Chương 1 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU LUẬN ÁN 1. Khái quát về nội dung nghiên cứu của luận án ðối tượng nghiên cứu của luận án là ñầu tư phát triển các khu KTQP Việt Nam. Mục ñích nghiên cứu của luận án là căn cứ vào tình hình ñầu tư vào các khu KTQP, ñề xuất các giải pháp hữu hiệu nhằm nâng cao hiệu quả ñầu tư cho loại hình ñầu tư này. Luận án sẽ ñược tiến hành với những nội dung cụ thể theo sơ ñồ bao gồm: Những vấn ñề tổng quan về khu KTQP và ñầu tư phát triển khu KTQP, khảo sát phỏng vấn, phân tích và ñánh giá kết quả, ñề xuất giải pháp.
Tổng quan về Khảo sát tình ðánh giá thực ðề xuất khu KTQP và hình ñầu tư trạng ñầu tư giải pháp ñtpt khu KTQP Sơ ñồ 1. Những nội dung nghiên cứu của luận án - Với phần những vấn ñề tổng quan về khu KTQP và ñầu tư phát triển khu KTQP: Luận án sẽ phải ñề cập ñến những vấn ñề cơ bản như khái niệm về khu KTQP, các ñặc ñiểm của khu KTQP, nội dung ñầu tư vào khu KTQP, các tiêu thức ñánh giá kết quả và hiệu quả ñầu tư vào khu KTQP cũng như các nhân tố tác ñộng ñến kết quả và hiệu quả ñầu tư vào khu KTQP. ðây chính là phần cơ sở lý luận của ñầu tư phát triển các khu KTQP. - Với phần khảo sát: Luận án sẽ xác ñịnh ñối tượng cần khảo sát phỏng vấn, nội dung khảo sát phỏng vấn, các kết quả khảo sát phỏng vấn và ñược chia làm 3 nhóm theo các giai ñoạn của ñầu tư vào khu KTQP (tiền ñầu tư, ñầu tư và vận hành các kết quả ñầu tư).
- Với phần ñánh giá thực trạng ñầu tư vào các khu KTQP: Luận án phải làm rõ kết quả ñầu tư vào các khu KTQP và xác ñịnh ñầu tư vào các khu KTQP có hiệu quả hay không? Hiệu quả ở ñâu và không hiệu quả ở ñâu? Vì ñầu tư vào khu KTQP bao gồm ñầu tư theo các chương trình và ñầu tư theo dự án (do Bộ Quốc phòng ñầu tư), nhưng ñối tượng thụ hưởng lại là một nên muốn xác ñịnh ñược hiệu quả ñầu tư vào khu KTQP của Bộ Quốc phòng cần tách ñược hiệu quả của các chương trình và 9 hiệu quả của các dự án. Mặt khác ñầu tư vào các khu KTQP là ñầu tư ña mục tiêu, trong ñó lợi ích của các bên cần ñược thoả mãn, vì vậy trong phần này luận án sẽ phải làm sáng tỏ hiệu quả tài chính, hiệu quả KTXH và nhấn mạnh ñến hiệu quả ANQP. Việc phân tích hiệu quả sẽ giúp chúng ta ñưa ra các quyết ñịnh như: “Có nên duy trì và phát triển các khu KTQP nữa hay không?”, “Nếu có thì nên duy trì và phát triển như thế nào?”. - Với phần ñề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả ñầu tư vào các khu KTQP: Luận án sẽ phải xác ñịnh ñược ñịnh hướng phát triển các khu KTQP, ñiều này một mặt căn cứ vào mong muốn của các bên liên quan, nhưng mặt khác phải căn cứ vào các phân tích của tác giả nhằm có ñược một ñịnh hướng khách quan và khoa học.
Trên cơ sở ñịnh hướng phát triển các khu KTQP luận án sẽ xác ñịnh các ñịnh hướng ñối với các giải pháp và từ ñó ñề xuất các giải pháp ñầu tư vào khu KTQP. Các giải pháp này sẽ ñề cập ñến cả ba giai ñoạn ñầu tư vào khu KTQP cũng như với các bên có liên quan. Những phần này ñược kết cấu thành các chương: Những vấn ñề tổng quan về khu KTQP và ñầu tư phát triển khu KTQP, khảo sát tình hình ñầu tư vào các khu KTQP, ñánh giá tình hình ñầu tư vào các khu KTQP và giải pháp ñầu tư phát triển các khu KTQP. Mỗi chương ñều có những yêu cầu riêng và ñòi hỏi có phương pháp nghiên cứu phù hợp.
