài: Giải Pháp Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Cộng Đồng Tại Vườn Quốc Gia Pù Mát
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Lịch sử nghiên cứu
• 0.3. Khu vực nghiên cứu
• 0.4. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Khái niệm du lịch sinh thái cộng đồng
• 1.2. Các điều kiện phát triển du lịch sinh thái cộng đồng
• 1.3. Các yếu tố quyết định sự thành công của du lịch sinh thái cộng đồng
• 1.4. Mục tiêu và nguyên tắc phát triển du lịch sinh thái cộng đồng
• 1.5. Một số hình thức tham gia phổ biến của cộng đồng địa phương trong du lịch sinh thái cộng đồng
• 1.6. Kinh nghiệm phát triển du lịch sinh thái cộng đồng
• 1.7. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: ĐIỀU KIỆN VÀ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI CỘNG ĐỒNG VƯỜN QUỐC GIA PÙ MÁT
• 2.1. Vị trí của điểm đến du lịch Vườn Quốc gia Pù Mát trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Nghệ An
• 2.2. Khái quát các điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội chủ yếu tại Vườn Quốc gia Pù Mát
• 2.3. Tài nguyên du lịch tự nhiên
• 2.4. Tài nguyên du lịch văn hóa
• 2.5. Thực trạng phát triển điểm đến du lịch sinh thái cộng đồng Vườn Quốc gia Pù Mát
• 2.6. Các chỉ tiêu phát triển ngành chủ yếu
• 2.7. Cơ sở vật chất
• 2.8. Nhóm các giải pháp tăng cường liên kết phát triển điểm đến du lịch Vườn Quốc gia Pù Mát
• 2.9. Nhóm giải pháp về vốn đầu tư cho xây dựng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội phục vụ du lịch
• 2.10. Nhóm giải pháp bảo vệ môi trường của điểm đến du lịch Vườn Quốc gia Pù Mát
• 2.11. Tiểu kết chương 2
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về du lịch sinh thái cộng đồng

Du lịch sinh thái cộng đồng (du lịch sinh thái) là một hình thức du lịch bền vững, kết hợp giữa việc bảo tồn thiên nhiên và phát triển kinh tế cho cộng đồng địa phương. Tại Vườn Quốc gia Pù Mát, du lịch sinh thái cộng đồng không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo tồn đa dạng sinh học và văn hóa địa phương. Các yếu tố quyết định sự thành công của loại hình du lịch này bao gồm sự tham gia của cộng đồng địa phương, sự hỗ trợ từ chính quyền và các tổ chức phi chính phủ. Mục tiêu chính là nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của tài nguyên thiên nhiên và văn hóa, từ đó tạo ra những sản phẩm du lịch hấp dẫn cho du khách. Theo nghiên cứu, việc phát triển du lịch sinh thái cộng đồng tại Pù Mát có thể tạo ra nhiều cơ hội việc làm và tăng thu nhập cho người dân, đồng thời bảo vệ môi trường sống của họ.

1.1. Khái niệm và nguyên tắc phát triển du lịch sinh thái cộng đồng

Khái niệm du lịch sinh thái cộng đồng được định nghĩa là hình thức du lịch mà trong đó cộng đồng địa phương tham gia vào việc quản lý và phát triển các hoạt động du lịch. Nguyên tắc phát triển bao gồm việc bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Các hoạt động du lịch cần phải được thiết kế sao cho không làm ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên và văn hóa địa phương. Việc phát triển du lịch sinh thái cộng đồng tại Vườn Quốc gia Pù Mát cần phải dựa trên sự hợp tác chặt chẽ giữa các bên liên quan, bao gồm chính quyền, cộng đồng và các tổ chức phi chính phủ. Điều này không chỉ giúp bảo tồn thiên nhiên mà còn tạo ra những trải nghiệm văn hóa phong phú cho du khách.

II. Thực trạng phát triển du lịch sinh thái cộng đồng tại Vườn Quốc gia Pù Mát

Vườn Quốc gia Pù Mát là một trong những khu vực có tiềm năng lớn để phát triển du lịch sinh thái. Tuy nhiên, thực trạng hiện tại cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Các sản phẩm du lịch còn nghèo nàn, thiếu sự đa dạng và chưa gắn kết với nhu cầu của thị trường. Hệ thống hạ tầng và cơ sở vật chất chưa đáp ứng được yêu cầu của du khách, dẫn đến việc giảm sức hấp dẫn của điểm đến. Bên cạnh đó, việc quản lý điểm đến còn nhiều hạn chế, chưa đảm bảo an toàn cho du khách. Để khắc phục tình trạng này, cần có những giải pháp cụ thể nhằm tăng cường liên kết giữa các bên liên quan, cải thiện chất lượng dịch vụ và nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của du lịch bền vững.

2.1. Tiềm năng và thách thức trong phát triển du lịch sinh thái cộng đồng

Tiềm năng phát triển du lịch sinh thái cộng đồng tại Vườn Quốc gia Pù Mát rất lớn nhờ vào sự đa dạng về tài nguyên thiên nhiên và văn hóa. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất là việc thiếu sự đầu tư và hỗ trợ từ chính quyền địa phương. Các doanh nghiệp du lịch chưa có sự cam kết thực sự với cộng đồng, dẫn đến việc lợi ích từ du lịch chưa được chia sẻ công bằng. Để phát triển bền vững, cần có chiến lược rõ ràng trong việc khai thác tài nguyên, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng dịch vụ. Việc tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan sẽ giúp tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự phát triển của du lịch sinh thái tại đây.

III. Giải pháp phát triển du lịch sinh thái cộng đồng tại Vườn Quốc gia Pù Mát

Để phát triển du lịch sinh thái cộng đồng tại Vườn Quốc gia Pù Mát, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần tăng cường đầu tư vào cơ sở hạ tầng và dịch vụ du lịch, đảm bảo đáp ứng nhu cầu của du khách. Thứ hai, cần xây dựng các chương trình đào tạo cho cộng đồng địa phương về kỹ năng quản lý và phục vụ du lịch. Thứ ba, cần có các chiến dịch truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của du lịch bền vững. Cuối cùng, việc thiết lập các cơ chế hợp tác giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng sẽ giúp tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự phát triển của du lịch sinh thái tại Vườn Quốc gia Pù Mát.

