Định Tội Cố Ý Gây Thương Tích Hoặc Gây Tổn Hại Cho Sức Khỏe Của Người Khác Tại Tỉnh Vĩnh Phúc

Luận văn thạc sĩ phân tích định tội danh tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác từ thực tiễn, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Hạnh
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Văn Lợi
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
• Đề tài: Định Tội Cố Ý Gây Thương Tích Tại Vĩnh Phúc: Thực Tiễn và Giải Pháp
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ ĐỊNH TỘI DANH TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE CỦA NGƯỜI KHÁC
• 1.1. Khái niệm và cơ sở pháp lý của định tội danh tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
• 1.2. Định tội danh theo các yếu tố cấu thành của tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
• 1.3. Phân biệt tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác với một số tội phạm khác
• 2. Chương 2: THỰC TIỄN ĐỊNH TỘI DANH TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE CỦA NGƯỜI KHÁC TẠI TỈNH VĨNH PHÚC TRONG THỜI GIAN QUA
• 2.1. Tình hình tội phạm cố ý gây thương hoặc gây tổn hại sức khỏe người khác giai đoạn 2013 – 2017 tại tỉnh Vĩnh Phúc
• 2.2. Thực tiễn định tội danh tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác theo cấu thành tội phạm
• 2.3. Thiếu sót, sai lầm trong định tội danh tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác và nguyên nhân của những thiếu sót, sai lầm đó
• 3. Chương 3: YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM ĐỊNH TỘI DANH ĐÚNG TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE CỦA NGƯỜI KHÁC TẠI TỈNH VĨNH PHÚC TRONG THỜI GIAN TỚI
• 3.1. Yêu cầu bảo đảm định tội danh đúng quy định của pháp luật hình sự về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
• 3.2. Giải pháp bảo đảm định tội danh đúng quy định của pháp luật hình sự về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Định Tội Cố Ý Gây Thương Tích Tại Vĩnh Phúc

Định tội cố ý gây thương tích là một vấn đề pháp lý phức tạp tại tỉnh Vĩnh Phúc. Tình hình tội phạm này đang có xu hướng gia tăng, gây ra nhiều hệ lụy cho xã hội. Việc hiểu rõ về định tội danh này không chỉ giúp nâng cao nhận thức pháp luật mà còn góp phần bảo vệ quyền lợi của người dân. Theo Bộ luật Hình sự Việt Nam, tội cố ý gây thương tích được quy định rõ ràng, nhưng thực tiễn áp dụng vẫn còn nhiều bất cập.

1.1. Khái Niệm Định Tội Cố Ý Gây Thương Tích

Định tội danh tội cố ý gây thương tích là quá trình xác định hành vi vi phạm pháp luật. Theo quy định tại Điều 134 Bộ luật Hình sự, hành vi này được coi là tội phạm khi có sự tác động trái pháp luật đến sức khỏe của người khác.

1.2. Cơ Sở Pháp Lý Của Định Tội Cố Ý Gây Thương Tích

Cơ sở pháp lý cho việc định tội danh này được quy định trong Bộ luật Hình sự Việt Nam. Các quy định này nhằm bảo vệ sức khỏe và tính mạng của công dân, đồng thời đảm bảo trật tự an toàn xã hội.

II. Thực Trạng Tội Phạm Cố Ý Gây Thương Tích Tại Vĩnh Phúc

Tình hình tội phạm cố ý gây thương tích tại Vĩnh Phúc trong giai đoạn 2013-2017 cho thấy sự gia tăng đáng kể. Các vụ án liên quan đến tội phạm này không chỉ tăng về số lượng mà còn về mức độ nghiêm trọng. Điều này đặt ra nhiều thách thức cho các cơ quan chức năng trong việc xử lý và phòng ngừa.

2.1. Tình Hình Tội Phạm Giai Đoạn 2013 2017

Trong giai đoạn này, số vụ án cố ý gây thương tích đã tăng lên rõ rệt. Các số liệu thống kê cho thấy, tỷ lệ tội phạm này chiếm một phần không nhỏ trong tổng số vụ án hình sự tại tỉnh.

