chương 1- luât du lịch Việt Nam(2005) “Du lịch bền vững là sự phát triển du lịch đáp ứng các nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu về du lịch tương lai”. Như vậy khái niệm du lịch bền vững hàm chứa một thách thức mà ở đó phát triển được khả năng du lịch , nâng cao chất lượng các sản phẩm du lịch mà không gây tác hại tới môi trường đã nuôi dưỡng chúng. Du lịch bền vững được coi như đồng nghĩa với một loạt thuật ngữ khác như du lịch thay thế, du lịch đồng quê, du lịch xanh, du lịch tiến bộ, du lich trách nhiệm. Đã có nhiều người hiểu nhầm rằng du lịch sinh thái là du lịch bền vững nhưng không phải tất cả du lich sinh thái đều là du lịch bền vững, tuy vậy du lịch sinh thái có thể cho tiếp cận đến khái niệm du lịch có trách nhiệm theo hướng bảo tồn và bền vững.
Du lịch bền vững đòi hỏi ta phải chú ý đến cả ba hệ sinh thái, xã hội, nhân văn, và kinh tế .Các lợi ích của ba hệ này được chú ý và có tầm quan trọng như nhau để từ đó có được một nền du lịch bền vững. Mục tiêu của du lịch bền vững Phát triển bền vững về kinh tế : du lịch là một ngành kinh tế, nên phát triển du lịch bền vững cần phải bền vững về kinh tế, thu nhập phải lớn hơn chi phí, phải đạt được sự tăng trưởng cao, ổn định trong thời gian dài, tối ưu hoá đóng góp của ngành du lịch vào thu nhập quốc dân, góp phần thúc đẩy các ngành kinh tế khác cùng phát triển. Phát triển bền vững về môi trường : Phải sử dụng bảo vệ tài nguyên và môi trường du lịch theo hướng tiết kiệm, bền vững, đảm bảo sự tái tạo và phục hồi của tài nguyên, nâng cao chất lượng của tài nguyên và môi trường, thu hút cộng đồng du khách và các hoạt động bảo tồn, tôn tạo tài nguyên. Phát triển bền vững về xã hội : thu hút cộng đồng tham gia vào các hoạt dộng du lịch, tạo nhiều việc làm góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của Sinh viên: Bùi Thị Hồng Nhung – VHL201 18 Một số đề xuất nhằm phát triển du lịch bền vững tại làng Việt Hải – Cát Bà cộng đồng địa phương, đảm bảo tính công bằng xã hội, đa dạng hoá, nâng cao chất lượng du lịch, đáp ứng cao độ nhu cầu của khách du lịch.
Các nguyên tắc chung của phát triển du lịch bền vững : - Sử dụng nguồn lực một cách bền vững : Bảo tồn và sử dụng bền vững các tài nguồn tài nguyên thiên nhiên , văn hoá - xã hội là tối cần thiết khiến cho việc kinh doanh và phát triển du lịch một cách bền vững lâu dài. Du lịch là ngành kinh tế có định hướng tài nguyên rõ rệt. Tài nguyên du lịch lại được coi là sản phẩm du lịch quan trọng nhất, là mục đích chuyến đi của khách du lịch. Nhưng nhiều loại tài nguyên du lịch không thể đổi mới hoặc tái chế hay thay thế được.
Hoạt động du lịch mang lại hiệu quả du lịch về nhiều mặt nhưng cũng gây tác động tiêu cực như cạn kiệt, suy giảm tài nguyên và môi trường … Vì vậy cần xây dựng những phương cách chiến lược, để bảo tồn tôn tạo , khai thác tài nguyên theo hướng tiết kiệm, hợp lý để lưu lại cho thế hệ tương lại một nguồn tài nguyên như thế hệ trước đã được hưởng. - Giảm tiêu thụ quá mức và giảm chất thải : Sự tiêu thụ quá mức tài nguyên thiên nhiên và các tài nguyên khác không chỉ dẫn đến sự huỷ hoại môi trường , làm cạn kiệt nguồn tài nguyên mà không còn đảm bảo nguồn tài nguyên cho phát triển lâu dài của ngành du lịch ,các chất thải của phương tiện vận chuyển khách, các chất thải từ các dịch vụ du lịch phục vụ khách, cũng như của du khách. Nếu chúng không được thu gom sử lý đúng yêu cầu kỹ thuật, tái chế sẽ là nguyên nhân gây lên ô nhiễm môi trường. Do vậy đối với các địa phương hay quốc gia hoạt động du lịch càng phát triển thì lượng khách càng nhiều thì lượng chất thải càng nhiều.
Chính điều nay gây ô nhiễm môi trường đã làm suy thoái tài nguyên, xáo trộn về văn hoá xã hội. Giảm tiêu thụ quá mức và giảm chất thải sẽ tránh được những chi phí tốn kém cho việc phục hồi tổn hại về môi trường và đóng góp cho chất lượng của du lịch là cần thiết. Sinh viên: Bùi Thị Hồng Nhung – VHL201 19 Một số đề xuất nhằm phát triển du lịch bền vững tại làng Việt Hải – Cát Bà - Duy trì tính đa dạng : Việc duy trì và tăng cường tín đa dạng của thiên nhiên , văn hoá- xã hội là tất yếu và hết sức quan trọng cho du lịch lâu dài, chỗ dựa sinh tồn của nghành du lịch là cư sở tồn tại phát triển của ngành du lịch. Trong quá trình xây dựng và thực hiện các dự án quy hoạch du lịch, cũng như sự phát triển du lịch do nhiều nguyên nhân khác nhau nên dễ mất đi tính đa dạng của thiên nhiên , văn hóa – xã hội.