3.1. Tăng cường đầu tư và phát triển hạ tầng

Đầu tư vào hạ tầng là yếu tố quan trọng để phát triển du lịch sinh thái tại Vườn Quốc gia Pù Mát. Cần xây dựng các tuyến đường giao thông thuận lợi, cải thiện hệ thống điện, nước và các dịch vụ cơ bản khác. Bên cạnh đó, cần phát triển các cơ sở lưu trú và dịch vụ ăn uống phù hợp với nhu cầu của du khách. Việc đầu tư vào hạ tầng không chỉ giúp thu hút du khách mà còn tạo điều kiện cho cộng đồng địa phương tham gia vào hoạt động du lịch, từ đó nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp đại học ngành Việt Nam học của tác giả Hoàng Thị Oanh (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2017) với đề tài "Một số giải pháp đẩy mạnh phát triển du lịch sinh thái cộng đồng tại Vườn Quốc gia Pù Mát" tập trung giải quyết mâu thuẫn giữa tiềm năng tài nguyên to lớn và thực trạng phát triển du lịch còn nhiều hạn chế tại khu vực miền Tây tỉnh Nghệ An.

Vườn Quốc gia (VQG) Pù Mát nằm trong Khu dự trữ sinh quyển miền Tây Nghệ An, sở hữu diện tích 94.804 ha trải dài trên 3 huyện Anh Sơn, Tương Dương và Con Cuông. Khu vực này có giá trị đa dạng sinh học cao, lưu giữ nhiều loài động thực vật nguy cấp trong Sách Đỏ thế giới, đồng thời là địa bàn cư trú lâu đời của các cộng đồng dân tộc thiểu số như Thái, Khơ Mú, Đan Lai, H'Mông. Mặc dù chính quyền địa phương, Ban quản lý VQG cùng các tổ chức quốc tế (JICA, UNESCO) đã triển khai các chương trình hỗ trợ, hoạt động du lịch sinh thái gắn với cộng đồng tại đây vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn:

• Sản phẩm và dịch vụ du lịch còn nghèo nàn, manh mún, thiếu tính đa dạng để kéo dài thời gian lưu trú của khách.
• Năng lực quản lý điểm đến và bảo đảm an toàn, an ninh chưa đồng bộ; các doanh nghiệp lữ hành đưa khách đến tự do, thiếu cam kết trách nhiệm cụ thể với cộng đồng địa phương.
• Nguồn nhân lực qua đào tạo thiếu hụt, năng lực kinh doanh du lịch của người dân vùng đệm còn yếu, nguồn vốn đầu tư hạ tầng thấp, chưa có trang web chuyên biệt để quảng bá điểm đến.
• Đời sống cư dân vùng đệm còn nhiều khó khăn, phụ thuộc nhiều vào tài nguyên rừng tự nhiên và nương rẫy.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể nhằm:

• Tìm ra các giải pháp cơ bản nhằm đẩy mạnh phát triển du lịch sinh thái cộng đồng (DLSTCĐ) tại VQG Pù Mát.
• Góp phần thúc đẩy phát triển du lịch tại điểm đến và toàn vùng, nâng cao chất lượng dịch vụ, hạ tầng, cải thiện sinh kế cho người dân bản địa gắn liền với hỗ trợ bảo tồn đa dạng sinh học.

Để thực hiện mục tiêu trên, tác giả xác định 4 nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Tổng quan cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về phát triển DLSTCĐ trong và ngoài nước.
2. Phân tích, đánh giá tiềm năng tự nhiên, kinh tế, văn hóa, xã hội đối với sự phát triển DLSTCĐ tại VQG Pù Mát.
3. Khảo sát, phân tích thực trạng phát triển của loại hình DLSTCĐ tại khu vực nghiên cứu giai đoạn 2010–2016.
4. Đề xuất các nhóm giải pháp đẩy mạnh phát triển DLSTCĐ tại VQG Pù Mát trong giai đoạn tiếp theo.

Khóa luận giải quyết 4 câu hỏi nghiên cứu:

1. VQG Pù Mát sở hữu những tiềm năng gì để phát triển DLSTCĐ?
2. Hiện trạng phát triển DLSTCĐ tại VQG Pù Mát đang diễn ra như thế nào?
3. Những nguyên nhân nào dẫn đến các hạn chế trong phát triển DLSTCĐ tại VQG Pù Mát?
4. Những giải pháp nào có khả năng cải thiện và thúc đẩy phát triển DLSTCĐ tại VQG Pù Mát?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các điều kiện và thực trạng phát triển du lịch sinh thái cộng đồng tại VQG Pù Mát; hệ thống các giải pháp phát triển.
• Phạm vi không gian: Các điểm du lịch tự nhiên và văn hóa bản địa thuộc VQG Pù Mát và vùng đệm (tập trung trọng điểm tại huyện Con Cuông như bản Nưa, bản Khe Rạn, bản Yên Thành, thác Khe Kèm, đập Phà Lài, sông Giăng).
• Phạm vi thời gian: Đề tài tiến hành thu thập dữ liệu thứ cấp trong giai đoạn 2009–2016; thời gian thực hiện nghiên cứu thực địa và khảo sát từ tháng 11/2016 đến tháng 4/2017.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận vận dụng hệ thống lý luận về du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và mô hình kết hợp du lịch sinh thái cộng đồng (DLSTCĐ). Các khái niệm nền tảng được tác giả trích dẫn trực tiếp từ các nhà nghiên cứu và tổ chức quốc tế:

• Khái niệm du lịch sinh thái của Hector Ceballos-Lascurain (1987), Hiệp hội Du lịch Sinh thái Quốc tế (TIES), Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên (WWF), và định nghĩa tại Hội thảo Quốc gia về Xây dựng chiến lược phát triển du lịch sinh thái ở Việt Nam (1999).
• Lý thuyết về du lịch cộng đồng của Peter E. Murphy (1986, tác phẩm Tourism: A Community Approach), Quỹ Phát triển Châu Á, cùng quan điểm của Nicole Hausle và Wolfgang Strasdas (2009).
• Khái niệm du lịch sinh thái cộng đồng của tổ chức REST (Responsible Ecological Social Tours, 1997) và Nicole Hausle & Wolfgang Strasdas (2009): mô hình du lịch do chính cộng đồng địa phương đứng ra tổ chức, quản lý, phát triển dựa trên tài nguyên tự nhiên và văn hóa bản địa, giữ lại lợi ích kinh tế cho địa phương và góp phần bảo tồn môi trường.

