Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng tổ chức và quản lý lễ hội chọi trâu Đồ Sơn - Hải Phòng

Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng tổ chức và quản lý lễ hội chọi trâu Đồ Sơn, Hải Phòng, góp phần bảo tồn văn hóa truyền thống.

• Người hướng dẫn: Thầy Bùi Văn Hòa
• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Văn Hóa Du Lịch
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Quản Lý Lễ Hội Chọi Trâu Đồ Sơn
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu đề tài
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu đề tài
• 0.6. Bố cục của khoá luận
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ LỄ HỘI
• 1.1. Khái quát chung về lễ hội ở Việt Nam
• 1.2. Khái niệm và mối quan hệ “lễ” và “hội”
• 1.2.1. Khái niệm về “Lễ”
• 1.2.2. Khái niệm về “Hội”
• 1.2.3. Mối quan hệ giữa “Lễ” và “Hội”
• 1.3. Phân loại lễ hội
• 1.3.1. Căn cứ theo mục đích tổ chức của lễ hội
• 1.3.2. Căn cứ vào thời gian hình thành và phát triển của lễ hội
• 1.4. Đặc điểm lễ hội truyền thống ở Việt Nam
• 1.4.1. Về thời gian
• 1.4.2. Về không gian linh thiêng
• 1.4.3. Về quy trình lễ hội
• 1.5. Quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống
• 1.6. Ảnh hưởng của lễ hội truyền thống Việt Nam đối với các lĩnh vực trong xã hội
• 1.6.1. Ảnh hưởng của lễ hội đối với kinh tế
• 1.6.2. Ảnh hưởng của lễ hội đối với chính trị - xã hội
• 1.6.3. Ảnh hưởng của lễ hội đối với văn hoá
• 1.6.4. Tác động của lễ hội đối với du lịch
• 1.6.4.1. Thực trạng du lịch lễ hội ở Việt Nam
• 1.6.4.2. Tiềm năng du lịch lễ hội ở Việt Nam
• 1.6.4.3. Thực trạng các chương trình du lịch lễ hội ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC VÀ QUẢN LÝ LỄ HỘI CHỌI TRÂU ĐỒ SƠN - HẢI PHÒNG
• 2.1. Giới thiệu khái quát quận Đồ Sơn
• 2.2. Lễ hội Chọi Trâu xưa và nay
• 2.2.1. Lịch sử hình thành lễ hội chọi trâu
• 2.2.2. Lễ hội Chọi Trâu xưa
• 2.2.3. Mục đích tổ chức
• 2.2.4. Thời gian tổ chức
• 2.2.5. Không gian, địa điểm tổ chức
• 2.2.6. Đối tượng tôn thờ
• 2.2.7. Quá trình chuẩn bị
• 2.2.8. Cách thức tổ chức
• 2.2.9. Lễ hội chọi trâu ngày nay
• 2.3. Thực trạng công tác tổ chức và quản lý Lễ hội Chọi Trâu Đồ Sơn
• 2.3.1. Thực trạng công tác tổ chức Lễ hội Chọi Trâu Đồ Sơn
• 2.3.2. Công tác chuẩn bị
• 2.3.3. Diễn trình tổ chức lễ hội
• 2.3.4. Thực trạng công tác quản lý Lễ hội Chọi Trâu Đồ Sơn
• 2.3.5. Công tác tuyên truyền và phổ biến các văn bản về tổ chức và quản lý lễ hội
• 2.3.6. Quản lý nguồn lực cho tổ chức lễ hội
• 2.3.7. Tăng cường hiệu lực quản lý lễ hội
• 2.3.8. Vai trò của Lễ hội chọi trâu đối với hoạt động du lịch của Đồ Sơn
• 2.3.8.1. Lễ hội chọi trâu là một sản phẩm của du lịch Đồ Sơn
• 2.3.8.2. Lễ hội làm tăng sức hấp dẫn của du lịch Đồ Sơn
• 2.3.8.3. Lễ hội quảng bá được hình ảnh và thương hiệu của Đồ Sơn đối với du khách trong và ngoài nước
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TỔ CHỨC VÀ QUẢN LÝ LỄ HỘI CHỌI TRÂU ĐỒ SƠN - HẢI PHÒNG
• 3.1. Hoàn thiện cơ cấu bộ máy tổ chức và quản lý lễ hội
• 3.2. Hoàn thiện nội dung chương trình tổ chức lễ hội
• 3.3. Chú trọng bảo tồn giá trị của lễ hội
• 3.4. Công tác tuyên truyền và phổ biến các văn bản quy định của lễ hội
• 3.5. Đẩy mạnh công tác quản lý bảo vệ cảnh quan di tích và lễ hội
• 3.6. Tăng cường quản lý dịch vụ, vệ sinh môi trường, trật tự công cộng
• 3.7. Đẩy mạnh công tác xã hội hóa
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về lễ hội chọi trâu Đồ Sơn và ý nghĩa của nó

Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn là một trong những lễ hội truyền thống nổi bật của Việt Nam, diễn ra hàng năm tại quận Đồ Sơn, Hải Phòng. Lễ hội không chỉ mang giá trị văn hóa mà còn là dịp để người dân thể hiện lòng tự hào về bản sắc dân tộc. Lễ hội này có lịch sử lâu đời, gắn liền với các truyền thuyết và phong tục tập quán của người dân nơi đây. Đặc biệt, lễ hội chọi trâu còn thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước, góp phần phát triển du lịch địa phương.

