BỘ T¯ PHÁP TR¯ỜNG ẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI È TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CAP C SỞ NGUYÊN NHÂN LY HÔN VÀ TÁC ỘNG CỦA LY HÔN ÉN CON QUA NGHIÊN CỨU TR¯ỜNG HỢP Ở QUẬN THANH XUÂN VA QUAN DONG DA, HA NỘI MA SO: LH-2017-37/DHL-HN Chi nhiém dé tai: TS. PHAN THI LUYEN Th° ký dé tài: ThS. Nguyễn Thanh H°¡ng HÀ NỘI - 2018 NHỮNG THÁNH VIÊN THAM GIA NGHIÊN CUU DE TÀI STT Họ và tên ¡n vị (viết tắt) | Ký nhận | TS. Phan Thi Luyén LLCT 2 PGS.
Lé Thanh Thap LLCT 3 TS.Vi Kim Dung LLCT 4 ThS. Dang Dinh Thái LLCT 5 ThS. Nguyén Cam Nhung LLCT 6 ThS. Nguyén Thanh Huong LLCT MỤC LỤC Trang BẢO CÁO TỎNG HỢP MỞ ẦU 4 1.
Tông quan tình hình nghiên cứu 4 2. Tính cấp thiết của ê tài 17 3. Mục ích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu 18 4. Cách tiếp cận, ph°¡ng pháp nghiên cứu 19 5.
ôi t°ợng và phạm vi nghiên cứu 21 6. Y ngh)a lý luận va thực tiễn của dé tai 21 CHUONG 1. C¡ sở lý luận và c¡ sở thực tiễn của dé tài 23 1. C¡ sở lý luận về ly hôn 23 1.
Yêu tô tác ộng ến ly hôn ở n°ớc ta hiện nay 30 1. Tình hình ly hôn tại quận ông a và quận Thanh Xuân, Hà Nội 36 CH¯ NG 2. Nguyên nhân ly hôn và tác ộng của ly hôn ến con 42 2. Nguyên nhân ly hôn qua kết quả khảo sát ở quận Thanh Xuân và quận 42 ông a, Hà Nội 2.
Một sô tác ộng của ly hôn ên con 71 CHUONG 3. Một số giải pháp han chế ly hôn va sự tác ộng tiêu của ly| 95 hôn ên con ở n°ớc ta hiện nay 3. Một số giải pháp hạn chế ly hôn ở n°ớc ta hiện nay 95 3. Một sô giải pháp hạn chê tác ộng tiêu cực của ly hôn dén con 101 HE CHUYEN DE 106 CHUYEN DE 1.
Tổng quan tinh hình nghiên cứu và co sở lý luận vê ly hon |_ 106 CHUYỂN DE 2. Yếu tô tác ộng ến ly hôn ở n°ớc ta hiện nay 127 CHUYEN DE 3. Tình hình ly hôn tại quận Dong Da và quận Thanh Xuân, | 147 Hà Nội CHUYEN DE 4. Nguyên nhân ly hôn qua kết quả khảo sát tại quận ống | 170 a và quận Thanh Xuân, Hà Nội CHUYỂN DE 5.
Một sô tác ộng của ly hôn ến con qua kết quả khảo sát 200 2 CHUYEN DE 6. Một số giải pháp han chế ly hôn va sự tác ộng tiêu cực 224 của ly hôn ên con MỞ DAU 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Ly hôn là hiện t°ợng xã hội mang tính pháp lý °ợc tiếp cận nghiên cứu trên nhiều l)nh vực nh° Xã hội học, Luật học, Tâm lý học. Trong thời gian qua có nhiều công trình nghiên cứu về vấn ề ly hôn ở trong n°ớc nh° sau: 1.
Các nghiên cứu về nguyên nhân ly hôn của cặp vợ chong Phần lớn các nghiên cứu ều chỉ ra các nguyên nhân: Bạo lực gia ình, ngoại tình, tính tình không hợp giữa vợ và chồng, kinh tế, chồng hoặc vợ phạm tội, cờ bạc, nghiện hút, ốm au, bệnh tật, không có con, mâu thuẫn với gia ình chồng hoặc vợ,. Bạo lực gia ình: Những sô liệu thông kê liên tục trong nhiều nm ta thấy ly hôn do bị ánh ập ng°ợc ãi, mâu thuẫn gia ình chiếm tỉ lệ cao nhất. Khảo sát tại khu vực Hà Nội lại cho thấy, các hành vi bạo lực gia ình xảy ra khá phổ biến ở cả nông thôn và ô thị, trong các gia ình có nghề nghiệp và mức sống, trình ộ học van khác nhau. Ng°ời phụ nữ ngày nay tuy °ợc bình ng h¡n tr°ớc song họ vẫn là nạn nhân của sự ng°ợc ãi của ng°ời chồng và thậm chí của gia ình nhà chồng'.
