Giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu cà phê tỉnh Đồng Nai - Luận văn thạc sĩ

Bài luận văn thạc sĩ phân tích giải pháp thúc đẩy xuất khẩu cà phê tại tỉnh Đồng Nai, góp phần nâng cao giá trị nông sản địa phương.

• Tác giả: Vũ Thị Hương Lệ
• Người hướng dẫn: PGS. Phương Ngọc Thạch
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Giải Pháp Đẩy Mạnh Xuất Khẩu Cà Phê Tỉnh Đồng Nai
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: TP.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• Lý do nghiên cứu
• Đối tượng nghiên cứu
• Mục đích nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Nội dung đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH CÀ PHÊ THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH CÀ PHÊ THẾ GIỚI
• 1.1.1. Tình hình sản xuất cà phê ở một số nước
• 1.1.2. Tình hình xuất nhập khẩu cà phê trên thế giới
• 1.1.3. Kinh nghiệm xuất khẩu cà phê ở một số nước
• 1.2. TỔNG QUAN HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU CÀ PHÊ VIỆT NAM
• 1.2.1. Sự hình thành và phát triển ngành cà phê Việt Nam
• 1.2.2. Thực trạng phát triển cà phê Việt Nam
• 1.2.2.1. Tình hình sản xuất cà phê Việt Nam
• 1.2.2.2. Diện tích gieo trồng và sản lượng
• 1.2.2.3. Giống, năng suất
• 1.2.2.4. Trồng trọt, thu hoạch
• 1.2.2.5. Chế biến và bảo quản cà phê
• 1.2.2.6. Tình hình xuất khẩu cà phê VN
• 1.2.2.7. Sản lượng, kim ngạch cà phê xuất khẩu
• 1.2.2.8. Chất lượng cà phê xuất khẩu
• 1.2.2.9. Giá cà phê xuất khẩu
• 1.2.2.10. Thị trường tiêu thụ – khách hàng
• 1.2.2.11. Mối quan hệ hợp tác trong sản xuất, xuất khẩu cà phê
• 1.2.2.12. Chính sách nhà nước đối với phát triển ngành cà phê
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU CÀ PHÊ TỈNH ĐỒNG NAI
• 2.1. Thực trạng sản xuất cà phê Đồng Nai
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển ngành cà phê Đồng Nai
• 2.1.2. Diện tích năng suất và sản lượng
• 2.1.2.1. Về diện tích
• 2.1.2.2. Về năng suất
• 2.1.2.3. Về sản lượng
• 2.1.3. Thực trạng trồng trọt, thu hoạch, chế biến và bảo quản cà phê
• 2.1.3.1. Về trồng trọt
• 2.1.3.2. Về thu hoạch
• 2.1.3.3. Về chế biến
• 2.1.3.4. Về khâu bảo quản cà phê
• 2.1.3.5. Trình độ kỹ thuật sản xuất cà phê
• 2.2. Tình hình tiêu thụ và xuất khẩu cà phê Đồng Nai
• 2.2.1. Sản lượng cà phê xuất khẩu và kim ngạch xuất khẩu cà phê của tỉnh Đồng Nai
• 2.2.2. Chất lượng cà phê xuất khẩu
• 2.2.3. Thị trường xuất khẩu
• 2.2.4. Giá xuất khẩu
• 2.2.5. Các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê Tỉnh Đồng Nai
• 2.2.6. Mạng lưới cung ứng và lưu thông cà phê xuất khẩu
• 2.2.7. Cơ sở hạ tầng và dịch vụ hỗ trợ cho hoạt động xuất khẩu cà phê tại Tỉnh Đồng Nai
• 2.2.7.1. Hệ thống đường bộ, đường thủy
• 2.2.7.2. Các cơ sở dịch vụ liên quan đến xuất khẩu cà phê
• 2.2.8. Quản lý và điều hành hoạt động xuất khẩu cà phê
• 2.2.8.1. Về việc quản lý các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê
• 2.2.8.2. Về quản lý giá cả, chính sách thu mua tạm trữ và hỗ trợ lãi suất vay tạm trữ
• 2.3. Tóm tắt những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức đối với hoạt động xuất khẩu cà phê của tỉnh Đồng Nai
• 2.3.1. Điểm mạnh, điểm yếu
• 2.3.2. Cơ hội, thách thức
• 2.3.2.1. Thách thức
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU CÀ PHÊ TỈNH ĐỒNG NAI
• 3.1. QUAN ĐIỂM ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
• 3.1.1. Quan điểm 1: Xác định ngành cà phê là ngành kinh tế quan trọng, xuất khẩu cà phê là một trong 12 chương trình kinh tế trọng điểm của tỉnh Đồng Nai đến 2010 và tầm nhìn 2020
• 3.1.2. Quan điểm 2: Chất lượng là yếu tố quyết định sự duy trì và phát triển thị trường xuất khẩu
• 3.1.3. Quan điểm 3: Nâng cao vai trò quản lý Nhà nước trong việc duy trì và phát triển thị trường xuất khẩu
• 3.2. MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN XUẤT KHẨU CÀ PHÊ CỦA TỈNH ĐỒNG NAI
• 3.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 3.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 3.3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU CÀ PHÊ TỈNH ĐỒNG NAI
• 3.3.1. Nhóm giải pháp nâng cao chất lượng cà phê xuất khẩu
• 3.3.1.1. Đẩy mạnh công tác khuyến nông gồm cả công tác giống, hướng dẫn hỗ trợ kỹ thuật chăm sóc cây trồng, phòng trừ sâu bệnh và phương cách thu hái, bảo quản sản phẩm
• 3.3.1.2. Ban hành quy định thực hiện nghiêm các tiêu chuẩn đối với cà phê xuất khẩu
• 3.3.2. Nhóm giải pháp hoàn thiện phương thức kinh doanh xuất khẩu cà phê
• 3.3.2.1. Hợp đồng mua bán giá cố định hay còn gọi là giá giao ngay (giá outright)
• 3.3.2.2. Hợp đồng mua bán giá trừ lùi (giá differential)
• 3.3.2.3. Hoàn thiện mạng lưới lưu thông phân phối cà phê
• 3.3.2.4. Đẩy mạnh công tác xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu
• 3.3.2.5. Giảm thiểu các rủi ro trong kinh doanh xuất khẩu cà phê
• 3.3.2.6. Sử dụng tốt các phương thức bảo hiểm rủi ro trong hợp đồng kỳ hạn cà phê
• 3.3.2.7. Nâng cao năng lực kinh doanh xuất khẩu của các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê
• 3.3.2.8. Qui định tiêu chuẩn hoạt động đối với các nhà xuất khẩu cà phê
• 3.3.2.9. Đảm bảo ổn định đầu ra cho sản xuất cà phê (tăng cường vai trò của Nhà nước)
• 3.3.3. Nhóm giải pháp hỗ trợ xuất khẩu
• 3.3.3.1. Đảm bảo cung cấp vốn kinh doanh cho các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê
• 3.3.3.2. Tăng cường các dịch vụ hỗ trợ cho xuất khẩu cà phê
• 3.3.3.3. Hỗ trợ chi phí tiếp thị xuất khẩu cà phê
• 3.3.4. Nhóm giải pháp đầu tư phát triển
• 3.3.4.1. Về đầu tư cho phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp và phát triển nông thôn
• 3.3.4.2. Về đầu tư trực tiếp vốn sản xuất
• 3.4. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
• 3.4.1. Kiến nghị đối với Nhà nước
• 3.4.2. Kiến nghị đối với Hiệp hội cà phê ca cao và các doanh nghiệp
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Tóm tắt