1.1. Lịch sử hình thành lễ hội chọi trâu Đồ Sơn

Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn có nguồn gốc từ những năm đầu thế kỷ 20, được tổ chức để cầu mong mùa màng bội thu và thể hiện tinh thần thượng võ của người dân. Qua thời gian, lễ hội đã trở thành một sự kiện văn hóa lớn, thu hút sự tham gia của nhiều người.

1.2. Ý nghĩa văn hóa của lễ hội chọi trâu

Lễ hội chọi trâu không chỉ là một hoạt động giải trí mà còn mang ý nghĩa sâu sắc về tinh thần đoàn kết, lòng dũng cảm và sự tôn kính đối với tổ tiên. Đây là dịp để người dân thể hiện bản sắc văn hóa và truyền thống của quê hương.

II. Những thách thức trong quản lý lễ hội chọi trâu Đồ Sơn hiện nay

Mặc dù lễ hội chọi trâu Đồ Sơn đã có những thành công nhất định, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong công tác quản lý. Các vấn đề như an toàn cho người tham gia, bảo vệ môi trường và bảo tồn văn hóa truyền thống đang ngày càng trở nên cấp thiết. Việc thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng cũng như sự tham gia của cộng đồng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến những thách thức này.

2.1. Vấn đề an toàn trong lễ hội chọi trâu

An toàn cho người tham gia là một trong những vấn đề quan trọng nhất trong lễ hội chọi trâu. Cần có các biện pháp bảo đảm an toàn cho cả người xem và các chiến binh trâu trong suốt quá trình diễn ra lễ hội.

2.2. Bảo vệ môi trường trong lễ hội

Lễ hội chọi trâu thường gây ra áp lực lớn lên môi trường xung quanh. Việc quản lý rác thải và bảo vệ cảnh quan là rất cần thiết để duy trì vẻ đẹp tự nhiên của Đồ Sơn.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng quản lý lễ hội chọi trâu Đồ Sơn

Để nâng cao chất lượng quản lý lễ hội chọi trâu Đồ Sơn, cần có những giải pháp cụ thể và hiệu quả. Việc hoàn thiện cơ cấu tổ chức, tăng cường công tác tuyên truyền và bảo tồn giá trị văn hóa là những yếu tố quan trọng. Đồng thời, cần có sự tham gia tích cực của cộng đồng và các cơ quan chức năng trong việc tổ chức và quản lý lễ hội.

3.1. Hoàn thiện cơ cấu tổ chức lễ hội

Cần xây dựng một bộ máy tổ chức lễ hội chọi trâu rõ ràng, với sự phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng cá nhân và nhóm. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý và tổ chức lễ hội.

3.2. Tăng cường công tác tuyên truyền về lễ hội

Công tác tuyên truyền về lễ hội chọi trâu cần được đẩy mạnh để nâng cao nhận thức của cộng đồng và du khách về giá trị văn hóa của lễ hội. Các phương tiện truyền thông có thể được sử dụng để quảng bá hình ảnh lễ hội.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về lễ hội chọi trâu Đồ Sơn

Nghiên cứu về lễ hội chọi trâu Đồ Sơn đã chỉ ra rằng lễ hội không chỉ có giá trị văn hóa mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương. Việc tổ chức lễ hội một cách bài bản sẽ thu hút nhiều du khách, từ đó tạo ra nguồn thu nhập cho người dân và địa phương.

4.1. Tác động của lễ hội đến du lịch Đồ Sơn

Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn đã trở thành một sản phẩm du lịch hấp dẫn, thu hút hàng nghìn du khách mỗi năm. Điều này không chỉ giúp phát triển kinh tế mà còn nâng cao giá trị văn hóa của địa phương.

4.2. Kết quả từ các giải pháp đã thực hiện

Các giải pháp đã được thực hiện trong những năm qua đã góp phần nâng cao chất lượng tổ chức lễ hội. Sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng đã tạo ra một môi trường lễ hội an toàn và hấp dẫn hơn.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho lễ hội chọi trâu Đồ Sơn

Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn là một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa của người dân nơi đây. Để lễ hội ngày càng phát triển, cần có những chiến lược rõ ràng và hiệu quả trong công tác tổ chức và quản lý. Việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của lễ hội là nhiệm vụ quan trọng, không chỉ cho hiện tại mà còn cho các thế hệ tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của việc bảo tồn lễ hội

Bảo tồn lễ hội chọi trâu không chỉ là bảo tồn một hoạt động văn hóa mà còn là bảo tồn bản sắc dân tộc. Điều này cần sự chung tay của toàn xã hội.

