CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUY TRÌNH GIAO NHẬN HÀNG HÓA NHẬP KHẨU NGUYÊN CONTAINER (FCL) BẰNG ĐƯỜNG BIỂN 1. Tổng quan về giao nhận 1. Dịch vụ giao nhận 1. Khái niệm về dịch vụ giao nhận Vận chuyển hàng hoá quốc tế là một bộ phận cấu thành quan trọng của buôn bán quốc tế là một khâu không thể thiếu được trong quá trình lưu thông nhằm đưa hàng hoá từ nơi sản xuất đến nơi tiêu dùng.
Vậy dịch vụ GN là gì? Theo điều 163 của Luật thương mại Việt Nam 1997 thì “Dịch vụ giao nhận hàng hoá là hành vi thương mại, theo đó người làm dịch vụ GN hàng hoá nhận hàng từ người gửi, tổ chức việc vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm các thủ tục giấy tờ và các dịch vụ khác có liên quan để giao hàng cho người nhận theo sự uỷ thác của chủ hàng, của người vận tải hoặc của người làm dịch vụ GN khác (gọi chung là khách hàng).” Theo quy tắc mẫu của FIATA về dịch vụ GN, “Dịch vụ giao nhận được định nghĩa như là bất kỳ loại dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lưu kho, bốc xếp, đóng gói hay phân phối hàng hóa cũng như cũng như các dịch vụ tư vấn hay có liên quan đến các dịch vụ trên, kể cả các vấn đề hải quan, tài chính, mua bảo hiểm, thanh toán, thu thập chứng từ liên quan đến hàng hoá. Đặc điểm về dịch vụ giao nhận - Là một loại hàng hóa vô hình nên không có tiêu chuẩn đánh giá chất lượng đồng nhất, không tạo ra sản phẩm vật chất, chỉ làm thay đổi vị trí về mặt không gian chứ không tác động tích cực đến sự phát triển của sản xuất. - Mang tính thụ động: Phụ thuộc nhiều vào nhu cầu của khách hàng, các quy định, các ràng buộc về pháp luật và nghị định của chính phủ các nước. - Mang tính thời vụ: Phụ thuộc lớn vào lượng hàng hóa XNK mà thường hoạt động XNK mang tính chất thời vụ nên hoạt động GN cũng chịu ảnh hưởng.
- Chất lượng dịch vụ phụ thuộc vào cơ sở quy mô và kinh nghiệm của người GN. Vai trò của dịch vụ giao nhận Trong xu thế quốc tế hóa đời sống xã hội hiện nay, cũng như là sự mở rộng giao lưu hợp tác thương mại giữa các nước, đã khiến cho GN ngày càng có vai trò quan trọng. Điều này được thể hiện ở: c 4 - GN tạo điều kiện cho hàng hoá lưu thông nhanh chóng, an toàn và tiết kiệm mà không có sự tham gia hiện diện của người gửi cũng như người nhận. - GN giúp cho người chuyên chở đẩy nhanh tốc độ quay vòng của các phương tiện vận tải, tận dụng được một cách tối đa và hiệu quả dung tích, tải trọng của các phương tiện vận tải, công cụ vận tải, cũng như các phương tiện hỗ trợ khác.
- GN làm giảm giá thành hàng hoá xuất NK. - Bên cạnh đó, GN cũng giúp các nhà XNK giảm bớt các chi phí không cần thiết như chi phí xây dựng kho hàng, bến bãi của người GN hay do người GN thuê, giảm chi phí đào tạo nhân công. Phân loại dịch vụ giao nhận ➢ Căn cứ vào phạm vi hoạt động: Giao nhận quốc tế và giao nhận nội địa. ➢ Căn cứ vào nghiệp vụ kinh doanh: - Giao nhận thuần túy là hoạt động chỉ bao gồm thuần túy việc gửi hàng đi hoặc nhận hàng đến.