I. Tổng quan về xuất khẩu cà phê Đồng Nai và tiềm năng phát triển

Cà phê Đồng Nai đã trở thành một trong những sản phẩm nông nghiệp chủ lực của tỉnh, đóng góp đáng kể vào kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Với điều kiện tự nhiên thuận lợi và kinh nghiệm sản xuất lâu năm, Đồng Nai có tiềm năng lớn để phát triển ngành cà phê. Tuy nhiên, để tận dụng tối đa tiềm năng này, cần có những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm.

1.1. Tình hình sản xuất cà phê tại Đồng Nai

Đồng Nai hiện có diện tích trồng cà phê lớn, với nhiều giống cà phê chất lượng cao. Tuy nhiên, sản lượng và chất lượng cà phê vẫn chưa đạt yêu cầu so với thị trường quốc tế. Cần có các biện pháp cải thiện kỹ thuật canh tác và chế biến để nâng cao giá trị sản phẩm.

1.2. Thị trường xuất khẩu cà phê Đồng Nai

Thị trường xuất khẩu cà phê Đồng Nai chủ yếu tập trung vào các nước châu Âu và châu Á. Tuy nhiên, giá cà phê xuất khẩu của Đồng Nai thường thấp hơn so với các nước khác, điều này ảnh hưởng đến lợi nhuận của nông dân và doanh nghiệp.

II. Những thách thức trong xuất khẩu cà phê Đồng Nai hiện nay

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng ngành cà phê Đồng Nai đang đối mặt với nhiều thách thức. Chất lượng sản phẩm chưa đồng đều, giá cả không ổn định và cạnh tranh từ các nước sản xuất cà phê khác là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Chất lượng cà phê xuất khẩu chưa đạt yêu cầu

Chất lượng cà phê xuất khẩu của Đồng Nai chưa đáp ứng được tiêu chuẩn quốc tế, dẫn đến việc bị loại khỏi nhiều thị trường. Cần có các giải pháp nâng cao chất lượng sản phẩm thông qua việc cải tiến quy trình sản xuất và chế biến.

2.2. Giá cà phê xuất khẩu không ổn định

Giá cà phê xuất khẩu của Đồng Nai thường biến động mạnh, ảnh hưởng đến thu nhập của nông dân. Việc xây dựng một hệ thống giá cả ổn định và hợp lý là rất cần thiết để đảm bảo lợi ích cho người sản xuất.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng cà phê xuất khẩu Đồng Nai

Để nâng cao chất lượng cà phê xuất khẩu, cần thực hiện một số giải pháp đồng bộ từ khâu sản xuất đến chế biến và tiêu thụ. Việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất sẽ giúp nâng cao giá trị sản phẩm.

3.1. Đẩy mạnh công tác khuyến nông

Cần tăng cường công tác khuyến nông để hỗ trợ nông dân trong việc áp dụng các kỹ thuật canh tác hiện đại, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng cà phê.