2.2. Đặc Điểm Của Tội Phạm Cố Ý Gây Thương Tích

Tội phạm cố ý gây thương tích tại Vĩnh Phúc thường có tính chất liều lĩnh và nguy hiểm. Đặc biệt, đối tượng phạm tội ngày càng trẻ hóa, gây ra nhiều lo ngại cho cộng đồng.

III. Vấn Đề Trong Định Tội Cố Ý Gây Thương Tích Tại Vĩnh Phúc

Mặc dù có các quy định pháp luật rõ ràng, nhưng thực tiễn định tội danh tội cố ý gây thương tích vẫn gặp nhiều khó khăn. Các cơ quan tiến hành tố tụng thường gặp phải những sai sót trong việc áp dụng pháp luật, dẫn đến việc định tội không chính xác.

3.1. Thiếu Sót Trong Áp Dụng Pháp Luật

Nhiều trường hợp định tội danh không chính xác do thiếu sót trong việc thu thập chứng cứ và đánh giá tình tiết vụ án. Điều này dẫn đến việc bỏ lọt tội phạm hoặc xử lý không đúng người.

3.2. Nguyên Nhân Của Những Thiếu Sót

Nguyên nhân chủ yếu của những thiếu sót này bao gồm sự thiếu đồng bộ trong các văn bản pháp luật và sự khác nhau trong nhận thức của các cơ quan chức năng.

IV. Giải Pháp Đảm Bảo Định Tội Đúng Tại Vĩnh Phúc

Để nâng cao hiệu quả trong việc định tội danh tội cố ý gây thương tích, cần có các giải pháp đồng bộ từ phía các cơ quan chức năng. Việc cải thiện quy trình điều tra và xét xử là rất cần thiết để đảm bảo công lý.

4.1. Cải Thiện Quy Trình Điều Tra

Cần nâng cao năng lực cho các điều tra viên và tăng cường công tác đào tạo về pháp luật hình sự. Điều này sẽ giúp họ có khả năng thu thập chứng cứ và đánh giá tình tiết vụ án một cách chính xác hơn.

4.2. Tăng Cường Đào Tạo Cho Các Cơ Quan Tố Tụng

Đào tạo chuyên sâu cho các cán bộ trong hệ thống tố tụng hình sự sẽ giúp họ hiểu rõ hơn về quy định pháp luật và cách áp dụng chúng trong thực tiễn.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu về định tội danh tội cố ý gây thương tích tại Vĩnh Phúc không chỉ mang lại giá trị lý luận mà còn có ý nghĩa thực tiễn lớn. Các kết quả nghiên cứu sẽ giúp cải thiện công tác phòng ngừa và xử lý tội phạm tại địa phương.

5.1. Kết Quả Nghiên Cứu Được Đưa Ra

Các kết quả nghiên cứu cho thấy, việc áp dụng pháp luật trong định tội danh tội cố ý gây thương tích cần được cải thiện để đảm bảo tính chính xác và công bằng.

5.2. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Vào Thực Tiễn

Kết quả nghiên cứu sẽ được sử dụng để đề xuất các chính sách và biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng chống tội phạm tại Vĩnh Phúc.

VI. Kết Luận Về Định Tội Cố Ý Gây Thương Tích Tại Vĩnh Phúc

Định tội cố ý gây thương tích là một vấn đề phức tạp và cần được giải quyết một cách đồng bộ. Việc nâng cao nhận thức và cải thiện quy trình pháp lý sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe và quyền lợi của người dân tại Vĩnh Phúc.

6.1. Tương Lai Của Định Tội Cố Ý Gây Thương Tích

Trong tương lai, cần có những cải cách mạnh mẽ trong hệ thống pháp luật để đảm bảo việc định tội danh được thực hiện một cách chính xác và công bằng.

