Bé th−¬ng m¹i ®Ò tµi khoa häc cÊp bé m∙ sè: 2004-78-011 b¸o c¸o tæng kÕt Gi¶i ph¸p khai th¸c c¸c thÞ tr−êng trung chuyÓn nh»m ph¸t triÓn xuÊt khÈu hµng ho¸ cña ViÖt Nam C¬ quan chñ qu¶n: Bé Th−¬ng m¹i C¬ quan chñ tr×: ViÖn nghiªn cøu Th−¬ng m¹i Chñ nhiÖm ®Ò tµi: CN. Bïi Quang ChiÕn C¸c thµnh viªn tham gia: TS. TrÇn C«ng S¸ch CN. Ph¹m V¨n Minh CN.
Phïng ThÞ V©n KiÒu CN. PhÝ V¨n Dung C¬ quan chñ tr× C¬ quan chñ qu¶n Chñ tÞch Héi ®ång nghiÖm thu (Ký tªn dãng dÊu) (Ký tªn dãng dÊu) (Ký tªn dãng dÊu 6470 22/8/2007 hµ néi, 05 –2006 Bé th−¬ng m¹i ®Ò tµi khoa häc cÊp bé m∙ sè: 2004-78-011 B¸o c¸o tæng kÕt ®Ò tµi cÊp bé Gi¶i ph¸p khai th¸c c¸c thÞ tr−êng trung chuyÓn nh»m ph¸t triÓn xuÊt khÈu hµng ho¸ cña ViÖt Nam hµ néi, 05 –2006 Môc lôc Ký hiÖu viÕt t¾t trang Më ®Çu Ch−¬ng 1. Mét sè vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ c¸c thÞ tr−êng trung 1 chuyÓn trong ph¸t triÓn xuÊt khÈu hµng ho¸ 1.Kh¸i niÖm, ®Æc tr−ng vµ ph©n lo¹i thÞ tr−êng trung chuyÓn trong xuÊt khÈu hµng ho¸ 1 1. Kh¸i niÖm ”thÞ tr−êng trung chuyÓn” (TTTC) trong ho¹t ®éng xuÊt khÈu hµng ho¸ cña th−¬ng m¹i thÕ giíi 1 1.
Nh÷ng ®Æc tr−ng c¬ b¶n cña TTTCXKHH 4 1. Lµ thÞ tr−êng ®Çu mèi 5 1. Lµ thÞ tr−êng cã chÝnh s¸ch ngo¹i th−¬ng th«ng tho¸ng 5 1. Lµ thÞ tr−êng cã quan hªn kinh tÕ – th−¬ng m¹i réng r·i 5 1.
Lµ thÞ tr−êng b¸n bu«n ®èi víi n−íc xuÊt khÈu ban ®Çu 5 1. Lµ thÞ tr−êng cã uy tÝn víi th−¬ng nh©n quèc tÕ 5 1. Lµ thÞ tr−êng cã lîi thÕ vÒ chÕ biÕn hoÆc kinh doanh hµng hãa 5 1. Ph©n lo¹i TTTCXKHH 5 1.
C¨n cø vµo thêi gian tiÕp cËn vµ khai th¸c 6 1. C¨n cø vµo kh«ng gian ®Þa lý 6 1. C¨n cø vµo ¶nh h−ëng cña TTTC ®èi víi n−íc XK ban ®Çu 6 1. C¨n cø vµo tÝnh chÊt vµ cÊp ®é hµng hãa XK 7 1.C¬ së kh¸ch quan cña sù tån t¹i vµ vai trß cña c¸c TTTCXKHH 7 1.1 C¬ së kh¸ch quan cña sù tån t¹i cña c¸c TTTCXKHH 7 1.
Nh©n tè tù nhiªn 7 1. Nh©n tè kinh tÕ 8 1. Nh©n tè chÝnh trÞ – x· héi 13 1. Nh©n tè lîi Ých quèc gia cña TTTC 14 1.
Nh÷ng khã kh¨n cña c¸c n−íc XK ban ®Çu 15 1.2 Vai trß tÝch cùc vµ nh÷ng h¹n chÕ cña TTTCXKHH 15 1. Vai trß tÝch cùc cña TTTC 16 1. Nh÷ng h¹n chÕ 19 1.3 C¸c ph−¬ng thøc, h×nh thøc chñ yÕu XK hµng ho¸ vµo TTTCXKHH 22 1.1 C¸c h×nh thøc chñ yÕu xuÊt khÈu hµng ho¸ vµo TTTCXKHH 22 1.2 C¸c kªnh vËn ®éng chñ yÕu cña hµng ho¸ xuÊt khÈu cña n−íc xuÊt khÈu ban ®Çu t¹i TTTC 22 1. Nh÷ng ¶nh h−ëng cña xu h−íng tù do hãa TM ®èi víi kh¶ n¨ng khai th¸c TTTCXKHH 24 1.1 Xu h−íng tù do ho¸ TM vµ ¶nh h−ëng cña nã ®èi víi TTTCXKHH 25 1.2 Xu h−íng tù do hãa TM vµ ¶nh h−ëng cña nã ®Õn kh¶ n¨ng khai th¸c TTTCXKHH cña c¸c nhµ XK 28 1.
