CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VE MỞ RONG THỊ TRƯỜNG XK 1. Những vấn đề cơ bản về thị trường XK 1. Khái niệm về thị trường Thị trường là một phạm trù kinh tế, được nghiên cứu nhiều trong các học thuyết kinh tế. Thị trường được hiểu đơn thuần là nơi gặp nhau giữa người bán và người mua, là nơi diễn ra các quan hệ mua ban hàng hoá.
Thị trường ra đời và phát triển gắn liền với sự phát triển của nền sản xuất hàng hoá. Từ đó tới nay đã trải qua nhiều thế kỷ. Chính vì vậy, các khái niệm về thị trường rất phong phú và da dạng. Tuy nhiên, có thé khái quát một sô khái niệm sau: Theo nhà kinh tế học David Begg: “Thị trường là sự biểu hiện thu gọn của quá trình thông qua các quyết định của các gia đình về tiêu dùng mặt hàng nao, các quyết định của các công ty về sản xuất cái gì, sản xuất như thế nào và quyết định của người công nhân về việc làm việc bao lâu, cho ai đều dung hòa bang su điêu chỉnh giá ca”.
Theo nhà kinh tế học Samuelson: “Thị trường là một quá trình trong đó người mua và người bán có tác động qua lại với nhau dé xác định giá cả và số lượng hàng hóa”. ” Khái niệm thị trường hoàn toàn không tách rời khái niệm phân công lao động xã hội. Các Mác đã nhận định: “Hễ ở đâu và khi nao có sự phân công lao động xã hội và có sản xuất hang hoá thì ở đó và khi ấy sẽ có thị trường. Thị trường chang qua là sự biểu hiện của phân công lao động xã hội và do đó có thể phát triển vô cùng tận”.
Theo quan điểm Maketing, thị trường được hiểu là bao gồm tất cả những khách hàng tiềm an cùng có nhu cầu hay mong muốn cụ thé, sẵn sàng và có khả năng tham gia trao đôi đê thoả mãn nhu câu và mong muôn đó. Tóm lại ta thây, mọi khái niệm về thị trường đêu đê cập tới môi quan hệ giữa người mua, người bán trong việc trao đôi sản phâm và các môi quan hệ này được biêu hiện một cách khác nhau giữa các khái niệm. Khái niệm và đặc điểm về XK 1. Khái nệm XK XK có thể được hiểu là bán hàng cho nước ngoài.
Nó không phải là hành vi buôn bán riêng lẻ mà là cả một hệ thống các quan hệ mua bán trong một nền thương mại có tổ chức. Việc bán những hàng hóa này sẽ tạo ra thu nhập ngoại tệ cho quốc gia sản xuất ra chúng và thúc day tăng trưởng kinh tế của quốc gia, từng bước ôn định và nâng cao đời sông của nhân dân. Theo Luật thương mại 2005, cụ thể tại Điều 28, khoản 1, khái niệm XK mang tinh vĩ mô hơn. Cu thé như sau: “XK hàng hóa là việc hàng hoá được đưa ra khỏi lãnh thô Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt năm trên lãnh thô Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật.
Vai trò của hoạt động XK đối với các DN XK là một trong những con đường quen thuộc dé các DN thực hiện kế hoạch phát triển, mở rộng thị trường của mình. Thông qua hoạt động XK, DN thực hiện được mục tiêu cơ bản của mình đó là lợi nhuận, một mục tiêu mà mọi DN đều phải hướng tới. Lợi nhuận là mục tiêu đầu tiên cũng như mục tiêu quan trọng nhất của DN, nó quyết định và chỉ phối các hoạt động khác như: nghiên cứu, tìm kiếm thị trường mới; thu mua và tạo nguồn hàng. Nếu thành công đây sẽ là cơ sở dé các DN mở rộng thị trường và khả năng sản xuât của mình.
XK giúp các DN nâng cao khả năng cạnh tranh. Do phải chịu sức ép cạnh tranh của các DN trong và ngoài nước dé đứng vững được, các DN phải đôi mới trang thiết bị, dao tạo lại đội ngũ cán bộ, công nhân viên nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh. Khi tham gia vào kinh doanh quốc tế tất yếu sẽ đặt các DN vào một môi trường cạnh tranh khốc liệt mà ở đó nếu muốn tôn tại và phát triển được thì đòi hỏi các DN phải không ngừng nâng cao chất lượng, cải tiến mẫu mã, hạ giá thành sản phẩm. Đây sẽ là một nhân tố thúc day hoạt động sản xuất kinh doanh của DN.
XK góp phần đây mạnh liên doanh liên kết giữa các DN trong và ngoài nước một cách tự giác, mở rộng quan hệ kinh doanh, khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực hiện có, giải quyết công ăn việc làm cho người lao động, làm tăng thêm thu nhập của họ đồng thời cũng phát huy được sự sáng tạo của người lao động. XK dẫn tới sự hợp tác giữa các nhà khoa học và các DN một cách thiết thực từ phía nhà sản xuât, nó khơi thông nguôn chât xám trong vả ngoài nước. Các hình thức XK chủ yếu XK hàng hóa đã trở thành một trong những công việc quen thuộc với các DN sản xuất và XK. Trong việc XK hàng hóa, có rất nhiều phương thức XK khác nhau để các DN lựa chọn áp dụng như: XK trực tiếp XK trực tiếp là nhà sản xuất hoặc nhà cung cấp trực tiếp bán sản phẩm của mình ra thị trường quốc tế hoặc thông qua đại lý, nhà phân phối hoặc nhà bán lẻ nước ngoài của mình đặt tại nước ngoài.