- Giao nhận tổng hợp là hoạt động giao nhận bao gồm tất cả các hoạt động như xếp dỡ, bảo quản, vận chuyển, v.v… ➢ Căn cứ vào phương tiện vận tải: GN hàng bằng đường biển, hàng không, đường thủy, đường sắt, ô tô, bưu điện, đường ống, GN vận tải liên hợp, đa phương thức. ➢ Căn cứ vào tính chất giao nhận: - Giao nhận riêng là hoạt động do người kinh doanh XNK tự tổ chức, không sử dụng lao vụ của Freight Forwarder (Dịch vụ GN). - Giao nhận chuyên nghiệp là hoạt động GN của các tổ chức công ty chuyên kinh doanh dịch vụ GN theo sự ủy thác của khách hàng. Người giao nhận 1.
Khái niệm về người giao nhận Người GN là người thực hiện các dịch vụ GN theo sự uỷ thác của khách hàng hoặc người chuyên chở. Nói cách khác, người kinh doanh các dịch vụ GN gọi là người GN. Người GN có thể là chủ hàng (khi anh ta tự đứng ra thực hiện các công việc GN cho hàng hoá của mình), là chủ tàu (khi chủ tàu thay mặt người chủ hàng thực hiện các c 5 dịch vụ GN), công ty xếp dỡ hay kho hàng hoặc người GN chuyên nghiệp hay bất kỳ một người nào khác thực hiện dịch vụ đó. Theo khái niệm của Liên đoàn quốc tế các Hiệp hội giao nhận FIATA: “Người giao nhận (Forwarder, Freightforwarder hay Forwarding agent) là người thu xếp chuyên chở toàn bộ hàng hóa theo hợp đồng ủy thác và hoạt động vì lợi ích của người ủy thác mà bản thân họ không phải là người chuyên chở.
Người giao nhận cũng đảm nhận thực hiện mọi công việc liên quan đến hợp đồng giao nhận như bảo quản, lưu kho, trung chuyển, làm thủ tục hải quan, kiểm hoá …” Theo Luật thương mại Việt Nam được Quốc Hội khóa IX thông qua tại kỳ họp thứ 11 ngày 10/05/1997 thì: “Người GN là người làm dịch vụ GN, là các thương nhân có giấy chứng nhận đăng kí kinh doanh dịch vụ giao nhận hàng hóa. Người giao nhận có thể là chủ hàng, chủ tàu, các công ty giao nhận hoặc bất kỳ thương nhân nào khác”. Vai trò của người giao nhận trong thương mại quốc tế Người GN được coi là “Kiến trúc sư của vận tải – Architect of Transport” vì người GN có khả năng tổ chức quá trình chuyên chở một cách tốt nhất, an toàn nhất và tiết kiệm nhất. Trong quá trình hội nhập và phát triển kinh tế của VN, cùng với sự phát triển và tăng trưởng kinh tế của đất nước, vai trò của người GN cũng ngày càng lớn mạnh theo.
Điều này thể hiện qua một số mặt sau: - Giúp tiết kiệm thời gian, chi phí cho hoạt động sản xuất, kinh doanh - Góp phần mở rộng thị trường - Mang lại nhiều lợi ích kinh tế, xã hội - Một vai trò khác không thể không nhắc tới đó là việc ngành GN vận tải đã mang lại vô số việc làm cho người lao động. Tóm lại, nhờ có sự ra đời, phát triển của người GN và các dịch vụ mà họ cung cấp mà các thủ tục chứng từ có liên quan đến quá trình GN vận tải được đơn giản hóa, thời gian vận chuyển được rút ngắn lại, khối lượng hàng hóa được trao đổi trong thương mại và vận tải quốc tế ngày một tăng lên. Quyền hạn, nghĩa vụ, trách nhiệm của người giao nhận Theo Luật thương mại Việt Nam năm 1997, quy định: Điều 167. Quyền và nghĩa vụ của người làm dịch vụ giao nhận hàng hoá Người làm dịch vụ giao nhận hàng hoá có những quyền và nghĩa vụ sau đây: c 6 1- Được hưởng tiền công và các khoản thu nhập hợp lý khác; 2- Thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ của mình theo hợp đồng; 3- Trong quá trình thực hiện hợp đồng, nếu có lý do chính đáng vì lợi ích của khách hàng thì có thể thực hiện khác với chỉ dẫn của khách hàng, nhưng phải thông báo ngay cho khách hàng; 4- Sau khi ký kết hợp đồng, nếu xảy ra trường hợp có thể dẫn đến việc không thực hiện được toàn bộ hoặc một phần những chỉ dẫn của khách hàng thì phải thông báo ngay cho khách hàng biết để xin chỉ dẫn thêm; 5- Trong trường hợp hợp đồng không có thoả thuận về thời hạn cụ thể thực hiện nghĩa vụ với khách hàng thì phải thực hiện nghĩa vụ của mình trong thời hạn hợp lý.
