PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, để nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế nói chung và ngành Dệt May nói riêng, một trong những giải pháp quan trọng có tính chất quyết định là phải nâng cao chất lƣợng đào tạo nguồn nhân lực. Muốn vậy phải nâng cao thể lực, trí lực, phẩm chất tâm lý, tác phong công nghiệp, tính kỷ luật, chấp hành luật pháp cho đội ngũ lao động và thay đổi cơ cấu dạy nghề theo yêu cầu của thị trƣờng, trong đó có đào tạo nghề.
Tập trung vào đào tạo tăng nhanh bộ phận lao động có trình độ chuyên môn, kỹ thuật cao, nhất là đội ngũ kỹ thuật và công nhân bậc cao. Đào tạo ngành may là một phần quan trọng trong hệ thống giáo dục có nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực có tay nghề kỹ thuật phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc trong từng giai đoạn, và sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nƣớc. Hiện nay, ở Việt Nam có rất nhiều trƣờng đại học, cao đẳng chuyên nghiệp, cao đẳng nghề, trung cấp, dạy nghề đang thực hiện đào tạo nghề với quy mô tƣơng đối lớn và cơ cấu ngành nghề phong phú. Tuy nhiên, chất lƣợng đào tạo ở hầu hết các trƣờng chƣa cao.
Rất nhiều ngƣời sau khi đã tốt nghiệp ra trƣờng nhƣng nghề nghiệp vẫn không đáp ứng đƣợc yêu cầu công việc. Một trong những nguyên nhân quan trọng của hiện tƣợng này là do thiếu sự liên kết giữa nhà trƣờng với Doanh nghiệp trong đào tạo. Cung đào tạo do các trƣờng dạy đƣa ra chủ yếu dựa trên khả năng của mình mà không tính tới đƣờng cầu tƣơng ứng từ các Doanh nghiệp điều này cũng dẫn đến sự mất cân đối cung – cầu đào tạo cả về quy mô, cơ cấu và đặc biệt là chất lƣợng, gây ra những lãng phí lớn và giảm hiệu quả đào tạo. Xuất phát từ thực tế trên và điều kiện nghiên cứu của bản thân nên ngƣời nghiên cứu chọn đề tài: “ Đề xuất giải pháp liên kết đào tạo ngành may giữa Trƣờng Cao Đẳng Kinh Tế Kỹ Thuật Vinatex Tp.
Hồ Chí Minh với các Doanh nghiệp may tại Tp. Hồ Chí Minh”. Mục tiêu nghiên cứu: Đề xuất giải pháp liên kết đào tạo ngành may giữa Trƣờng Cao Đẳng Kinh Tế Kỹ Thuật Vinatex Tp. Hồ Chí Minh với các Doanh nghiệp may tại Tp.
Hồ Chí Minh. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu 3. Khách thể nghiên cứu - Giảng viên khoa công nghệ may, khoa thiết kế thời trang và cán bộ quản lý Trƣờng Cao Đẳng Kinh Tế Kỹ Thuật Vinatex Tp. Hồ Chí Minh.
- Sinh viên đã tốt nghiệp Trƣờng Cao Đẳng Kinh Tế Kỹ Thuật Vinatex Tp. Hồ Chí Minh và hiện nay đang công tác tại các doanh nghiệp. - Cán bộ quản lý các doanh nghiệp có sinh viên thực tập và sử dụng lao động do nhà trƣờng đào tạo. Đối tƣợng nghiên cứu Các giải pháp liên kết đào tạo ngành may giữa Trƣờng Cao Đẳng Kinh Tế Kỹ Thuật Vinatex Tp.
Hồ Chí Minh với các Doanh nghiệp may tại Tp. Hồ Chí Minh. Giả thuyết nghiên cứu Hiện nay ở Tp. Hồ Chí Minh, tất cả các cơ sở dạy nghề đã thực hiện việc liên kết giữa cơ sở với Doanh nghiệp trong đào tạo nghề.
Tuy nhiên, hiệu quả của mối liên kết này đạt hiệu quả chƣa tốt còn mang tính tự phát chƣa có mô hình phù hợp nên thực tế công tác đào tạo vẫn chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu của các Doanh nghiệp. Nếu đề xuất đƣợc những giải pháp liên kết kết đào tạo ngành may giữa Trƣờng Cao Đẳng Kinh Tế Kỹ Thuật Vinatex Tp. Hồ Chí Minh với các Doanh nghiệp may tại Tp. Hồ Chí Minh hợp lý, mang tính khoa học, khả thi thì nhà trƣờng sẽ đáp ứng đƣợc yêu cầu về số lƣợng và chất lƣợng cho các doanh nghiệp cũng nhƣ nâng cao đƣợc chất lƣợng và hiệu quả đào tạo.