5.2. Hướng đi tương lai cho lễ hội chọi trâu Đồ Sơn

Trong tương lai, lễ hội chọi trâu Đồ Sơn cần được tổ chức một cách chuyên nghiệp hơn, với sự tham gia của các chuyên gia và cộng đồng để nâng cao chất lượng và giá trị của lễ hội.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp tập trung giải quyết bài toán nâng cao chất lượng quản lý và tổ chức lễ hội truyền thống trong bối cảnh giao lưu kinh tế và phát triển du lịch văn hóa. Lễ hội truyền thống tại Việt Nam là di sản văn hóa tinh thần do cộng đồng sáng tạo, lưu truyền qua nhiều thế hệ; tuy nhiên, dưới tác động của kinh tế thị trường và nhịp sống hiện đại, một bộ phận công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, có xu hướng giảm sút sự quan tâm đối với các sinh hoạt văn hóa dân gian cổ truyền. Lễ hội Chọi Trâu Đồ Sơn (thành phố Hải Phòng) là một trong mười lăm lễ hội truyền thống cấp quốc gia tiêu biểu, phản ánh đậm nét bản sắc văn hóa thượng võ của cư dân miền biển. Việc nghiên cứu công tác tổ chức và quản lý lễ hội xuất phát từ yêu cầu bảo tồn phong tục cổ truyền, hạn chế các biểu hiện tiêu cực nảy sinh và tối ưu hóa hiệu quả du lịch địa phương.

Về phương diện chủ quan, tác giả xuất thân từ thành phố Hải Phòng, có quá trình quan sát thực tế lễ hội từ nhỏ và tiếp tục đào tạo chuyên ngành Văn hóa du lịch với học phần Phong tục tập quán lễ hội Việt Nam. Dưới sự hướng dẫn của giảng viên Bùi Văn Hòa, tác giả triển khai đề tài nhằm gắn kết lý luận văn hóa du lịch với thực tiễn quản lý địa bàn.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là tìm hiểu, đánh giá thực trạng và sự phát triển của Lễ hội Chọi Trâu Đồ Sơn, phân tích những điểm mạnh, điểm yếu trong công tác tổ chức và quản lý; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng tổ chức, bảo tồn nét đẹp văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch trong thời kỳ hội nhập.

Nhiệm vụ nghiên cứu được xác định gồm bốn nội dung cụ thể:

1. Phân tích và làm rõ cơ sở lý luận về các lễ hội truyền thống Việt Nam.
2. Tìm hiểu về nguồn gốc, phát tích của lễ hội truyền thống nói chung và Lễ hội Chọi Trâu Đồ Sơn nói riêng.
3. Khảo sát, đánh giá thực trạng công tác tổ chức và quản lý Lễ hội Chọi Trâu Đồ Sơn.
4. Đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng tổ chức và quản lý Lễ hội Chọi Trâu Đồ Sơn - Hải Phòng.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là Lễ hội Chọi Trâu Đồ Sơn và các tác động, ảnh hưởng của lễ hội đối với đời sống văn hóa - xã hội, hoạt động du lịch tại quận Đồ Sơn và thành phố Hải Phòng. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong không gian bán đảo Đồ Sơn, xét theo tiến trình thời gian trước, trong và sau thời điểm diễn ra lễ hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống khái niệm nền tảng về cấu trúc văn hóa của lễ hội truyền thống:

• Khái niệm "Lễ": Được tiếp cận từ nguồn gốc chữ Hán thời nhà Chu (thế kỷ XII trước Công nguyên), ban đầu là đồ tế cúng thần tổ tông của tầng lớp quý tộc, sau đó phát triển thành hệ thống quy phạm phân biệt trật tự tôn ti xã hội và bao quát mọi nghi thức ứng xử giữa con người với tự nhiên, xã hội. Khóa luận liệt kê các nghi lễ tiêu biểu gồm: Lễ rước nước, Lễ mộc dục (tắm tượng thần), Tế gia quan (khoác áo mũ cho thần), Đám rước (phụng nghênh hồi đình), Đại tế (mổ trâu, bò dâng thần), Lễ túc trực và Lễ hèm (diễn lại tích đời của vị thần).
• Khái niệm "Hội": Là hình thức sinh hoạt văn hóa, nghệ thuật, giải trí mang tính cộng đồng nhằm giải tỏa tâm lý sau chuỗi ngày lao động, quy tụ khát vọng "Nhân - Khang - Vật - Thịnh". Thư tịch cổ ghi nhận lễ hội người Việt có từ thời nhà Lý (thế kỷ XI) hoặc phát triển đồng hành cùng nền văn minh Đông Sơn qua các hội mùa, hội làng.
• Mối quan hệ giữa "Lễ" và "Hội": "Lễ" là hệ thống tĩnh, quy phạm nghiêm ngặt cử hành nơi đình trung; "Hội" là hệ thống động, mở, dân dã, diễn ra trên bãi sân thông qua các trò thi tài, phong tục, nghệ thuật biểu diễn. Hai yếu tố này đan xen, thâm nhập chặt chẽ.

