Luận văn Thạc sĩ: Xây dựng mô hình nhượng quyền thương mại cửa hàng sinh tố

Tài liệu luận văn Thạc sĩ phân tích chi tiết về xây dựng mô hình nhượng quyền thương mại. Bao gồm cơ sở lý luận, thực trạng và kinh nghiệm thực tế.

• Tác giả: Nguyễn Đình Văn
• Người hướng dẫn: Ts. Lê Tấn Bửu
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Thương Mại
• Đề tài: Xây Dựng Mô Hình Nhượng Quyền Thương Mại Cửa Hàng Sinh Tố Và Khoáng Chất Tại Tp. Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Khái niệm và lịch sử phát triển mô hình nhượng quyền thương mại

Nhượng quyền thương mại là một hình thức kinh doanh hiện đại, trong đó chủ sở hữu thương hiệu (nhượng quyền) cấp phép cho các đối tác (người nhận quyền) sử dụng tên thương hiệu, công thức, quy trình kinh doanh và các tài sản trí tuệ khác. Mô hình này đã trở thành một xu hướng kinh doanh phổ biến trên toàn thế giới. Lịch sử franchise bắt đầu từ những năm 1930 tại Mỹ, khi các công ty lớn nhận thấy cơ hội mở rộng mà không cần đầu tư vốn khổng lồ. Tại Việt Nam, mô hình kinh doanh nhượng quyền đã phát triển mạnh mẽ trong hai thập kỷ qua, với sự xuất hiện của các thương hiệu nổi tiếng như café Trung Nguyên, Phở 24 và các chuỗi quốc tế. Mô hình này mang lại lợi ích đôi chiều: chủ thương hiệu có thể mở rộng kinh doanh nhanh chóng, còn người nhận quyền được tận dụng thương hiệu đã có uy tín và hệ thống kinh doanh đã được kiểm chứng.

1.1. Định nghĩa nhượng quyền thương mại

Nhượng quyền thương mại là hợp đồng giữa hai bên, trong đó nhượng quyền cấp cho người nhận quyền quyền sử dụng thương hiệu, logo, công thức kinh doanh và các tài sản trí tuệ. Người nhận quyền phải tuân theo quy định, tiêu chuẩn chất lượng, cách quản lý và thanh toán tiền nhượng quyền định kỳ cho nhượng quyền. Đây là cơ chế giúp mở rộng chuỗi cửa hàng mà không cần đầu tư trực tiếp toàn bộ vốn từ chủ thương hiệu.

1.2. Lợi ích của mô hình franchise

Mô hình franchise mang lại nhiều lợi ích cho cả hai bên. Nhượng quyền có thể mở rộng thị trường nhanh chóng, tăng doanh thu từ tiền nhượng quyền, royalty và các dịch vụ hỗ trợ. Người nhận quyền lợi dụng thương hiệu đã có uy tín, giảm rủi ro kinh doanh so với kinh doanh độc lập. Khách hàng cũng hưởng lợi khi được sử dụng sản phẩm, dịch vụ chất lượng ổn định từ các cửa hàng khác nhau.

II. Thực trạng kinh doanh cửa hàng sinh tố và khoáng chất tại Thành phố Hồ Chí Minh

Thị trường cửa hàng sinh tố và khoáng chất tại Thành phố Hồ Chí Minh đang trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của người tiêu dùng về sức khỏe và thực phẩm lành mạnh. Các cửa hàng này có vị trí chiến lược trong các khu thương mại, trường học, công ty để phục vụ lực lượng lao động trẻ tuổi. Mô hình cửa hàng sinh tố hiện tại còn khá đơn giản, tập trung vào bán các loại nước ép, sinh tố tươi và nước khoáng chất. Tuy nhiên, để xây dựng một mô hình nhượng quyền thương mại bền vững, cần thiết phải chuẩn hóa quy trình, thiết kế cửa hàng, huấn luyện nhân viên và xây dựng chiến lược marketing hiệu quả. Thị trường này có tiềm năng lớn với nhu cầu liên tục tăng về các sản phẩm dinh dưỡng, uống lành mạnh trong cộng đồng Việt.

2.1. Tình hình kinh doanh hiện tại

Hiện nay, các cửa hàng sinh tố tại TP.HCM hoạt động chủ yếu theo mô hình kinh doanh độc lập hoặc nhỏ lẻ, chưa có chuỗi nhượng quyền chuyên nghiệp và phổ biến. Các cửa hàng này tập trung ở các vị trí như trường học, công viên, khu thương mại với doanh thu hàng ngày ổn định. Tuy nhiên, chúng vẫn thiếu hệ thống quản lý chặt chẽ, quy trình chuẩn hóa cần thiết để mở rộng theo mô hình nhượng quyền.