Phương pháp nghiên cứu luận án 1. Phương pháp nghiên cứu chương những vấn ñề tổng quan về khu kinh tế quốc phòng và ñầu tư phát triển khu kinh tế quốc phòng ðối với chương những vấn ñề tổng quan về khu KTQP và ñầu tư phát triển khu KTQP, luận án cần làm rõ khái niệm về khu KTQP. ðể làm rõ ñược ñiều này, luận án sẽ phải ñề cập ñến các khái niệm về khu kinh tế, các loại hình khu kinh tế, các quan niệm của Việt Nam về khu KTQP. ðầu tư phát triển các khu KTQP là một loại hình ñầu tư ñặc biệt, nên trong chương 2, luận án sẽ làm rõ khái niệm khu KTQP, căn cứ vào các văn bản pháp quy và tình hình thực tế liên quan cho thấy khái niệm khu KTQP ñược hình thành căn cứ vào thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam.
Việc làm rõ khái niệm khu KTQP và ñầu tư vào khu KTQP sẽ là cơ sở cho việc ñề xuất các mô hình phân tích phù hợp cũng như ñánh giá một cách khách quan tình hình ñầu tư. Thông thường, khu KTQP ñược hiểu như một khu kinh tế và việc tiếp cận khái niệm ñầu tư phát triển khu KTQP ñược ñề cập như ñầu tư vào một vùng kinh 10 tế. Tuy nhiên, trong chương 2 luận án sẽ chứng minh khu KTQP thực chất là một loại dự án phát triển ñặc biệt và vì vậy việc tiếp cận thay vì nghiên cứu ñầu tư phát triển theo vùng, luận án sẽ nghiên cứu ñầu tư phát triển theo dự án. Những vấn ñề lý luận liên quan ñến luận án bao gồm: lý luận về ñầu tư phát triển, ñầu tư vào các khu KTQP.
Nếu coi ñầu tư vào các khu KTQP là ñầu tư phát triển theo dự án thì mô hình ñược ñề xuất thể hiện qua chuỗi logic như sau: Phân tích vấn ñề và ñánh giá nhu cầu ñối với các khu KTQP ( Phát triển các kết quả mong muốn nhằm ñáp ứng các nhu cầu ñã ñược xác ñịnh ở trên ( Phát triển các chiến lược, bao gồm các hoạt ñộng và các nguồn lực cần thiết, nhằm ñạt ñược các kết quả ñã dự ñịnh ( xác ñịnh các cách ñể theo dõi và ñánh giá. Logic này ñược chi tiết hóa bằng những nội dung cơ bản của một dự án ñầu tư phát triển (xem sơ ñồ 1.2 Lôgic dự án ñầu tư phát triển) [65, 149, 152]. Các nguồn lực Các chỉ số / phương tiện ñánh giá Các hoạt ñộng Các ñầu ra / Sản phẩm Các giả ñịnh / Các mục tiêu ðiều kiện tiên quyết Mục ñích ñầu tư Sơ ñồ 1. Lôgic dự án ñầu tư phát triển Mô hình này ñược cụ thể hóa trong ñầu tư phát triển các khu KTQP: - Mục ñích ñầu tư phát triển các khu KTQP (ñược coi là các mục tiêu tổng thể).
- ðể ñảm bảo mục ñích ñó những mục tiêu nào cần ñề cập. - Các kết quả (các sản phẩm ñầu ra) của ñầu tư vào các khu KTQP nào cần ñạt ñược ñể thực hiện các mục tiêu trên. - Các hoạt ñộng nào cần tiến hành ñể ñạt ñược các kết quả ñó. - Các nguồn lực (ñầu vào) nào cần huy ñộng ñể thực hiện ñầu tư.