Các trường hợp miễn trách nhiệm 1- Người làm dịch vụ giao nhận hàng hoá không phải chịu trách nhiệm về những mất mát, hư hỏng phát sinh trong những trường hợp sau đây: a) Do lỗi của khách hàng hoặc của người được khách hàng uỷ quyền; b) Đã làm đúng theo những chỉ dẫn của KH hoặc của người được KH uỷ quyền; c) Khách hàng đóng gói và ghi ký mã hiệu không phù hợp; d) Do KH hoặc người được KH uỷ quyền thực hiện việc xếp, dỡ hàng hoá; đ) Do khuyết tật của hàng hoá; e) Do có đình công; g) Các trường hợp bất khả kháng. 2- Người làm dịch vụ giao nhận hàng hoá không chịu trách nhiệm về việc mất khoản lợi đáng lẽ khách hàng được hưởng, về sự chậm trễ hoặc giao nhận hàng sai địa chỉ mà không phải do lỗi của mình, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Giới hạn trách nhiệm 1- Trách nhiệm của người làm dịch vụ GN hàng hoá trong mọi trường hợp không vượt quá giá trị hàng hoá, trừ khi các bên có thoả thuận khác trong hợp đồng. 2- Người làm dịch vụ GN hàng hoá không được miễn trách nhiệm nếu không chứng minh được việc hư hỏng hoặc chậm giao hàng không phải do mình gây ra.
3- Tiền bồi thường được tính trên cơ sở giá trị hàng hoá ghi trên hoá đơn và các khoản tiền khác có chứng từ hợp lệ. Nếu trong hoá đơn không ghi giá trị hàng hoá thì tiền bồi thường được tính theo giá trị của loại hàng đó tại nơi và thời điểm mà hàng c 7 được giao cho khách hàng theo giá thị trường; nếu không có giá thị trường thì tính theo giá thông thường của hàng cùng loại và cùng chất lượng. 4- Người làm dịch vụ giao nhận hàng hoá không phải chịu trách nhiệm trong các trường hợp sau đây: a) Người làm dịch vụ GN hàng hoá không nhận được thông báo về khiếu nại trong thời hạn mười bốn ngày, kể từ ngày giao hàng, không tính ngày chủ nhật và ngày lễ; b) Người làm dịch vụ giao nhận hàng hoá không nhận được thông báo bằng văn bản về việc bị kiện tại Trọng tài hoặc Toà án trong thời hạn chín tháng, kể từ ngày giao hàng. Khi người giao nhận là đại lý Tùy theo chức năng của người GN, người GN phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ của mình theo hợp đồng đã ký kết và phải chịu trách nhiệm về: - Giao hàng không đúng chỉ dẫn.
- Thiếu sót trong việc mua bảo hiểm cho hàng hoá mặc dù đã có hướng dẫn. - Thiếu sót trong khi làm thủ tục hải quan. - Chở hàng đến sai nơi quy định. - Giao hàng cho người không phải là người nhận.
- Giao hàng mà không thu tiền từ người nhận hàng. - Tái xuất không theo những thủ tục cần thiết hoặc không hoàn lại thuế. - Những thiệt hại về tài sản và người của người thứ ba mà họ gây nên.