LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết và ý nghĩa của đề tài Theo số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan thì tính đến hết tháng 12 năm 2015, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa cả nƣớc đạt 327,76 tỷ USD, tăng 10% so với năm 2014, trong đó xuất hàng hóa đạt 162,11 tỷ USD, tăng 7,9% so với cùng kỳ năm trƣớc và nhập khẩu hàng hóa là 165,65 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ năm trƣớc. Nhƣ vậy, so với năm đầu tiên thực hiện kế hoạch 5 năm, kim ngạch xuất nhập khẩu đã tăng hơn 124 tỷ USD (từ 203,7 tỷ năm 2011 lên 327,76 tỷ USD năm 2015). Những con số trên đã nói lên vị trí quan trọng của lĩnh vực xuất nhập khẩu trong nền kinh tế nƣớc ta ngày nay.
Hoạt động xuất nhập khẩu ngày càng đƣợc đẩy mạnh thì quá trình vận tải giao nhận càng trở nên quan trọng, bởi hoạt động ngoại thƣơng chỉ có thể diễn ra khi hàng hoá đƣợc vận chuyển từ nƣớc này sang nƣớc khác, và thực hiện công tác giao nhận hàng hoá vận chuyển đó. Nhờ có hoạt động vận tải giao nhận hàng hoá mà sản phẩm đƣợc đƣa đến tay ngƣời tiêu dùng một cách nhanh chóng hơn. Việc giao nhận hàng hoá càng đƣợc thực hiện tốt sẽ góp phần thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu phát triển. Trong xu thế hội nhập và phát triển không ngừng đó, Công ty TNHH SX – TM – DV Long Phan đã ra đời.
Là một công ty còn non trẻ trong ngành giao nhận nhƣng cùng với sự cố gắng học hỏi liên tục của tập thể nhân viên trong công ty, uy tín của công ty đã tăng lên không ngừng, góp phần tích cực vào công cuộc xây dựng đất nƣớc, giải quyết việc làm và nâng cao đời sống cho ngƣời lao động. Dù vậy công ty vẫn đang đứng trƣớc rất nhiều khó khăn, thách thức khi phải đối mặt với sự cạnh tranh của nhiều công ty lớn nhỏ trong lĩnh vực giao nhận, dày dặn kinh nghiệm hơn. Nhận thức đƣợc tầm quan trọng của công tác giao nhận trong buôn bán Quốc tế, cùng với kiến thức đã đƣợc học ở trƣờng kết hợp với thời gian tiếp xúc, tìm hiểu tại Công ty TNHH SX – TM – DV Long Phan tôi quyết định chọn đề tài: “Một số giải pháp hoàn thiện quy trình giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đƣờn biển tại Công ty TNHH SX – TM – DV Long Phan” nhằm đƣa ra các quan điểm, đề xuất, đánh giá giúp Công ty có một góc nhìn mới về quy trình giao nhận hàng hóa hiện tại tại Công ty, từ đó hoàn thiện hơn nữa hoạt động kinh doanh giao 2 nhận của mình. Ngoài ra đây cũng là cơ hội để bản thân tôi cũng cố lại những kiến thức đã tích góp đƣợc trong suốt thời gian bốn năm học tại trƣờng và cũng là bƣớc đệm cơ bản cho quá trình học tập, làm việc ở tƣơng lai trong một môi trƣờng mang tính chuyên nghiệp hơn nữa.
Mục tiêu nghiên cứu Luận văn đƣợc thực hiện với mục đích tìm hiểu về thực trạng hoạt động kinh doanh tại CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN SẢN XUẤT THƢƠNG MẠI DỊCH VỤ LONG PHAN, từ đó đƣa ra nhận xét, đánh giá và đề xuất ý kiến nhằm hoàn thiện quy trình giao nhận hàng hóa nhập khẩu tại công ty. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu là quy trình giao nhận hàng nhập khẩu của CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN SẢN XUẤT THƢƠNG MẠI DỊCH VỤ LONG PHAN. - Phạm vi nghiên cứu: + Về không gian: Các hoạt động trong quy trình giao nhận hàng hóa nhập khẩu tại CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN SẢN XUẤT THƢƠNG MẠI DỊCH VỤ LONG PHAN. + Về thời gian: từ năm 2013 – 2015 4.