6.2. Đề Xuất Chính Sách Cải Cách

Đề xuất các chính sách cải cách pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả trong việc xử lý tội phạm cố ý gây thương tích, từ đó bảo vệ quyền lợi của người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2013 - 2017, Tòa án nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc đã thụ lý và đưa ra xét xử sơ thẩm 3.271 vụ án hình sự với 5.675 bị cáo, trong đó tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác chiếm tới 540 vụ với 975 bị cáo. Tỷ lệ này tương đương 16,5% tổng số án hình sự, luôn chiếm vị trí cao nhất trong nhóm các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe con người trên địa bàn. Vĩnh Phúc là địa phương thuộc vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ với diện tích 1.231 km2, quy mô dân số trên 1 triệu người và được quy hoạch phát triển 20 khu công nghiệp cùng 41 cụm công nghiệp. Tốc độ đô thị hóa và công nghiệp hóa nhanh chóng đã kéo theo diễn biến tội phạm bạo lực ngày càng phức tạp, có xu hướng trẻ hóa và gia tăng tính chất côn đồ, manh động.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ cơ sở lý luận và đánh giá toàn diện thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự trong hoạt động định tội danh đối với tội cố ý gây thương tích. Thực tế xét xử cho thấy các cơ quan tiến hành tố tụng vẫn gặp nhiều vướng mắc trong việc phân định ranh giới giữa tội cố ý gây thương tích với các tội danh lân cận, dẫn đến tình trạng một số bản án bị sửa hoặc hủy. Mục tiêu cụ thể của công trình là phân tích các yếu tố cấu thành tội phạm, chỉ ra nguyên nhân sai sót trong 540 vụ án đã xét xử, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao độ chính xác trong định tội danh, hướng tới bảo đảm 100% các vụ án được xử lý đúng người, đúng tội và đúng pháp luật.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết cấu thành tội phạm trong khoa học luật hình sự Việt Nam, bao gồm bốn yếu tố bắt buộc: khách thể, mặt khách quan, chủ thể và mặt chủ quan. Khách thể của tội phạm là quyền được tôn trọng và bảo vệ sức khỏe của con người theo Hiến pháp năm 2013. Về mặt khách quan, hành vi tác động trái pháp luật gây ra tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% trở lên, hoặc dưới 11% nhưng kèm theo các tình tiết định khung tăng nặng được quy định cụ thể tại Điều 104 Bộ luật Hình sự năm 1999 và Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015.

Bên cạnh đó, luận văn vận dụng lý thuyết định tội danh như một quá trình nhận thức logic và áp dụng quy phạm pháp luật để xác định sự trùng khớp tuyệt đối giữa hành vi thực tế và mô hình pháp lý. Các khái niệm nền tảng được làm rõ bao gồm: khái niệm lỗi cố ý trực tiếp và cố ý gián tiếp, chế định đồng phạm theo Điều 17 Bộ luật Hình sự, khái niệm hung khí nguy hiểm, và tình tiết có tính chất côn đồ. Công trình cũng tích hợp lý thuyết về phân hóa trách nhiệm hình sự nhằm cá thể hóa hình phạt công minh và chính xác.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ toàn bộ 540 bản án hình sự sơ thẩm và 53 bản án hình sự phúc thẩm liên quan đến tội cố ý gây thương tích tại Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Vĩnh Phúc trong mốc thời gian 5 năm, từ ngày 01 tháng 01 năm 2013 đến ngày 31 tháng 12 năm 2017. Luận văn áp dụng phương pháp chọn mẫu toàn bộ quần thể án hình sự về tội danh này được thụ lý và xét xử trong giai đoạn khảo sát, bảo đảm tính đại diện tuyệt đối và không có sai số chọn mẫu.

Phương pháp phân tích thống kê mô tả được sử dụng để lượng hóa cơ cấu tội phạm, tần suất xuất hiện của các tình tiết định khung và tỷ lệ án có kháng cáo, sửa án. Phương pháp phân tích - tổng hợp và phương pháp so sánh đối chiếu được áp dụng để đối chiếu quy định giữa Bộ luật Hình sự năm 1999 sửa đổi năm 2009 với Bộ luật Hình sự năm 2015, cũng như so sánh thực tiễn xét xử tại Vĩnh Phúc với các địa phương khác. Lý do lựa chọn kết hợp các phương pháp này nhằm bảo đảm tính thực chứng cao, giúp việc chỉ ra các sai lầm trong định tội danh có căn cứ khoa học vững chắc thay vì suy diễn cảm tính.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, số lượng vụ án và bị cáo tội cố ý gây thương tích tại Vĩnh Phúc liên tục gia tăng qua từng năm. Năm 2013 ghi nhận 97 vụ với 124 bị cáo (chiếm 15,3% tổng số án), đến năm 2017 con số này đã tăng lên 121 vụ với 267 bị cáo (chiếm 17,3% tổng số án). Như vậy, số vụ án tăng 24,7% và số lượng bị cáo tăng tới 115,3% sau 5 năm, phản ánh rõ nét tính chất phạm tội có tổ chức và quy mô đồng phạm ngày càng mở rộng.

