Đặt vấn đề Quá trình công nghiệp hóa, hội nhập quốc tế đã đem lại cho đất nước ta những thành tựu rất quan trọng trong phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội. Về lĩnh vực gia đình, kết quả của công cuộc đổi mới đã giúp hàng triệu hộ gia đình thoát nghèo; đời sống vật chất, tinh thần của đại bộ phận gia đình Việt Nam được nâng cao. Đồng thời góp phần nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của việc giáo dục trong đó giáo dục gia đình. Chúng ta có thể thấy hiện nay các gia đình hạt nhân ở Hà Nội ngày càng có nhiều điều kiện hơn trong việc đầu tư cho con học.
Thực tế hiện nay cho thấy hầu hết trẻ em đều được học hành ở những trường có uy tín, chất lượng cao, các em được đọc nhiều sách báo, có nhiều cơ hội học tập hơn… Việc học ngày này lại càng quan trọng bởi nó ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tìm kiếm việc làm vì vậy việc đầu tư cho giáo dục là vấn đề được cả xã hội và gia đình quan tâm, chú trọng. Đặc biệt ở khía cạnh gia đình, bên cạnh việc là một môi trường cực kì quan trọng trong việc xã hội hóa cá nhân, nó còn giữ vị trí chủ chốt trong việc đầu tư và phát triển học tập của trẻ em. Việc học tập của con cái chiếm vị trí số một trong tất cả những mối quan tâm của gia đình. Khảo sát mức sống dân cư năm 2020 về chi giáo dục, đào tạo thì trung bình các hộ dân cư phải chi hơn 7 triệu đồng cho một thành viên đang đi học trong 12 tháng, tăng khoảng 7% so với năm 2018.
Có thể thấy rằng đầu tư cho giáo dục ngày càng được gia đình quan tâm hơn qua các năm (Tổng cục thống kê, 2021). Nếu như ngày xưa do tư tưởng “trọng nam khinh nữ” học tập cho trẻ em chỉ được gia đình tập trung đầu tư cho con trai thì ngày nay các gia đình cũng đã quan tâm đầu tư học tập cho con gái hơn. Khác biệt về tỉ lệ đi học ở các cấp học của trẻ em gái so với trẻ em trai có xu hướng giảm đáng kể. Tỉ lệ học lên cấp trung học phổ thông của trẻ em gái tăng dần lên cao hơn so với trẻ 1 Nguyễn Ngọc Ánh - T43XHH – Xã Hội Học em trai là 7,1%, tương ứng là 92,5% trẻ em nữ và 90,8% trẻ em nam.
Kỳ vọng số năm đi học của nữ cao hơn 0.4% so với nam giới, tương ứng là 12,4% và 12,0% (Tổng điều tra dân số và nhà ở, 2019). Liệu có còn bất bình đẳng giới về cơ hội giáo dục hay không? Từ trước đến nay đầu tư học tập cho trẻ em đặc biệt nổi bật ở các thành phố lớn. Theo khảo sát mức sống dân cư năm 2020 về lĩnh vực giáo dục: Ở thành thị, các hộ chi 10,7 triệu đồng cho một thành viên đi học trong 12 tháng, cao hơn hộ nông thôn 2,1 lần; nhóm hộ giàu nhất chi 15,4 triệu đồng cho một thành viên đi học trong 12 tháng. Nhìn chung chi tiêu cho giáo dục và đào tạo không có sự khác biệt nhiều về giới (Tổng cục thống kê, 2021).
Sự phát triển không ngừng của xã hội đòi hỏi mỗi gia đình ngày càng phải đầu tư hơn nữa cho việc học tập của con cái. Nhưng nhiều phụ huynh còn thiếu kiến thức, kinh nghiệm và thời gian dành cho giáo dục con cái. Mặt khác nhiều gia đình đang lúng túng trong cách giáo dục con cái. Giải pháp hữu hiệu được các gia đình lựa chọn là đầu tư rồi phó mặc việc học tập của con cái cho nhà trường cho những trung tâm có uy tín, thậm chí là phó mặc cho gia sư dạy kèm.
Chính vì sự phó mặc ấy mà hiệu quả đầu tư cho việc học tập của con cái là không cao (Lương Thị Hòa, 2018). Đặc biệt, các gia đình đang có con học lớp 9 bậc trung học cơ sở cần được quan tâm nhiều hơn về việc đầu tư giáo dục, bởi vì trẻ em ở giai đoạn này đang trong quá trình chuẩn bị cho kỳ thi vào lớp 10 được đánh giá cực kỳ quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phát triển học tập sau này. Bởi vì việc thi tuyển vào những trường trung học phổ thông ở top trên sẽ tăng cao khả năng phát triển học tập ở những bậc học cao hơn và có thể nhiều khả năng được trúng tuyển vào những trường đại học hàng đầu. Bên cạnh đó khi việc học đại học trở lên dễ dàng hơn do chính sách mở rộng đào tạo và tình trạng thiếu sinh viên dẫn đến học sinh có rất nhiều cơ hội để học tại các trường đại học, tùy vào khả năng và năng lực học tập trong quá trình học 2 Nguyễn Ngọc Ánh - T43XHH – Xã Hội Học trung học phổ thông.
o vậy, để có thể thi tuyển vào những trường trung học phổ thông có chất lượng giáo dục tốt, các em phải luôn tự giác, độc lập trong quá trình học tập trên lớp cũng như ở nhà để đạt những kết quả học tập tốt nhất, chuẩn bị tinh thần và kiến thức chuẩn bị cho kỳ thi quan trọng của mình. Để học sinh có thể học tập thật tốt và đạt được những kết quả học tập cao thì không thể thiếu sự quan tâm, đầu tư của gia đình trong giai đoạn này. Vì vậy em lựa chọn khu đô thị Hồng Hà Eco City là khu đô thị kiểu mới, nơi đây có hệ thống trường học tốt nhất của ngành giáo dục huyện Thanh Trì về truyền thống hiếu học với nhiều thành tích nổi bật. Bên cạnh đó các hộ gia đình ở đây có điều kiện kinh tế cũng như trình độ tri thức cao.
