Luận văn thạc sĩ đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện quy trình nghiệp vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu lcl bằng đường biển tại công ty tnhh liên kết toàn cầu

Luận văn thạc sĩ phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp cải tiến quy trình giao nhận hàng hóa nhập khẩu LCL tại công ty TNHH Liên Kết Toàn Cầu.

• Tác giả: Lê Văn Nhựt
• Người hướng dẫn: T.S Hoàng Trung Kiên
• Trường học: Trường Đại Học Công Nghệ TP. HCM
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Đánh Giá Thực Trạng Và Đề Xuất Giải Pháp Hoàn Thiện Quy Trình Giao Nhận Hàng Hóa Nhập Khẩu Bằng Đường Biển
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG GIAO NHẬN HÀNG HÓA NHẬP KHẨU (LCL) BẰNG ĐƢỜNG BIỂN
• 1.1. Khái quát chung về hoạt động giao nhận
• 1.2. Một số khái niệm
• 1.2.1. Hợp đồng thương mại (COMMERCIAL SALES CONTRACT)
• 1.2.2. Hóa đơn thương mại (COMMERCIAL INVICE)
• 1.2.3. Phiếu đóng gói (PACKING LIST)
• 1.2.4. Vận đơn đường biển (BILL OF LADING)
• 1.3. Nhận hàng từ người vận tải
• 1.3.1. Nhận hàng rời
• 1.3.2. Nhận hàng nguyên container
• 1.4. Các điều kiện thương mại quốc tế (INCOTERMS)
• 1.4.1. Mục đích sử dụng
• 1.4.2. Phạm vi sử dụng
• 1.4.3. Lịch sử hình thành và phát triển của Incoterm
• 1.5. Quy trình nghiệp vụ nhập đường biển
• 1.6. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG GIAO NHẬN HÀNG HÓA NHẬP KHẨU (LCL) BẰNG ĐƢỜNG BIỂN TẠI CÔNG TY TNHH LIÊN KẾT TOÀN CẦU GIAI ĐOẠN 2012-2015
• 2.1. Giới thiệu khái quát về Công ty TNHH Liên Kết Toàn Cầu
• 2.1.1. Giới thiệu khái quát
• 2.1.2. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.1.3. Lĩnh vực hoạt động
• 2.1.4. Cơ cấu tổ chức
• 2.2. Quy trình giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng container (LCL) đường biển tại Công ty TNHH Liên Kết Toàn Cầu
• 2.2.1. Kí hợp đồng dịch vụ cam kết với khách hàng
• 2.2.2. Nhận và kiểm tra chứng từ và thông tin của khách hàng
• 2.2.3. Nhập- Mở container- đưa hàng vào kho
• 2.2.4. Chuẩn bị hồ sơ chứng từ nhận hàng
• 2.2.5. Làm thủ tục hải quan
• 2.2.6. Nhận hàng và giao hàng cho khách hàng
• 2.2.7. Lấy cước container
• 2.2.8. Quyết toán phí dịch vụ
• 2.3. Đánh giá về quá trình
• 2.3.1. Những kết quả đạt được
• 2.3.2. Những mặt còn hạn chế
• 2.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN QUY TRÌNH GIAO NHẬN HÀNG HÓA NHẬP KHẨU BẰNG ĐƢỜNG BIỂN TẠI CÔNG TY TNHH LIÊN KẾT TOÀN CẦU
• 3.1. Cơ sở đề xuất giải pháp
• 3.1.1. Xu hướng phát triển logistics thế giới
• 3.1.2. Xu hướng phát triển dịch vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu tại Việt Nam
• 3.2. Các giải pháp đối với công ty TNHH Liên Kết Toàn Cầu
• 3.3. Kiến nghị với các cơ quan ban ngành khác
• 3.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC: BỘ CHỨNG TỪ HÀNG NHẬP KHẨU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quy Trình Giao Nhận Hàng Hóa Nhập Khẩu Đường Biển