Thứ hai, các vụ án áp dụng cấu thành tội phạm tăng nặng chiếm tỷ lệ rất cao với 170 vụ trên tổng số 540 vụ (tương đương 31,5%). Trong đó, tình tiết sử dụng hung khí nguy hiểm như dao, kiếm, tuýp sắt, thanh kim loại nhọn chiếm đa số trong các vụ án có tỷ lệ thương tật từ 11% đến 30%. Điển hình như bản án hình sự sơ thẩm số 125/2014/HSST tại thành phố Vĩnh Yên xử phạt bị cáo dùng tuýp sắt gây thương tích 7%, hay bản án số 241/2014/HSST tại huyện Tam Đảo xử phạt nhóm bị cáo dùng vỏ chai, ghế gỗ đánh người gây tổn hại 25% và 12% sức khỏe.

Thứ ba, các vụ án có tính chất đồng phạm chiếm tới 102 vụ (tương đương 18,9% tổng số vụ), trong khi các vụ án phạm nhiều tội chiếm 7 vụ (khoảng 1,3%). Tính chất băng nhóm thể hiện rõ qua việc chuẩn bị hung khí phục kích tập thể, tiêu biểu như vụ án tại huyện Yên Lạc với 5 bị cáo cùng tham gia truy đuổi đánh nạn nhân dẫn đến tử vong và gây thương tật 41% cho người đi cùng.

Thứ tư, trong 53 vụ án có kháng cáo, kháng nghị xét xử phúc thẩm (chiếm 9,8% tổng số án), Tòa án nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc đã tuyên y án 50 vụ, sửa tội danh 2 vụ và có 3 bị can đề nghị chuyển đổi tội danh sang trạng thái tinh thần bị kích động mạnh.

Thảo luận kết quả

Các số liệu thống kê về sự biến thiên của 540 vụ án và 975 bị cáo trong 5 năm có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ cột kết hợp đường xu hướng, làm nổi bật bước nhảy vọt về số lượng người tham gia phạm tội từ năm 2015 đến năm 2017. Đồng thời, một biểu đồ tròn phân bổ tỷ lệ các tình tiết định khung sẽ cho thấy việc dùng hung khí nguy hiểm và có tính chất côn đồ chiếm hơn 60% các trường hợp áp dụng cấu thành tăng nặng.

Nguyên nhân của tình trạng trên bắt nguồn từ nhận thức pháp luật chưa đồng đều giữa các cơ quan tiến hành tố tụng. Nhiều trường hợp còn lúng túng trong việc xác định hung khí nguy hiểm theo hướng dẫn tại Nghị quyết số 02/2003/NQ-HĐTP và Nghị quyết số 01/2006/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao. Vấn đề nan giải nhất là phân biệt giữa tội cố ý gây thương tích dẫn đến chết người (mang yếu tố hỗn hợp lỗi: cố ý với hành vi gây thương tích, vô ý với hậu quả chết người) với tội giết người chưa đạt (lỗi cố ý trực tiếp hoặc gián tiếp đối với tính mạng nạn nhân). Việc giải thích rõ ràng các yếu tố lỗi và cơ chế tác động của hành vi có ý nghĩa then chốt nhằm khắc phục triệt để quan điểm sai lầm cho rằng hậu quả chết người xảy ra thì mặc nhiên xử lý về tội giết người, còn nạn nhân không chết thì xử lý về tội cố ý gây thương tích.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, kiến nghị Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao ban hành Nghị quyết mới hướng dẫn áp dụng Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015 trước quý IV năm 2019. Văn bản cần định nghĩa cụ thể danh mục công cụ, phương tiện có tính sát thương cao được coi là hung khí nguy hiểm, tiêu chí định lượng tình tiết có tính chất côn đồ và chuẩn hóa khái niệm người không có khả năng tự vệ nhằm loại bỏ 100% sự áp dụng tùy tiện trong thực tế.