3.2. Ban hành tiêu chuẩn chất lượng cà phê xuất khẩu

Việc ban hành và thực hiện nghiêm các tiêu chuẩn chất lượng sẽ giúp nâng cao giá trị cà phê xuất khẩu, đồng thời tạo niềm tin cho người tiêu dùng quốc tế.

IV. Phương pháp hoàn thiện quy trình xuất khẩu cà phê Đồng Nai

Cần hoàn thiện quy trình xuất khẩu cà phê từ khâu sản xuất đến tiêu thụ để đảm bảo hiệu quả kinh tế. Việc xây dựng mạng lưới phân phối và hợp tác với các đối tác quốc tế sẽ giúp mở rộng thị trường xuất khẩu.

4.1. Tăng cường hợp tác quốc tế

Hợp tác với các đối tác quốc tế sẽ giúp mở rộng thị trường và nâng cao giá trị cà phê xuất khẩu. Cần tìm kiếm các cơ hội hợp tác trong lĩnh vực chế biến và tiêu thụ.

4.2. Cải tiến hệ thống phân phối

Cần cải tiến hệ thống phân phối để đảm bảo cà phê được đưa đến tay người tiêu dùng một cách nhanh chóng và hiệu quả nhất.

V. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về xuất khẩu cà phê Đồng Nai

Các nghiên cứu cho thấy rằng việc nâng cao chất lượng và cải tiến quy trình xuất khẩu cà phê sẽ mang lại nhiều lợi ích cho nông dân và doanh nghiệp. Cần có các chính sách hỗ trợ từ nhà nước để thúc đẩy ngành cà phê phát triển bền vững.

5.1. Kết quả từ các mô hình sản xuất hiệu quả

Nhiều mô hình sản xuất cà phê hiệu quả đã được triển khai tại Đồng Nai, mang lại lợi nhuận cao cho nông dân. Cần nhân rộng các mô hình này để nâng cao hiệu quả sản xuất.

5.2. Tác động của chính sách hỗ trợ xuất khẩu

Chính sách hỗ trợ xuất khẩu từ nhà nước đã giúp nhiều doanh nghiệp cà phê tại Đồng Nai mở rộng thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai của xuất khẩu cà phê Đồng Nai

Ngành cà phê Đồng Nai có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Tuy nhiên, để đạt được điều này, cần có sự đồng bộ trong các giải pháp từ nhà nước và doanh nghiệp. Việc nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm sẽ là chìa khóa để mở rộng thị trường xuất khẩu.

6.1. Triển vọng phát triển bền vững

Với các giải pháp đồng bộ, ngành cà phê Đồng Nai có thể phát triển bền vững, góp phần nâng cao đời sống nông dân và phát triển kinh tế địa phương.

6.2. Tầm nhìn đến năm 2030

Đến năm 2030, ngành cà phê Đồng Nai có thể trở thành một trong những ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, với sản phẩm chất lượng cao và giá trị gia tăng lớn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường nông sản Việt Nam ghi nhận bước ngoặt lớn vào năm 2006 khi kim ngạch xuất khẩu cà phê chính thức gia nhập câu lạc bộ 1 tỷ USD, đạt mức 1,12 tỷ USD với khối lượng 912.000 tấn, tăng 9,92% về lượng và 65,49% về giá trị so với năm 2005. Mặc dù giữ vị thế cường quốc xuất khẩu cà phê Robusta hàng đầu thế giới, ngành cà phê Việt Nam nói chung và tỉnh Đồng Nai nói riêng vẫn đối mặt với nghịch lý tăng trưởng về lượng nhưng suy giảm về chất lượng và giá trị gia tăng. Tại Đồng Nai, diện tích canh tác cà phê đã giảm mạnh từ đỉnh cao 60.000 ha năm 2000 xuống còn 20.816 ha vào năm 2006, kéo theo sản lượng thu hoạch sụt giảm từ 100.000 tấn xuống 27.959 tấn.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là phương thức sản xuất tự phát, chế biến thô sơ, thiếu liên kết chuỗi giá trị và chịu nhiều rủi ro biến động giá trên thị trường kỳ hạn quốc tế. Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá toàn diện thực trạng sản xuất, chế biến và thương mại xuất khẩu cà phê nhân của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Đồng Nai; từ đó xác định các điểm nghẽn chuỗi cung ứng và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm gia tăng kim ngạch, nâng cao năng lực cạnh tranh cho hạt cà phê địa phương.

Phạm vi nghiên cứu bao quát số liệu hoạt động thương mại xuất khẩu cà phê nhân giai đoạn 2001 - 2006, định hướng phát triển đến năm 2010 và tầm nhìn 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở khoa học để tái cơ cấu ngành hàng, tối ưu hóa năng lực hạ tầng logistics, đồng thời thu hẹp khoảng cách trừ lùi 50 - 60 USD/tấn so với giá tham chiếu quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết lợi thế so sánh của David Ricardo và mô hình lợi thế cạnh tranh quốc gia của Michael Porter (Kim cương Porter) nhằm giải thích năng lực cạnh tranh của nông sản xuất khẩu dựa trên các yếu tố điều kiện sản xuất, nhu cầu nội địa, các ngành công nghiệp hỗ trợ và chiến lược doanh nghiệp. Bên cạnh đó, lý thuyết chuỗi giá trị toàn cầu (Global Value Chain - GVC) được tích hợp để phân tích quá trình chuyển dịch giá trị từ khâu canh tác, sơ chế, chế biến đến kênh phân phối quốc tế.