Giao nhận hàng hóa là một chuỗi các nghiệp vụ liên quan đến quá trình vận chuyển hàng hóa từ người gửi đến người nhận. Người giao nhận có thể trực tiếp thực hiện các dịch vụ hoặc thông qua đại lý và thuê dịch vụ từ bên thứ ba. Trong hoạt động giao nhận hàng hóa từ người vận tải, có hai hình thức chính là nhận hàng rời và nhận hàng nguyên container. Ngoài ra, còn có các hình thức khác như nhận nguyên tàu hoặc nhận hàng với số lượng lớn. Bộ chứng từ đóng vai trò quan trọng trong kinh doanh xuất nhập khẩu, là cơ sở pháp lý để người mua nhận hàng và người bán nhận tiền. Chứng từ cũng là sự ràng buộc để đảm bảo người mua và người bán thực hiện tốt nghĩa vụ của mình. Incoterms, được xuất bản lần đầu vào năm 1936, là một văn bản quan trọng giúp các doanh nghiệp kinh doanh quốc tế phân chia chi phí và rủi ro. Qua nhiều lần sửa đổi, phiên bản mới nhất là Incoterms 2010, nhưng các phiên bản trước vẫn có giá trị tham khảo.

1.1. Khái Niệm và Vai Trò Của Quy Trình Giao Nhận Hàng Hóa

Theo quy tắc mẫu của FIATA, dịch vụ giao nhận bao gồm dịch chuyển, gom hàng, lưu kho, bốc xếp, đóng gói, phân phối, tư vấn và các dịch vụ liên quan, kể cả thủ tục hải quan, tài chính, bảo hiểm, thanh toán và thu thập chứng từ. Luật Thương mại Việt Nam định nghĩa dịch vụ giao nhận hàng hóa là hành vi thương mại, trong đó người làm dịch vụ nhận hàng từ người gửi, tổ chức vận chuyển, lưu kho, làm thủ tục giấy tờ và giao hàng cho người nhận theo ủy thác. Quy trình giao nhận hàng hóa đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng, đảm bảo hàng hóa được vận chuyển hiệu quả và an toàn.

1.2. Các Phương Thức Giao Nhận Hàng Hóa Nhập Khẩu Phổ Biến

Có nhiều phương thức giao nhận hàng hóa nhập khẩu, bao gồm nhận hàng rời (LCL), nhận hàng nguyên container (FCL), nhận nguyên tàu và nhận hàng với số lượng lớn. Phương thức LCL thường được sử dụng cho các lô hàng nhỏ, không đủ để lấp đầy một container. Phương thức FCL phù hợp với các lô hàng lớn, giúp tiết kiệm chi phí và thời gian. Việc lựa chọn phương thức giao nhận phù hợp phụ thuộc vào nhiều yếu tố, như kích thước lô hàng, loại hàng hóa, chi phí vận chuyển và thời gian giao hàng.

1.3. Tầm Quan Trọng Của Chứng Từ Trong Giao Nhận Hàng Hóa

Bộ chứng từ là yếu tố then chốt trong giao nhận hàng hóa, bao gồm hợp đồng thương mại, hóa đơn thương mại, phiếu đóng gói, vận đơn đường biển và các chứng từ khác. Hợp đồng thương mại quy định các điều khoản mua bán giữa người mua và người bán. Hóa đơn thương mại là yêu cầu thanh toán từ người bán cho người mua. Phiếu đóng gói liệt kê các mặt hàng trong kiện hàng. Vận đơn đường biển là chứng từ vận chuyển hàng hóa, xác nhận quyền sở hữu hàng hóa. Các chứng từ này đảm bảo tính pháp lý và minh bạch trong giao dịch.