Về cơ sở pháp lý và quy hoạch, tác giả căn cứ vào:

• Quyết định số 740/QĐ-UBND ngày 29/02/2016 của UBND tỉnh Nghệ An phê duyệt dự án "Điều chỉnh bổ sung, quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội huyện Con Cuông đến năm 2020", định hướng Con Cuông thành đô thị sinh thái và lấy VQG Pù Mát làm trọng tâm đầu tư hạ tầng du lịch.
• "Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch vùng Bắc Trung Bộ đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030", định vị VQG Pù Mát trong không gian phát triển du lịch sinh thái của vùng.

Tác giả kết hợp các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng:

1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Thu thập, phân tích và tổng hợp dữ liệu thứ cấp từ các công trình nghiên cứu, báo cáo thống kê của Ban quản lý VQG Pù Mát, UBND huyện Con Cuông, các luận văn thạc sĩ chuyên ngành và tài liệu của các tổ chức quốc tế.
2. Phương pháp khảo sát thực địa: Khảo sát trực tiếp cảnh quan, cơ sở vật chất và trải nghiệm 3 tuyến du lịch sinh thái cộng đồng chính:
   • Tuyến 1: VQG Pù Mát – Bản Khe Rạn – Thác Khe Kèm – Bản Nưa.
   • Tuyến 2: VQG Pù Mát – Bản Khe Rạn – Thác Khe Kèm – Bản Nưa – Bản Yên Thành – Du thuyền sông Giăng.
   • Tuyến 3: VQG Pù Mát – Bản Khe Rạn – Thác Khe Kèm – Bản Nưa – Đập Phà Lài – Bản người Đan Lai – Rừng Săng Lẻ.
3. Phương pháp điều tra xã hội học bằng bảng hỏi: Tác giả tiến hành phát phiếu khảo sát với dung lượng mẫu $n = 100$ phiếu, chia đều cho 5 nhóm đối tượng ($20$ phiếu/nhóm) nhằm bảo đảm tính đại diện:
   • 20 phiếu: Cán bộ Ban quản lý và chính quyền địa phương.
   • 20 phiếu: Khách du lịch nội địa.
   • 20 phiếu: Khách du lịch quốc tế.
   • 20 phiếu: Các hộ gia đình trực tiếp kinh doanh dịch vụ du lịch.
   • 20 phiếu: Các hộ gia đình không thường xuyên tham gia hoạt động du lịch.
4. Phương pháp tham vấn chuyên gia: Thu thập ý kiến của ThS. Nguyễn Xuân Hải (Viện Du lịch Bền vững Việt Nam) về tiềm năng phát triển và ông Trần Xuân Cường (Giám đốc VQG Pù Mát) về thực trạng quản lý, khó khăn và định hướng giải pháp.
5. Phương pháp thống kê, so sánh, đối chiếu: Xử lý các chuỗi số liệu về lượt khách, doanh thu du lịch giai đoạn 2010–2016, phân tích tỷ lệ phần trăm cơ cấu và biến động số liệu thực tế so với mục tiêu đề ra.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Cơ sở lí luận và thực tiễn phát triển du lịch sinh thái cộng đồng

Chương 1 hệ thống hóa các vấn đề lý luận về DLSTCĐ:

• Khái niệm và đặc trưng: DLSTCĐ là sự giao thoa giữa du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng, vận hành dựa trên 3 trụ cột: cộng đồng sở hữu/quản lý, khai thác tài nguyên tự nhiên - nhân văn bền vững, và chia sẻ công bằng lợi ích kinh tế cho địa phương.
• Điều kiện phát triển: Khóa luận xác định hai nhóm điều kiện tiên quyết: (1) Tài nguyên du lịch (hệ sinh thái tự nhiên, động thực vật, cảnh quan, khí hậu, các giá trị văn hóa bản địa như lễ hội, tập quán); (2) Sự tham gia ngày càng sâu của người dân địa phương với tư cách người cung cấp dịch vụ lưu trú, ăn uống, vận chuyển, người lưu giữ văn hóa và lực lượng trực tiếp bảo vệ tài nguyên.
• Các yếu tố quyết định thành công: Mức độ chủ động tham gia của cộng đồng; chất lượng đào tạo nhân lực du lịch tại chỗ; khả năng phát triển các sản phẩm đặc thù; hiệu quả của công tác xúc tiến, quảng bá hình ảnh điểm đến.
• Mục tiêu và nguyên tắc phát triển: Hướng tới 4 mục tiêu (bảo vệ tài nguyên, phát triển kinh tế địa phương, mở rộng sự tham gia của người dân, cung cấp sản phẩm có trách nhiệm xã hội) và 3 nguyên tắc cơ bản: nâng cao nhận thức du khách thông qua quy tắc ứng xử "không lấy gì ngoài những tấm ảnh, không để lại gì ngoài những dấu chân"; bảo vệ môi trường, duy trì tính nguyên vẹn của hệ sinh thái; tạo việc làm, sinh kế ổn định cho cộng đồng bản địa.
• Bài học kinh nghiệm thực tiễn: Khóa luận tổng kết kinh nghiệm từ 4 mô hình:
  • VQG Mã Hồng Sơn (Mae Hong Son, Thái Lan): Mô hình bản Huay Hee của người Karen (27 hộ, 127 nhân khẩu), nhấn mạnh vai trò tài trợ kỹ thuật/tài chính ban đầu của tổ chức phi chính phủ và sự tôn trọng quyền sử dụng đất, phong tục tập quán bản địa.
  • VQG Gunung Halimun (Tây Java, Indonesia): Xử lý xung đột tài nguyên giữa bảo tồn rừng với hoạt động khai thác vàng, di dân và du khách thông qua chính sách ưu đãi (miễn thuế 5 năm, đầu tư hạ tầng điện, đường, nước).
  • Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông (Thanh Hóa, Việt Nam): Dự án của FFI và Quỹ Irish Aid hỗ trợ xây dựng 23 nhà nghỉ homestay tại 7 bản, tập huấn kỹ năng đón tiếp và ngoại ngữ cho người Thái, Mường.
  • Cù Lao Chàm (Hội An, Quảng Nam): Chuyển đổi cơ cấu sinh kế của 40% dân số xã Tân Hiệp từ khai thác thủy sản ven bờ sang cung cấp dịch vụ du lịch sinh thái biển đảo sau khi được công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới.