Qu¸ tr×nh th©m nhËp vµ khai th¸c TTXKHH cña nhµ XK 28 a 1. Qu¸ tr×nh th©m nhËp vµ khai th¸c TTTCXKHH cña nhµ XK 30 1. T¸c ®éng chñ yÕu cña xu h−íng tù do hãa TM ®Õn kh¶ n¨ng khai 31 th¸c TTTC cña nhµ XK 1. Nh÷ng vÊn ®Ò ®Æt ra ®èi víi c¸c nhµ XK trong viÖc khai th¸c c¸c TTTC 33 1.
Sù cÇn thiÕt kh¸ch quan cña TTTC trong XKHH cña ViÖt Nam 34 1. Yªu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt n−íc thêi kú ®æi míi 34 1. Sù phï hîp cña TTTC trong ho¹t ®éng XKHH cña ViÖt Nam 35 1. Sù phï hîp víi HHXK cña ViÖt Nam 35 1.
Sù phï hîp víi n¨ng lùc kinh doanh XKHH 41 1. Sù phï hîp víi c¸c ®iÒu kiÖn kh¸c 44 Ch−¬ng 2. §¸nh gi¸ thùc tr¹ng khai th¸c c¸c tTTC trong ph¸t triÓn xuÊt khÈu hµng hãa cña ViÖt Nam 47 2. Giíi thiÖu 6 TTTCXKHH cña ViÖt Nam 47 2.
ThÞ tr−êng Singapore vµ quan hÖ th−¬ng m¹i ViÖt Nam-Singapore 47 2. ThÞ tr−êng §µi Loan vµ quan hÖ th−¬ng m¹i ViÖt Nam -§µi Loan 49 2. ThÞ tr−êng Hång K«ng 52 2. ThÞ tr−êng c¸c TiÓu v−¬ng quèc ArËp thèng nhÊt (UAE) 55 2.
ThÞ tr−êng Achentina 57 2. ThÞ tr−êng Nam Phi 59 2.Thùc tr¹ng khai th¸c c¸c TTTCXKHH cñaViÖt Nam thêi gian qua 61 2. Néi dung chñ yÕu cña viÖc khai th¸c TTTCXKHH 61 2. T×nh h×nh khai th¸c TTTCXK cña ViÖt Nam 62 2.
thùc tr¹ng t×nh h×nh tæ chøc, qu¶n lý XKHH cña ViÖt Nam vµo c¸c 74 TTTC 2. §¸nh gi¸ nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®−îc vµ nh÷ng h¹n chÕ vÒ khai th¸c TTTCXKHH cña ViÖt Nam thêi gian qua 76 2. Nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®−îc 76 2. Khai th¸c TTTC gãp phÇn kh¬i th«ng vµ më réng TTXKHH VN 76 2.
Khai th¸c TTTC gãp phÇn quan träng t¨ng KNXKHH c¶ n−íc 77 2. Khai th¸c TTTC gãp phÇn gia t¨ng sè l−îng, chñng lo¹i vµ c¶i 78 thiÖn c¬ cÊu hµng XKVN 2. Khai th¸c TTTC gãp phÇn thóc ®Èy ph¸t triÓn SXhµng XK 79 2. Khai th¸c TTTC gãp phÇn ph¸t triÓn ®éi ngò th−¬ng nh©n kinh 79 doanh xuÊt khÈu HHcña ViÖt Nam 2.
Nh÷ng mÆt h¹n chÕ 80 2. Nh÷ng ¶nh h−ëng tiªu cùc cña TTTCXKHH ®Õn ho¹t ®éng 80 XKHH cña ViÖt Nam 2. H¹n chÕ cña chóng ta trong qu¸ tr×nh khai th¸c TTTCXKHH 82 2. Nh÷ng vÊn ®Ò ®Æt ra ®èi víi ho¹t ®éng khai th¸c TTTCXKHH cña ViÖt Nam 83 b Ch−¬ng 3.