Phƣơng pháp nghiên cứu Luận văn sử dụng các phƣơng pháp sau: Thu thập số liệu thứ cấp: những tài liệu có liên quan từ các phòng ban của công ty nhƣ: phòng kinh doanh xuất nhập khẩu, phòng hành chính tổng hợp, phòng tài chính kế toán., một số tài liệu từ sách của thƣ viện trƣờng và internet. Thu thập số liệu sơ cấp: trao đổi và hỏi ý kiến của những cán bộ có trình độ kinh nghiệm lâu năm tại công ty và một số anh chị làm trong ngành. Ngoài ra, luận văn cũng sử dụng phối hợp các phƣơng pháp khác, đó là phƣơng pháp định tính, phƣơng pháp so sánh. Kết cấu của đề tài Kết cấu đề tài gồm có 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đƣờng biển: trình bày tóm tắt nhứng lý thuyết cơ bản có liên quan đến đề tài nghiên cứu về ngƣời giao nhận, nghiệp vụ giao nhận, phân loại, vai trò, quyền và nghĩa vụ của 3 ngƣời giao nhận, cơ sở pháp lý và nguyên tắc của một quy trình giao nhận hàng hóa bằng đƣờng biển nói chung, sơ lƣợc về tình hình giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu trên địa bàn Tp.HCM hiện nay.
Chƣơng 2: Quy trình giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đƣờng biển tại Công ty trách nhiệm hữu hạn sản xuất thƣơng mại dịch vụ Long Phan: ở chƣơng này sẽ giới thiệu sơ lƣợc về Công ty TNHH SX – TM – DV Long Phan, tình hình kinh doanh của Công ty trong 3 năm gần nhất, những thuận lợi, khó khăn và định hƣớng phát triển của Công ty, sau đó sẽ trình bày thực trạng các khâu trong quy trình giao nhận hàng hóa nhập khẩu tại Công ty từ đó đƣa ra những ƣu điểm và cả những hạn chế tồn tại trong quy trình. Chƣơng 3: Một số giải pháp để hoàn thiện quy trình giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đƣờng biển tại Công ty trách nhiệm hữu hạn sản xuất thƣơng mại dịch vụ Long Phan: từ những hạn chế còn tồn tại trong quy trình nêu trên, ở chƣơng 3 sẽ đƣa ra những giải pháp khắc phục những hạn chế đó, từ đó hoàn thiện quy trình giao nhận và giúp Công ty phát triển tốt hơn trong thời gian tới. 4 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN, CƠ SỞ PHÁP LÝ VỀ GIAO NHẬN HÀNG HÓA BẰNG ĐƢỜNG BIỂN 1. Khái niệm về nghiệp vụ giao nhận Đặc điểm nổi bật của mậu dịch quốc tế là ngƣời bán và ngƣời mua thƣờng ở cách xa nhau.
Việc di chuyển hàng hóa này là do ngƣời vận tải đảm nhận. Đây là khâu nghiệp vụ rất quan trọng, thiếu nó thì coi nhƣ hợp đồng mua bán không thể thực hiện đƣợc. Để cho quá trình vận tải đƣợc Bắt đầu – Tiếp tục – Kết thúc, tức là hàng hóa đến tay ngƣời mua, ta cần phải thực hiện một loạt các công việc khác liên quan đến quá trình vận chuyển nhƣ đƣa hàng ra cảng, làm thủ tục gửi hàng, tổ chức xếp/dỡ, giao hàng cho ngƣời nhận ở nơi đến… Tất cả các công việc này đƣợc gọi chung là “Nghiệp vụ giao nhận – Forwarding”. Theo quy tắc mẫu của Liên đoàn các hiệp hội giao nhận quốc tế (FIATA), dịch vụ giao nhận đƣợc định nghĩa nhƣ là bất kỳ loại dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lƣu kho, bốc xếp, đóng gói hay phân phối hàng hoá cũng nhƣ các dịch vụ tƣ vấn hay có liên quan đến các dịch vụ trên, kể cả các vấn đề hải quan, tài chính, mua bảo hiểm, thu thập chứng từ liên quan đến hàng hoá.