Chương 2. Điều kiện và thực trạng phát triển du lịch sinh thái cộng đồng Vườn Quốc gia Pù Mát

Chương 2 trình bày bức tranh toàn diện về tiềm năng tài nguyên và thực trạng hoạt động du lịch tại VQG Pù Mát:

1. Vị trí và điều kiện tự nhiên:

• Vị trí địa lý: Nằm ở sườn Đông dải Trường Sơn Bắc, diện tích 94.804 ha, tiếp giáp Lào với đường biên giới dài 61 km; địa hình chia cắt phức tạp với 3 hệ thống khe suối chính (khe Thơi, khe Bu/khe Choặng, khe Khăng) đổ về sông Lam có độ dốc trung bình 25–30°; đỉnh cao nhất là Pù Mát (1.841 m), tiếp đến là Pù Huổi Ngoã (1.762 m), Cao Véu (1.341 m).
• Khí hậu: Nhiệt đới gió mùa có mùa đông lạnh, chịu tác động mạnh của gió phơn Tây Nam khô nóng. Nhiệt độ trung bình năm 23–25°C, cao nhất đạt 42°C; độ ẩm 80–90%; lượng mưa bình quân 1.200–1.800 mm. Yếu tố gió Tây Nam tạo ra tính mùa vụ rõ rệt trong hoạt động du lịch.
• Đa dạng sinh học phong phú:

Phân nhóm sinh vật	Số lượng loài thống kê trong văn bản	Các loài tiêu biểu, quý hiếm ghi nhận
Thú	132 loài (11 bộ, 30 họ: 42 thú lớn, 39 dơi, 51 thú nhỏ)	Voi, Hổ, Sao La, Vượn đen má trắng, Chà vá chân nâu, Khỉ đuôi lợn, Mang Trường Sơn, Chó sói lửa
Chim	361 loài (49 họ, 14 bộ)	Trĩ sao, Hồng hoàng, Niệc cổ hung, Công, Gà lôi trắng, Gà tiền, Diều cá bé
Bò sát - Lưỡng cư	86 loài (33 lưỡng cư, 53 bò sát: 16 rùa, 12 tắc kè/kỳ đà, 25 rắn)	Rùa Ba vạch, rùa Núi viền, rắn Hổ chúa, rắn Lục xanh
Cá	83 loài (56 chi, 19 họ)	Cá Chình, cá Lăng, cá Mát
Bướm	459 loài (365 bướm ngày, 94 bướm đêm)	7 loài bướm ngày và 4 loài bướm đêm là ghi nhận loài mới ở Việt Nam
Thực vật	2.494 loài (931 chi, 202 họ; 70 loài Sách Đỏ)	Pơ Mu, Sa Mu, Trầm Hương; thảm rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới

• Cảnh quan thiên nhiên nổi tiếng: Thác Khe Kèm (Tát Lông Bông) tại xã Lục Dạ (độ cao dòng chảy 500 m, dốc 80°, chênh lệch nhiệt độ chân thác 20°C so với bên ngoài 40°C); Rừng Săng Lẻ (Lagerstroemia tomentosa Presl) tại xã Tam Đình (Tương Dương); Sông Giăng đoạn qua bản Khe Búng, Cò Phạt của người Đan Lai; Suối nước Mọc (Tà Bó / Rốn Cô Tiên) tại xã Yên Khê.

2. Tài nguyên du lịch nhân văn:

• Dân cư và văn hóa: Địa bàn gồm 16 xã với 93.335 người (16.954 hộ, số liệu 2009); người Thái chiếm 66,89%, người Kinh chiếm khoảng 11%, còn lại là người Khơ Mú, H'Mông, Đan Lai, Poọng, Ơ Đu.
• Văn hóa Thái: Nhà sàn 4 mái có 9 hoặc 11 bậc thang (số lẻ biểu trưng cho sinh sôi); ẩm thực đồ nướng (cơm lam, cá mát sông Giăng, thịt ống tre, canh bon, khẩu khiếu); trang phục váy thêu hoa văn, thắt lưng xanh/hồng, khăn Piêu; lễ hội Xăng Khan (cây Boọc mạy cao 4 m), lễ Cầu Mùa (Tết Khầu Mớ / Lệ Hay), lễ Mừng cơm mới, Lễ hội Môn Sơn – Lục Dạ (13–15/4 hàng năm); Hợp tác xã dệt thổ cẩm Môn Sơn (thành lập năm 2008 với hơn 200 hộ tham gia thuộc 6/12 thôn).
• Văn hóa Khơ Mú: Nhà nửa sàn nửa đất, các món ẩm thực như thịt lam nhoọc, cá chua, cá khô gác bếp; trang phục áo cổ tim xẻ ngực đính khuy bạc hình chữ nhật.
• Văn hóa Đan Lai: Nhóm dân cư cư trú sâu tại vùng lõi Môn Sơn (khe Khăng), nguồn gốc di cư từ miền Hoa Quân (Thanh Chương) cách đây khoảng 400 năm; giữ tập tục ngủ ngồi chống cằm bằng gậy để tự vệ và canh bếp lửa.
• Di tích lịch sử - khảo cổ: Di tích thành Trà Lân (kháng chiến chống quân Minh của nghĩa quân Lam Sơn, căn cứ luyện voi Khe Đóng của Lê Lợi); Di chỉ khảo cổ hang Thẳm Hội (hang Ốc, xã Yên Khê - phát hiện 1967, khai quật 1972 với công cụ đồ đá, đồ gốm, mộ táng); Nhà cụ Vi Văn Khang (xây năm 1919 tại bản Thái Hòa, Môn Sơn - di tích cách mạng thời kỳ kháng Pháp); Bia Mã Nhai, Đền thờ Lý Nhật Quang (Bồng Khê), Đền Cửa Lũy thờ Bạch Y công chúa (Yên Khê).