Quan ®iÓm, ®Þnh h−íng vµ gi¶i ph¸p chñ yÕu tiÕp tôc khai th¸c c¸c thÞ tr−êng trung chuyÓn nh»m ph¸t triÓn xuÊt khÈu hµng hãa cña ViÖt Nam thêi kú ®Õn 2010 85 3. TriÓn väng ph¸t triÓn s¶n xuÊt vµ xuÊt khÈu hµng hãa cña ViÖt Nam ®Õn 2010 85 3. TriÓn väng SX hµng XK cña ViÖt Nam giai ®o¹n ®Õn 2010 - 2020. Nh÷ng yÕu tè thuËn lîi 85 3.
Nh÷ng mÆt h¹n chÕ ®Õn t×nh h×nh s¶n xuÊt hµng XK cña ViÖt 87 Nam ®Õn 2010 3. TriÓn väng vÒ TTXKHH cña ViÖt Nam giai ®o¹n ®Õn 2010, tÇm nh×n 2020 90 3. TriÓn väng vÒ n¨ng lùc KD XK cña doanh nh©n ViÖt Nam 91 3. Quan ®iÓm vµ ®Þnh h−íng khai th¸c c¸c tTTC nh»m ph¸t triÓn xuÊt 93 khÈu hµng ho¸ cña ViÖt Nam thêi kú ®Õn 2010, 2020.
Quan ®iÓm vÒ khai th¸c c¸c TTTC nh»m ph¸t triÓn xuÊt khÈu HH 93 3. Nh÷ng ®Þnh h−íng chñ yÕu nh»m tiÕp tôc khai th¸c c¸c TTTC XKHH cña ViÖt Nam giai ®o¹n ®Õn 2010 95 3. §Þnh h−íng ph¸t triÓn qui m« vµ c¬ cÊu hµng XK qua TTTC giai 96 ®o¹n ®Õn 2010 3. §Þnh h−íng h×nh thøc XKHH qua TTTC giai ®o¹n ®Õn 2010 97 3.
§Þnh h−íng ph¸t triÓn TTTC giai ®o¹n ®Õn 2010 98 3. §Þnh h−íng chÝnh s¸ch hç trî cña nhµ n−íc ®èi víi XKHH qua 99 TTTC 3. C¸c gi¶i ph¸p chñ yÕu nh»m khai th¸c hiÖu qu¶ c¸c TTTC ®Ó ®Èy m¹nh xuÊt khÈu hµng ho¸ cña ViÖt Nam trong thêi kú tíi 2010 100 3. Nhãm gi¶i ph¸p vÒ n©ng cao nhËn thøc vai trß cña TTTC ®èi víi 100 ho¹t ®éng XKHH cña ViÖt Nam ®Õn 2010 3.
Nhãm gi¶i ph¸p vÒ SX, t¹o nguån hµng XK qua TTTC ®Õn n¨m 2010 101 3. Nhãm gi¶i ph¸p ph¸t triÓn s¶n xuÊt hµng XK qua TTTC 101 3. Nhãm gi¶i ph¸p vÒ t¹o nguån hµng XK qua TTTC 110 3. Nhãm gi¶i ph¸p vÒ tiÕp cËn vµ khai th¸c TTTCXKHH thêi kú ®Õn 112 2010 3.
Nhãm gi¶i ph¸p n©ng cao n¨ng lùc XK hµng hãa vµo TTTC XKHH 117 3. Nhãm gi¶i ph¸p n©ng cao n¨ng lùc t¹o nguån hµng XK vµo 117 TTTC 3. Nhãm gi¶i ph¸p n©ng cao n¨ng lùc tiÕp thÞ cña hµng hãa vµ DN 122 3. Nhãm gi¶i ph¸p n©ng cao n¨ng lùc XTTM 123 3.
