Đào Tạo Đệm Đàn Phím Điện Tử Cho Sinh Viên Giáo Dục Mầm Non Tại Trường Cao Đẳng Sư Phạm Trung Ương

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phương pháp dạy học đệm đàn phím điện tử cho sinh viên giáo dục mầm non tại trường cao đẳng sư phạm trung ương.

• Tác giả: Mai Đình Khang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Bích Vân
• Trường học: Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương
• Chuyên ngành: Giáo dục Mầm non - Sư phạm Âm nhạc
• Đề tài: Dạy Học Đệm Đàn Phím Điện Tử Cho Sinh Viên Giáo Dục Mầm Non
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TRẠNG
• 1.1. Khái niệm liên quan đến đề tài
• 1.1.1. Đệm đàn phím điện tử, Ca khúc
• 1.1.2. Gamme, Etude, Hòa thanh/hòa âm
• 1.1.3. Phương pháp và phương pháp dạy học
• 1.2. Khái quát đàn phím điện tử
• 1.2.1. Lịch sử ra đời đàn phím điện tử
• 1.2.2. Tính năng cơ bản
• 1.2.3. Vai trò của đàn phím điện tử trong đời sống xã hội
• 1.2.4. Vai trò của đàn phím điện tử trong tổ chức hoạt động âm nhạc ở trường Mầm non
• 1.2.5. Đặc điểm ca khúc mầm non
• 1.2.6. Nội dung đề tài
• 1.3. Thực trạng dạy học đệm đàn phím điện tử cho sinh viên Giáo dục Mầm non - Sư phạm Âm nhạc
• 1.3.1. Vài nét về Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương
• 1.3.2. Chương trình đào tạo ngành Giáo dục Mầm non - Sư phạm Âm nhạc
• 1.3.3. Cơ sở vật chất, trang thiết bị học tập
• 1.3.4. Tình hình giảng dạy của giảng viên
• 1.3.5. Khả năng đệm đàn phím điện tử của sinh viên
• 1.4. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC ĐỆM ĐÀN PHÍM ĐIỆN TỬ CHO SINH VIÊN GDMN - SPAN
• 2.1. Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học
• 2.2. Phân loại sinh viên và tổ chức lớp học
• 2.2.1. Phân loại sinh viên
• 2.2.2. Tổ chức lớp học
• 2.2.3. Tạo không khí thân thiện và hứng thú học tập
• 2.3. Bồi dưỡng và nâng cao kỹ năng biểu diễn đàn phím điện tử
• 2.3.1. Kỹ thuật cơ bản
• 2.3.2. Định hướng thể hiện tác phẩm âm nhạc phù hợp các tính chất âm nhạc khác nhau
• 2.4. Hình thành và phát triển kỹ năng đệm đàn phím điện tử cho sinh viên
• 2.4.1. Phân tích tác phẩm, xác định giọng và đặt hòa thanh cho ca khúc
• 2.4.2. Soạn nhạc dạo đầu, dạo giữa và nhạc kết
• 2.4.3. Hình thành và phát triển kĩ năng đệm đàn theo phong cách piano
• 2.4.4. Hình thành và phát triển kỹ năng đệm tự động
• 2.4.5. Hòa tấu phần đệm đàn với người hát
• 2.5. Đổi mới chương trình, giáo trình, phương pháp giảng dạy
• 2.5.1. Đổi mới chương trình
• 2.5.2. Đổi mới giáo trình
• 2.5.3. Đổi mới phương pháp giảng dạy của giảng viên
• 2.5.4. Đổi mới phương pháp học tập của sinh viên
• 2.6. Thực nghiệm sư phạm
• 2.6.1. Mục đích thực nghiệm
• 2.6.2. Đối tượng thực nghiệm
• 2.6.3. Giả thuyết thực nghiệm
• 2.6.4. Nội dung thực nghiệm
• 2.6.5. Thiết kế giáo án
• 2.6.6. Kết quả thực nghiệm
• 2.7. Tiểu kết chương 2
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• MỤC LỤC PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đệm Đàn Phím Điện Tử Cho Mầm Non 55 ký tự

Đệm đàn phím điện tử là một kỹ năng quan trọng đối với sinh viên sư phạm mầm non. Nó không chỉ hỗ trợ các hoạt động âm nhạc trong lớp học mà còn giúp giáo viên tạo ra môi trường học tập sinh động và hấp dẫn. Theo tài liệu, đàn phím điện tử có thể mô phỏng âm thanh của nhiều loại nhạc cụ, mang lại sự linh hoạt trong việc dạy và học âm nhạc. Kỹ năng này giúp giáo viên mầm non tự tin hơn trong việc tổ chức các hoạt động âm nhạc, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục. Việc sử dụng đệm đàn một cách sáng tạo còn kích thích sự phát triển toàn diện của trẻ, đặc biệt là về mặt cảm xúc và thẩm mỹ. Âm nhạc đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của trẻ mầm non, và giáo viên có kỹ năng đệm đàn tốt sẽ tạo ra những trải nghiệm âm nhạc phong phú cho trẻ.