3. Đánh giá thực trạng phát triển:

• Các điểm tiếp cận dịch vụ homestay bước đầu hình thành tại bản Nưa, bản Khe Rạn, bản Yên Thành (Con Cuông).
• Khóa luận lập danh mục Bảng 2.1 (Hiện trạng khách du lịch tại VQG Pù Mát giai đoạn 2010–2016) và Biểu đồ 2.1 (Doanh thu từ du lịch của bản Nưa giai đoạn 2011–2016).
• Tồn tại chủ yếu: Hạ tầng tiếp cận còn khó khăn; sản phẩm du lịch đơn điệu, chủ yếu dừng ở mức tham quan ngắm cảnh; đội ngũ lao động thiếu kỹ năng dịch vụ; cơ chế xin giấy phép vào bản người Đan Lai phức tạp (mất 1–2 ngày đối với du khách nước ngoài vì lý do an ninh biên giới), dẫn đến lượng khách quốc tế sụt giảm rõ rệt trong 5 năm trước thời điểm khảo sát.

Chương 3. Một số giải pháp đẩy mạnh phát triển du lịch sinh thái cộng đồng tại Vườn Quốc gia Pù Mát

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng và ý kiến chuyên gia, tác giả đề xuất 3 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Nhóm các giải pháp tăng cường liên kết phát triển điểm đến du lịch Vườn Quốc gia Pù Mát:

   • Xây dựng cơ chế phối hợp ba bên giữa Ban quản lý VQG, chính quyền địa phương (UBND huyện Con Cuông, các xã vùng đệm) và các doanh nghiệp lữ hành.
   • Ràng buộc trách nhiệm của các công ty du lịch trong việc trích lại tỷ lệ doanh thu hỗ trợ quỹ phát triển thôn bản và bảo tồn rừng.
   • Thiết lập các liên kết tour tuyến liên huyện (Con Cuông – Tương Dương – Anh Sơn) và liên kết vùng Bắc Trung Bộ dọc tuyến Quốc lộ 7 và Quốc lộ 48C.

2. Nhóm giải pháp về vốn đầu tư cho xây dựng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội phục vụ du lịch:

   • Đa dạng hóa nguồn vốn: Kết hợp vốn ngân sách nhà nước theo Quyết định 740/QĐ-UBND với các dự án hỗ trợ phát triển quốc tế (JICA, UNESCO) và nguồn vốn xã hội hóa từ các tổ chức tín dụng nông thôn.
   • Ưu tiên cải tạo tuyến giao thông tiếp cận các điểm du lịch then chốt (đường vào thác Khe Kèm, đập Phà Lài, bến thuyền sông Giăng).
   • Hỗ trợ vốn vay ưu đãi cho các hộ gia đình dân tộc thiểu số tại bản Nưa, bản Khe Rạn cải tạo nhà sàn truyền thống, nâng cấp công trình vệ sinh đạt chuẩn đón khách, mua sắm trang thiết bị bảo hộ đường thủy.
   • Đầu tư xây dựng cổng thông tin điện tử, website chuyên trách quảng bá du lịch sinh thái Pù Mát.

3. Nhóm giải pháp bảo vệ môi trường của điểm đến du lịch Vườn Quốc gia Pù Mát:

   • Kiểm soát sức chứa du lịch tại các điểm nhạy cảm sinh thái (đặc biệt là thác Khe Kèm và các bản người Đan Lai vùng lõi).
   • Thiết lập hệ thống thu gom, phân loại và xử lý rác thải sinh hoạt tại các điểm homestay cộng đồng; nghiêm cấm việc xả thải trực tiếp xuống lưu vực sông Giăng và các khe suối.
   • Đẩy mạnh giáo dục môi trường cho du khách và cư dân bản địa; tập huấn nâng cao năng lực cho đội ngũ kiểm lâm kết hợp với hướng dẫn viên địa phương trong tuần tra rừng và quản lý khách tham quan.

Kết quả và đóng góp

• Kết quả dữ liệu: Khóa luận đã hệ thống hóa và cập nhật tương đối đầy đủ hệ thống dữ liệu tự nhiên của VQG Pù Mát (132 loài thú, 361 loài chim, 86 loài bò sát - lưỡng cư, 83 loài cá, 459 loài bướm, 2.494 loài thực vật) cùng diện mạo văn hóa các tộc người bản địa (Thái, Khơ Mú, Đan Lai). Kết quả khảo sát 100 phiếu chỉ ra mức độ tham gia của cộng đồng còn mang tính tự phát, phân bổ lợi ích chưa đồng đều và vướng mắc lớn ở thủ tục cấp phép an ninh vùng biên đối với khách quốc tế.
• Giải pháp đề xuất: Đưa ra 3 nhóm giải pháp thực thi mang tính cụ thể về liên kết điểm đến, huy động vốn hạ tầng và quản lý môi trường sinh thái, bám sát các quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Nghệ An và huyện Con Cuông đến năm 2020.
• Đóng góp học thuật và thực tiễn: Khóa luận bổ sung góc nhìn quản lý du lịch vào khu vực VQG Pù Mát – nơi các nghiên cứu trước đó phần lớn chỉ tiếp cận thuần túy dưới góc độ lâm sinh học, thủy văn hoặc bảo tồn đa dạng sinh học (như nghiên cứu của Võ Văn Phong năm 2012). Tác giả đã đặt cộng đồng địa phương vào trung tâm của mô hình bảo tồn gắn với sinh kế.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Quy mô mẫu khảo sát bảng hỏi dừng ở mức 100 phiếu do kinh phí và quỹ thời gian nghiên cứu hạn hẹp (từ tháng 11/2016 đến tháng 4/2017).
  • Không gian khảo sát thực tế tập trung chủ yếu tại huyện Con Cuông (bản Nưa, bản Khe Rạn, bản Yên Thành, Môn Sơn), chưa đánh giá toàn diện tiềm năng và thực trạng tại các xã vùng đệm thuộc huyện Tương Dương và Anh Sơn.
  • Chưa định lượng chi tiết sức chứa môi trường (carrying capacity) và chuỗi giá trị phân phối lợi nhuận du lịch giữa các bên liên quan.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng phạm vi điều tra xã hội học trên địa bàn toàn bộ 16 xã vùng đệm của cả 3 huyện thuộc VQG.
  • Nghiên cứu chuyên sâu về các chỉ số sức chứa sinh thái và thiết kế cơ chế tài chính chia sẻ lợi ích chi tiết từ dịch vụ hệ sinh thái du lịch giữa Ban quản lý VQG và cộng đồng địa phương.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng:
  • Sinh viên, học viên chuyên ngành Việt Nam học, Du lịch học, Văn hóa học, Quản lý tài nguyên môi trường và Lâm nghiệp.
  • Các cán bộ quản lý tại Ban quản lý VQG Pù Mát, Phòng Văn hóa - Thông tin huyện Con Cuông, các tổ chức phi chính phủ phát triển sinh kế cộng đồng.
• Phần nội dung có giá trị tham khảo cao:
  • Chương 2 cung cấp nguồn tư liệu phong phú, chi tiết về văn hóa tộc người (đặc biệt là phong tục người Đan Lai, cấu trúc bản làng, ẩm thực và lễ hội người Thái, Khơ Mú).
  • Bảng số liệu tổng hợp đa dạng sinh học và quy trình xây dựng bảng hỏi điều tra 5 nhóm tác nhân trong chuỗi cung ứng du lịch cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