Tuy nhiên, hành vi bao lực không chi từ phía ng°ời chồng mà có khi lại từ ng°ời vo. Bao lực không chỉ là hành vi ánh ập về thân thể mà còn là c°ỡng bức dọa nạt về tinh thần ở cả hai giới. Bạo lực còn thể hiện trong việc c°ỡng bức thô bạo trong quan hệ tình dục”. a số các hành vi bạo lực về tinh thần lại tập trung ở các gia ình ô thị và do những ối t°ợng có trình ộ học thức cao gây ra (trí thức, công chức, vn nghệ s).
ây là dạng bạo lực rất tỉnh vi bởi nó diễn ra âm thầm trong mỗi gia ình và chỉ có những ng°ời trong cuộc mới có thé cảm nhận °ợc. Bạo lực gia ình dẫn ến ly hôn là hiện t°ợng phổ biến, biến t°ớng d°ới nhiều hình thức, khi trực tiếp, khi gián tiếp. Bạo lực gia ình lúc này là nguyên nhân lúc khác lại là hậu quả của một loạt các xung ột khác nhau trong gia ình. Không thé khang ịnh °ợc bạo lực là nguyên nhân gốc rễ hay là nguyên nhân ' Vi Thị Hằng.
Chế ịnh ly hôn theo quy ịnh của pháp luật Việt Nam. Luận án thạc s) Luật học, tr.28,29 “Nguyễn Thanh Tâm (chủ biên). Ly hôn nghiên cứu tr°ờng hợp Hà Nội. Hà Nội: Nxb khoa học xã hội, tr.
Bạo lực gia ình có mối quan hệ với các hiện t°ợng khác và xuất phát từ nhiều lý do khác nhau. Một vụ ly hôn có rất nhiều lý do có quan hệ với nhau (ví dụ do chồng thất nghiệp, sinh ra cờ bạc rồi về ánh ập vợ). Bạo lực trong gia ình trải qua một quá trình lâu dài. Trong thời gian tr°ớc khi ly hôn, các gia ình ều xảy ra các cuộc cãi vã ầm ï'.
Nghiên r°ợu cing là nguyên nhân gây ra bạo lực gia ình cing °ợc nhiều nghiên cứu khng ịnh. Nguyên nhân gây ra tình trạng bạo lực là do chồng hay vợ nghiện r°ợu, ánh bạc, nợ nan, kinh tế khó khn”. Theo Nguyễn Hữu Minh,Vi Tuấn Huy,Vi Mạnh Lợi, hành vi nghiện r°ợu ở nam giới nhiều h¡n nữ giới vì: Uống r°ợu cing là một lý do dẫn ến bạo lực nh°ng àn ông uống r°ợu lại °ợc xã hội chấp nhận nh° một ặc iểm nam tính của họ. Vi Tuan Huy nhắn mạnh, bạo lực trong gia ình bắt nguồn sâu xa từ những tâm thế về vai trò giới, phụ nữ có ít sự lựa chọn mà phải “ối phó”.Phụ nữ cho rng nghiện r°ợu là việc bình th°ờng ối với àn ông, và iều ó có thé gợi ý rang r°ợu gắn lyền với sự cng thắng trong gia ình tng lên.
Các tác giả trên cho rằng hai nguyên nhân c¡ bản nhất dẫn ến bạo lực gia ình là do khó khn về kinh tế và lạm dụng ruou’. Nghiện r°ợu dẫn ến bạo lực gia ình và dẫn ến ly hôn không chỉ ở Việt Nam mà còn °ợc ghi nhận ở các n°ớc khác. Các vụ bạo lực gia ình ở Nhật Bản ngày một gia tng. Hành vi bạo lực của ng°ời chồng ối với vợ vẫn °ợc bảo l°u ở một bộ phận lớn dân c° ở Nhật Bản từ xa x°a và ến xã hội hiện ại nó vẫn còn tồn tại nh°ng bị xã hội lên án rất mạnh mẽ.