Thứ hai, tổ chức định kỳ tối thiểu 02 khóa bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên sâu mỗi năm cho đội ngũ Điều tra viên, Kiểm sát viên và Thẩm phán tại tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn 2019 - 2023. Nội dung tập huấn tập trung vào phương pháp đánh giá chứng cứ chứng minh ý thức chủ quan của người phạm tội, kỹ năng phân biệt tội danh giáp ranh, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ định tội danh chuẩn xác ngay từ giai đoạn khởi tố đạt trên 99%.

Thứ ba, hoàn thiện quy chế phối hợp liên ngành giữa Cơ quan Cảnh sát điều tra, Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và Phòng Giám định pháp y tỉnh Vĩnh Phúc. Thiết lập thời hạn tối đa 15 ngày để hoàn thành giám định tỷ lệ tổn thương cơ thể đối với các thương tích phức tạp, bảo đảm tính kịp thời và độ tin cậy tuyệt đối của kết luận giám định pháp y làm căn cứ định khung.

Thứ tư, tăng cường tổ chức các phiên tòa xét xử lưu động tại các địa bàn trọng điểm phức tạp về an ninh trật tự như thành phố Vĩnh Yên, huyện Bình Xuyên và huyện Tam Đảo. Mục tiêu thực hiện ít nhất 10 phiên tòa lưu động mỗi năm nhằm tuyên truyền pháp luật trực tiếp đến thanh thiếu niên, nâng cao ý thức tôn trọng sức khỏe, tính mạng con người và kéo giảm từ 10% đến 15% số vụ phạm tội bạo lực bột phát.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, Thẩm phán, Kiểm sát viên và Điều tra viên tại các cơ quan tiến hành tố tụng. Luận văn cung cấp hệ thống tiêu chí thực chứng và phương pháp luận rõ ràng để định danh chính xác tội phạm theo Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015, hỗ trợ trực tiếp việc giải quyết các vụ án phức tạp có yếu tố đồng phạm hoặc hung khí tự chế.

Thứ hai, Luật sư và người bào chữa. Nghiên cứu là nguồn tài liệu hữu ích giúp bóc tách các dấu hiệu cấu thành tội phạm, đánh giá tính có căn cứ của kết luận giám định thương tật và xác định chính xác các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự như phòng vệ chính đáng hoặc tinh thần bị kích động mạnh.

Thứ ba, Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Luật Hình sự và Tội phạm học. Toàn văn công trình cùng hệ thống 540 bản án thực tế đóng vai trò như một tập bài giảng tình huống điển hình, phục vụ giảng dạy và nghiên cứu chuyên sâu về khoa học định tội danh.

Thứ tư, Cơ quan lập pháp và cơ quan tham mưu tư pháp. Các phân tích thực tiễn tại Vĩnh Phúc là cứ liệu khoa học giá trị phục vụ công tác rà soát, đánh giá hiệu quả thi hành Bộ luật Hình sự năm 2015 và xây dựng các văn bản hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật trên phạm vi toàn quốc.

Câu hỏi thường gặp

Dấu hiệu then chốt để phân biệt tội cố ý gây thương tích dẫn đến chết người và tội giết người là gì? Căn cứ cốt lõi nằm ở yếu tố lỗi chủ quan của người phạm tội. Tội giết người thể hiện lỗi cố ý tước đoạt mạng sống của nạn nhân (mong muốn hoặc chấp nhận hậu quả chết người). Trong khi đó, cố ý gây thương tích dẫn đến chết người là trường hợp hỗn hợp lỗi: người phạm tội chỉ cố ý gây thương hại cho sức khỏe, còn hậu quả chết người xảy ra ngoài ý muốn chủ quan và mang hình thức lỗi vô ý.

Trường hợp thương tích dưới 11% có bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 134 Bộ luật Hình sự không? Người gây thương tích dưới 11% vẫn bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu thuộc một trong các tình tiết định khung quy định từ điểm a đến điểm o khoản 1 Điều 134, ví dụ như dùng hung khí nguy hiểm, dùng axit, có tính chất côn đồ, phạm tội có tổ chức hoặc phạm tội đối với người dưới 16 tuổi.