1. Vườn Quốc gia Pù Mát sở hữu những giá trị tài nguyên tự nhiên và đa dạng sinh học nổi bật nào để phát triển du lịch sinh thái? VQG Pù Mát có diện tích 94.804 ha, nằm trong Khu dự trữ sinh quyển miền Tây Nghệ An. Tài nguyên sinh thái bao gồm 132 loài thú (với các loài quý hiếm như Voi, Hổ, Sao La, Vượn đen má trắng, Chà vá chân nâu), 361 loài chim (Trĩ sao, Hồng hoàng, Niệc cổ hung), 86 loài bò sát - lưỡng cư, 83 loài cá, 459 loài bướm (có 11 loài ghi nhận mới tại Việt Nam) và 2.494 loài thực vật (70 loài Sách Đỏ như Pơ Mu, Sa Mu, Trầm Hương). Ngoài ra, khu vực có các thắng cảnh tiêu biểu như thác Khe Kèm (cao 500 m), sông Giăng, suối nước Mọc (Tà Bó) và rừng Săng Lẻ.

2. Tài nguyên văn hóa nhân văn của các dân tộc bản địa tại khu vực nghiên cứu có những nét đặc thù gì? Khu vực là nơi cư trú của người Thái (chiếm 66,89% dân số), người Khơ Mú và người Đan Lai. Nét văn hóa nổi bật gồm kiến trúc nhà sàn người Thái (cầu thang 9 hoặc 11 bậc lẻ), ẩm thực đồ nướng (cơm lam, cá mát sông Giăng), các lễ hội truyền thống (Xăng Khan, Cầu Mùa, Lễ hội Môn Sơn – Lục Dạ), nghề dệt thổ cẩm Môn Sơn. Người Khơ Mú có văn hóa nhà nửa sàn nửa đất và trang phục đính khuy bạc hình chữ nhật. Người Đan Lai tại vùng lõi Môn Sơn có lịch sử cư trú khoảng 400 năm với tập tục "ngủ ngồi" chống cằm bằng gậy để tự vệ.

3. Phương pháp điều tra bảng hỏi xã hội học trong khóa luận được thiết kế với cơ cấu mẫu như thế nào? Do điều kiện thời gian và tài chính, tác giả triển khai điều tra với tổng dung lượng mẫu $n = 100$ phiếu, chia đều cho 5 nhóm đối tượng ($20$ phiếu mỗi nhóm) gồm: Ban quản lý địa phương, khách du lịch nội địa, khách du lịch quốc tế, các hộ gia đình kinh doanh du lịch, và các hộ gia đình không thường xuyên tham gia kinh doanh du lịch.

4. Khóa luận chỉ ra những rào cản lớn nhất kìm hãm du lịch cộng đồng tại Pù Mát giai đoạn 2010–2016 là gì? Các hạn chế bao gồm: Sản phẩm dịch vụ đơn điệu, manh mún, mang nặng tính thời vụ do chịu ảnh hưởng của gió phơn Tây Nam khô nóng; nguồn nhân lực thiếu đào tạo; hạ tầng kỹ thuật và lưu trú chưa đồng bộ; thiếu trang web quảng bá chuyên nghiệp; thủ tục cấp phép an ninh biên giới để vào các bản người Đan Lai mất 1–2 ngày đối với khách quốc tế khiến lượng khách quốc tế sụt giảm mạnh.

5. Tác giả đề xuất những nhóm giải pháp trọng tâm nào trong Chương 3? Tác giả đề xuất 3 nhóm giải pháp chính: (1) Nhóm giải pháp tăng cường liên kết phát triển điểm đến (phối hợp Ban quản lý VQG, chính quyền địa phương và doanh nghiệp lữ hành, xây dựng tour tuyến liên huyện); (2) Nhóm giải pháp về vốn đầu tư hạ tầng kỹ thuật và xã hội (lồng ghép vốn dự án, hỗ trợ vay vốn ưu đãi cho hộ dân làm homestay, xây dựng website điểm đến); (3) Nhóm giải pháp bảo vệ môi trường (kiểm soát sức chứa tại thác Khe Kèm và các bản vùng lõi, quản lý chất thải sinh hoạt, nâng cao nhận thức cộng đồng).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hoàng Thị Oanh đã phác thảo một bức tranh toàn diện, có cơ sở lý luận và thực chứng về tiềm năng cũng như thực trạng phát triển du lịch sinh thái cộng đồng tại Vườn Quốc gia Pù Mát giai đoạn 2010–2016. Bằng việc kết hợp điều tra thực địa, bảng hỏi xã hội học và tham vấn chuyên gia, công trình đã chỉ rõ những mắt xích yếu kém trong quản lý điểm đến, cơ sở hạ tầng và thủ tục hành chính. Hệ thống 3 nhóm giải pháp do tác giả đề xuất mang tính ứng dụng thực tiễn, đóng góp tài liệu tham khảo hữu ích cho công tác quy hoạch du lịch sinh thái gắn liền với bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển sinh kế bền vững tại miền Tây Nghệ An.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn phát triển du lịch cộng đồng. Chương 2: Điều kiện và thực trạng phát triển du lịch sinh thái cộng đồng tai Vườn Quốc gia Pù Mat. Chương 3: Một số giải pháp đẩy mạnh phát triển du lịch sinh thái cộng đồng tại Vườn Quốc gia Pù Mát 14 CHUONG 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THUC TIEN PHAT TRIEN DU LICH SINH THAI CONG DONG 1.