Nghiên cứu làm rõ các khái niệm then chốt trong thương mại cà phê quốc tế bao gồm: hợp đồng mua bán giá cố định (outright price), hợp đồng mua bán giá trừ lùi (differential price), nghiệp vụ bảo hiểm rủi ro giá kỳ hạn (hedging) trên sàn giao dịch hàng hóa London (LIFFE), và hệ thống tiêu chuẩn chất lượng TCVN 4193:2005. Theo chuẩn kỹ thuật, độ ẩm cà phê nhân xuất khẩu phải duy trì ở mức tối đa 12,5%, nhưng thực tế hàng tồn trữ nông hộ thường lên tới 16%, làm gia tăng mức khấu trừ giá từ 50 đến 300 USD/tấn trên thị trường quốc tế.

Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa chủ nghĩa duy vật biện chứng, thống kê mô tả, phân tích đối chiếu chuỗi thời gian và ma trận điểm mạnh - điểm yếu - cơ hội - thách thức (SWOT).

Cỡ mẫu khảo sát bao gồm toàn bộ 15 doanh nghiệp có chức năng xuất khẩu cà phê trực tiếp trên địa bàn tỉnh Đồng Nai và mẫu điều tra mở rộng 120 hộ nông dân chuyên canh cà phê tại các huyện trọng điểm như Cẩm Mỹ, Xuân Lộc và thị xã Long Khánh. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp hạn ngạch được áp dụng để đảm bảo tính đại diện cao cho các quy mô canh tác và mức kim ngạch doanh nghiệp.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích định lượng chuỗi thời gian kết hợp ma trận SWOT là nhằm đối chiếu chính xác diễn biến giá cả, sản lượng qua các niên vụ từ 2001 đến 2006, đồng thời phản ánh khách quan các điểm nghẽn nội tại trong quy trình thu hái, bảo quản và giao dịch ngoại thương. Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp chính thống từ Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA), Tổng cục Hải quan và Sở Nông nghiệp & Phát triển nông thôn tỉnh Đồng Nai.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô sản xuất và năng suất cà phê tại Đồng Nai suy giảm đáng kể. Diện tích gieo trồng giảm từ 40.252 ha năm 2001 xuống 20.816 ha năm 2006, sản lượng giảm từ gần 60.000 tấn xuống 27.959 tấn. Năng suất bình quân của tỉnh chỉ dao động trong khoảng 1,34 - 1,48 tấn/ha, thấp hơn rõ rệt so với mức bình quân cả nước là 2,1 tấn/ha.

Thứ hai, cơ cấu doanh nghiệp xuất khẩu có xu hướng tập trung hóa cao độ nhưng thiếu tính bền vững. Công ty Tín Nghĩa giữ vị thế chi phối tuyệt đối khi chiếm 73,11% tổng sản lượng xuất khẩu toàn tỉnh năm 2006 (đạt 43.500 tấn), xếp thứ 4 trong tốp 10 doanh nghiệp xuất khẩu cà phê cả nước. Trong khi đó, các công ty như Trung Thành chiếm 8,84% (5.260 tấn), Hương Bạn chiếm 6,33% (3.764 tấn), và nhiều đơn vị lâu năm như Công ty An Hưng phải ngừng hoạt động xuất khẩu do thua lỗ từ giai đoạn khủng hoảng giá.

Thứ ba, hạn chế nghiêm trọng về phẩm cấp chất lượng cơ lý và công nghệ chế biến. Toàn bộ 100% sản lượng cà phê Đồng Nai được sơ chế bằng phương pháp khô thô sơ. Do đặc điểm thổ nhưỡng và tập quán canh tác, tỷ lệ hạt đạt kích cỡ sàng 13 (đường kính 5,0 mm) chiếm tới 70%, trong khi hạt lớn sàng 16 và 18 chỉ đạt 30%. Tỷ lệ hái tuốt cành lẫn trên 15% quả xanh non, dẫn đến đơn giá xuất khẩu bình quân của Đồng Nai năm 2006 chỉ đạt 1.221,80 USD/tấn, thấp hơn mức bình quân toàn quốc từ 6,77 đến 10 USD/tấn.

Thứ tư, tiềm năng hạ tầng logistics vượt trội nhưng mạng lưới phân phối trung gian còn phân tán. Cảng cạn ICD Biên Hòa sở hữu quy mô 15 ha với diện tích kho trên 80.000 m2, thông quan hơn 150.000 tấn cà phê mỗi năm. Tuy nhiên, hơn 85% diện tích trồng thuộc về các nông hộ nhỏ lẻ thiếu sân phơi đạt chuẩn, khiến chất lượng hàng hóa không đồng nhất.

Thảo luận kết quả

Thực trạng chất lượng cà phê xuất khẩu không đồng đều bắt nguồn từ việc thiếu vắng quy trình kiểm soát nghiêm ngặt trước khi thông quan. Trong niên vụ 2005 - 2006, tại cảng Antwerp (Vương quốc Bỉ), hơn 600.000 bao cà phê Việt Nam đã bị loại thải (chiếm 72% lô hàng kiểm tra), phản ánh sự lỏng lẻo trong áp dụng chuẩn TCVN 4193:2005. Tại Đồng Nai, có tới 40% diện tích canh tác chưa được trang bị hệ thống thủy lợi chủ động, khiến vườn cây chịu rủi ro cao trong mùa khô hạn.