Nhiệm vụ nghiên cứu: Để đạt đƣợc mục tiêu, ngƣời nghiên cứu thực hiện các nhiệm vụ cơ bản sau: - Nghiên cứu hệ thống cơ sở lý luận về liên kết đào tạo giữa nhà trƣờng và Doanh nghiệp. 2 - Phân tích kết quả khảo sát và đánh giá trực trạng về việc liên kết đào tạo ngành may tại Trƣờng Cao Đẳng Kinh Tế Kỹ Thuật Vinatex Tp. Hồ Chí Minh với các Doanh nghiệp may trên địa bàn Tp. Hồ Chí Minh.
- Đề xuất giải pháp liên kết đào tạo ngành may giữa Trƣờng Cao Đẳng Kinh Tế Kỹ Thuật Vinatex Tp. Hồ Chí Minh với các Doanh nghiệp may tại Tp. Hồ Chí Minh. Phƣơng pháp nghiên cứu.
Để thực hiện mục tiêu và nhiệm vụ đặt ra trên đây, đề tài sử dụng một số phƣơng pháp nghiên cứu sau: 6. Phƣơng pháp nghiên cứu lý luận + Phƣơng pháp nghiên cứu tài liệu: Áp dụng phƣơng pháp này, đề tài sẽ tập trung cho việc sƣu tầm tài liệu, báo cáo tổng kết của Tổng cục Dạy nghề về đào tạo nghề và tài liệu, báo cáo tổng kết của Khoa công nghệ may và Khoa thiết kế thời trang tại Trƣờng Cao Đẳng Kinh Tế Kỹ Thuật Vinatex Tp. Hồ Chí Minh. Nghiên cứu các công trình đã đƣợc nghiên cứu trong nƣớc có liên quan đế việc liên kết đào tạo để phát hiện những khía cạnh chƣa đƣợc đề cập đến làm cơ sở cho việc nghiên cứu tiếp theo + Các chủ trƣơng chính sách của Nhà nƣớc có liên quan đến đề tài.
+ Sách báo, internet và các tài liệu có liên quan. Phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn: + Phƣơng pháp bảng hỏi để thu thập ý kiến từ các nhà quản lý doanh nghiệp, giảng viên và cán bộ quản lý tại nhà trƣờng, sinh viên đã tốt nghiệp tại trƣờng để tìm hiểu thực trạng liên kết đào tạo. + Phƣơng pháp thống kê, sử lý số liệu: sử dụng phần mềm để thống kê số kiệu từ kết quả khảo sát nhằm đƣa ra những hạn chế trong việc liên kết đào tạo. + Phƣơng pháp quan sát + Phƣơng pháp lấy ý kiến chuyên gia: thông qua hoạt động trao đổi lấy ý kiến những ngƣời chuyên môn.
Từ đó tổng hợp các ý kiến, chỉnh sửa hoàn thiện thành các giải pháp hoàn chỉnh mang tính giá trị, khả thi cao. Phạm vi nghiên cứu Đề tài tập trung nghiên cứu việc liên kết đào tạo ngành may giữa Trƣờng Cao Đẳng Kinh Tế Kỹ Thuật Vinatex Tp. Hồ Chí Minh với các doanh nghiệp may tại Tp. Hồ Chí Minh.
Từ đó đề xuất các giải pháp liên kết đào tạo. Thời gian nghiên cứu từ tháng 9/ 2013 đến tháng 4/ 2014. Phạm vi khảo sát: - Giảng viên khoa công nghệ may, khoa thiết kế thời trang và cán bộ quản lý Trƣờng Cao Đẳng Kinh Tế Kỹ Thuật Vinatex Tp. Hồ Chí Minh.
- Sinh viên đã tốt nghiệp Trƣờng Cao Đẳng Kinh Tế Kỹ Thuật Vinatex Tp. Hồ Chí Minh và hiện nay đang công tác tại các doanh nghiệp. - Cán bộ quản lý các doanh nghiệp có sinh viên thực tập và sử dụng lao động do nhà trƣờng đào tạo. 4 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ LIÊN KẾT GIỮA NHÀ TRƢỜNG VỚI DOANH NGHIỆP 1.