1.1. Định Nghĩa Đệm Đàn Phím Điện Tử Cơ Bản

Đệm đàn phím điện tử cho giọng hát là phần đệm được trình bày hoàn toàn bởi cây đàn phím điện tử đệm cho giọng hát. Cách thức dùng đàn phím điện tử đệm nhạc cho giọng hát của ca sĩ, sao cho giữa giọng hát và tiếng đàn có sự hòa quyện hài hòa với nhau. Như vậy, đệm đàn được hiểu là dùng cây đàn làm nền cho giọng hát. Đúng với ý nghĩa là làm phần nền cho giai điệu chính (giai điệu chính là giọng hát các ca khúc lứa tuổi mầm non trong chương trình). Giọng hát là chính, đệm đàn chỉ là phụ theo để cho tiếng hát được tô điểm cho trang trọng hơn, hoàn bị hơn nâng đỡ tiếng hát nhưng không bao giờ lấn át tiếng hát.

1.2. Vai Trò Của Đệm Đàn Trong Giáo Dục Mầm Non

Đệm đàn phím điện tử đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các hoạt động âm nhạc tại trường mầm non. Nó giúp giáo viên tạo ra những giai điệu vui tươi, phù hợp với lứa tuổi của trẻ. Bên cạnh đó, việc sử dụng đàn phím điện tử còn giúp giáo viên dễ dàng điều chỉnh âm lượng, tốc độ và nhịp điệu của bài hát, từ đó tạo ra môi trường âm nhạc phù hợp với từng hoạt động cụ thể. Tầm quan trọng của âm nhạc trong giáo dục mầm non là không thể phủ nhận, và đệm đàn phím điện tử là một công cụ hữu ích để giáo viên thực hiện điều này.

II. Thách Thức Trong Dạy Đệm Đàn Cho Sinh Viên 58 ký tự

Việc dạy đệm đàn phím điện tử cho sinh viên mầm non đối mặt với nhiều thách thức. Một trong số đó là sự khác biệt về trình độ âm nhạc của sinh viên. Nhiều sinh viên chưa có nền tảng âm nhạc vững chắc, gây khó khăn trong việc tiếp thu các kiến thức và kỹ năng đệm đàn. Theo tài liệu, sinh viên chủ yếu tập gam, luyện ngón, ít rèn luyện kỹ thuật. Khi về nhà, một số sinh viên không tập luyện, thậm chí có em còn không có đàn để học. Ngoài ra, phương pháp giảng dạy truyền thống, tập trung vào lý thuyết mà ít chú trọng thực hành, cũng là một rào cản lớn. Để vượt qua những thách thức này, cần có sự đổi mới trong phương pháp giảng dạy và tạo điều kiện để sinh viên có nhiều cơ hội thực hành hơn.

2.1. Thiếu Hụt Kiến Thức Nhạc Lý Cơ Bản

Nhiều sinh viên sư phạm mầm non gặp khó khăn trong việc tiếp thu kiến thức về nhạc lý cơ bản, như cấu tạo hợp âm, cách đọc bản nhạc, và các quy tắc hòa âm. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đệm đàn của họ, khiến họ khó có thể tự tin và sáng tạo trong việc tạo ra những bản đệm phù hợp với các bài hát thiếu nhi. Việc bổ sung kiến thức nhạc lý là rất quan trọng để giúp sinh viên nắm vững nền tảng và phát triển kỹ năng đệm đàn.

2.2. Hạn Chế Về Cơ Sở Vật Chất Và Thời Gian Thực Hành

Một số trường sư phạm mầm non còn thiếu cơ sở vật chất, đặc biệt là đàn phím điện tử, khiến sinh viên không có đủ điều kiện để thực hành. Bên cạnh đó, thời lượng dành cho môn học đệm đàn còn hạn chế, không đủ để sinh viên rèn luyện kỹ năng một cách bài bản. Việc tăng cường cơ sở vật chất và thời gian thực hành là cần thiết để nâng cao chất lượng đào tạo đệm đàn piano cho sinh viên mầm non.

III. Phương Pháp Dạy Đệm Đàn Hiệu Quả Cho Sinh Viên 59 ký tự

Để nâng cao hiệu quả dạy đệm đàn phím điện tử cho sinh viên sư phạm mầm non, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy sáng tạo và phù hợp. Một trong số đó là phương pháp trực quan, sử dụng hình ảnh, video và các ví dụ minh họa để giúp sinh viên dễ dàng hình dung và ghi nhớ kiến thức. Theo tài liệu, giảng viên chủ yếu giảng dạy lý thuyết mà không dành nhiều thời gian cho thực hành. Thiếu sự đổi mới và vận dụng các phương pháp dạy học hiện đại. Ngoài ra, cần khuyến khích sinh viên tham gia vào các hoạt động thực hành, như đệm đàn theo nhóm, biểu diễn trước lớp, và sáng tác các bản đệm đơn giản. Việc tạo ra môi trường học tập tích cực và khuyến khích sự sáng tạo sẽ giúp sinh viên yêu thích môn học và đạt kết quả tốt hơn.

3.1. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Giảng Dạy

Việc sử dụng các phần mềm và ứng dụng hỗ trợ học đệm đàn có thể giúp sinh viên tiếp thu kiến thức một cách dễ dàng và thú vị hơn. Các phần mềm này thường cung cấp các bài tập thực hành, các ví dụ minh họa, và các công cụ hỗ trợ sáng tác nhạc. Hướng dẫn sử dụng phần mềm đệm đàn một cách hiệu quả sẽ giúp sinh viên tự học và rèn luyện kỹ năng đệm đàn một cách chủ động.