Dữ liệu chuỗi thời gian về sản lượng và kim ngạch xuất khẩu giai đoạn 2001 - 2006 có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột kép kết hợp đường xu hướng giá, giúp làm nổi bật mối tương quan giữa sự phục hồi của giá thế giới và kim ngạch địa phương (đạt 72,7 triệu USD năm 2006). Đồng thời, bảng ma trận phân tích thị trường chỉ ra rằng trên 80% hợp đồng của doanh nghiệp Đồng Nai là ký bán cho các nhà buôn trung gian quốc tế (Thụy Sĩ, Singapore, Mỹ) theo điều kiện FOB, khiến địa phương mất đi giá trị gia tăng từ dịch vụ vận tải và bảo hiểm quốc tế CIF.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, nâng cao chất lượng vùng nguyên liệu và chuẩn hóa quy trình kỹ thuật. Sở Nông nghiệp & Phát triển nông thôn tỉnh Đồng Nai cần chỉ đạo mạng lưới khuyến nông hướng dẫn nông dân chấm dứt thói quen hái tuốt cành, đảm bảo tỷ lệ quả chín khi thu hoạch đạt trên 85%, khống chế tỷ lệ quả non dưới 5%. Ban hành quy định bắt buộc áp dụng tiêu chuẩn TCVN 4193:2005 trong đánh giá phẩm cấp, phấn đấu đến năm 2010 nâng tỷ lệ hạt đạt sàng 16 và 18 lên mức 45%.

Thứ hai, đổi mới phương thức kinh doanh và áp dụng công cụ phòng ngừa rủi ro tài chính. Các doanh nghiệp xuất khẩu cần chuyển đổi từ hình thức bán giao ngay sang sử dụng linh hoạt các hợp đồng kỳ hạn, quyền chọn trên sàn LIFFE để cố định mức lợi nhuận, chủ động đàm phán nhằm thu hẹp biên độ giá trừ lùi từ 50 USD/tấn xuống dưới 20 USD/tấn trong giai đoạn 2008 - 2010.

Thứ ba, hiện đại hóa hạ tầng chế biến và dịch vụ logistics. Doanh nghiệp nòng cốt như Công ty Tín Nghĩa phối hợp cùng Ban quản lý ICD Biên Hòa đầu tư dây chuyền chế biến ướt công nghiệp cho 20% sản lượng vùng chuyên canh, nâng cấp hệ thống kho lưu trữ bảo đảm kiểm soát độ ẩm chuẩn 12,5%, mở rộng công suất thông quan ICD Biên Hòa đạt 200.000 tấn/năm.

Thứ tư, tăng cường liên kết chuỗi và cơ chế tín dụng hỗ trợ xuất khẩu. Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai và Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh cần thiết lập quỹ hỗ trợ lãi suất thu mua tạm trữ, hỗ trợ 100% lãi vay ngắn hạn trong thời điểm thị trường biến động giảm sâu, đồng thời quy hoạch ổn định diện tích 20.000 ha cà phê chuyên canh bền vững.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cơ quan quản lý Nhà nước và hoạch định chính sách (Sở Công Thương, Sở Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Đồng Nai): Cung cấp luận cứ thực tiễn để xây dựng chương trình phát triển cà phê xuất khẩu thành 1 trong 12 chương trình kinh tế trọng điểm của tỉnh đến năm 2010 và tầm nhìn 2020.

Thứ hai, lãnh đạo và cán bộ kinh doanh tại các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản: Cung cấp cẩm nang thực chiến về kỹ thuật đàm phán hợp đồng giá trừ lùi, quản trị rủi ro trên sàn giao dịch kỳ hạn và khai thác tối đa lợi thế cảng cạn ICD Biên Hòa.

Thứ ba, chủ nhiệm hợp tác xã và hộ nông dân chuyên canh cà phê: Cung cấp giải pháp kỹ thuật canh tác, phương pháp thu hái chọn lọc quả chín trên 85% và kỹ thuật bảo quản giảm ẩm nhằm nâng cao giá bán thương phẩm.

Thứ tư, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Quản trị kinh doanh, Kinh tế quốc tế: Cung cấp khung lý thuyết hoàn chỉnh về chuỗi giá trị nông sản, dữ liệu thực nghiệm giai đoạn 2001 - 2006 và mô hình phân tích SWOT ngành hàng xuất khẩu.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân khiến giá cà phê xuất khẩu của Đồng Nai thường thấp hơn bình quân cả nước từ 6,77 đến 10 USD/tấn là gì? Nguyên nhân chủ yếu do 100% sản lượng chế biến khô, hạt nhỏ (loại sàng 13 chiếm 70%), tỷ lệ thu hái quả non cao trên 15% và tồn trữ nông hộ có độ ẩm lên tới 16% dẫn đến phẩm cấp cơ lý thấp.

Hợp đồng mua bán giá trừ lùi tác động như thế nào đến doanh nghiệp xuất khẩu Đồng Nai? Nhà nhập khẩu lấy giá giao dịch kỳ hạn London trừ đi mức chiết khấu từ 50 đến 60 USD/tấn để bù đắp rủi ro chất lượng của hạt cà phê Việt Nam, làm giảm đáng kể biên lợi nhuận ròng của các doanh nghiệp.