2.2. Cơ hội thị trường và thách thức

Cơ hội của mô hình franchise sinh tố là nhu cầu cao về thực phẩm lành mạnh, ý thức sức khỏe tăng và sự sẵn sàng chi tiêu của người tiêu dùng trẻ. Thách thức bao gồm cạnh tranh từ các thương hiệu nước ngoài, vốn đầu tư cửa hàng, chi phí nhân viên và tiêu chuẩn vệ sinh-an toàn thực phẩm ngày càng cao.

III. Cơ sở pháp lý và quy định kinh doanh nhượng quyền tại Việt Nam

Việt Nam có khung pháp lý hoàn chỉnh cho hoạt động nhượng quyền thương mại, bao gồm Luật Thương mại 2005, Nghị định 35/2006/NĐ-CP và các Thông tư hướng dẫn từ Bộ Thương mại. Những quy định này quy định rõ ràng về quyền, nghĩa vụ của nhượng quyền và người nhận quyền, điều kiện ký kết hợp đồng, yêu cầu công bố thông tin, bảo vệ quyền lợi cả hai bên. Theo pháp luật Việt Nam, nhượng quyền phải đăng ký tại cơ quan thương mại địa phương trước khi hoạt động. Các công ty muốn kinh doanh franchise cửa hàng sinh tố phải tuân thủ quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm, cấp phép kinh doanh, thuế và các quy định lao động. Cơ sở pháp lý vững chắc này tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển mô hình nhượng quyền thương mại bền vững tại Việt Nam, đồng thời bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

3.1. Các văn bản pháp luật chính

Luật Thương mại 2005 là văn bản pháp luật chủ yếu quản lý hoạt động nhượng quyền tại Việt Nam, quy định chi tiết về hợp đồng nhượng quyền, trách nhiệm của các bên. Nghị định 35/2006/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết cách đăng ký, công bố thông tin về nhượng quyền. Thông tư 09/2006 của Bộ Thương mại cung cấp hướng dẫn thủ tục hành chính cụ thể cho các doanh nghiệp kinh doanh franchise.

3.2. Yêu cầu tuân thủ cho cửa hàng sinh tố

Cửa hàng sinh tố phải tuân thủ quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm, cấp phép thực phẩm từ Sở Y tế. Cần đăng ký kinh doanh, cấp phép môi trường, đóng bảo hiểm xã hội cho nhân viên. Phải công bố thông tin về hợp đồng nhượng quyền tại Sở Thương mại TP.HCM theo quy định pháp luật.

IV. Xây dựng chiến lược mô hình nhượng quyền cho cửa hàng sinh tố

Để xây dựng mô hình nhượng quyền thương mại cửa hàng sinh tố thành công, cần thiết phải thực hiện các bước chiến lược: thứ nhất, xây dựng cửa hàng mẫu hoạt động hiệu quả để chứng minh tính khả thi và sinh lợi. Thứ hai, chuẩn hóa các quy trình kinh doanh, bao gồm thiết kế cửa hàng, menu sản phẩm, quy trình pha chế, huấn luyện nhân viên. Thứ ba, phát triển cẩm nang hoạt động chi tiết giúp người nhận quyền dễ dàng sao chép mô hình. Thứ tư, bảo vệ tài sản trí tuệ như tên thương hiệu, logo, công thức. Thứ năm, xây dựng hệ thống hỗ trợ bao gồm cung cấp nguyên liệu, đào tạo, marketing. Thứ sáu, phát triển chiến lược marketing để xây dựng nhận diện thương hiệu mạnh mẽ. Mô hình thành công sẽ giúp mở rộng nhanh chóng, tạo lợi nhuận từ tiền nhượng quyền, royalty và tăng giá trị thương hiệu café sinh tố tại Việt Nam.

4.1. Xây dựng cửa hàng mẫu và quy trình chuẩn hóa

Cửa hàng mẫu là nơi kiểm chứng tính khả thi của mô hình, cần được thiết kế, quản lý chuyên nghiệp. Phải xác định rõ vị trí, diện tích, thiết bị, quy trình pha chế, dịch vụ khách hàng. Cần ghi chép chi tiết mọi hoạt động để tạo thành cẩm nang. Phải tính toán chi phí, doanh thu, lợi nhuận để chứng minh mô hình sinh lời cho những người quan tâm nhượng quyền.