Khái niệm du lịch sinh thái cộng đồng Từ năm 1997, tổ chức Respondsible Ecological Social Tours đã đưa ra khái niệm “DLSTCD là phương thức tổ chức du lịch dé cao về môi trường, văn hóa xã hội. DLSTCD do cộng đồng sở hữu và quản lý, vì cộng đồng và cho phép khách du lịch nâng cao nhận thức va học hỏi về cộng đồng, về cuộc song đời thường của họ”. Đến năm 2009, nhà nghiên cứu Nicole Hausle và Wollfgang Strasdas đưa ra khái niệm "DLSTCD là một hình thái du lịch trong đó chủ yếu là người dân địa phương đứng ra phát triển và quản lý. Lợi ích kinh té có được từ du lịch sẽ đọng lại nên kinh tế địa phương".

Nhìn chung, DLSTCD là loại hình du lịch do người dân đứng ra tổ chức, _ quản lí, phát triển du lịch dựa trên tài nguyên thiên nhiên và văn hoá ban địa với mục đích bảo vệ môi trường và những lợi ích thu được sẽ góp phần cải thiện đời sống của cộng đồng. Đồng thời khách du lịch sẽ có những khám phá, trải nghiệm với thiên nhiên, văn hoá tạo ra lợi ích kinh tế cho người dân địa phương và bảo vệ thiên nhiên. Như vậy, DLSTCD đúc kết tinh tuý của những loại hình du lịch khác để kết hợp hài hoà cả ba yếu tố: Cộng đồng, sinh thái, bảo tồn các giá tri tài nguyên thiên nhiên. Các điều kiện phát triển du lịch sinh thái cộng đồng DLSTCD ra đời dựa trên những điều kiện phát triển của DLST va du lịch DLCD.

Vì vậy, dé đảm bảo cho sự hình thành và phát triển của loại hình này cần kết hợp hai yếu tố sinh thái và cộng đồng. 1) Điều kiện về tài nguyên đu lịch 15 Do DLSTCD là được phát triển dựa vào môi trường sinh thái, văn hoá bản địa. Vì vậy, tài nguyên du lịch chính là giá trị cốt lõi để phát triển du lịch. Tuy nhiên, không phải bất kì giá trị tự nhiên hay văn hoá nào của cộng đồng cũng là tài nguyên du lịch.

Đặc biệt là đối với DLSTCD, những tài nguyên ấy phải kết hợp với nhau thành một tổng thể gần kề và được khai thác để phục vụ với mục đích du lịch. Dưới đây là một số dang tài nguyên du lịch tự nhiên va văn hoá làm điều kiện cần cho phát triển DLSTCD: - Sinh thái tự nhiên là sự tổng hợp hài hoà giữa các yếu tố địa hình, khí hậu, hệ động, thực vật có tính đa dạng sinh học cao như vườn Quốc gia, Khu bảo tổn. - Sinh thái động vật - Sinh thái thực vật - Sinh thái nông nghiệp - Sinh thái khí hậu - Sinh thái nhân văn - Những giá trị văn hoá bản địa của cộng đồng địa phương cũng là một yếu tố không thể thiếu được như các lễ hội, phong tục, tập quán, phương thức canh tác. là 2) Sự tham gia ngày càng tăng của cộng đồng địa phương * Hoạt động chính cua DLSTCD là du lịch sinh thái khám pha trải nghiệm | cảnh quan thiên nhiên và cuộc sống của ba con địa phương.

Do đó việc đi lại tại những nơi xa, ít có sự tác động của con người thì việc tham gia của cộng đồng địa phương - những người am hiểu về địa hình, văn hoá là rất cần thiết. Đồng thời cũng mang những lợi ích không nhỏ cho người dân vùng đệm. Vai trò cụ thể của cộng đồng: - Cộng đồng với vai trò là người cung cấp cơ sở vật chất, dịch vụ: DLSTCD được tiến hành chủ yếu tại những nơi có địa hình tương đối phức tạp, xa xôi, hẻo lánh. Do đó điêu kiện vận chuyên, xây dựng cơ sở, vật chât 16 hạ tầng tương đối khó khăn và rất tốn kém.

Người dân địa phương chính là những đối tượng tốt nhất để cung ứng những điều kiện về dịch vụ như ăn, uống, nghỉ ngơi, vận chuyển. - Cộng đồng là nơi chứa đựng tài nguyên du lịch về văn hóa bản địa như phong tục, tập quán, lễ hội, công trình kiến trúc. - Cộng đồng là nguồn lực quan trọng dé bảo vệ, giữ gìn tài nguyên thiên nhiên và văn hoá. Các yếu tố quyết định sự thành công của du lịch sinh thái cộng đồng Sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương trong công tác bảo tn, hoạt động du lịch và đóng góp ý kiến là điều kiện tiên quyết để phát triển đu lịch.