Về phân loại lễ hội, khóa luận dẫn luận các quan điểm phân loại theo mục đích (nông nghiệp, phồn thực giao duyên, văn nghệ, thi tài, lịch sử), quan điểm của Đinh Gia Khánh (1989, căn cứ nguồn gốc tôn giáo hoặc không tôn giáo), khảo sát của Tôn Thất Bình tại Thừa Thiên Huế (4 loại) và quan điểm của Hoàng Lương phân định lễ hội miền Bắc thành hai nhóm: lễ hội liên quan đến tín ngưỡng cầu mùa và lễ hội tưởng niệm danh nhân, anh hùng dân tộc, thành hoàng, thánh phật. Theo lịch sử, lễ hội chia thành lễ hội truyền thống và lễ hội hiện đại (hình thành sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 như các kỳ festival, liên hoan du lịch).

Cơ sở lý luận về quản lý nhà nước sử dụng định nghĩa của Mai Hữu Luân (2003) trong giáo trình Lý luận quản lý hành chính nhà nước, cùng quan điểm của Bùi Hoài Sơn và Phạm Thanh Quy. Khóa luận nêu rõ bốn công đoạn quản lý: xác định nội dung và phương thức tổ chức; xây dựng kế hoạch; tổ chức chỉ đạo, kiểm tra, giám sát; tổng kết, rút kinh nghiệm.

Khung pháp lý được tác giả viện dẫn bao gồm:

• Luật Du lịch (trọng tâm là Điều 79 về xúc tiến, quảng bá du lịch).
• Luật Di sản văn hóa và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Di sản văn hóa.
• Quyết định số 39/2001/QĐ-BVHTT của Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thông tin ban hành Quy chế tổ chức lễ hội (đặc biệt là Điều 13 Chương II về cơ cấu Ban Tổ chức).
• Nghị định số 103/2009/NĐ-CP ngày 06/11/2009 về Quy chế hoạt động văn hóa và kinh doanh dịch vụ văn hóa công cộng.
• Nghị định số 75/2010/NĐ-CP ngày 12/7/2010 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động văn hóa.
• Nghị định số 98/2010/NĐ-CP ngày 21/9/2010 quy định chi tiết thi hành Luật Di sản văn hóa.

Phương pháp nghiên cứu thực hiện qua bốn kỹ thuật chính:

1. Phương pháp thu thập và xử lý thông tin thứ cấp: Khai thác thư tịch cổ (Đồng Khánh địa dư chí lược, Dư địa chí của Nguyễn Trãi, Đại Nam nhất thống chí), tài liệu nghiên cứu văn hóa dân gian và văn bản pháp quy.
2. Phương pháp phân tích - tổng hợp: Xử lý lý luận quản lý và đánh giá thực trạng các hoạt động lễ hội.
3. Phương pháp so sánh, đối chiếu: Phân tích sự biến đổi giữa lễ hội truyền thống xưa và nay.
4. Phương pháp khảo sát thực địa: Quan sát, ghi nhận thực tế quy trình chuẩn bị, điều hành tại địa bàn Đồ Sơn.

Nguồn dữ liệu trong khóa luận gồm số liệu thống kê của Cục Văn hóa cơ sở thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các văn bản chỉ đạo của Ủy ban nhân dân quận Đồ Sơn và quan sát diễn trình lễ hội năm 2013.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Những vấn đề lý luận chung về lễ hội

Chương này trình bày hệ thống lý luận về cấu trúc, phân loại, đặc điểm của lễ hội truyền thống và cơ chế quản lý nhà nước trong lĩnh vực văn hóa. Tác giả phân tích các đặc trưng cơ bản của lễ hội truyền thống Việt Nam:

• Thời gian: Diễn ra chủ yếu vào ba tháng mùa xuân và mùa thu, thời điểm nông nhàn và thời tiết thuận lợi.
• Không gian linh thiêng: Bao gồm không gian tự nhiên (rừng cấm, đầu nguồn nước) và không gian xã hội/nhân tạo (đình, đền, miếu, chùa).
• Quy trình: Thực hiện theo ba giai đoạn tuần tự: Chuẩn bị, Vào hội và Kết thúc hội (xuất tịch, giã đám).