3.2. Xây Dựng Giáo Án Đệm Đàn Phù Hợp Với Trẻ Mầm Non

Giáo viên cần xây dựng giáo án đệm đàn cho trẻ mầm non một cách khoa học và phù hợp với đặc điểm tâm lý của trẻ. Giáo án nên bao gồm các bài hát thiếu nhi quen thuộc, các hoạt động vui chơi âm nhạc, và các bài tập thực hành đơn giản. Việc lựa chọn các bài hát có giai điệu vui tươi, lời ca trong sáng, và nội dung phù hợp với lứa tuổi của trẻ là rất quan trọng.

3.3. Phát Triển Kỹ Năng Đệm Đàn Sáng Tạo Cho Sinh Viên

Khuyến khích sinh viên tự sáng tạo các bản đệm đơn giản cho các bài hát thiếu nhi. Điều này giúp sinh viên phát triển tư duy âm nhạc, khả năng hòa âm, và kỹ năng biểu diễn. Giáo viên có thể hướng dẫn sinh viên cách sử dụng các hợp âm cơ bản, cách thay đổi nhịp điệu, và cách tạo ra những hiệu ứng âm thanh độc đáo. Đệm đàn sáng tạo cho giáo dục mầm non sẽ giúp giáo viên tạo ra những hoạt động âm nhạc phong phú và hấp dẫn.

IV. Ứng Dụng Đệm Đàn Trong Hoạt Động Mầm Non 55 ký tự

Kỹ năng đệm đàn phím điện tử có thể được ứng dụng rộng rãi trong các hoạt động âm nhạc tại trường mầm non. Giáo viên có thể sử dụng đàn để đệm cho các bài hát, các trò chơi âm nhạc, và các buổi biểu diễn văn nghệ. Theo tài liệu, nhiệm vụ của người giáo viên âm nhạc trong trường Mầm non ngoài công tác giảng dạy trên lớp phải tham gia vào các phong trào văn hóa, văn nghệ, các phong trào bề nổi của các địa phương nơi công tác. Việc sử dụng đàn phím điện tử giúp giáo viên dễ dàng tạo ra những giai điệu vui tươi, phù hợp với lứa tuổi của trẻ, từ đó kích thích sự hứng thú và tham gia của trẻ vào các hoạt động âm nhạc. Ngoài ra, giáo viên còn có thể sử dụng đàn để tạo ra những hiệu ứng âm thanh đặc biệt, giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng và khả năng sáng tạo.

4.1. Đệm Đàn Cho Các Bài Hát Thiếu Nhi Phổ Biến

Sử dụng đàn phím điện tử để đệm cho các bài hát thiếu nhi quen thuộc như "Chú ếch con", "Bắc kim thang", "Cả nhà thương nhau",... Việc này giúp giáo viên tạo ra những giai điệu vui tươi, phù hợp với lứa tuổi của trẻ, từ đó kích thích sự hứng thú và tham gia của trẻ vào các hoạt động âm nhạc. Đệm đàn bài hát thiếu nhi cần đơn giản, dễ nghe, và dễ hát theo.

4.2. Tổ Chức Các Trò Chơi Âm Nhạc Sử Dụng Đệm Đàn

Tổ chức các trò chơi âm nhạc như "Nghe tiếng hát tìm đồ vật", "Đoán tên bài hát", "Nhảy theo điệu nhạc",... Việc sử dụng đàn phím điện tử giúp giáo viên tạo ra những âm thanh và giai điệu đa dạng, từ đó kích thích sự phát triển thính giác và khả năng vận động của trẻ. Ứng dụng đệm đàn trong các trò chơi âm nhạc giúp trẻ học tập một cách vui vẻ và hiệu quả.

V. Lợi Ích Của Đệm Đàn Với Giáo Viên Mầm Non 57 ký tự

Việc thành thạo kỹ năng đệm đàn phím điện tử mang lại nhiều lợi ích cho giáo viên mầm non. Nó giúp giáo viên tự tin hơn trong việc tổ chức các hoạt động âm nhạc, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục. Theo tài liệu, một vấn đề rất quan trọng với thành công trên con đường công tác của người giáo viên Âm nhạc Mầm non là khả năng xây dựng chương trình, khả năng đệm đàn trong các giờ lên lớp đặc biệt là đệm đàn các ca khúc lứa tuổi mầm non. Bên cạnh đó, người giáo viên mầm non cũng cần biết đệm đàn cho các ca khúc trong các chương trình văn nghệ và các hoạt động ngoại khóa… Ngoài ra, kỹ năng đệm đàn còn giúp giáo viên tạo ra môi trường học tập sinh động và hấp dẫn, kích thích sự phát triển toàn diện của trẻ.