Vì sao tình tiết dùng hung khí nguy hiểm chiếm tỷ lệ cao nhất trong thực tiễn xét xử tại Vĩnh Phúc? Trong 540 vụ án khảo sát, phần lớn các vụ xô xát bột phát đều gắn liền với việc các đối tượng sử dụng vật dụng sinh hoạt có sẵn như dao, gậy gỗ, gạch đá, hoặc chuẩn bị sẵn tuýp sắt, kiếm tự chế. Đây là các phương tiện có khả năng gây sát thương cao, dễ tìm kiếm và có tính nguy hiểm lớn cho tính mạng nạn nhân.

Khi nào hành vi gây thương tích được chuyển hóa sang tội danh do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng? Hành vi chỉ cấu thành tội theo Điều 136 Bộ luật Hình sự năm 2015 khi thỏa mãn hai điều kiện bắt buộc: người phạm tội có động cơ chống trả một hành vi xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp đang diễn ra thực tế, nhưng mức độ chống trả đã rõ ràng vượt quá giới hạn cần thiết, đồng thời tỷ lệ thương tật gây ra cho người tấn công phải từ 31% trở lên.

Việc định tội danh sai sẽ dẫn đến những hệ quả pháp lý tiêu cực nào? Định tội danh sai xâm phạm nghiêm trọng nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa, làm sai lệch bản chất vụ án, dẫn đến việc áp dụng sai khung hình phạt, có nguy cơ bỏ lọt tội phạm hoặc làm oan người vô tội, đồng thời khiến bản án bị cấp phúc thẩm, giám đốc thẩm hủy hoặc sửa, gây lãng phí nguồn lực tư pháp.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện các vấn đề lý luận về định tội danh đối với tội cố ý gây thương tích theo quy định của pháp luật hình sự Việt Nam.
• Khảo sát thực chứng toàn bộ 540 vụ án sơ thẩm và 53 vụ án phúc thẩm với 975 bị cáo tại Tòa án nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2013 - 2017.
• Chỉ rõ các dạng sai lầm phổ biến và nguyên nhân vướng mắc trong phân định ranh giới giữa tội cố ý gây thương tích với tội giết người chưa đạt và tội do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược từ hoàn thiện hướng dẫn áp dụng pháp luật, chuẩn hóa quy trình giám định đến đào tạo chuyên sâu cho cán bộ tiến hành tố tụng.
• Cung cấp nguồn tài liệu tham khảo khoa học có giá trị ứng dụng cao cho công tác xét xử và giảng dạy chuyên ngành luật hình sự.

Luận văn đã đóng góp nguồn dữ liệu thực tiễn quý báu cho tiến trình cải cách tư pháp giai đoạn 2018 - 2025 tại Việt Nam. Các chuyên gia pháp lý, cơ quan tiến hành tố tụng và người học luật hãy áp dụng ngay các giải pháp định tội danh chuẩn xác được đúc kết từ công trình để nâng cao chất lượng xét xử và bảo vệ công lý.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHŨNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỀ ĐỊNH TỘI DANH TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH HOẶC GÂY TỔN HẠI CHO SỨC KHỎE CỦA NGƯỜI KHÁC 1. Khái niệm và cơ sở pháp lý của định tội danh tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác Trong một xã hội, tình hình tội phạm luôn luôn tồn tại và thay đổi theo từng thời kì cả về nội dung và hình thức. Tội phạm là một hiện tượng xã hội tiêu cực, các hoạt động tội phạm luôn đi ngược lại với lợi ích xã hội, gây ra thiệt hại cho xã hội. Trong khoa học pháp lý hình sự, khái niệm tội phạm là một trong những vấn đề trung tâm được nghiên cứu.

Từ xưa đến nay, các nhà khoa học đã phải tốn rất nhiều công sức để nghiên cứu về tội phạm. Từ đó cũng có nhiều quan điểm và định nghĩa về tội phạm khác nhau.TS Nguyễn Ngọc Hòa và PGS.TS Lê Thị Sơn thì: “Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội, có lỗi, trái pháp luật hình sự và phải chịu hình phạt”. Như vây, về mặt khoa học các nhà nghiên cứu đã đưa ra định nghĩa tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội; tội phạm được quy định trong BLHS; tội phạm do người có năng lực TNHS và đủ tuổi chịu TNHS thực hiện; người thực hiện hành vi phạm tội một cách có lỗi (cố ý hoặc vô ý) và tội phạm xâm phạm đến một hoặc nhiều quan hệ xã hội được Luật hình sự ghi nhận và bảo vệ. Theo BLHS năm 2015 (khoản 1 Điều 8 BLHS) khái niệm tội phạm: “Là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong BLHS, do người có năng lực TNHS thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân 6 phẩm, tự do, tài sản, các quyền, lợi ích hợp pháp khác của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa”.