4.2. Chiến lược quảng bá thương hiệu và mở rộng

Chiến lược quảng bá phải tập trung vào xây dựng nhận diện thương hiệu mạnh, hướng tới khách hàng trẻ tuổi, quan tâm sức khỏe. Sử dụng social media, quảng cáo trực tuyến, khoá quan hệ PR để tăng nhận diện. Cần kết nối với những người quan tâm franchise, chuẩn bị tài liệu giới thiệu, mô hình kinh doanh, cơ cấu chi phí rõ ràng để thu hút đối tác nhượng quyền.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG THỨC KINH DOANH NHƯỢNG QUYỀN THƯƠNG MẠI 1.1 Tình hiểu mô hình kinh doanh nhượng quyền thương mại 1.1 Khái niệm về nhượng quyền thương mại Nhượng quyền thương mại là một phương thức nhân rộng thương hiệu, nhân rộng mô hình kinh doanh có xuất xứ từ Châu Âu cách đây cả trăm năm nhưng lại phát triển rất mạnh tại Mỹ. Đến nay nhượng quyền thương mại đã trở thành một phương thức kinh doanh hiện đại, rất phổ biến. Theo Luật Thương mại của nước CHXHCN VN số 36/2005/QH11 ngày 14 tháng 6 năm 2005 có hiệu lực từ ngày 01/01/2006: nhượng quyền thương mại là hoạt động thương mại, theo đó bên nhượng quyền cho phép và yêu cầu bên nhận quyền tự mình tiến hành việc mua bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ theo các điều kiện sau đây: 1. Việc mua bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ được tiến hành theo cách thức tổ chức kinh doanh do bên nhượng quyền quy định và được gắn với nhãn hiệu hàng hoá, tên thương mại, bí quyết kinh doanh, khẩu hiệu kinh doanh, biểu tượng kinh doanh, quảng cáo của bên nhượng quyền; 2.

Bên nhượng quyền có quyền kiểm soát và trợ giúp cho bên nhận quyền trong việc điều hành công việc kinh doanh. Theo Awalan Abdul A., tác giả quyển sách ‘A guide to franching in Malaysia’: Nhượng quyền thương mại là một phương thức tiếp thị và phân phối sản phẩm hay dịch vụ dựa trên mối quan hệ giữa hai đối tác: một bên gọi là franchisor (người bán franchise) và một bên gọi là franchisee (người mua franchise). Bên mua franchise được cấp phép sử dụng thương hiệu của bên bán franchise để kinh doanh tại một địa điểm hay một khu vực nhất định, trong một khoảng thời gian nhất định. Theo Hội đồng Thương mại Liên bang Hoa Kỳ (Federal Trade Commission) định nghĩa nhượng quyền thương mại như sau: Nhượng quyền thương mại là một hợp đồng document, khoa luan11 of 98.

tai lieu, luan van12 of 98. hay một thỏa thuận giữa ít nhất hai người, trong đó: người mua franchise được cấp quyền bán hay phân phối sản phẩm, dịch vụ theo cùng một kế hoạch hay hệ thống tiếp thị của người chủ thương hiệu. Hoạt động của nguời mua franchise phải triệt để tuân theo kế hoạch hay hệ thống marketing này, gắn liền với nhãn hiệu, thương hiệu, biểu tượng, khẩu hiệu, quảng cáo và những biểu tượng thương mại khác của chủ thương hiệu. Người mua franchise phải trả một khoản phí, trực tiếp hay gián tiếp, gọi là phí franchise.

Mặt dù chưa có định nghĩa thống nhất trên thế giới, nhưng khái quát chung, nhượng quyền thương mại là phương thức kinh doanh mà theo đó, Bên nhượng quyền cho phép Bên nhận quyền sử dụng nhãn hiệu hàng hóa, khẩu hiệu kinh doanh và bí quyết kinh doanh hoặc quy trình vận hành hệ thống kinh doanh. Ngược lại, Bên nhận quyền phải trả phí ban đầu (initial fee) và phí franchise hàng tháng (royalty fee/montly fee). Hình thức kinh doanh nhượng quyền thương mại vẫn thường nằm một trong hai loại điển hình sau đây: nhượng quyển phân phối sản phẩm và nhượng quyền sử dụng công thức kinh doanh (hay gọi tắc là nhượng quyền kinh doanh). Đối với hình thức nhượng quyền phân phối sản phẩm (product distribution franchise), bên mua franchise thường không nhận được sự hỗ trợ đáng kể từ phía chủ thương hiệu ngoại trừ được phép sử dụng tên nhãn hiệu (trade mark), thương hiệu (trade name), biểu tượng (logo), khẩu hiệu (slogan) và phân phối sản phẩm hay dịch vụ của bên chủ thương hiệu trong một phạm vi khu vực và thời gian nhất định.