Tại sao tỷ lệ thu hoạch quả xanh non tại Đồng Nai vẫn vượt mức 15%? Do thói quen hái tuốt cành một lần để giảm chi phí nhân công, áp lực thiếu sân phơi sấy khi vào vụ thu hoạch rộ và tâm lý bán sớm thu hồi vốn của hơn 85% hộ nông dân quy mô nhỏ.

Cảng cạn ICD Biên Hòa đóng vai trò như thế nào trong chuỗi cung ứng cà phê xuất khẩu? ICD Biên Hòa cung cấp dịch vụ logistics trọn gói với hệ thống kho trên 80.000 m2, hỗ trợ thông quan trên 150.000 tấn cà phê hàng năm và kết nối giao thông thủy bộ trực tiếp tới các cảng biển lớn.

Doanh nghiệp nào giữ vai trò trụ cột trong hoạt động xuất khẩu cà phê của tỉnh Đồng Nai? Công ty Tín Nghĩa là doanh nghiệp dẫn đầu, đóng góp tới 73,11% sản lượng xuất khẩu toàn tỉnh (43.500 tấn năm 2006) và liên tục nằm trong tốp 4 doanh nghiệp xuất khẩu cà phê uy tín hàng đầu Việt Nam.

Kết luận

• Xuất khẩu cà phê Đồng Nai đạt bước phục hồi mạnh mẽ năm 2006 với sản lượng 59.500 tấn và kim ngạch 72,7 triệu USD, khẳng định vị thế ngành kinh tế mũi nhọn của địa phương.
• Điểm nghẽn cốt lõi nằm ở phương thức chế biến khô thủ công, kích cỡ hạt sàng 13 chiếm 70% và tỷ lệ thất thoát chất lượng cao do tập quán thu hái tuốt cành.
• Doanh nghiệp Tín Nghĩa giữ vai trò hạt nhân dẫn dắt với 73,11% thị phần xuất khẩu, trong khi hạ tầng ICD Biên Hòa tạo nền tảng logistics vững chắc cho toàn vùng.
• Đổi mới phương thức giao dịch kỳ hạn, áp dụng chuẩn TCVN 4193:2005 và quy hoạch ổn định 20.000 ha là chìa khóa phát triển bền vững đến năm 2010 và tầm nhìn 2020.
• Luận văn đóng góp hệ thống giải pháp toàn diện từ cấp độ nông hộ, doanh nghiệp đến cơ quan quản lý nhà nước nhằm nâng cao chuỗi giá trị hạt cà phê xuất khẩu.

Các nhà quản lý, doanh nghiệp xuất khẩu và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác toàn bộ dữ liệu thực chứng và giải pháp chi tiết của luận văn để ứng dụng vào chiến lược tái cơ cấu ngành nông sản xuất khẩu tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH CÀ PHÊ THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM 1.1 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH CÀ PHÊ THẾ GIỚI: 1.1 Tình hình sản xuất cà phê ở một số nước: Cây cà phê được biết đến vào cuối thế kỷ thứ 15, có nguồn gốc ở Bắc Phi. Trồng cà phê trở thành một ngành sản xuất và ngày càng phát triển mạnh. Trên thế giới hiện nay có khỏang 75 nước trồng cà phê, tổng diện tích trên 13 triệu ha, sản lượng hàng năm biến động từ 5,5-6 triệu tấn cà phê nhân. Sản lượng cà phê đã gia tăng nhanh chóng trong các năm qua, kể từ niên vụ 1999/2000 sản lượng cà phê thế giới đã đột biến tăng nhanh lên 115 triệu bao, tạo nên sự tăng trưởng rộng khắp trên thị trường cà phê thế giới.1: SẢN LƯỢNG CÀ PHÊ THẾ GIỚI ĐVT: 1.000 bao cà phê nhân (60 kg/bao) Ước Vụ mùa 2001/02 2002/03 2003/04 2004/05 2005/06 06/07 Sản xuất 112.2: SẢN LƯỢNG CÀ PHÊ THẾ GIỚI CỦA 3 NƯỚC ĐỨNG ĐẦU ĐVT: 1.000 bao cà phê nhân (60kg/bao) Ước Vụ mùa 2001/02 2002/03 2003/04 2004/05 2005/06 06/07 Braxin 33.200 Ba nước đứng đầu 57.480 Các nước khác (châuPhi, 54.130 Trung Mỹ,…) Tổng cộng 112.610 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - 14 - (Nguồn: Commodity Expert 2003 + NKG Statical Unit 22/9/04 + NKG Stastical Unit 03 Feb 2006 và NKG Stastical Unit Sep 2006) Braxin là nước đứng đầu thế giới về sản xuất cà phê.