Từ đó, quy định về tội phạm nêu trên có thể coi là quy định có tính khoa học, thể hiện tập trung nhất quan điểm của Nhà nước ta về tội phạm. Nội hàm của khái niệm tội phạm có các dấu hiệu cơ bản làm căn cứ để phân biệt tội phạm với những hành vi không phải là tội phạm. Bên cạnh đó khi nghiên cứu về định tội danh tôi cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, ta cần làm rõ một số nội dung về mặt lý luận đó là khái niệm định tội danh.TSKH Lê Văn Cảm quan niệm định tội danh là quá trình áp dụng pháp luật hình sự và pháp luật tố tụng hình sự: Dưới góc độ khoa học, định tội danh có thể được hiểu là quá trình nhận thức lý luận có tính logic, là một dạng của hoạt động thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự cũng như pháp luật tố tụng hình sự và được tiến hành trên cơ sở các chứng cứ tài liệu thu thập và các tình tiết thực tế của vụ án hình sự để xác định sự phù hợp giữa các dấu hiệu của hành vi nguy hiểm cho xã hội được thực hiện với các dấu hiệu của cấu thành tội phạm tương ứng do luật hình sự quy định nhằm đạt được sự thật khách quan, tức là đưa ra sự đánh giá chính xác tội phạm về mặt pháp lý hình sự, làm tiền đề cho việc cá thể hóa và phân hóa trách nhiệm hình sự một cách công minh, có căn cứ và đúng pháp luật. Võ Khánh Vinh thì định tội danh chỉ là hoạt động áp dụng pháp luật hình sự: Định tội danh là một dạng hoạt động nhận thức, hoạt động áp dụng pháp luật hình sự nhằm đi tới chân lý khách quan trên cơ sở xác định đúng đắn, đầy đủ các tình tiết cụ thể của hành vi phạm tội được thực hiện, nhận thức đúng nội dung quy phạm pháp luật hình sự quy định cấu thành tội phạm tương ứng và mối liên hệ tương đồng giữa các dấu hiệu của cấu thành tội phạm với các tình tiết cụ thể của hành vi phạm tội bằng các phương pháp và thông qua các giai đoạn nhất định [40, tr.

Trong khi đó, PGS. Dương Tuyết Miên định nghĩa bao gồm cả các chủ thể định tội danh và nêu: 7 Định tội danh là hoạt động thực tiễn của các cơ quan tiến hành tố tụng (Cơ quan Điều tra, Viện Kiểm sát, Tòa án) và một số cơ quan khác có thẩm quyền theo quy định của pháp luật để xác định một người có phạm tội hay không, nếu phạm tội thì đó là tội gì, theo điều luật nào của Bộ luật hình sự hay nói cách khác đây là quá trình xác định tên tội cho hành vi nguy hiểm đã thực hiện; v. Như vậy, mặc dù được diễn đạt theo nhiều cách khác nhau, nhưng về cơ bản các nhà khoa học đều thống nhất ở một số khía cạnh dưới đây: Một là, định tội danh là hoạt động nhận thức có tính logic của con người đối về việc có sự phù hợp hay không phù hợp giữa hành vi nguy hiểm cho xã hội, có lỗi xảy ra ngoài thực tiễn khách quan với quy định của pháp luật hình sự về một tội phạm cụ thể. Hai là, định tội danh là hoạt động áp dụng pháp luật hình sự, nếu được thực hiện bởi các cơ quan nhà nước có thẩm quyền và người có thẩm quyền trong các cơ quan đó trên cơ sở quy định của pháp luật.