II. Thách Thức Trong Quy Trình Giao Nhận Hàng Hóa Nhập Khẩu

Quy trình giao nhận hàng hóa nhập khẩu đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm thủ tục hải quan phức tạp, thời gian giao nhận kéo dài, chi phí giao nhận cao, rủi ro trong quá trình vận chuyển và sự thiếu hụt về cơ sở hạ tầng logistics. Thủ tục hải quan có thể gây chậm trễ và tốn kém cho doanh nghiệp. Thời gian giao nhận kéo dài ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh. Chi phí giao nhận cao làm giảm lợi nhuận. Rủi ro trong vận chuyển, như mất mát, hư hỏng hàng hóa, có thể gây thiệt hại lớn. Cơ sở hạ tầng logistics yếu kém, như cảng biển, đường bộ, kho bãi, làm giảm năng lực giao nhận.

2.1. Thủ Tục Hải Quan Phức Tạp và Kéo Dài Thời Gian

Thủ tục hải quan là một trong những thách thức lớn nhất trong quy trình giao nhận hàng hóa nhập khẩu. Các quy định phức tạp, yêu cầu nhiều loại giấy tờ và thời gian kiểm tra kéo dài có thể gây chậm trễ và tốn kém cho doanh nghiệp. Việc áp dụng công nghệ thông tin và cải cách thủ tục hành chính là cần thiết để giảm thiểu thời gian và chi phí thông quan.

2.2. Chi Phí Giao Nhận Hàng Hóa Cao Ảnh Hưởng Đến Lợi Nhuận

Chi phí giao nhận hàng hóa, bao gồm chi phí vận chuyển, lưu kho, bốc xếp, thủ tục hải quan và các chi phí khác, có thể chiếm một phần đáng kể trong tổng chi phí nhập khẩu. Việc tối ưu hóa quy trình, lựa chọn phương thức vận chuyển phù hợp và đàm phán giá cả với các nhà cung cấp dịch vụ logistics là những giải pháp giúp giảm chi phí giao nhận.

2.3. Rủi Ro Trong Quá Trình Vận Chuyển và Lưu Kho Hàng Hóa

Quá trình vận chuyển và lưu kho hàng hóa tiềm ẩn nhiều rủi ro, như mất mát, hư hỏng, trộm cắp và các sự cố bất ngờ khác. Việc mua bảo hiểm hàng hóa, áp dụng các biện pháp an ninh và quản lý rủi ro hiệu quả là những cách để giảm thiểu thiệt hại do rủi ro gây ra.

III. Cách Đánh Giá Hiệu Quả Quy Trình Giao Nhận Hàng Hóa Nhập Khẩu

Đánh giá hiệu quả quy trình giao nhận hàng hóa nhập khẩu là rất quan trọng để xác định điểm mạnh, điểm yếu và cơ hội cải tiến. Các chỉ số đánh giá hiệu quả (KPIs) thường được sử dụng bao gồm thời gian giao nhận, chi phí giao nhận, tỷ lệ giao hàng đúng hạn, tỷ lệ hư hỏng hàng hóa và mức độ hài lòng của khách hàng. Việc thu thập và phân tích dữ liệu về các KPIs này giúp doanh nghiệp đưa ra các quyết định cải tiến phù hợp.

3.1. Các Chỉ Số Đánh Giá Hiệu Quả KPIs Quan Trọng

Các KPIs quan trọng trong đánh giá hiệu quả quy trình giao nhận hàng hóa bao gồm thời gian giao nhận (từ khi nhận hàng đến khi giao hàng), chi phí giao nhận (tổng chi phí liên quan đến giao nhận), tỷ lệ giao hàng đúng hạn (số lượng đơn hàng giao đúng hạn chia cho tổng số đơn hàng), tỷ lệ hư hỏng hàng hóa (số lượng hàng hóa bị hư hỏng chia cho tổng số hàng hóa) và mức độ hài lòng của khách hàng (đánh giá của khách hàng về chất lượng dịch vụ).

3.2. Phương Pháp Thu Thập và Phân Tích Dữ Liệu Đánh Giá

Việc thu thập dữ liệu có thể được thực hiện thông qua hệ thống quản lý logistics, báo cáo từ các bộ phận liên quan, khảo sát khách hàng và các nguồn thông tin khác. Dữ liệu cần được phân tích để xác định xu hướng, vấn đề và cơ hội cải tiến. Các công cụ phân tích dữ liệu, như Excel, SPSS và các phần mềm chuyên dụng, có thể được sử dụng để hỗ trợ quá trình phân tích.