Trước đây, Colombia - một nước Nam Mỹ đứng thứ hai, sau đó Việt Nam đã nhẩy lên vị trí thứ hai thay thế Colombia. Có 2 loại cà phê có giá trị thương mại là cà phê vối (Robusta) và cà phê chè (Abrica). Việt Nam, nước sản xuất cà phê Robusta lớn nhất thế giới, dự kiến đạt khoảng 14,5 triệu bao năm 2006-2007.3: SẢN LƯỢNG CÀ PHÊ ROBUSTA TRÊN THẾ GIỚI ĐVT: 1.000 bao cà phê nhân (60 kg/bao) Sản xuất 2001/02 2002/03 2003/04 2004/05 2005/06 Việt nam 12.950 Bờ biển Ngà 4.560 hàng đầu Các nước 4.120 khác Tổng cộng 45. Licht 2001-2005 và NKF Stastical Unit 22/9/04 và NKG Stastical Unit 03 Feb 2006 và NKG Stastical Unit Sep 2006) Vị thế của cà phê Robusta dần dần chiến ưu thế trên thị trường, đặc biệt là cà phê Robusta Việt Nam có hương vị đặc trưng rất được châu Âu ưa chuộng.

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Tình hình xuất nhập khẩu cà phê trên thế giới Nhu cầu tiêu thụ cà phê của thế giới ngày càng gia tăng, hoạt động mua bán rất nhộn nhịp trên các thị trường BẢNG 1.4: TIÊU THỤ CÀ PHÊ TRÊN THẾ GIỚI ĐVT: 1.000 bao cà phê nhân (60 kg/bao) Nước tiêu 2001 2002 2003 2004 2005 2006 thụ Tây Âu 36.653 Mỹ Nam Mỹ 16.416 (Nguồn: NKG Stastical Unit 03 Feb 2006) Với số liệu trên, rõ ràng nhu cầu tiêu thụ cà phê thế giới ngày càng tăng BẢNG 1.5: LƯỢNG NHẬP KHẨU CÀ PHÊ CỦA MỘT SỐ NƯỚC ĐVT: 1000 bao cà phê nhân (60 kg/bao) Nước nhập 2000 2001 2002 2003 2004 2005 U.013 Tây Ban Nha 3.699 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.641 Cộng hoà Séc 798 938 919 1. Kinh nghiệm xuất khẩu cà phê ở một số nước Braxin là một nước sản xuất cà phê lớn nhất thế giới, cung cấp một lượng cà phê lớn cho thị trường thế giới với hai chủng loại chính, đó là: Cà phê Arabica và cà phê Robusta. Đây là một nước thực sự đóng một vai trò quan trọng trên thị trường cà phê thế giới về sản lượng, chất lượng và có khả năng hạn chế sự giảm giá trên thị trường.

Chất lượng cà phê Arabica của Braxin có hương vị đặc trưng, được rất nhiều người tiêu dùng ưa chuộng, đặc biệt là khu vực Bắc Mỹ như Mỹ, Canada rất thích uống loại cà phê này. Ngoài hương vị ngon, chất lượng cà phê nhân xuất khẩu rất ổn định do công nghệ thu hoạch và bảo quản rất tốt. Bên cạnh đó Nhà nước cũng có những chính sách rất tích cực trong việc giữ vững được giá cả trên thị trường, bằng chứng cho thấy giá cà phê trên thế giới giảm, nhưng tốc độ giảm giá ở thị trường London rất mạnh và nhanh, trong khi đó giá cà phê trên thị trường New York giảm ở mức độ thấp hơn. Braxin có những chính sách hỗ trợ giá cho nông dân bằng cách Nhà nước có những kế hoạch dự trữ hợp lý, tổ chức những cuộc đấu thầu mua cà phê với mức giá sàn, hạn chế được những rủi ro về sự giảm giá cho người nông dân vào thời điểm thu hoạch rộ.

Colombia là một nước sản xuất và xuất khẩu cà phê đứng thứ ba trên thế giới (sau Braxin và Việt Nam), cũng có những chính sách xuất khẩu rất hiệu quả, cà phê nhân cung cấp ra thị trường có chất lượng cao. Do công nghệ thu hoạch và chế biến tốt. Hầu hết sản lượng cà phê nhân xuất khẩu đều được chế biến bằng công nghệ chế biến ướt nên sản phẩm có giá trị cao, chất lượng ổn định tạo được nhiều trị giá gia tăng trong sản phẩm TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 TỔNG QUAN HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU CÀ PHÊ VIỆT NAM: 1.1 Sự hình thành và phát triển ngành cà phê Việt Nam: Có thể phân chia quá trình hình thành và phát triển của ngành cà phê Việt Nam thành các giai đoạn chính sau đây: ™ Giai đoạn trước năm 1975 Ngành cà phê Việt Nam có lịch sử muộn hơn rất nhiều so với ngành gạo vốn là cây nông nghiệp truyền thống lâu đời của Việt Nam. Cây cà phê theo chân người Pháp vào năm 1870 (có tài liệu cho rằng cây cà phê được nhà truyền đạo công giáo đưa vào Việt Nam từ năm 1857).

Thời gian đầu, cây cà phê được phát triển ở các đồn điền của Pháp với diện tích rất nhỏ. Đến năm 1930, cả nước có khoảng 5.900 ha cà phê. Năm 1966, miền Bắc có khoảng 13.000 ha tập trung ở các nông trường quốc doanh nhưng từ đó cho đến trước năm 1975, các nông trường cà phê ở miền Bắc bị chặt phá và hầu như không phát triển. ™ Giai đoạn sau năm 1975 Từ sau năm 1975, đất nước thống nhất, dựa vào nguồn vốn tự có và sự viện trợ của các nước Đông Âu, diện tích cà phê tăng mạnh và tập trung ở các tỉnh Tây Nguyên.800 ha sản xuất cà phê (diện tích trồng cà phê là 22.500 ha, trong đó có những diện tích trồng thực nhưng không cho năng suất), năm 1984 là 19.500 ha, đến năm 1990 đạt 92.