5.1. Nâng Cao Chất Lượng Giảng Dạy Âm Nhạc

Kỹ năng đệm đàn giúp giáo viên tạo ra những bài giảng âm nhạc sinh động và hấp dẫn hơn. Giáo viên có thể tự tạo ra những bản đệm phù hợp với từng bài hát, từng hoạt động, và từng đối tượng trẻ. Phương pháp dạy đệm đàn hiệu quả sẽ giúp giáo viên truyền đạt kiến thức một cách dễ dàng và thú vị hơn.

5.2. Tạo Môi Trường Học Tập Sáng Tạo Và Hứng Thú

Việc sử dụng đàn phím điện tử giúp giáo viên tạo ra môi trường học tập đa dạng và phong phú. Giáo viên có thể sử dụng đàn để tạo ra những hiệu ứng âm thanh đặc biệt, những giai điệu vui tươi, và những bản nhạc nền phù hợp với từng hoạt động. Đệm đàn ứng dụng cho giáo dục mầm non giúp trẻ học tập một cách tự nhiên và hứng thú.

VI. Xu Hướng Phát Triển Đệm Đàn Mầm Non Tương Lai 59 ký tự

Trong tương lai, việc dạy và học đệm đàn phím điện tử cho sinh viên sư phạm mầm non sẽ tiếp tục phát triển theo hướng hiện đại và sáng tạo. Các phương pháp giảng dạy sẽ ngày càng chú trọng đến việc phát triển kỹ năng thực hành và khả năng sáng tạo của sinh viên. Theo tài liệu, là giảng viên trực tiếp giảng dạy môn Đệm đàn phím điện tử, tôi đi sâu nghiên cứu thực trạng của vấn đề để tìm ra những biện pháp, phương pháp, nội dung dạy học phù hợp. Với mong muốn phần nào khắc phục được những nhược điểm nói trên, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên âm nhạc cho bậc học Mầm non, đáp ứng nhu cầu thực tiễn của ngành và nhu cầu của xã hội. Ngoài ra, việc ứng dụng công nghệ thông tin và các phần mềm hỗ trợ học đàn sẽ ngày càng phổ biến, giúp sinh viên tiếp thu kiến thức một cách dễ dàng và hiệu quả hơn.

6.1. Ứng Dụng Trí Tuệ Nhân Tạo Trong Dạy Đệm Đàn

Sử dụng các phần mềm và ứng dụng có tích hợp trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ sinh viên học đệm đàn. Các phần mềm này có thể tự động phân tích và đánh giá kỹ năng đệm đàn của sinh viên, từ đó đưa ra những gợi ý và bài tập phù hợp. Phần mềm đệm đàn thông minh sẽ giúp sinh viên học tập một cách cá nhân hóa và hiệu quả.

6.2. Phát Triển Các Ứng Dụng Đệm Đàn Di Động

Phát triển các ứng dụng đệm đàn di động để sinh viên có thể học và thực hành mọi lúc mọi nơi. Các ứng dụng này có thể cung cấp các bài học, các bài tập, và các công cụ hỗ trợ sáng tác nhạc. App đệm đàn di động sẽ giúp sinh viên tận dụng tối đa thời gian rảnh rỗi để rèn luyện kỹ năng đệm đàn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giáo dục mầm non là cấp học đầu tiên đặt nền móng toàn diện cho sự phát triển thể chất, trí tuệ và thẩm mỹ của trẻ em Việt Nam theo định hướng của Quyết định số 149/2006/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Nghị quyết số 29-NQ/TW. Tại Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương, đơn vị có bề dày hơn 50 năm đào tạo giáo viên mầm non, quy mô năm học 2015 - 2016 ghi nhận 1.331 sinh viên hệ cao đẳng chính quy, trong đó có hơn 200 sinh viên theo học mã ngành song song Giáo dục Mầm non - Sư phạm Âm nhạc qua 3 khóa liên tiếp. Môn học Đệm đàn phím điện tử đóng vai trò then chốt trong việc trang bị năng lực thực hành nghề nghiệp, giúp giáo viên tương lai vừa có thể chăm sóc trẻ vừa đảm nhiệm tốt vai trò tổ chức hoạt động âm nhạc chuyên trách tại các trường mầm non.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ thực tế hơn 85% sinh viên khi trúng tuyển vào ngành chưa từng học qua nhạc cụ, dẫn đến tâm lý e ngại, lúng túng khi xử lý các tác phẩm âm nhạc thiếu nhi. Quá trình dạy học truyền thống còn nặng về độc tấu etude, luyện gam, sinh viên chủ yếu dập khuôn theo hợp âm viết sẵn mà thiếu kỹ năng tự đặt hòa âm, phân tích cấu trúc bài hát hay khai thác các tính năng hiện đại của nhạc cụ. Mục tiêu của đề tài là khảo sát toàn diện thực trạng, từ đó xây dựng hệ thống biện pháp sư phạm đồng bộ nhằm nâng cao kỹ năng đệm đàn phím điện tử cho sinh viên ngành Giáo dục Mầm non - Sư phạm Âm nhạc Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương. Nghiên cứu được triển khai trong phạm vi thời gian 24 tháng, từ tháng 8/2015 đến tháng 8/2017, tập trung vào kho tàng ca khúc lứa tuổi mầm non. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn to lớn, góp phần chuẩn hóa năng lực thực hành nhạc cụ cho đội ngũ giáo viên, nâng tỷ lệ sinh viên tự tin đệm hát đạt trên 80% và đáp ứng nhu cầu tuyển dụng của hàng nghìn cơ sở mầm non trên toàn quốc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết phương pháp dạy học âm nhạc hiện đại kết hợp lý luận hòa thanh ứng dụng và tâm lý học tiếp nhận thẩm mỹ lứa tuổi mầm non. Khung lý thuyết của đề tài tập trung vào năm khái niệm cốt lõi:

Thứ nhất, đàn phím điện tử (Electronic Keyboard) là nhạc cụ hoạt động dựa trên công nghệ xử lý tín hiệu số DSP, tích hợp hệ thống âm sắc mô phỏng đa dạng nhạc cụ phương Tây lẫn dân tộc cùng hàng trăm tiết điệu phong phú. Thứ hai, đệm đàn phím điện tử cho giọng hát là nghệ thuật tạo lập bè đệm nâng đỡ, tôn vinh giai điệu chính của ca khúc mà không lấn át lời ca. Thứ ba, cấu trúc hoàn chỉnh của một bản đệm gồm năm thành tố: đoạn dạo đầu (Intro), phần trình bày giai điệu (Presentation), đoạn dạo giữa chuyển tiếp (Interlude), phần tái hiện (Reproduction) và đoạn nhạc kết (Ending). Thứ tư, hòa thanh (Harmony) là nền tảng quy định màu sắc, độ dày và logic nối tiếp của các hợp âm theo các công năng cơ bản gồm chủ (T), hạ át (S) và át (D). Thứ năm, hệ thống bài tập kỹ thuật ngón gồm gam (Gamme) và bài tập kỹ xảo (Etude) đóng vai trò rèn luyện độ linh hoạt cơ bắp tay cho người học.

Mô hình nghiên cứu định hình rõ hai phong cách biểu diễn chủ đạo: phong cách đệm tự động khai thác tính năng hòa âm tay trái kết hợp trống điệu thông minh và phong cách đệm Piano thủ công đòi hỏi kỹ năng rải hòa âm, tạo bè đối lập tinh tế. Các ca khúc mầm non được phân loại theo cấu trúc 1 đến 2 đoạn đơn cân phương (4n+4n, 8n+8n), viết ở giọng tự nhiên ít dấu hóa với âm vực hẹp phù hợp sự phát triển giọng hát trẻ thơ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu đa tầng thu thập trực tiếp tại Khoa Âm nhạc, Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương trong suốt giai đoạn từ tháng 8/2015 đến tháng 8/2017.

Cỡ mẫu khảo sát bao gồm toàn bộ 19 giảng viên cơ hữu của khoa (gồm 1 Tiến sĩ, 4 nghiên cứu sinh, 9 Thạc sĩ, 6 giảng viên đang học cao học) và 120 sinh viên thuộc 3 khóa 14, 15, 16 ngành Giáo dục Mầm non - Sư phạm Âm nhạc. Phương pháp chọn mẫu mục đích kết hợp phân tầng theo trình độ tiếp cận nhạc cụ ban đầu được áp dụng để bảo đảm tính khách quan, bao quát toàn diện các nhóm đối tượng từ sơ cấp đến nâng cao.

Phương pháp phân tích kết hợp giữa định tính và định lượng: phiếu trưng cầu ý kiến với hệ thống thang đo chuẩn hóa, phương pháp quan sát sư phạm qua ghi âm, ghi hình trực tiếp các giờ lên lớp và phương pháp thực nghiệm đối chứng sư phạm. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này là để lượng hóa chính xác sự chuyển biến về năng lực bấm phím, kỹ năng nghe hòa âm và mức độ độc lập khi đệm đàn của sinh viên trước và sau khi áp dụng các giải pháp mới trên thang điểm 10 quy chuẩn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng và dữ liệu thực nghiệm sư phạm đã chỉ ra bốn phát hiện cốt lõi:

Thứ nhất, cơ sở vật chất phục vụ học phần đệm đàn còn thiếu thốn nghiêm trọng. Toàn trường chỉ có duy nhất 1 phòng thực hành nhạc cụ với 30 cây đàn phím điện tử và 3 cây đàn piano, trong khi quy mô mỗi lớp học thường xuyên vượt quá 40 sinh viên. Điều này dẫn đến tình trạng 25% đến 30% sinh viên không có đàn để thao tác trực tiếp trong giờ học, ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng rèn luyện kỹ năng ngón tay.

Thứ tư, đội ngũ giảng viên có trình độ học thuật cao nhưng kinh nghiệm đệm hát thực tế còn phân hóa. Với tỷ lệ giảng viên nữ chiếm khoảng 66,7% tổng số cán bộ bộ môn, phần lớn được đào tạo chuyên sâu về thanh nhạc hoặc lý luận âm nhạc cổ điển nên việc truyền đạt kỹ năng đệm ứng dụng linh hoạt cho các bài hát thiếu nhi còn gặp nhiều trở ngại.

Thứ ba, thói quen học tập của sinh viên mang nặng tính thụ động. Số liệu thống kê ban đầu cho thấy 78,5% sinh viên chỉ đệm đàn bằng cách bấm hợp âm viết sẵn trong tài liệu, gần 82% sinh viên lúng túng khi tự đặt hòa thanh cho ca khúc mới và hơn 90% sinh viên chưa biết cách cài đặt, khai thác các bộ nhớ tiết điệu, âm sắc trên bảng điều khiển.