Cũng có tác giả cho rằng bao gồm cả hoạt động áp dụng pháp luật tố tụng hình sự nếu hiểu định tội danh theo nghĩa rộng. Ba là, định tội danh là cơ sở cho việc quyết định hình phạt và giải quyết các vấn đề khác có liên quan đến trách nhiệm hình sự của người phạm tội (trong trường hợp định tội danh chính thức). Do đó, dưới góc độ khoa học luật hình sự, theo tác giả khái niệm đang nghiên cứu được định nghĩa như sau: Định tội danh là hoạt động thực tiễn của các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền và người có thẩm quyền trên cơ sở các quy định của pháp luật hình sự và pháp luật tố tụng hình sự để xác định, so sánh và ghi nhận về mặt pháp lý sự phù hợp chính xác giữa các dấu hiệu của hành vi phạm tội cụ thể trong thực tế đã được thực hiện với các dấu hiệu của cấu thành tội phạm của điều luật tương ứng trong Phần các tội phạm Bộ luật hình sự quy định, cũng như các quy định khác trong Bộ luật hình sự có liên quan, qua đó làm tiền đề phân tích, đánh giá và ra quyết định về trách nhiệm hình sự cũng như hình phạt của 8 người phạm tội. Theo quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam về tội cố ý gây thương tích là hành vi cố ý làm cho người khác được quy định tại Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015.

Tội phạm này xâm phạm quyền được bảo hộ về sức khoẻ của con người. Theo đó: “Tội CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác là hành vi tác động trái pháp luật đến thân thể của người khác, gây thiệt hại cho sức khỏe của người khác dưới dạng thương tích hoặc tổn hại về sức khỏe của người khác trong các trường hợp luật định. 96 - 97] Trước hết, tội CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác là một tội phạm cụ thể, nó có đầy đủ các dấu hiệu của một tội phạm, đó là: *Tính nguy hiểm cho xã hội: Được biểu hiện ở chỗ người phạm tội có hành vi tác động trái pháp luật trên cơ thể người khác, làm tổn thương một bộ phận hay toàn bộ cơ thể của người khác như: làm gẫy tay, gẫy chân, cụt tay, cụt chân, mù mắt… dẫn đến việc người bị hại bị thương tích hoặc bị tổn hại đến sức khỏe ở một tỷ lệ nhất định. * Tính có lỗi: Đối với tội CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, theo quy định của BLHS thể hiện lỗi của người thực hiện tội phạm là cố ý.

Tức người phạm tội nhận thức rõ hành vi tác động trái pháp luật lên cơ thể người khác là hành vi có thể gây thương tích và mong muốn gây thương tích cho nạn nhân hoặc chấp nhận để cho hậu quả nạn nhân bị thương tích, bị tổn hại sức khỏe xảy ra. Người phạm tội CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác thực hiện hành vi với hình thức lỗi cố ý. Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do lỗi cố ý là dấu hiệu bắt buộc của loại tội phạm này. * Tính trái pháp luật hình sự: Tội CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác thể hiện ở việc người phạm tội thực hiện những hành vi bị Luật hình sự ngăn cấm và bảo vệ tại Điều 134 BLHS.

* Tính chịu hình phạt: Là dấu hiệu cơ bản của loại tội phạm, chỉ có hành vi phạm tội mới phải chịu hình phạt theo quy định của BLHS. Đối với 9 tội CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, các hình phạt được quy định trong BLHS để áp dụng đối với người thực hiện tội phạm này là: cải tạo không giam giữ, tù có thời hạn, tù chung thân. Cũng từ khái niệm trên, tội CYGTT hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác được hiểu là: Hành vi phạm tội là sự tác động đến thân thể người khác một cách trái pháp luật, có khả năng gây ra những thương tích nhất định, làm tổn hại đến sức khỏe của con người. Những hành vi này có thể được thực hiện với công cụ, phương tiện phạm tội (đâm, chém, bắn, đốt, ném đá…) hoặc không có công cụ, phương tiện phạm tội (đấm, đá, đạp, xô đẩy, cắn…) hoặc có thể thông qua súc vật (thả chó cắn, bò đá…) hay sử dụng cơ thể người khác (nắm chân người khác làm côn đánh, ôm người này ném người khác…).

* Gây thương tích cho người khác: Là hành vi mà người phạm tội tác động trái pháp luật lên thân thể của người khác, làm cho người đó có những thương tích nhất định.