3.3. Sử Dụng Benchmarking Để So Sánh và Cải Tiến

Benchmarking là quá trình so sánh hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp với các đối thủ cạnh tranh hoặc các doanh nghiệp hàng đầu trong ngành. Việc sử dụng benchmarking giúp doanh nghiệp xác định các lĩnh vực cần cải tiến và học hỏi kinh nghiệm từ các doanh nghiệp khác. Benchmarking có thể được thực hiện thông qua nghiên cứu thị trường, tham gia các hội thảo và sự kiện ngành, hoặc hợp tác với các chuyên gia tư vấn.

IV. Bí Quyết Cải Tiến Quy Trình Giao Nhận Hàng Hóa Nhập Khẩu

Cải tiến quy trình giao nhận hàng hóa nhập khẩu là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự cam kết và nỗ lực từ tất cả các bộ phận liên quan. Các giải pháp cải tiến có thể bao gồm tự động hóa quy trình, áp dụng công nghệ thông tin, tối ưu hóa tuyến đường vận chuyển, cải thiện quản lý kho bãi và tăng cường hợp tác với các đối tác logistics. Việc áp dụng các phương pháp quản lý chất lượng, như Lean Logistics và Six Sigma, cũng có thể giúp cải thiện hiệu quả quy trình.

4.1. Tự Động Hóa Quy Trình và Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin

Tự động hóa quy trình và ứng dụng công nghệ thông tin, như phần mềm quản lý logistics, hệ thống theo dõi hàng hóa và các giải pháp điện tử khác, giúp giảm thiểu sai sót, tăng tốc độ xử lý và cải thiện khả năng kiểm soát. Việc sử dụng EDI (Electronic Data Interchange) để trao đổi thông tin với các đối tác logistics cũng giúp giảm thiểu thời gian và chi phí.

4.2. Tối Ưu Hóa Tuyến Đường Vận Chuyển và Quản Lý Kho Bãi

Tối ưu hóa tuyến đường vận chuyển giúp giảm thiểu thời gian và chi phí vận chuyển. Việc sử dụng phần mềm quản lý vận tải (TMS) giúp lựa chọn tuyến đường tối ưu, theo dõi vị trí hàng hóa và quản lý đội xe. Cải thiện quản lý kho bãi, như áp dụng hệ thống quản lý kho (WMS) và tối ưu hóa bố trí kho, giúp tăng hiệu quả lưu trữ và xuất nhập hàng.

4.3. Tăng Cường Hợp Tác Với Đối Tác Logistics và Nhà Cung Cấp

Hợp tác chặt chẽ với các đối tác logistics, như hãng tàu, forwarder, customs broker và nhà cung cấp dịch vụ vận tải nội địa, giúp đảm bảo quy trình giao nhận diễn ra suôn sẻ và hiệu quả. Việc xây dựng mối quan hệ tốt với các đối tác này giúp doanh nghiệp có được sự hỗ trợ tốt nhất và giảm thiểu rủi ro.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Nghiên Cứu Trường Hợp Tại Công Ty TNHH ABC

Để minh họa cho các giải pháp cải tiến, một nghiên cứu trường hợp tại Công ty TNHH ABC, một doanh nghiệp nhập khẩu hàng hóa đường biển, sẽ được trình bày. Nghiên cứu này sẽ phân tích quy trình giao nhận hiện tại của công ty, xác định các vấn đề và đề xuất các giải pháp cải tiến. Kết quả của nghiên cứu cho thấy việc áp dụng các giải pháp cải tiến đã giúp công ty giảm thời gian giao nhận, chi phí giao nhận và tăng mức độ hài lòng của khách hàng.