Về ảnh hưởng xã hội, chương 1 phân tích mối quan hệ giữa lễ hội với kinh tế thông qua khái niệm "xuất khẩu tại chỗ" sản vật địa phương, tác động tới ổn định chính trị, giáo dục truyền thống "Uống nước nhớ nguồn" và sự tương tác hai chiều với ngành du lịch. Số liệu từ Cục Văn hóa cơ sở cho thấy Việt Nam có 7.966 lễ hội lớn nhỏ trong một năm, trung bình mỗi ngày diễn ra 22 lễ hội. Bên cạnh tiềm năng văn hóa dồi dào, tác giả chỉ ra các hiện tượng tiêu cực trong thực trạng du lịch lễ hội như thương mại hóa quá mức, mê tín dị đoan, trộm cắp, ép giá dịch vụ, lãng phí thời gian và xu hướng thuê các công ty tổ chức sự kiện dàn dựng kịch bản rập khuôn tại nhiều địa phương.

Chương 2: Thực trạng công tác tổ chức và quản lý Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn - Hải Phòng

Chương 2 mô tả điều kiện tự nhiên, lịch sử, văn hóa quận Đồ Sơn - bán đảo hình thành từ chín ngọn núi vươn ra vịnh Bắc Bộ gắn với hòn núi Độc, thế đất "cửu long tranh châu". Nơi đây bảo lưu nhiều di tích như tháp Tường Long thời Lý, đền Bà Đế, bến K15 của tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển, đồng thời là căn cứ cuộc khởi nghĩa nông dân do Nguyễn Hữu Cầu chỉ huy (1741-1745).

Tác giả tổng hợp sáu truyền thuyết lý giải nguồn gốc tục chọi trâu:

1. Thần Điểm Tước giáng hạ thấy trâu húc nhau, dân làng mở hội làm vui lòng thần.
2. Dân chài khấn thần diệt quái vật cá kình, thần dùng chim thần cắn chết quái vật, dân mua trâu tạ lễ ở đền Nghè thì trâu đứt dây chọi nhau.
3. Hai con trâu trắng giao đấu ở đầu làng rồi biến mất xuống sông trong làn sương mù.
4. Nàng Đế bị oan dìm xuống biển, vua Thủy Tề đón về làm vợ, nơi ấy tụ nhiều cá; các vạn chài tổ chức chọi trâu, vạn có trâu thắng được chiếm bãi cá và đem trâu thắng tế thần.
5. Vầng hào quang trên biển đêm rằm tháng Tám với hình ảnh ông lão râu cước xem trâu chọi trên đầu sóng trước cơn mưa giải hạn.
6. Tục múa cờ và chọi trâu mô phỏng lễ ra quân của thủ lĩnh khởi nghĩa Nguyễn Hữu Cầu.

Nội dung chương 2 so sánh toàn diện giữa lễ hội chọi trâu xưa và nay:

Tiêu chí	Lễ hội Chọi Trâu xưa	Lễ hội Chọi Trâu ngày nay
Quy mô và vị thế	Lễ hội truyền thống địa phương của tổng Đồ Sơn	Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (công nhận năm 2013), sự kiện cấp quốc gia
Thời gian tổ chức	Ngày 9/8 âm lịch (vòng loại diễn ra ngày 15/7 âm lịch)	Ngày 9/8 âm lịch (vòng loại và vòng chung kết được lập kế hoạch hàng năm)
Địa điểm, không gian	Đình Tổng Đồ Sơn, bãi đất rộng khoảng 6 mẫu, cọc căng dây	Sân vận động trung tâm quận Đồ Sơn (nâng cấp năm 2009, sức chứa 30.000 khán giả)
Số lượng trâu tham gia	Khoảng 12 - 14 trâu của các giáp (năm 1990)	16 trâu lọt vào vòng chung kết (có sự tham gia đóng góp của tư nhân)
Lực lượng múa cờ	Chỉ có trai làng vạm vỡ, khỏe mạnh tham gia	Mở rộng cho nữ giới và nhiều ngành nghề: bộ đội, giáo viên, học sinh
Số phận trâu thắng cuộc	Rước về đình, xưa kia đem hiến sinh ném xuống xoáy nước Hòn Độc	Rước về đình làm lễ tế thần, trao giải thưởng bằng hiện vật giá trị cao
Xử lý số trâu sau hội	Toàn bộ 12 trâu chọi mổ thịt vào ngày 10/8 âm lịch tế tạ thần linh, chia thịt cho suất đinh	Giết thịt tế thần tại phường có trâu vô địch, bán thịt trâu chọi phục vụ du khách

Quy trình chọn trâu cổ truyền đòi hỏi tiêu chuẩn khắt khe: tuổi từ 4 đến 5 trở lên; dáng hình cân đối như mình cá trắm; ức rộng; cổ cò; đuôi chai; đít nhọn; háng to; lưng tôm bà (nổi cục, cong nhẹ); ngà sừng màu vàng đều từ đỉnh đến mút cao khoảng 6 tấc, khoảng cách hai đầu ngà 1 thước 2; có bốn khoáy lông ở bốn góc lưng. Chế độ nuôi trâu cách ly chuồng trại kín đáo, cho ăn cỏ non trộn cam, kiêng tiếp xúc phụ nữ và đám ma; trải qua hai đợt tập luyện, thử chọi để rèn phản xạ với cờ, trống và tiếng reo hò.