Tổng quan về lĩnh vực nghiên cứu 1. Các mô hình liên kết đào tạo Ở các nƣớc phát triển với cơ chế thị trƣờng, việc liên kết đào tạo giữa nhà trƣờng với doanh nghiệp đã đƣợc thực hiện từ khi nền công nghiệp phát triển. Sự phát triển của nền kinh tế tri thức cùng với sự tiến bộ của khoa học – kỹ thuật - công nghệ làm cho các kiến thức, kỹ năng và nhất là trang thiết bị của nhà trƣờng khó đầu tƣ theo kịp với môi trƣờng thực tiễn do đó có nhiều mô hình liên kết đào tạo giữa nhà trƣờng với doanh nghiệp ra đời. Sau đây là các mô hình liên kết đào tạo điển hình trên thế giới [9]: 1.
Mô hình “hệ thống đào tạo kép”( Dual System) ở Đức Ở CHLB Đức, mô hình" hệ thống đào tạo kép" là sự kết hợp giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp, theo đó doanh nghiệp tập trung vào việc cung cấp các kiến thức kỹ năng thực tế đặc biệt là kiến thức và kỹ năng phù hợp với công nghệ sản xuất của doanh nghiệp còn nhà trƣờng cung cấp khối kiến thức lý thuyết, cơ bản. Mô hình này do các nhà nghiên cứu ngƣời Đức đề xuất và phát triển. Những đặc trƣng của mô hình "hệ thống đào tạo kép": - Có cơ quan quản lý Nhà nƣớc về liên kết đào tạo giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp. - Chƣơng trình đào tạo lý thuyết đƣợc xây dựng theo chƣơng trình khung thống nhất, chƣơng trình đào tạo thực hành do các hiệp hội nghề nghiệp và phòng công nghiệp xây dựng căn cứ theo chƣơng trình khung nhƣng có định hƣớng theo yêu cầu phát triển công nghệ sản xuất của doanh nghiệp và địa phƣơng.
- Trang thiết bị, cơ sở vất chất bao gồm của cả doanh nghiệp và nhà trƣờng nên luôn đáp ứng yêu cầu cập nhật công nghệ mới. Bên cạnh nguồn tài chính của nhà trƣờng thì doanh nghiệp đóng góp một khoản hỗ trợ. 5 - Về cán bộ giảng dạy: giáo viên của nhà trƣờng chủ yếu dạy lý thuyết và cán bộ kỹ thuật của doanh nghiệp dạy thực hành, hàng tuần học sinh đƣợc học lý thyết tại nhà trƣờng và học thực hành tại doanh nghiệp. - Bài thi thực hành quyết định việc đánh giá tốt nghiệp, bài thi lý thuyết chỉ mang tính tham khảo.
Sau khi tốt nghiệp đa số học sinh đều có việc làm tại các doanh nghiệp theo hợp đồng đào tạo. Mô hình “ đào tạo luân phiên” ( Alternation) ở Pháp Mô hình đào tạo luân phiên giữa nhà trƣờng và doanh nghiệp là mô hình liên kết đào tạo đặc trƣng của CH Pháp, do viện đào tạo luân phiên về xây dựng và công trình công cộng (IFABTP: Institut de Formation par Alternance du Batiment et des Travaux Publics) ở Pháp đề xuất. Những đặc trƣng của mô hình "đào tạo luân phiên": - Các lớp đào tạo chính quy thì nhà trƣờng hoàn toàn tuân thủ theo quy định chuẩn quốc gia về nội dung chƣơng trình giảng dạy, khi tốt nghiệp nhà trƣờng cấp bằng nghề, doanh nghiệp chỉ tham gia gián tiếp thông qua các đại diện tới Ủy ban giáo dục Quốc gia còn đối với các lớp bồi dƣỡng nâng cao trình độ, doanh nghiệp đƣợc tham gia trực tiếp vào xây dựng chƣơng trình, khi tốt nghiệp nhà trƣờng cấp chứng chỉ. - Quá trình đào tạo: các môn cơ bản, lý thuyết chuyên môn thực hành cơ bản đƣợc dạy tại viện IFABTP, thực tập sản xuất tại xí nghiệp, công trƣờng (doanh nghiệp).
- Tài chính thì doanh nghiệp phải nộp cho Nhà nƣớc một khoảng thuế gọi là thuế học nghề bằng 0,5% quỹ lƣơng của doanh nghiệp.