Mỗi vấn ñề trên ñể thực hiện cần có các giả ñịnh hoặc các ñiều kiện tiên quyết: ðể thực hiện các yêu cầu trên cần có các ñiều kiện gì? Nếu một số nội dung của mỗi vấn ñề trên không ñảm bảo thì phải xử lý như thế nào? 11 Từ mô hình logic này sẽ xác ñịnh các ñặc ñiểm khi ñầu tư vào khu KTQP, các hoạt ñộng khi ñầu tư vào khu KTQP. Có thể phân chia các hoạt ñộng ñầu tư vào khu KTQP theo các hoạt ñộng của chu kỳ một dự án ñầu tư phát triển bao gồm 3 giai ñoạn: tiền ñầu tư, ñầu tư, vận hành các kết quả ñầu tư hoặc phân thành các nội dung ñầu tư như ñầu tư vào các cơ sở hạ tầng thiết yếu, ñịnh canh, ñịnh cư, ổn ñịnh cuộc sống ñồng bào tại chỗ,… Thực chất nội dung ñầu tư chỉ làm rõ hơn hoạt ñộng ñầu tư theo chu kỳ và vì vậy, việc nghiên cứu hoạt ñộng ñầu tư vào các khu KTQP theo chu kỳ sẽ làm rõ ñược thực trạng ñầu tư và từ ñó có ñược các giải pháp hữu hiệu ñể nâng cao hiệu quả ñầu tư vào các khu KTQP. Trên cơ sở xác ñịnh các hoạt ñộng ñầu tư vào khu KTQP, luận án cần xác ñịnh các hoạt ñộng cũng như nội dung cụ thể khi ñầu tư vào khu KTQP như công tác chỉ ñạo và ñiều hành, cơ chế quản lý hoạt ñộng ñầu tư vào khu KTQP nhằm ñạt ñược các mục tiêu ñã ñề ra. Một phần không thể thiếu ñối với lý luận ñầu tư vào các khu KTQP ñó là xác ñịnh kết quả, hiệu quả ñầu tư vào khu KTQP, trong ñó cần xác ñịnh ñầu tư vào khu KTQP ñem lại những lợi ích nào và phải chịu những chi phí gì, ai ñược hưởng lợi từ ñầu tư vào các khu KTQP, làm thế nào ñể xác ñịnh ñược ñầu tư vào khu KTQP có hiệu quả hay không.
Từ cách xác ñịnh hiệu quả có thể xác ñịnh các nhân tố ảnh hưởng ñến hiệu quả ñầu tư vào khu KTQP. ðây chính là cơ sở ñể phân tích thực trạng và ñề xuất các giải pháp trong tương lai. Phương pháp nghiên cứu chương khảo sát thực trạng ñầu tư vào các khu kinh tế quốc phòng ðể thấy ñược tình hình ñầu tư vào các khu KTQP, trước hết cần xác ñịnh ñược tình hình các khu KTQP trước khi có ñầu tư, xác ñịnh nội dung khảo sát, phỏng vấn và từ ñó xây dựng phiếu phỏng vấn. Nội dung phỏng vấn ñược xây dựng trên cơ sở nghiên cứu các bên có liên quan ñến hoạt ñộng ñầu tư vào các khu KTQP.
Bên liên quan ñược hiểu là bên: (i) ðịnh nghĩa nhu cầu, sự mong muốn, (ii) Khởi xướng hoặc tài trợ dự án, (iii) ðánh giá hoặc sử dụng kết quả dự án [152, 153]. Ví dụ: Khách hàng, chủ ñầu tư, nhà tài trợ, ngân hàng, cơ quan nhà nước, nhà thầu, người dân, báo chí,. Với dự án ñầu tư 12 vào các khu KTQP chúng ta có thể xác ñịnh các bên có liên quan chính như sau: Bảng 1. Các bên có liên quan của dự án ñầu tư vào khu KTQP Bên liên quan Vai trò với dự án Quốc hội Thông qua chủ trương ñầu tư và ngân sách cho các dự án.
Phê duyệt ñề án, ra quyết ñịnh ñầu tư cho các dự án, ñiều phối Chính phủ (giao nhiệm vụ cho các bộ, ngành, ñịa phương liên quan). Bộ Kế hoạch và ðầu tư và Thẩm ñịnh dự án, cân ñối nguồn vốn, phối hợp hoạt ñộng.