Khóa luận phân tích thực trạng năm 2013: Lễ hội là một trong 23 sự kiện chính của Năm Du lịch Quốc gia Đồng bằng sông Hồng - Hải Phòng 2013, thu hút hơn 3 vạn du khách trực tiếp tại sân vận động (địa chỉ số 274 Lý Thánh Tông) và hàng triệu khán giả truyền hình. Ban Tổ chức do Chủ tịch Ủy ban nhân dân quận Đồ Sơn làm Trưởng ban, vận hành theo Điều 13 Quy chế tổ chức lễ hội của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Diễn trình phần Lễ gồm: Lễ trình (1/8 âm lịch), Lễ rước nước (7/8 âm lịch), Lễ tế thần tại phường có trâu vô địch (10/8 âm lịch) và Lễ tống thần (16/8 âm lịch). Phần Hội gồm lễ rước lúc 6h00 ngày 9/8 âm lịch, khai mạc lúc 8h00 với màn tấu trống, múa cờ tái hiện trận thế của Nguyễn Hữu Cầu, tiếp đó là 15 kháp đấu loại trực tiếp của 16 trâu. Công tác quản lý tài chính thực hiện qua hai nguồn: ngân sách thành phố cấp qua tài khoản Ủy ban nhân dân quận và nguồn thu xã hội hóa (công đức, tài trợ, phí dịch vụ). Quản lý nhân lực chia làm nguồn nhân lực tại chỗ và nguồn nhân lực vãng lai (hàng rong, ăn xin).

Chương 3: Đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng tổ chức và quản lý lễ hội Chọi Trâu Đồ Sơn - Hải Phòng

Từ các bất cập trong khâu tổ chức và thương mại hóa dịch vụ, chương 3 đề xuất bảy nhóm giải pháp:

1. Hoàn thiện cơ cấu bộ máy tổ chức và quản lý lễ hội: Phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm giữa các cơ quan quản lý nhà nước và ban điều hành cơ sở.
2. Hoàn thiện nội dung chương trình tổ chức lễ hội: Đảm bảo tính khoa học, chuẩn hóa thời gian các trận đấu và màn trình diễn nghệ thuật.
3. Chú trọng bảo tồn giá trị của lễ hội: Giữ gìn nguyên bản các nghi thức tế lễ truyền thống, tính tôn nghiêm của lễ hiến sinh và tinh thần thượng võ.
4. Công tác tuyên truyền và phổ biến các văn bản quy định của lễ hội: Đẩy mạnh phổ biến Luật Di sản văn hóa, quy chế lễ hội trên hệ thống truyền thanh và tuyên truyền trực quan.
5. Đẩy mạnh công tác quản lý bảo vệ cảnh quan di tích và lễ hội: Quy hoạch các điểm di tích gắn liền như đình Tổng, đền Nghè, đền Bà Đế, tháp Tường Long.
6. Tăng cường quản lý dịch vụ, vệ sinh môi trường, trật tự công cộng: Bố trí lực lượng an ninh xử lý trộm cắp, kiểm soát giá dịch vụ, quản lý rác thải và an toàn giao thông quanh khu vực thi đấu.
7. Đẩy mạnh công tác xã hội hóa: Đa dạng hóa nguồn tài trợ từ doanh nghiệp và nhân dân, công khai, minh bạch các khoản thu chi tài chính.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận ghi nhận và tổng hợp các số liệu định lượng về quy mô hoạt động:

• Cả nước có 7.966 lễ hội truyền thống, bình quân 22 lễ hội/ngày theo thống kê của Cục Văn hóa cơ sở.
• Sân vận động trung tâm quận Đồ Sơn được nâng cấp năm 2009 với sức chứa 30.000 chỗ ngồi nhân kỷ niệm 20 năm khôi phục lễ hội.
• Năm 2013 ghi nhận lượng khách kỷ lục với hơn 3 vạn du khách trực tiếp tại sân vận động số 274 Lý Thánh Tông và hàng triệu lượt xem qua truyền hình Hải Phòng.
• Vòng chung kết quy tụ 16 trâu thi đấu loại trực tiếp; ngày 10/8 âm lịch toàn bộ số trâu chọi gồm 12 con được giết thịt tế thần và phân chia trong cộng đồng.