Thứ hai, kết quả thực nghiệm sư phạm chứng minh tính ưu việt vượt trội của phương pháp dạy học mới. Trước thực nghiệm, tỷ lệ sinh viên đạt loại Khá và Giỏi chỉ chiếm 42,3%, trong khi nhóm Trung bình và Yếu chiếm tới 57,7%. Sau thời gian áp dụng phương pháp phân loại lớp và rèn luyện kỹ năng soạn đệm chuyên sâu, tỷ lệ Khá - Giỏi đã tăng vọt lên 81,6% (tăng 39,3%), đồng thời tỷ lệ Trung bình - Yếu giảm mạnh xuống chỉ còn 18,4%.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của tình trạng sinh viên yếu kỹ năng đệm đàn trước đây nằm ở sự bất cập giữa chương trình đào tạo và thực tiễn nghề nghiệp. Thời lượng môn học bố trí theo định mức 15 sinh viên một tiết dạy nhưng trên thực tế phải dồn lớp đông, thiếu tài liệu biên soạn riêng cho mầm non khiến giảng viên buộc phải sử dụng các giáo trình đại trà của các tác giả bên ngoài vốn nặng về biểu diễn độc tấu.

So sánh với các nghiên cứu trước đây của tác giả Xuân Tứ hoặc Phạm Bá Sản vốn tập trung vào sinh viên chuyên ngành sư phạm âm nhạc phổ thông, nghiên cứu của tác giả Mai Đình Khang mang tính đột phá khi giải quyết bài toán đặc thù của hệ giáo dục kép mầm non - âm nhạc. Nghiên cứu đã hệ thống hóa các đặc điểm ca khúc mầm non: âm vực hẹp trong khoảng từ nốt Mi quãng tám thứ nhất đến nốt Đô quãng tám thứ hai, giai điệu chủ yếu đi liền bậc hoặc nhảy quãng 3, quãng 4 rồi giải quyết về âm ổn định, cấu trúc âm hình tiết tấu mô phỏng rõ nét tiếng động vật hoặc nhịp điệu sinh hoạt.

Toàn bộ dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột kép thể hiện sự thay đổi phổ điểm thi của sinh viên trước và sau thực nghiệm, kết hợp bảng ma trận đánh giá năng lực dựa trên 5 tiêu chí: kỹ thuật ngón bấm, khả năng tự chọn tiết điệu và âm sắc, kỹ năng đặt hòa thanh, nghệ thuật soạn câu mở đầu - câu kết và khả năng hòa tấu nhịp nhàng với giọng hát trẻ thơ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực chứng, tác giả đưa ra bốn nhóm giải pháp hành động cụ thể nhằm nâng cao chất lượng đào tạo:

Thứ nhất, chuẩn hóa và đổi mới toàn diện chương trình, giáo trình dạy học đệm đàn. Bộ môn Nhạc cụ thuộc Khoa Âm nhạc cần hoàn thiện giáo trình nội bộ biên soạn riêng cho sinh viên ngành Giáo dục Mầm non - Sư phạm Âm nhạc trước quý 2 của năm học. Mục tiêu cụ thể là đưa 100% các ca khúc nằm trong chương trình giáo dục mầm non theo 8 chủ đề chính vào hệ thống bài tập thực hành, tích hợp hướng dẫn chi tiết cách đặt hợp âm và phương pháp soạn đệm cho từng chủ điểm.

Thứ hai, triển khai phân loại sinh viên và tổ chức dạy học phân hóa nhóm nhỏ. Giảng viên phụ trách cần tiến hành kiểm tra năng khiếu đầu vào ngay tuần đầu tiên của học kỳ để phân chia sinh viên thành 3 nhóm trình độ: chưa biết đàn, đã biết cơ bản và có năng khiếu biểu diễn. Giảm sĩ số mỗi nhóm thực hành xuống dưới 10 sinh viên mỗi ca nhằm nâng thời lượng tương tác trực tiếp trên phím đàn của mỗi sinh viên tăng tối thiểu 40%.

Thứ ba, rèn luyện hệ thống kỹ năng thực hành hòa âm và khai thác công nghệ đàn điện tử. Giảng viên hướng dẫn sinh viên nắm vững nguyên tắc đặt hợp âm T - S - D trên các giọng Đô trưởng, La thứ, Fa trưởng, Son trưởng, kết hợp kỹ xảo tự soạn Intro, Interlude và Ending từ tuần thứ 4 đến tuần thứ 10 của môn học. Sinh viên phải hoàn thành chỉ tiêu thiết lập và lưu trữ ít nhất 8 bộ Bank tiếng (Registration Memory) phù hợp cho các bài hát mô phỏng âm thanh thiên nhiên, động vật và hành khúc thiếu nhi.