Không đối tượng nào vừa am hiểu về địa hình, khí hậu bằng chính những người dân bản địa. Việc thu hút sự tham gia hoạt động du lịch và đóng góp ý kiến của cộng đồng chính là chìa khoá vàng cho sự phát triển DLSTCĐ. Tuy nhiên, để hoạt động tốt cần chọn người có uy tín, thực sự tâm huyết với DLSTCD đứng ra kêu gọi và là cầu nối giữa ban quản lí và bà con trong việc xây dựng chính sách, phương hướng phát triển. Đồng thời cũng cần thời gian dé cộng đồng triển khai hoạt động tránh trường hợp thúc giục, áp đặt làm mat sự găn kết.

Chất lượng đào tạo nguồn lao động: Hoạt động đào tạo đội ngũ nhân lực lao động như (ban quản lí, người cung cấp dịch vụ.) liên quan đến phát triển DLSTCD là rất cần thiết. Day là yếu tố quyết định đến sự tôn tại, phát triển của loại hình du lịch này. Vì vậy cần bổ sung, nâng cao những kĩ năng cần thiết như trình độ ngoại ngữ, cơ sở vật chất, dịch vụ, xử lí các tình huống trong quá trình tham gia du lịch. Từ đấy, xây dựng một đội ngũ nhân viên cộng đồng vững mạnh có đầy đủ phẩm chất và kĩ năng.

17 Phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo mang những đặc trưng tiêu biểu của vùng vừa mang lại lợi nhuận vừa góp phan quảng bá hình ảnh một cách tự nhiên, ít tôn kém. Tăng cường công tác xúc tiến, quảng bá hình ảnh: Một dia địa điểm du lịch thu hút đông đảo du khách không chỉ là một địa điểm đẹp mà còn là quảng cáo đẹp. Hoạt động quảng cáo hình ảnh là bước đầu thành công cho tất cả các điểm du lịch, loại hình du lịch trong việc tìm kiếm khách hàng. Tuy nhiên, công việc này cần có những mục tiêu, chiến lược cụ thể, tuỳ theo đối tượng khách hàng có thể là trường học, đoàn thể, khách du lịch trong nước, nước ngoài.

Mục tiêu và nguyên tắc phát triển du lịch sinh thái cộng đồng 1. Mục tiêu phát triển du lịch sinh thái cộng đồng DLSTCD vừa phát triển dựa trên DLST dé khai thác tiềm năng thiên nhiên vốn có đồng thời dựa vào những giá trị văn hoá của cộng đồng địa phương dé tô chức và bảo tồn. Chính vì vậy, DLSTCD phải tuân thủ những nguyên tắc của cả hai loại hình DLST và DLCD hướng tới mục tiêu phát triển du lịch bền vững. Dưới đây là một số mục tiêu cụ thể: 1) Góp phan bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và văn hóa DLST và DLSTCĐ đều hướng tới mục đích là khám phá và bảo tồn những giá trị thiên nhiên và văn hoá.

Việc kết hợp với những yếu tố bản địa của địa phương và sự tham gia hoạt động du lịch sẽ góp phần thấu hiểu lẫn nhau (khách du lịch khám phá, yêu mến thiên nhiên và bản sắc văn hoá dân tộc sẽ giúp cho họ có cách cư xử đúng đăn đối với khu vực du lịch. Ngược lại, bà còn địa phương hiểu đúng những giá trị từ văn hoá và thiên nhiên đem lại sẽ nỗ lực hơn nữa trong công tác bảo tồn). 2) Đóng góp vào phát triển kinh tế địa phương 18 Đây vừa là nguyên tắc vừa là mục tiêu phát triển DLSTCĐ. Bởi đối tượng chính đứng ra tô chức kinh doanh chính ở đây là cộng đồng nên khác với những loại hình du lịch khác, nguồn lợi thu được sẽ đóng góp vào phát triển kinh tế địa phương như cải thiên môi trường, nâng cao chất lượng cuộc sống, nâng cấp cơ sở hạ tầng, dịch vụ.

3) Có sự tham gia ngày càng đông của người dân địa phương Việc thu hút đông đảo sự tham gia của người dân sẽ góp phần cải thiện đời sống và nâng cao nhận thức. Từ đó giảm đi phần nào áp lực đe doạ của con người lên thiên nhiên và lực lượng bảo vệ không ai khác chính là những người dân địa phương. 4) Mang đến cho khách một sản phẩm có trách nhiệm đối với môi trường và xã hội DLSTCD khai thác dựa vào thiên nhiên nên sản phẩm du lịch ấy phải bảo đảm được yếu tố bảo tổn thiên nhiên, văn hóa và thân thiện với môi trường. Nguyên tắc phát triển du lịch sinh thái cộng đồng Do khai thác dựa trên tiềm năng có sẵn và tại chỗ nên việc cần tuân theo một số nguyên tắc nhằm bảo vệ tài nguyên du lịch, phát triển du lịch sinh thái cộng đồng là điều cực kì quan trọng.

Cụ thể: Tiến hành các hoạt động cung cấp thông tin nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của du khách trong việc bảo tồn. Đây là một trọng những nguyên tắc căn bản trong hoạt động DLST. Khi tham gia DLSTCĐ du khách sẽ được phô biến những điều được và không được, nên và không nên khi tiến hành tham quan. Đồng thời qua những trải nghiệm thực tiễn du khách sẽ có những hiểu biết cao hơn về tầm quan trọng của môi trường tự nhiên và văn hoá cộng động.

Từ đó, thái độ cư xử của du khách sẽ thay đổi từ những hoạt động thiết thực nhất đó là: “Không lấy gì ngoài những tắm ảnh, không để lại gì ngoài những dấu chân” để góp phần bảo vệ tài nguyên du lịch. 19 Bảo vệ môi trường va duy trì hệ sinh thái: Do san phan du lich đặc thù của loại hình du lịch này là dựa vào thiên nhiên. Nói cách khác thiên nhiên quyết định sự sống còn của DLST nói chung và DLSTCĐ nói riêng. Vì vậy, đây là nguyên tắc cực kì quan trọng cần phải tuân thủ.

Việc bảo vệ môi trường và hệ sinh thái tốt hay không là minh chứng cho sự phát triển của loại hình du lịch này. Nên công tác quản lí bảo vệ môi trường, hệ sinh thái cần được tiến hành chặt chẽ hơn nữa và nguồn lợi thu lại sẽ một phần đầu tư cho các giải pháp bảo vệ môi trường.