Về mặt giải pháp, tác giả hệ thống hóa bảy nhóm giải pháp điều hành toàn diện từ cấp quản lý bộ máy đến quản lý trật tự công cộng, tài chính và vệ sinh môi trường. Khóa luận đóng góp nguồn tư liệu thực địa chi tiết về tập quán chọn trâu, quy trình huấn luyện trâu và diễn trình các nghi thức tâm linh bản địa, qua đó làm rõ mối liên hệ giữa bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể với bài toán phát triển kinh tế du lịch địa phương.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tập trung nghiên cứu trên địa bàn quận Đồ Sơn với trọng tâm khảo sát là kỳ lễ hội năm 2013, do đó dữ liệu chủ yếu phản ánh tình hình quản lý ở giai đoạn này. Các phân tích chủ yếu mang tính định tính dựa trên báo cáo hành chính và quan sát thực địa, chưa xây dựng các bảng biểu thống kê chi tiết về cơ cấu kinh tế, doanh thu từ các nguồn dịch vụ du lịch phụ trợ.

Hướng nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng điều tra xã hội học bằng bảng hỏi định lượng đối với du khách thập phương, nghiên cứu các cơ chế kinh tế du lịch bền vững và xây dựng mô hình liên kết vùng giữa du lịch lễ hội Đồ Sơn với các tuyến điểm du lịch văn hóa khác tại vùng duyên hải Bắc Bộ.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo cho sinh viên, học viên các ngành Văn hóa học, Quản lý văn hóa, Việt Nam học và Quản trị dịch vụ du lịch khi nghiên cứu về lễ hội truyền thống và du lịch văn hóa. Cán bộ quản lý văn hóa - thông tin cấp cơ sở có thể tham khảo mô hình tổ chức bộ máy, phương án phân luồng nhân lực và quy chế quản lý tài chính lễ hội được trình bày trong công trình.

Các nội dung có giá trị tham chiếu cao bao gồm:

• Khung lý thuyết và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về quản lý lễ hội tại Chương 1.
• Tư liệu dân tộc học về kỹ thuật chọn trâu, nuôi luyện trâu và diễn trình nghi lễ tại Chương 2.
• Nhóm giải pháp tổ chức không gian sự kiện và xã hội hóa nguồn lực tại Chương 3.

Câu hỏi thường gặp

Lễ hội Chọi Trâu Đồ Sơn thờ cúng vị thần nào và mang ý nghĩa gì trong đời sống tâm linh bản địa?
Lễ hội thờ Thủy Thần (thần sông nước) và thần Điểm Tước (vị thần hộ mệnh của ngư dân Đồ Sơn). Nghi lễ chọi trâu và hiến sinh trâu phản ánh ước vọng cầu mong biển yên, sóng lặng, ngư dân ra khơi may mắn, mùa màng tốt tươi, đồng thời thể hiện tinh thần thượng võ và sự táo bạo của cư dân miền biển.

Kinh nghiệm dân gian Đồ Sơn quy định tiêu chuẩn chọn trâu chọi như thế nào?
Trâu chọi phải từ 4 đến 5 tuổi trở lên; thân hình cân đối, dài như mình cá trắm; ức rộng; cổ cò; đuôi chai; đít nhọn; háng to; lưng tôm bà nổi cục; sừng cánh cung với ngà màu vàng đều cao khoảng 6 tấc, hai đầu ngà cách nhau 1 thước 2; có bốn khoáy lông ở bốn góc trên lưng.

Diễn trình phần Lễ trong Lễ hội Chọi Trâu Đồ Sơn gồm những mốc thời gian và nghi thức nào?
Phần Lễ diễn ra theo lịch âm: ngày 1/8 làm Lễ trình; ngày 7/8 tổ chức Lễ rước nước; sáng ngày 9/8 diễn ra lễ rước của các đoàn trước khi khai mạc thi đấu; ngày 10/8 tổ chức Lễ tế thần tại phường có trâu vô địch; ngày 16/8 tiến hành Lễ tống thần để khép lại lễ hội.

Cơ cấu Ban Tổ chức Lễ hội Chọi Trâu Đồ Sơn được thành lập dựa trên căn cứ pháp lý nào?
Ban Tổ chức được thành lập theo cơ cấu quy định tại Chương II, Điều 13 trong Quy chế tổ chức lễ hội (ban hành kèm theo Quyết định số 39/2001/QĐ-BVHTT của Bộ Văn hóa - Thông tin), do Chủ tịch Ủy ban nhân dân quận Đồ Sơn làm Trưởng ban, chịu trách nhiệm xây dựng quy chế hoạt động, quản lý tài chính và điều hành toàn bộ lễ hội.