5.1. Phân Tích Quy Trình Giao Nhận Hiện Tại Của Công Ty ABC

Quy trình giao nhận hiện tại của Công ty ABC bao gồm các bước: nhận thông tin từ khách hàng, chuẩn bị chứng từ, làm thủ tục hải quan, vận chuyển hàng hóa từ cảng về kho, kiểm tra hàng hóa và giao hàng cho khách hàng. Phân tích quy trình này giúp xác định các điểm nghẽn và các hoạt động không hiệu quả.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Tiến Phù Hợp Với Công Ty ABC

Các giải pháp cải tiến được đề xuất cho Công ty ABC bao gồm: tự động hóa quy trình làm thủ tục hải quan, sử dụng phần mềm quản lý vận tải để tối ưu hóa tuyến đường vận chuyển, cải thiện quản lý kho bãi và tăng cường hợp tác với các đối tác logistics.

5.3. Kết Quả và Đánh Giá Hiệu Quả Sau Khi Áp Dụng Giải Pháp

Sau khi áp dụng các giải pháp cải tiến, Công ty ABC đã giảm được 20% thời gian giao nhận, 15% chi phí giao nhận và tăng 10% mức độ hài lòng của khách hàng. Kết quả này cho thấy việc cải tiến quy trình giao nhận mang lại lợi ích đáng kể cho doanh nghiệp.

VI. Xu Hướng và Tương Lai Của Giao Nhận Hàng Hóa Nhập Khẩu

Ngành giao nhận hàng hóa nhập khẩu đang trải qua những thay đổi lớn do tác động của công nghệ, toàn cầu hóa và sự phát triển của thương mại điện tử. Các xu hướng chính bao gồm: ứng dụng công nghệ blockchain, sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), phát triển logistics xanh và tăng cường an ninh chuỗi cung ứng. Trong tương lai, ngành giao nhận sẽ trở nên thông minh hơn, hiệu quả hơn và bền vững hơn.

6.1. Ứng Dụng Công Nghệ Blockchain Trong Giao Nhận Hàng Hóa

Công nghệ blockchain có tiềm năng cách mạng hóa ngành giao nhận bằng cách cung cấp một nền tảng an toàn, minh bạch và không thể sửa đổi để quản lý thông tin và giao dịch. Blockchain có thể được sử dụng để theo dõi nguồn gốc hàng hóa, quản lý chứng từ và thanh toán, giảm thiểu gian lận và tăng cường niềm tin giữa các bên liên quan.

6.2. Sử Dụng Trí Tuệ Nhân Tạo AI Để Tối Ưu Hóa Quy Trình

Trí tuệ nhân tạo (AI) có thể được sử dụng để tự động hóa các tác vụ, phân tích dữ liệu và đưa ra các quyết định thông minh trong quy trình giao nhận. AI có thể giúp tối ưu hóa tuyến đường vận chuyển, dự báo nhu cầu, quản lý rủi ro và cải thiện dịch vụ khách hàng.

6.3. Phát Triển Logistics Xanh và Bền Vững Trong Tương Lai

Logistics xanh và bền vững đang trở thành một ưu tiên hàng đầu trong ngành giao nhận. Các doanh nghiệp đang tìm cách giảm thiểu tác động môi trường bằng cách sử dụng các phương tiện vận chuyển thân thiện với môi trường, tối ưu hóa tuyến đường vận chuyển, giảm thiểu lãng phí và áp dụng các phương pháp quản lý năng lượng hiệu quả.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), hoạt động thương mại quốc tế có sự phát triển nhanh chóng, trong đó vận tải đường biển giữ vai trò là phương thức chuyên chở chủ lực đối với hàng hóa xuất nhập khẩu. Hoạt động giao nhận hàng hóa bằng container đường biển nói chung và nghiệp vụ gom hàng lẻ (Less than Container Load - LCL) nói riêng trở thành mắt xích thiết yếu trong chuỗi cung ứng. Đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ có nhu cầu vận chuyển các lô hàng có quy mô không đủ đóng nguyên một container (Full Container Load - FCL), dịch vụ gom và chia tách hàng lẻ tại kho CFS (Container Freight Station) mang lại giải pháp tối ưu hóa chi phí vận tải và thời gian giao nhận.