Vì vậy trong quá trình quy hoạch cần phải xây dựng thực hiện các phương cách , chiến lược nhằm duy trì bảo tồn được tính đa dạng của tự nhiên , văn hóa – xã hội - Hợp nhất du lịch vào quá trình quy hoạch : Du lịch là một ngành kinh tế mang tính liên ngành , nó có mối quan hệ chặt chẽ với nhiều ngành kinh tế - xã hội. Hợp nhất du lịch vào trong khuôn khổ quy hoạch chiến lược cấp quốc gia và địa phương , tiến hành đánh giá tác động môi trường sẽ làm tăng sự tồn tại lâu dài của ngành du lịch. Nếu coi việc phát triển du lịch là một tổng thể thì sẽ mang lại lợi ích tối đa và dài hạn hơn cho nền kinh tế - xã hội. Điều này sẽ khuyến khích việc bảo tồn , tôn tạo và khai thác tài nguyên môi trường du lịch một cách hiệu qủa hơn ,vừa góp phần hấp dẫn du khách vừa nâng cao đời sống cộng đồng địa phương.
- Hỗ trợ kinh tế địa phương : Nguồn tài nguyên mà du lịch sử dụng vốn thuộc quyền sở hữu của người dân bản địa, như đường giao thông, điện, nước, hệ thống xử lý chất thải, thông tin lên lạc …có thể không phục vụ riêng cho ngành du lịch nhưng vẫn thúc đẩy du lịch phát triển. Hoạt động du lịch một mặt mang lại hiệu quả tích cực cho kinh tế - xã hội của địa phương , mặt khác cũng để lại những hậu quả tiêu cực cho tài nguyên môi trường và kinh tế - xã hội của địa phương. Do vậy ngành du lịch có trách nhiệm đóng góp thu nhập cho kinh tế địa phương, hỗ trợ các hoạt động kinh tế địa phương và còn tính đến giá trị và chi phí về môi trường sẽ vừa bảo vệ được kinh tế địa phương và những tổn hại về môi trường Sinh viên: Bùi Thị Hồng Nhung – VHL201 20 Một số đề xuất nhằm phát triển du lịch bền vững tại làng Việt Hải – Cát Bà - Lôi kéo sự tham gia của cộng đồng địa phương Việc lôi kéo sự tham gia của cộng đồng địa phương không chỉ mang lại lợi ích cho họ và môi trường mà còn duy trì, phát triển, đa dạng hoá nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch, tạo ra sự hấp hẫn với du khách Sự tham gia của địa phương là cần thiết với ngành du lịch.Cư dân nền văn hoá, môi trường, lối sống và truyền thống của địa phương là nhân tố quan trọng thu hút khách du lịch tới điểm du lịch. Sự tham gia thực sự của cộng đồng làm phong phú thêm kinh nghiệm và sản phẩm du lịch.
Khi cộng đồng được tham gia vào hoạt động du lịch có thể giúp cho họ xoá đói giảm nghèo, góp phần thu nhiều ngoại tệ có lợi cho cả cộng đồng địa phương và khách du lịch, đồng thời cũng nâng cao triển vọng phát triển lâu dài của sản phẩm du lịch - Lấy ý kiến của quần chúng và các đối tượng có liên quan : Việc lấy ý kiến của cộng đồng địa phương, các tổ chức và cơ quan khác nhau, các doanh nghiệp du lịch là cần thiết. Đây là một bước nhằm nâng cao nhận thức của các bên tham gia, cùng nhau giải quyết các mâu thuẫn về quyền lợi. Đồng thời, điều này giúp các bên tham gia có thể ủng hộ cho việc thực hiện các dự án quy hoạch. Do vậy trong các quá trình triển khai dự án quy hoạch cần vận dụng nguyên tắc này trong việc điều tra xã hội học, lấy ý kiến của các đối tượng có liên quan vừa để giải tỏa các mâu thuẫn tiềm ẩn và tìm các nguyên nhân bất đồng, những vấn đề cần giải quyết, góp phần thu hút tích cực các bên tham gia vào việc thực hiện các dự án quy hoạch phát triển du lịch.
- Đào tạo cán bộ : Việc đào tạo cán bộ trong đó lồng ghép vấn đề du lịch bền vững vào công việc, cùng với việc tuyển dụng lao động địa phương ở mọi cấp vào làm việc sẽ làm tăng chất lượng của dịch vụ du lịch. -Tiếp thị du lịch một cách có trách nhiệm : Việc tiếp thị cung cấp tông tin đầy đủ có trách nhiệm và chính xác, sẽ nâng cao sự tôn trọng của khách du lịch đối với thiên nhiên, văn hoá- xã hội của nơi tham quan, đồng thời sẽ làm tăng sự hài lòng của khách. Ngoài ra cần hoạch Sinh viên: Bùi Thị Hồng Nhung – VHL201 21 Một số đề xuất nhằm phát triển du lịch bền vững tại làng Việt Hải – Cát Bà định các chiến lược marketing, quảng bá cho du khách những thông tin đầy đủ có trách nhiệm, nâng cao sự tôn trọng của khách với môi trường tự nhiên và môi trường văn hóa – xã hôi tại điểm đến - Thống kê và giám sát các hoạt động kinh doanh của ngành du lịch thông qua việc sử dụng , phân tích các số liệu cần thiết để giúp cho việc giải quyết các vấn đề tồn đọng của các điểm tham quan , mang lại lợi ích cho điểm tham quan , cho khách , cho ngành du lịch .