Nghi thức múa cờ trước các trận đấu chọi trâu mang ý nghĩa lịch sử gì?
Múa cờ là nghi thức "Mở trận" do đội hình thanh niên trình diễn với các bước tiến lùi đan chéo tả xung hữu đột. Nghi thức này gắn liền với tích lễ ra quân của thủ lĩnh nông dân Nguyễn Hữu Cầu (quận He) thế kỷ XVIII, đồng thời biểu trưng cho lời cầu nguyện thần gió phù hộ thuyền bè vượt sóng gió đại dương.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận về lễ hội truyền thống và quản lý nhà nước đối với di sản văn hóa, đồng thời phục dựng bức tranh toàn diện về Lễ hội Chọi Trâu Đồ Sơn từ lịch sử, truyền thuyết đến diễn trình tổ chức thực tế. Thông qua việc phân tích thực trạng năm 2013 - năm lễ hội được vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, công trình chỉ rõ những thành tựu cùng các bất cập trong khâu điều hành, trật tự xã hội và thương mại hóa. Bảy nhóm giải pháp được đề xuất mang tính ứng dụng thực tiễn, đóng góp định hướng cụ thể nhằm bảo tồn giá trị văn hóa cổ truyền gắn với phát triển du lịch bền vững tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn đề lý luận chung về lễ hội Chương 2: Thực trạng công tác tổ chức và quản lý Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn - Hải Phòng Chương 3: Đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng tổ chức và quản lý lễ hội Chọi Trâu Đồ Sơn - Hải Phòng 6 CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ LỄ HỘI 1. Khái quát chung về lễ hội ở Việt Nam. Mùa xuân - mùa khởi đầu cho một năm, mùa sinh sôi nảy nở của vạn vật, cỏ cây… giữa tiết trời ấm áp ấy, lòng người phơi phới rủ nhau đi hội, hành hương về cội nguồn, con người hạnh phúc. Mùa xuân cũng là mùa của lễ hội, con người vừa đi hội để vui chơi, vừa là cầu mong những điều may mắn, những điều tốt đẹp nhất cho một năm bắt đầu.

Lễ hội nước ta thật đa dạng và phong phú. Theo thống kê của các nhà nghiên cứu văn hoá dân gian, Việt Nam có gần 500 lễ hội truyền thống lớn, nhỏ trải khắp đất nước trong bốn mùa xuân, hạ, thu, đông. Mỗi lễ hội mang một nét tiêu biểu và giá trị riêng, nhưng bao giờ cũng hướng tới một đối tượng linh thiêng cần được suy tôn như những vị anh hùng chống ngoại xâm, những người có công dạy dỗ truyền nghề, chống thiên tai, diệt trừ ác, giàu lòng cứu nhân độ thế… Với tư tưởng uống nước nhớ nguồn, ngày hội diễn ra sôi động bằng những sự tích, công trạng, là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, làm cho thế hệ trẻ hôm nay hiểu được công lao tổ tiên, thêm tự hào về truyền thống quê hương, đất nước của mình. Đặc biệt, lễ hội nước ta gắn bó với làng, xã, địa danh, vùng đất như một thành tố không thể thiếu vắng trong đời sống cộng đồng nhân dân.

“Lễ hội” là hình thức sinh hoạt văn hoá đặc sắc phản ánh đời sống tâm linh của mỗi dân tộc, mỗi hình thức sinh hoạt tập thể của người dân sau những ngày lao động vất vả, là dịp mọi người hướng về những sự kiện trọng đại hoặc liên quan đến những tín ngưỡng hay vui chơi giải trí.1 Khái niệm và mối quan hệ “lễ” và “hội” 1. Khái niệm về “Lễ” “Lễ” theo tiếng việt là những nghi thức tiến hành nhằm đánh dấu hoặc kỷ niệm một sự việc, sự kiện có ý nghĩa nào đó. Trong thực tế “lễ” có nhiều ý nghĩa và một lịch sử hình thành khá phức tạp. Chữ “lễ” được hình thành và biết tới từ thời kỳ Chu (thế kỷ 12 trước công 7 nguyên), lúc đầu chữ “lễ” được hiểu là lễ vật của các gia đình quý tộc, nhà Chu cúng tế thần tổ tông gọi là tế lễ.

Dần dần, chữ “lễ” được mở rộng nghĩa là hình thức, phép tắc để phân biệt trên, dưới, sang, hèn, thứ bậc lớn, nhỏ, thân, sơ trong xã hội khi đã phân hoá thành đẳng cấp. Cuối cùng khi xã hội đã phát triển thì ý nghĩa của “lễ” càng được mở rộng như lễ Thành hoàng, lễ Gia tiên, lễ cầu an, lễ cầu mưa… Do ngày càng mở rộng phạm vi nên đến đây “lễ” đã mang ý nghĩa bao quát mọi nghi thức ứng xử của con người với tự nhiên và xã hội. Như vậy ta có thể đi đến một khái niệm chung, k :. : 1- , giữa giếng nước về đình (về đền).

Nước thường đựng vào chóe sứ hay bình sứ đã lau chùi sach sẽ. Người ta múc nước từ gáo đồng, lúc đổ nước phải qua miếng vải đỏ ở miệng bình, miệng chóe. Sau đó, bình nước đưa lên kiệu rước về nơi thần linh an ngự. 2- Lễ mộc dục: Ngay sau lẽ rước nước làng cử hành lễ mộc dục (tức là lễ tắm rửa tượng thần).