Trong trường hợp này tô chức XK đảm nhiệm tất cả các chức năng XK. XK gián tiếp XK gián tiếp là hình thức bán hàng ra nước ngoai thông qua trung gian (thông qua người thứ ba). Các trung gian mua bán chủ yếu trong kinh doanh XK là: đại lý, công ty quản lý xuất nhập khẩu và công ty kinh doanh xuất nhập khâu. Buôn bán đối lưu Day là phương thức mua bán trong đó hai bên trực tiếp trao đổi các hàng hóa hoặc dịch vụ có giá trị trong đương với nhau, hang hóa và dich vụ lúc này được sử dụng như một công cụ thanh toán thay vì tiền.
XK tại chỗ XK tại ché là việc nhà XK ở Việt Nam bán hang cho thương nhân nước ngoài (nhà nhập khâu) theo hợp đồng mua bán và được nhà nhập khâu này chỉ định giao hàng hóa đó cho một đơn vị khác trên lãnh thổ Việt Nam. Gia công quốc tế Gia công hàng hoá là phương thức tổ chức sản xuất theo đơn đặt hàng và mẫu của người đặt gia công. Người nhận gia công tô chức quá trình sản xuất theo mẫu của khách hàng đặt sau đó giao toàn bộ cho người đặt gia công và nhận tiền gia công. Những vấn đề cơ bản về thị trường XK 1.
Khai niệm thị trường XK Có nhiều khái niệm khác nhau về thị trường XK. Các khái niệm về thị trường XK thường được phát triển từ khái niệm thị trường nói chung và được bổ sung thêm những đặc điểm riêng do phạm vi của nó quy định. Dưới góc độ của các nhà nghiên cứu kinh tế, thị trường XK được định nghĩa như sau: “Thi trường XK của DN là tập hợp những khách hang nước ngoài tiém năng của DN tức là những khách hàng nước ngoài đang mua hoặc sẽ mua sản phẩm của DN ấy”. Hay nói một cách khác: “Thi trường XK là tập hợp người mua và người ban có quốc tịch khác nhau tác động với nhau xác định giá cả, số lượng hàng hoá mua bán, chất lượng hàng hoá và các điều kiện mua bán khác theo hợp dong, thanh toán chủ yếu bằng ngoại tệ mạnh và phải làm thủ tục hải quan qua biên gidi”.
Xem xét ở góc độ rộng hơn thì có thé thấy rang, thị trường XK hàng hóa không chỉ giới hạn ở những thị trường nước ngoài. Thị trường trong nước trong nhiều trường hợp là thị trường XK hàng hoá tại chỗ nhất là đối với các ngành XK dịch vụ: du lịch, tài chính-ngân hàng, bảo hiểm. Phân loại thị trường XK hàng hóa Về mặt lý thuyết và thực tiễn có nhiều loại thị trường, do đó cần phải nghiên cứu cách phân loại nó. Có nắm vững cách phân loại thị trường, chúng ta mới có khả năng nghiên cứu và sử dụng các biện pháp thích hợp để mở rộng thị trường XK của DN.
Dưới đây là một số tiêu thức dé phân loại thị trường: Phân loại theo vị trí dia ly cua lưu thông san phẩm hàng hóa và dịch vụ. Theo tiêu thức này thị trường được chia làm ba loại với quy mô khác nhau: + Thị trường Châu lục + Thị trường khu vực + Thị trường nước và vùng lãnh thé Phân loại theo mối quan hệ ngoại thương, có thé chia thành: + Thị trường truyền thống + Thị trường hiện có + Thị trường mới + Thị trường tiềm năng Phân loại dựa vào kim ngạch xuất nhập khẩu và cán cân thương mại giữa nước XK và nước nhập khẩu, thị trường được chia thành: + Thị trường xuất siêu + Thị trường nhập siêu Phân loại dựa vào sức cạnh tranh của hàng hoá XK: + Thị trường XK có ưu thế cạnh tranh + Thị trường XK không có ưu thế cạnh tranh Phân loại dựa vào loại hình cạnh tranh trên thị trường, ta có thé chia thành: + Thi trường độc quyền + Thị trường độc quyền nhóm + Thị trường cạnh tranh hoàn hảo + Thị trường cạnh tranh không hoàn hảo Phân loại căn cứ vào mức độ mở cửa của thị trường, tính chặt ché và kha năng xâm nhập thị trường, thị trường được chia thành: + Thị trường khó tính + Thị trường dễ tính 1. Mở rộng thị trường XK của DN 1. Khái niệm mở rộng thị trường XK Mở rộng thị trường XK là điều cần thiết dé đảm bao sự thịnh vượng lâu dai cho DN.
Thị trường XK là nơi diễn ra các hoạt động mua bán, trao đôi hàng hóa quốc tế trong đó DN đóng vai trò là bên bán sản phẩm của mình. Đứng trên góc độ của DN thì: “Mo rộng thị trường XK là tổng hợp các biện pháp, các cách thức mà một DN sử dụng để đưa ngày càng nhiễu khối lượng sản phẩm ra thị trường nước ngoài dé tiêu thụ. Các DN sẽ xác định các thị trường tiém năng trên cơ sở phân tích, đánh giá các thị trường truyền thống và khả năng XK đến thị trường mov’. Theo quan điểm của Marketing hiện đại: “Mo rộng thi trường XK không chỉ là việc tăng thêm các thị trường nước ngoài mới mà còn phải tăng thị phần của sản pham trong các thị trường đã có săn `.
Như vậy, hiểu một cách đơn giản thì mở rộng thị trường chính là việc mở rộng không gian trao đôi buôn bán hàng hóa.