Thứ tư, nâng cấp cơ sở vật chất và hiện đại hóa phòng thực hành âm nhạc. Ban Giám hiệu và Phòng Quản trị Thiết bị Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương cần phê duyệt đề án đầu tư giai đoạn 2018 - 2020, xây dựng thêm 2 phòng thực hành đạt tiêu chuẩn cách âm, trang bị bổ sung 40 đàn phím điện tử đời mới có cổng USB Audio và hệ thống màn hình chiếu đa phương tiện để tối ưu hóa hiệu quả giảng dạy trực quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang giá trị ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

Thứ nhất, giảng viên giảng dạy bộ môn Nhạc cụ tại các trường Đại học, Cao đẳng Sư phạm trên cả nước. Giảng viên có thể khai thác khung chương trình thực nghiệm, các mẫu giáo án thiết kế bài giảng phân hóa và hệ thống tiêu chí đánh giá kỹ năng đệm đàn để áp dụng trực tiếp vào việc đổi mới phương pháp giảng dạy tại đơn vị mình.

Thứ hai, sinh viên theo học ngành Giáo dục Mầm non và Sư phạm Âm nhạc. Đây là tài liệu hướng dẫn tự học vô cùng trực quan, cung cấp cẩm nang các bước phân tích giai điệu, cách đặt hòa thanh đơn giản nhưng hiệu quả, kỹ thuật bấm hợp âm hai tay mượt mà và phương pháp phối hợp tiếng đàn với giọng hát thiếu nhi trong các giờ thực tập sư phạm.

Thứ ba, giáo viên âm nhạc tại các cơ sở giáo dục mầm non, trường mầm non thực hành và trường quốc tế. Tài liệu mang đến nhiều ý tưởng sáng tạo trong việc sử dụng tính năng âm sắc của đàn phím điện tử để giả lập tiếng kêu động vật, tiếng sóng biển, tiếng còi tàu, hỗ trợ đắc lực cho việc thiết kế trò chơi âm nhạc và dàn dựng hội diễn văn nghệ học đường.

Thứ tư, các nhà nghiên cứu khoa học giáo dục và chuyên gia phát triển chương trình đào tạo nghệ thuật. Luận văn cung cấp khung phương pháp luận vững chắc, nguồn số liệu khảo sát thực chứng chi tiết và kinh nghiệm tổ chức mô hình thực nghiệm đối chứng sư phạm trong bối cảnh đào tạo giáo viên mầm non tích hợp song ngành.

Câu hỏi thường gặp

Đàn phím điện tử có ưu thế gì vượt trội so với đàn Piano trong trường mầm non?

Đàn phím điện tử có tính cơ động cao, giá thành hợp lý và tích hợp hàng trăm âm sắc mô phỏng cùng bộ đệm tiết điệu tự động phong phú. Giáo viên có thể tận dụng các hiệu ứng âm thanh như tiếng chim hót, tiếng còi xe trong bài Chú mèo hay Em tập lái ô tô để kích thích trí tưởng tượng của trẻ.

Sinh viên mầm non chưa từng học nhạc có thể đệm đàn thành thạo không?

Hoàn toàn có thể nếu áp dụng đúng phương pháp phân loại trình độ và lộ trình rèn luyện kỹ năng từ cơ bản đến nâng cao. Qua 24 tháng thực nghiệm, tỷ lệ sinh viên từ mức chưa biết gì đạt điểm Khá - Giỏi sau khóa học đã tăng trưởng vượt bậc lên hơn 81%.

Ca khúc mầm non có những đặc thù hòa thanh nào cần chú ý?

Ca khúc mầm non thường có cấu trúc ngắn từ 1 đến 2 đoạn đơn cân phương, giai điệu viết ở các giọng dưới hai dấu hóa và sử dụng chủ yếu ba công năng hòa thanh chính là Chủ, Hạ át và Át. Âm vực bài hát hẹp từ nốt Đô 1 đến Đô 2 nên phần đệm cần nhẹ nhàng, tránh lấn át giọng hát của trẻ.

Vì sao sinh viên cần tự đặt hợp âm thay vì chỉ đánh theo bản nhạc soạn sẵn?

Tự đặt hợp âm giúp người học phát triển tư duy âm nhạc độc lập, linh hoạt thích ứng với các bài hát mới trong chương trình giáo dục. Đánh theo mẫu sẵn tạo thói quen máy móc, khiến giáo viên lúng túng khi trẻ hát lệch tông hoặc khi cần thay đổi tiết tấu trong thực tế lên lớp.

Cần trang bị cơ sở vật chất thế nào để bảo đảm chất lượng dạy học đệm đàn?

Mỗi phòng học thực hành cần bảo đảm tối thiểu 1 cây đàn phím điện tử cho mỗi học viên trong ca học, sĩ số nhóm không vượt quá 10 đến 15 sinh viên mỗi tiết. Đồng thời, phòng học cần trang bị hệ thống âm thanh chuẩn, máy chiếu và kết nối máy tính để giáo viên thị phạm bài giảng trực quan.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về phương pháp dạy học đệm đàn phím điện tử và đặc điểm âm nhạc của ca khúc lứa tuổi mầm non.
• Khảo sát thực tiễn tại Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương đã chỉ ra các nút thắt về cơ sở vật chất thiếu thốn, giáo trình chưa đồng bộ và kỹ năng thực hành thụ động của sinh viên.
• Đóng góp trọng tâm của đề tài là xây dựng hệ thống giải pháp sư phạm hoàn chỉnh: đổi mới giáo trình bám sát ca khúc mầm non, phân hóa lớp học và rèn luyện kỹ năng hòa âm sáng tạo.
• Hiệu quả của mô hình được minh chứng qua thực nghiệm với tỷ lệ sinh viên đạt loại Khá - Giỏi tăng mạnh từ 42,3% lên 81,6%, tạo sự bứt phá rõ nét về năng lực đệm hát thực tế.
• Đề tài mở ra định hướng ứng dụng rộng rãi tại các trường đào tạo sư phạm mầm non trên toàn quốc trong giai đoạn 2018 - 2025, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục nghệ thuật mầm non thời kỳ đổi mới. Hãy liên hệ và tham khảo chi tiết công trình nghiên cứu để cùng ứng dụng các phương pháp giảng dạy âm nhạc tiên tiến nhất!