Tính trung bình từ năm 1980 đến năm 1990, tốc độ tăng trưởng diện tích sản xuất cà phê là khoảng 28%/năm. Trong giai đoạn này, năng suất cà phê đạt trung bình 0,81tấn/ha, tốc độ tăng trung bình khoảng 6,5%/năm. Giai đoạn này đánh dấu bởi sự phát triển mạnh của kinh tế hộ gia đình do chính sách đổi mới kinh tế thực hiện từ năm 1986, Nhà nước hỗ trợ tiền thuê đất, tiền giống và hỗ trợ tín dụng đã làm cho diện tích cà phê tăng mạnh ở các vùng Đắc lắc, Lâm Đồng và các khu vực khác mới được khai hoang, mở đất. Người dân đến các “vùng kinh tế mới” thực chất là đến các vùng dân tộc thiểu số, tự khai hoang mở đất không có giới hạn hoặc được chia đất và được Nhà nước thừa nhận.

Thêm vào đó, giai đoạn này, giá cà phê trên thế giới tăng mạnh đã khiến cho người dân TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - 18 - tập trung hơn vào chăm sóc, phát triển thêm diện tích cà phê nhằm tăng thu nhập, nâng cao đời sống của mình. Nhà nước cũng đạt được nhiều lợi ích từ hoạt động sản xuất cà phê của nông dân thông qua các lợi ích mà các doanh nghiệp Nhà nước xuất khẩu cà phê đem lại. Thời kỳ 1990-1999: diện tích sản xuất, năng suất, sản lượng và số lượng xuất khẩu đều tăng mạnh do nhu cầu cà phê trên thế giới tăng, trong khi nguồn cung bị hạn chế đã đẩy giá cà phê tren thị trường thế giới tăng cao. Điều đó khiến cho diện tích sản xuất cà phê tăng mạnh, trung bình mỗi năm tăng 19%.

Diện tích sản xuất cà phê năm 1999 tăng gấp 4 lần so với năm 1991 và gấp 49 lần so với năm 1980. Năng suất giai đoạn này cũng tăng trung bình 8,3%/năm và đạt trung bình khoảng 1,65 tấn/ha, tăng gấp đôi so với giai đoạn từ 1980 đến 1990. Năm 1995 được xem là thời hoàng kim của cà phê Việt Nam, nông dân trồng cà phê chỉ cần bán 1 kg cà phê là đã đủ tiền mua lại được hơn một yến gạo, và cà phê được ví là “vàng đen”. Thời kỳ 2000-2003: ngành cà phê thế giới rơi vào giai đoạn khủng hoảng thừa.

Giá cà phê thế giới giảm xuống mức kỷ lục vào năm 2001, thấp nhất trong vòng 40 năm trở lại đây. Giá cà phê giảm đã đẩy cuộc sống của người dân đối mặt với cảnh nghèo, nợ nần. Người dân buộc phải chặt cây cà phê để thay thế bằng cây khác hoặc bỏ mặc diện tích cà phê không chăm sóc, dẫn đến diện tích sản xuất cà phê giảm đến 65.000 ha từ năm 2001 đến năm 2003, sản lượng giảm khoảng 80. Trước những tác động tiêu cực của cuộc khủng hoảng, Nhà nước áp dụng chính sách trợ cấp xuất khẩu tối đa 2% giá trị tăng trưởng xuất khẩu của năm trước.

Khi giá cà phê giảm xuống, đời sống nhân dân bị ảnh hưởng, Ủy ban nhân dân địa phương có cây cà phê đã chỉ đạo hạn chế cung cấp các dịch vụ khuyến nông dành riêng cho cây cà phê và đa dạng hóa các sản phẩm nông sản khác, đa dạng sản phẩm ngay trong chính ngành cà phê với mục tiêu tăng diện tích, sản lượng cà phê chè. Thời kỳ phục hồi: Giá cà phê năm 2004 vẫn ở mức thấp nhưng đã tăng lên nhiều so với năm 2001. Chỉ đến năm 2005, 2006, giá cà phê đã tăng trở lại và ở mức cao nhất trong vòng hơn 10 năm trở lại đây. Giá cà phê trung bình năm 2006 là từ 1.

TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 Thực trạng phát triển cà phê Việt Nam 1.1 Tình hình sản xuất cà phê Việt Nam ™ Diện tích gieo trồng và sản lượng: Ngành cà phê đã có những bước phát triển vượt bậc nhanh chóng, khoảng nửa triệu ha cà phê được trồng trong 15 năm và cho sản lượng hàng năm trên 700.000 tấn kể từ niên vụ 1999/2000, Việt Nam đã trở thành nước sản xuất cà phê thứ hai trên thế giới và đứng nhất về xuất khẩu cà phê Robusta. Điều kiện khí hậu và địa lý Việt Nam rất thích hợp với việc phát triển cà phê. Phía Nam thuộc khí hậu nhiệt đới nóng ẩm thích hợp với cà phê Robusta. Khí hậu phía Bắc có mùa đông lạnh và có mưa phùn thích hợp với cà phê Arabica.