Điều này có nghĩa là bên mua franchise sẽ quản lý điều hành cửa hàng nhượng quyền của mình khá độc lập, ít bị ràng buộc nhiều bởi những quy định từ phía chủ thương hiệu. Bên mua franchise trong trường hợp này thậm chí có thể chế biến cung cách phục vụ và kinh doanh theo ý mình. Hình thức nhượng quyền này tương tự với kinh doanh cấp phép (licensing) mà trong đó chủ thương hiệu quan tâm nhiều đến việc phân phối sản phẩm của mình và không quan tâm nhiều đến hoạt động hàng ngày hay tiêu chuẩn hình thức của cửa hàng nhượng quyền. Do đó, mối quan hệ giữa chủ thương hiệu và người mua franchise là mối quan hệ giữa nhà cung cấp và nhà phân phối.

Đối với hình thức nhượng quyền sử dụng công thức kinh doanh (business format franchise) thì hợp đồng nhượng quyền bao gồm thêm việc chuyển giao kỹ thuật kinh doanh và công thức điều hành quản lý. Các chuẩn mực của mô hình kinh doanh phải document, khoa luan12 of 98. tai lieu, luan van13 of 98. tuyệt đối được giữ đúng.

Mối quan hệ và hợp tác giữa bên bán và bên mua franchise phải rất chặt chẽ và liên tục, và đây là hình thức nhượng quyền phổ biến và hiệu quả nhất hiện nay. Bên mua franchise thường phải trả một khoản phí cho bên bán franchise.2 Lịch sử nhượng quyền thương mại Franchise có xuất xứ từ Châu Âu cách đây hàng trăm năm và sau đó lan rộng và bùng nổ tại Mỹ. Từ ‘’franchise’’ có nguồn gốc từ tiếng Pháp là ‘’franc’’ có nghĩa là ‘’freedom’’ (tự do). Vào thời đó, người được nhượng quyền là một người rất quan trọng, được trao quyền hạn và quyền tự do để thay mặt nhà nước điều hành, triển khai các luật lệ tại một số lãnh thổ nhất định, ví dụ như việc ấn định mức thuế và thu thuế.

Khái niệm trao quyền này được áp dụng trong ngành kinh doanh và khu vực kinh tế tư nhân. Hầu hết các tài liệu, sách vở về franchise cho rằng hình thức franchise hiện đại có lẽ bắt đầu từ việc phát triển ồ ạt các trạm xăng dầu và các gara buôn bán xe hơi ngay sau Thế chiến thứ nhất kết thúc. Sự lớn mạnh của mô hình kinh doanh franchise thật sự chỉ bắt đầu sau Thế chiến thứ hai khi hàng loạt thương hiệu trong các ngành dịch vụ, bán lẻ, chuỗi khách sạn, nhà hàng thức ăn nhanh ra đời như McDonald’s, Burger King, Subway, 7-Eleven …. Mô hình kinh doanh franchise sau đó ngày càng phát triển và phổ biến khắp thế giới và đặc biệt là trong thập niên 90.3 Tại sao nên bán franchise -Nhân rộng mô hình kinh doanh: có lẽ hầu như các doanh nghiệp nào cũng muốn nhân rộng mô hình kinh doanh của mình một khi đã chứng minh là thành công.