Chính quyền ịa ph°¡ng ã °a ra những biện pháp ối phó với hiện t°ợng này. Nhật Bản là n°ớc ầu tiên trên thế giới thành lập trung tâm tạm lánh cho những bà vợ bị chồng ánh ập. Có tới 1⁄2 số ng°ời ến lánh nạn do bị chồng say r°ợu ánh ập `. Bạo lực gia ình xảy ra trong một ô thị lớn nh° ở Hà Nội, một mặt phản ' Nguyễn Thanh Tâm (chủ biên).
Ly hén nghiên cứu tr°ờng hợp Hà Nội. Ha Nội: Nxb khoa hoc xã hội, tr. Hén nhân trong t°¡ng lai. NXB Phụ nữ, tr20— 3 Vi Tuan Huy.
Mau thudn vợ chong trong gia ình và những yếu to ảnh h°ởng. Hà Nội: Nxb khoa học xã hội, tr. Gia ình Nhật Bản, Nxb Khoa học xã hội, tr. 5 ánh các xung ột của gia ình ô thị Việt Nam thời mở cửa; mặt khác, nó báo hiệu rang sự bất bình ng về giới vẫn còn và sẽ còn ton tại dai lau’.
Những nghiên cứu °ợc ề cập ở trên ã ánh giá °ợc thực trạng của bạo lực gia ình tác ộng ến ly hôn và lý giải nguyên nhân dẫn ến hành vi bạo lực gia ình. Nạn nhân của bạo lực gia ình phần lớn là nữ giới và hành vi bạo lực v°ợt quá sức chịu ựng dẫn ến ly hôn. Tuy nhiên các phân tích mới chỉ dừng lại ở hành vi bạo lực về thể chất, còn bạo lực về tỉnh thần và bạo lực về tình dục có nói ến nh°ng ch°a có hoặc là rất ít dẫn chứng thực nghiệm. Do ó các nghiên cứu ó là ch°a ầy ủ và luận án sẽ i vào phân tích ể khắc phục những khuyết iểm này và °a ra những kết luận mới mẻ về nguyên nhân này.
Ngoại tình: Sự chung thuỷ chính là c¡ sở ể xây dựng một gia ình hạnh phúc. Do vậy mà ngoại tình là nguyên nhân dẫn ến ly hôn của các cặp vợ chồng mang tính phổ biến trong xã hội hiện ại. Các nghiên cứu về ly hôn ã chứng minh °ợc iều này. Khi ất n°ớc mở cửa hội nhập iều ó cing tác ộng ến các gia ình, ặc biệt là các gia ình ô thị, cửa ngõ tiếp cận với các luồng vn hóa mới.
Họ tiếp cận với nhiều quan iểm sống, lối sống khác nhau, từ những quan niệm gia ình truyền thống, nề nếp ến những quan niệm sống phóng túng h¡n về tình yêu, gia ình. Trong iều kiện ó ã bộc lộ lối sống mà tr°ớc kia ch°a có dip bộc lộ. iều ó làm cho nhiều cap vo chồng nhiều nm chung sống hòa hợp chợt thấy mình không thé chấp nhận °ợc vợ hoặc chồng mình nữa. Các cuộc hôn nhân tan vỡ là do cặp vợ chồng không còn chung thủy với nhau cing ang tng lên”.
Ở Nhật Bản, theo thống kê của Bộ y tế thì tỉ lệ ly hôn nguyên nhân do ngoại tình ứng ở vị trí thứ hai. Tuy nhiên tỉ lệ các cặp vợ chồng ly hôn do ngoại tình giảm dần qua thời gian, nh°ờng chỗ cho các nguyên nhân khác. iều này °ợc lý giải là do các ph°¡ng tiện truyền thông trình chiếu và ề cập nhiều ến nội dung quan hệ tình dục ngoài hôn nhân khiên các cặp vợ chông có cái nhìn ' Nguyễn Thanh Tâm (chủ biên). Ly hôn nghiên cứu tr°ờng hợp Hà Nội.
Hà Nội: Nxb khoa học xã hội, tr. ? Vi Thị Hằng. Chế ịnh ly hôn theo quy ịnh của pháp luật Việt Nam. Luận án thạc s) Luật học, tr.
6 khoan dung h¡n khi vợ hoặc chồng có quan hệ tình ái bên ngoài. Những ng°ời phụ nữ ngoại tình là do gia ình không hạnh phúc, họ i ngoại tình là do buồn chán cuộc sống trong gia ình nhỏ bé của minh’. Ngoại tình là nguyên nhân ly hôn chiếm tỉ lệ cao nhất.