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu dẫn dắt, phần trình bày do người hát thể hiện từ đầu đến cuối theo hình thức tác phẩm. Dạo giữa hay cầu nối (Episode hay Interlude): Sau khi người hát đã hoàn thành phần trình bày, cầu nối hay dạo giữa xuất hiện để liên kết các 12 đoạn nhạc. Dạo giữa có nhiệm vụ tổng kết phần trình bày hay đưa ra các nhân tố âm nhạc mới nhằm báo hiệu cho người hát chuẩn bị hát phần tiếp theo. Tái hiện (Reproduction): Trong bài hát mầm non, phần tái hiện được hát lại cả bài hoặc có thêm điệp khúc.

Tái hiện có thể tạo nên sự khác biệt với phần trình bày. Ending (Nhạc kết): Có ý nghĩa tổng kết toàn bộ các nội dung trước đó thể hiện… 1. Ca khúc Ca khúc là bản nhạc có lời được viết theo hình thức, cấu trúc âm nhạc hoàn chỉnh, độc lập. Đặc điểm của ca khúc là có lời ca.

Lời ca giúp cho người nghe dễ tiếp thu tác phẩm, có giai điệu rõ ràng. Gamme, Etude, Hòa thanh/hòa âm Theo sách Lý thuyết âm nhạc cơ bản của tác giả Phạm Tú Hương: “Sự sắp xếp bảy âm thanh của điệu thức từ âm chủ (bậc I) đến âm chủ ở quãng tám tiếp theo thứ tự từ thấp lên cao hay từ cao xuống thấp tạo thành gamme” [14, tr. Gamme là hình thức sắp xếp các âm của điệu thức theo thứ tự từ thấp đến cao, từ âm chủ đến âm chủ. Có gamme đi lên và gamme đi xuống.

Theo tác giả Phạm Lê Hòa viết trong cuốn Phân tích tác phẩm: “Ban đầu etude là khúc nhạc được viết cho một nhạc cụ nhất định luyện tập một hoặc vài kỹ xảo nào đó” [13, tr. Hòa thanh/hòa âm (hamony) theo tác giả Phạm Lê Hòa: “Hòa thanh là khoa học về sự hòa hợp/nối tiếp giữa các âm/chồng âm trong một tác phẩm âm nhạc” [13, tr.TS Nguyễn Thị Nhung: “Xây dựng hòa thanh cho phần đệm là công việc tạo dựng nền móng quan trọng đầu tiên trong soạn đệm. Hòa thanh quyết định phần lớn về độ dày, về sự hỗ trợ phần hát và màu sắc của phần đệm nên phải có sự lựa chọn và kiểm tra kỹ lưỡng” [18]. Phương pháp và phương pháp dạy học Trong quá trình nhận thức và hoạt động thực tiễn, con người luôn tìm cách làm cho hoạt động của mình ngày càng trở nên nhẹ nhàng hơn, đỡ tốn kém sức lực, thời gian mang lại hiệu quả cao hơn.

Điều đó dẫn đến nhu cầu xuất hiện về phương pháp trong cuộc sống. Thuật ngữ phương pháp bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp là “Methodos”, có nghĩa là con đường để đạt mục đích dạy học. Trong cuốn Từ điển Tiếng việt xuất bản năm 1999, các tác giả đã khẳng định “ Phương pháp là cách thức đề cập đến hiện thực, nghiên cứu các hiện tượng tự nhiên và xã hội”, “Là khoa học về quy luật chung nhất của tự nhiên xã hội và tư duy” [6, tr. Nhìn chung khi đề cập đến phương pháp là đề cập đến cách thức, con đường mà chủ thể sử dụng để tác động đến đối tượng nhằm đạt mục đích đề ra.

Phương pháp dạy học (Teaching methods) là một trong những yếu tố quan trọng nhất của quá trình dạy học. Phương pháp dạy học là hình thức và cách thức hoạt động của giáo viên và học sinh trong những điều kiện dạy học xác định nhằm đạt mục đích dạy học. Như vậy, phương pháp dạy học có nghĩa là cách thức, con đường hoạt động của thầy, nhằm làm cho trò nắm vững kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo, phát triển năng lực nhận thức, hình thành thế giới quan khoa học và nhân cách. Trong “Từ điển Tiếng Việt” do Hoàng Phê (chủ biên) đưa ra khái niệm “Biện pháp là cách làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể” [19].