Khó khăn lớn nhất thường liên quan đến ngân sách hay khả năng tài chính vì doanh nghiệp nào thành công đến đâu cũng có một giới hạn, đặc biệt là khi doanh nghiệp muốn đưa thương hiệu của mình vươn ra khỏi ranh giới một thành phố hay quốc gia. Ngoài vấn đề ngân sách, các yếu tố khác như yếu tố địa lý, con người, kiến thức và văn hóa địa phương … cũng là những trở ngại không nhỏ. Phương thức nhượng quyền kinh doanh sẽ giúp chủ thương hiệu chia sẻ những khó khăn nêu trên cho bên mua franchise, bên sẽ chịu toàn bộ phần đầu tư của cải vật chất và tự quản trị lấy tài sản của mình. Và một khi mô hình kinh doanh của doanh nghiệp được nhân rộng nhanh chóng thì giá trị của công ty hay thương hiệu cũng lớn nhanh theo.

document, khoa luan13 of 98. tai lieu, luan van14 of 98. - Tăng doanh số: chủ thương hiệu hoàn toàn có thể cải thiện doanh số của mình bằng việc nhượng quyền sử dụng thượng hiệu và công thức kinh doanh mà ngày nay đã được xem như là một thứ tài sản quý giá nhất của một doanh nghiệp. Thông qua hình thức nhượng quyền kinh doanh, chủ thương hiệu có thể nhận các khoản tiền sau đây từ việc bán franchise: - Phí nhượng quyền ban đầu (initial fee): phí này chỉ được tính một lần và đây là khoản phí hành chính, đào tạo, chuyển giao công thức kinh doanh cho bên mua franchise.

- Phí hàng tháng (monthly fee): phí này là phí mà bên mua franchise phải trả cho việc duy trì sử dụng nhãn hiệu, thương hiệu của bên bán franchise và những dịch vụ hỗ trợ mang tính chất tiếp diễn liên tục như đào tạo huấn luyện nhân viên, tiếp thị, quảng bá, nghiên cứu phát triển sản phẩm mới … Phí này có thể là một khoản phí cố định theo thỏa thuận của hai bên hoặc tính theo phần trăm trên doanh số của bên mua franchise và thường dao động trung bình từ 3% - 6% tùy vào loại sản phẩm, mô hình và lĩnh vực kinh doanh. - Bán các nguyên liệu đặc thù: nhiều chủ thương hiệu yêu cầu các đối tác mua franchise của mình phải mua một số nguyên liệu đặc thù do mình cung cấp, vừa để bảo đảm tính đồng bộ của sản phẩm hay mô hình kinh doanh, vừa mang lại nguồn lợi phát triển song song với tình hình kinh doanh của bên mua franchise. - Tiết giảm chi phí: các doanh nghiệp có thể áp dụng hình thức nhượng quyền đều có ưu thế mua hàng giá rẻ hơn do mua với số lượng lớn hơn (để phân phối cho các cửa hàng nhượng quyền trong một số trường hợp). Ngoài ra các chi phí về tiếp thị, quảng cáo cũng được tiết giảm, nhờ ưu thế có thể chia nhỏ ra nhiều đơn vị cùng mang một nhãn hiệu chia sẻ với nhau thông qua phí nghĩa vụ hàng tháng của bên mua franchise.4 Tại sao nên mua franchise - Đầu tư an toàn: lợi ích ban đầu của việc mua franchise là mang tính ít rủi ro.

Việc bắt đầu một sự nghiệp mới – một thương hiệu mới là khá nguy hiểm. Thương hiệu hay uy tín của nhãn hiệu đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với khách hàng khi họ quyết định chọn mua sản phẩm nào. Trong một cuộc điều tra sơ bộ của trường Đại học Kinh tế TP.HCM thì trong số những người tiêu dùng tại TP.HCM được phỏng vấn, có đến 89% cho rằng thương hiệu là yếu tố quyết định lựa chọn mua sắm. Lý do chủ yếu là họ cảm thấy an tâm về nguồn gốc và chất lượng sản phẩm hơn.

Việc mua franchise sẽ document, khoa luan14 of 98. tai lieu, luan van15 of 98. giảm thiểu những rủi ro đối với các chủ đầu tư thiếu kinh nghiệm trên thương trường. Người mua franchise áp dụng mô hình kinh doanh đã được thiết lập, do đó được cung cấp hoạt động hỗ trợ quản lý, bao gồm thủ tục tài chính, nhân viên, qui trình quản lý.

Một cá nhân với kinh nghiệm trong các lĩnh vực có thể không đồng nghĩa với việc biết cách áp dụng chúng vào một ngành kinh doanh mới. Người cấp quyền kinh doanh sẽ giúp đỡ các cửa hàng franchise vượt qua sự thiếu kinh nghiệm. - Sức mạnh buôn bán theo nhóm: người được nhượng quyền có thể mua các mặt hàng với giá thấp thông qua nơi nhượng quyền, thắng lợi khả năng buôn bán theo nhóm của tất cả người được nhượng quyền.