Theo Luật Thƣơng Mại Việt Nam thì dịch vụ giao nhận hàng hóa là hành vi thƣơng mại, theo đó ngƣời làm dịch vụ giao nhận hàng hóa nhận hàng từ ngƣời gửi, tổ chức vận chuyển, lƣu kho, lƣu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ, tƣ vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi ký mã hiệu, và các dịch vụ khác có liên quan để giao hàng cho ngƣời nhận theo sự uỷ thác của chủ hàng, của ngƣời vận tải hoặc của ngƣời giao nhận khác. Nhƣ vậy về cơ bản, giao nhận hàng hóa là tập hợp những nghiệp vụ, thủ tục có liên quan đến quá trình vận tải nhằm thực hiện việc di chuyển hàng hóa từ nơi gửi (ngƣời gửi hàng) đến nơi nhận (ngƣời nhận hàng) một cách an toàn. Khái niệm ngƣời giao nhận Ngƣời kinh doanh dịch vụ giao nhận gọi là “Ngƣời giao nhận – Forwarder – Freight Forwarder – Forwarding Agent” có trách nhiệm nhận hàng hóa từ ngƣời gửi, tổ chức vận chuyển, lƣu kho, lƣu bãi, làm các thủ tục giấy tờ và các dịch vụ khác có liên quan để giao hàng cho ngƣời nhận theo sự uỷ thác của chủ hàng, của 5 ngƣời vận tải hoặc của ngƣời giao nhận khác. Ngƣời giao nhận hàng hóa nhập khẩu có thể là chủ hàng, chủ tàu, công ty xếp dỡ hay kho hàng, ngƣời giao nhận chuyên nghiệp hay bất kỳ một ngƣời nào khác có đăng kí kinh doanh dịch vụ giao nhận hàng hóa.
Ngƣời giao nhận có thể làm các dịch vụ một cách trực tiếp hoặc thông qua đại lý và thuê dịch vụ của ngƣời thứ ba khác. Phân loại giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đƣờng biển Căn cứ vào phạm vi hoạt động: đƣợc chia thành 2 loại - Giao nhận quốc tế: Đó là hoạt động giao nhận vận tải hàng hóa khi những hoạt động của doanh nghiệp diễn ra ngoài lãnh thổ đất nƣớc. - Giao nhận nội địa: Đó là hoạt động giao nhận vận tải hàng hóa khi các hoạt động của doanh nghiệp chỉ diễn ra trong phạm vi lãnh thổ của đất nƣớc. Căn cứ vào nghiệp vụ kinh doanh - Giao nhận thuần túy: Là hoạt động giao nhận chỉ bao gồm thuần túy việc gửi hàng đi hoặc nhận hàng đến.
- Giao nhận tổng hợp: Là hoạt động giao nhận bao gồm tất cả các hoạtđộng nhƣ xếp, dỡ, bảo quản, vận chuyển… Căn cứ vào tính chất giao nhận - Giao nhận riêng: Là hoạt động do ngƣời nhập khẩu tự tổ chức tất cả các khâu trong quá trình giao nhận, không sử dụng lao vụ của Freight Forwarder (giao nhận dịch vụ). - Giao nhận chuyên nghiệp: Là hoạt động giao nhận của các tổ chức công ty chuyên kinh doanh dịch vụ giao nhận chuyên nghiệp (Freight Forwarding) theo sự ủy thác của khách hàng (dịch vụ giao nhận). Vai trò của hoạt động kinh doanh dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đƣờng biển Đối với nền kinh tế thế giới Trong xu thế thƣơng mại toàn cầu hóa cùng với sự phát triển của nhiều hình thức vận tải mới trong những thập niên qua, ngày nay giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đƣờng biển ngày càng giữ vai trò quan trọng trong vận tải và buôn bán quốc tế. Giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đƣờng biển góp phần thúc đẩy thƣơng mại hóa toàn cầu.
Nhờ có hoạt động giao nhận này mà hàng hóa đƣợc 6 vận chuyển, trao đổi giữa nƣớc này với nƣớc khác một cách đảm bảo và an toàn.