Mét sè kiÕn nghÞ 125 KÕt luËn 127 Tµi liÖu tham kh¶o Phô lôc c C¸c ch÷ viÕt t¾t CB ChÕ biÕn C§ Cao ®¼ng CHXHCNVN Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam CN C«ng nghiÖp CNH C«ng nghiÖp ho¸ CT-KT-XH ChÝnh trÞ kinh tÕ x· héi CT-KT-NG ChÝnh trÞ kinh tÕ ngo¹i giao DN Doanh nghiÖp DNNN Doanh nghiÖp Nhµ n−íc DNSX Doanh nghiÖp s¶n xuÊt DNKDXK Doanh nghiÖp kinh doanh xuÊt khÈu EU Uû ban kinh tÕ ch©u ¢u FDI §Çu t− trùc tiÕp n−íc ngoµi GDP Tæng s¶n phÈm quèc néi GATT HiÖp ®Þnh chung vÒ thuÕ quan vµ th−¬ng m¹i IMF Quü tiÒn tÖ quèc tÕ ISO Tæ chøc tiªu chuÈn quèc tÕ KD Kinh doanh KDXK Kinh doanh xuÊt khÈu KDXNK Kinh doanh xuÊt nhËp khÈu KNXK Kim ng¹ch xuÊt khÈu KT Kinh tÕ KT-TM Kinh tÕ th−¬ng m¹i H§H HiÖn ®¹i ho¸ HH Hµng ho¸ HHNH HiÖp héi ngµnh hµng HK Hång K«ng LTSS Lîi thÕ so s¸nh MERCOSUR ThÞ tr−êng Trung Nam Mü MHXK Mua hµng xuÊt khÈu MFN ChÕ ®é tèi huÖ quèc NK NhËp khÈu SP S¶n phÈm SX S¶n xuÊt SX-KD S¶n xuÊt kinh doanh SXHH S¶n xuÊt hµng ho¸ SPHH S¶n phÈm hµng ho¸ SNG Céng ®ång c¸c quèc gia ®éc lËp thuéc Liªn X« cò SADC C¸c n−íc thuéc céng ®ång ph¸t triÓn miÒn nam Ch©u Phi TTCN TiÓu thñ c«ng nghiÖp TNSc TËp ®oµn xuyªn quèc gia TM Th−¬ng m¹i TP.HCM Thµnh phè Hå ChÝ Minh TT ThÞ tr−êng TTTC ThÞ tr−êng trung chuyÓn TTTCXKHH ThÞ tr−êng trung chuyÓn xuÊt khÈu hµng ho¸ TTXK ThÞ tr−êng xuÊt khÈu TTXKHH ThÞ tr−êng xuÊt khÈu hµng ho¸ TW Trung −¬ng UAE C¸c tiÓu v−¬ng quèc ¶ RËp USD §« la Mü VAT ThuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng VLT Vïng l·nh thæ WHO Tæ chøc y tÕ thÕ giíi WTO Tæ chøc th−¬ng m¹i thÕ giíi XH X· héi XHCN X· héi chñ nghÜa XK XuÊt khÈu XKHH XuÊt khÈu hµng ho¸ XKSP XuÊt khÈu s¶n phÈm XNK XuÊt nhËp khÈu XTTM Xóc tiÕn th−¬ng m¹i Më ®Çu §Ó ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt n−íc, §¶ng vµ Nhµ n−íc ta ®· chñ tr−¬ng më réng thÞ tr−êng xuÊt khÈu hµng ho¸ cña ViÖt Nam. Tõ l©u chóng ta ®· khai th¸c c¸c thÞ tr−êng Singapore, Hång K«ng, mµ c¸c thÞ tr−êng nµy ®−îc gäi lµ thÞ tr−êng trung chuyÓn lín nhÊt cña thÕ giíi vµ Ch©u ¸. Sau nµy chóng ta cßn khai th¸c mét sè thÞ tr−êng lo¹i nµy nh− §µi Loan (tõ n¨m 1990 ®Õn nay). ViÖc khai th¸c c¸c thÞ tr−êng Êy ®· thu ®−îc nhiÒu kÕt qu¶.
Trong nh÷ng n¨m ®Çu thËp kû 90 c¸c thÞ tr−êng trung chuyÓn nµy ®· chiÕm tû träng trªn 20% tæng kim ngh¹ch xuÊt khÈu hµng ho¸ vµ trªn 15% tæng kim ngh¹ch nhËp khÈu hµng ho¸ cña ViÖt Nam. Tõ n¨m 1998 ®Õn nay, thùc hiÖn chñ tr−¬ng gi¶m dÇn sù lÖ thuéc vµo c¸c thÞ tr−êng trung chuyÓn, gi¶m tû träng xuÊt khÈu qua c¸c thÞ tr−êng trung chuyÓn Ch©u ¸, ®a d¹ng ho¸ thÞ tr−êng quèc tÕ vµ ®Èy m¹nh xuÊt khÈu trùc tiÕp.Tû träng kim ngh¹ch xuÊt khÈu cña ViÖt Nam sang c¸c thÞ tr−êng trung chuyÓn tuy cã gi¶m xuèng (hiÖn nay cßn kho¶ng 15%) nh−ng c¸c thÞ tr−êng nµy vÉn gi÷ vai trß rÊt quan träng trong ph¸t triÓn xuÊt khÈu hµng ho¸ cña ViÖt Nam.