Từ đó em lựa chọn đề tài: “Thực trạng đầu tư học tập cho con trong gia đình hiện nay” (Nghiên cứu tại khu đô thị Hồng Hà Eco City, xã Tứ Hiệp, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội) để tiến hành nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu chung Tìm hiểu thực trạng đầu tư học tập cho con trong gia đình hiện nay 1. Mục tiêu cụ thể - Tìm hiểu nhận thức của cha mẹ về tầm quan trọng của đầu tư học tập cho con tại khu đô thị Hồng Hà Eco City.
- Tìm hiểu đầu tư của cha mẹ về vật chất cho việc học tập của con tại khu đô thị Hồng Hà Eco City. - Tìm hiểu đầu tư của cha mẹ về thời gian và tinh thần cho việc học tập của con tại khu đô thị Hồng Hà Eco City. Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu 1. Đối tượng nghiên cứu Nghiên cứu thực trạng đầu tư cho học tập của con cái bậc trung học cơ sở (lớp 9) trong các gia đình sống tại chung cư ở khu đô thị Hồng Hà Eco City hiện nay.
3 Nguyễn Ngọc Ánh - T43XHH – Xã Hội Học 1. Khách thể nghiên cứu Những cha mẹ và con cái đang học trung học cơ sở (lớp 9) có hộ khẩu thường trú tại chung cư ở khu đô thị Hồng Hà Eco City hiện nay. Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi không gian: Khu đô thị Hồng Hà Eco City, xã Tứ Hiệp, huyện Thanh Trì, Tp. - Phạm vi thời gian: tháng 7 năm 2021 đến tháng 12 năm 2021 - Phạm vi nội dung: Đề tài chỉ tập trung tìm hiểu thực trạng đầu tư học tập cho con trong gia đình có con học trung học cơ sở (lớp 9) qua những nội dung như tìm hiểu nhận thức của cha mẹ trong việc đầu tư học tập cho con và sự đầu tư của cha mẹ cho việc học tập cho con trong các gia đình ở khu chung cư được phân tích dưới góc độ vật chất (các khoản chi cho học phí, học thêm và phương tiện đi lại…), thời gian và tinh thần (dành thời gian kiểm tra và dạy con học, luôn giữ liên hệ với thầy cô bạn bè để biết về tình hình học tập của con ở trường…) 4 Nguyễn Ngọc Ánh - T43XHH – Xã Hội Học PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Các lý thuyết nền cho đề tài nghiên cứu 2. Lý thuyết lựa chọn duy lý Thuyết lựa chọn duy lý bắt nguồn từ những quan điểm của các nhà Kinh tế, Nhân loại học, Tâm lí học, nên những khái niệm chi phí – lợi nhuận là một trong những luận điểm gốc của quan điểm này. Thuyết lựa chọn duy lí dựa vào tiền đề cho rằng con người hoạch định hành động một cách có chủ đích, có suy nghĩ để lựa chọn và sử dụng các nguồn lực một cách duy lí nhằm đạt được kết quả tối đa với chi phí tối thiểu. Tức là trước khi quyết định một hành động nào đó con người luôn luôn đặt lên bàn cân để cân đo, đong đếm giữa chi phí và lợi nhuận mang lại, nếu chi phí ngang bằng hoặc nhỏ hơn lợi nhuận thì họ thực hiện hành động và ngược lại nếu chi phí lớn hơn hành động thì họ không hành động.
Có thể sơ đồ hoá như sau: Nhà xã hội học Georg Simmel, nêu ra nguyên tắc “cùng có lợi” trong mối tương tác xã hội giữa các cá nhân và cho rằng mỗi cá nhân luôn phải cân nhắc, toan tính thiệt hơn để theo đuổi các nhu cầu cá nhân, thỏa mãn các nhu cầu cá nhân. Simmel cũng cho rằng tương tác giữa người với người đều dựa vào cơ chế cho - nhận, tức là trao đổi mọi thứ ngang giá nhau (Lê Ngọc Hùng, 2008). Thuyết lựa chọn duy lý dựa trên tiền đề cho rằng, con người luôn hành động một cách có chủ đích, suy nghĩ để lựa chọn và sử dụng các nguồn lực một cách duy lý để đạt được kết quả tối đa với chi phí tối thiểu. Thuật ngữ “lựa chọn” được dùng để nhấn mạnh việc phải cân nhắc, tính toán để quyết định sử dụng loại phương tiện hay cách thức tối ưu trong số những điều kiện hay cách thực hiện tối ưu trong số những điều kiện hay cách thực hiện nhằm đạt được mục tiêu trong điều kiện khan hiếm nguồn lực.
Cách hiểu này mang nặng ý nghĩa kinh tế nhưng sau này các nhà xã hội học mở rộng phạm vi của mục tiêu bao gồm các yếu tố lợi ích xã hội và tinh thần. 5 Nguyễn Ngọc Ánh - T43XHH – Xã Hội Học Áp dụng thuyết lựa chọn duy lý này khi tiếp cận vấn đề để xem x t hành vi lựa chọn đầu tư vào học tập cho con trai và con gái trong các gia đình sống ở khu chung cư hiện nay.