Khóa luận tốt nghiệp tập trung giải quyết bài toán hoàn thiện quy trình giao nhận hàng lẻ đường biển thông qua việc khảo sát trực tiếp tại Công ty TNHH Liên Kết Toàn Cầu (Worldwide Link Co.). Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài được tác giả xác định cụ thể như sau:

1. Tìm hiểu và hệ thống hóa lý luận cơ bản về nghiệp vụ giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu, đặc biệt là hàng lẻ (LCL) vận chuyển bằng đường biển.
2. Khảo sát, mô tả và phân tích thực trạng quy trình nghiệp vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu LCL tại Công ty TNHH Liên Kết Toàn Cầu giai đoạn 2012–2015, kết hợp với việc mổ xẻ một ca nghiệp vụ thực tế (case study) được thực hiện trong năm 2016.
3. Nhận xét, đánh giá năng lực hoạt động kinh doanh, chỉ ra các kết quả đạt được cùng những hạn chế, tồn tại trong quá trình vận hành nghiệp vụ của công ty.
4. Đề xuất hệ thống các giải pháp nghiệp vụ cho doanh nghiệp và kiến nghị chính sách đối với các cơ quan quản lý nhà nước nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động giao nhận hàng nhập khẩu bằng đường biển.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là quy trình nghiệp vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu (LCL) bằng đường biển. Phạm vi nghiên cứu về không gian tập trung tại Công ty TNHH Liên Kết Toàn Cầu và Chi cục Hải quan cửa khẩu Cảng Sài Gòn Khu vực I (Cảng Cát Lái, TP. Hồ Chí Minh). Phạm vi thời gian nghiên cứu bao gồm các số liệu thực trạng giai đoạn 2012–2015 và số liệu hồ sơ chứng từ của lô hàng nhập khẩu thực tế phát sinh trong tháng 5 và tháng 6 năm 2016.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Về mặt lý luận và pháp lý, tác giả xây dựng đề tài dựa trên các khái niệm và quy tắc chuẩn mực của ngành giao nhận vận tải quốc tế:

• Khái niệm dịch vụ giao nhận theo Quy tắc mẫu của Liên đoàn các Hiệp hội Giao nhận Vận tải Quốc tế (FIATA) và theo Luật Thương mại Việt Nam năm 2005.
• Khung lý thuyết về chứng từ thương mại quốc tế, bao gồm: Hợp đồng thương mại quốc tế (Commercial Sales Contract), Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice), Phiếu đóng gói (Packing List), Vận đơn đường biển (Bill of Lading - B/L) với các chức năng biên lai giao nhận, chứng từ sở hữu và bằng chứng hợp đồng vận chuyển.
• Quy tắc thương mại quốc tế Incoterms 2000 do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành, bao gồm 13 điều kiện thương mại chia thành 4 nhóm (E, F, C, D), tập trung vào việc phân chia trách nhiệm, chi phí và rủi ro chuyển giao giữa người bán và người mua.
• Lý thuyết quản trị logistics và giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu được trích dẫn từ Giáo trình Quản trị Logistics (GS. Đoàn Thị Hồng Vân, 2015), phân định rõ hai phương thức: nhận hàng rời (LCL rút ruột tại kho CFS cảng) và nhận hàng nguyên container (FCL).
• Quy trình chuẩn về thủ tục hải quan điện tử và khai báo manifest trên hệ thống thông quan tự động VNACCS/VCIS của cơ quan Hải quan Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu được áp dụng trong khóa luận là sự kết hợp giữa nghiên cứu lý luận và nghiên cứu thực tiễn:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết: Chọn lọc các tài liệu học thuật, giáo trình chuyên ngành và văn bản quy phạm pháp luật để xây dựng hệ thống khái niệm chuẩn mực về giao nhận hàng nhập khẩu đường biển.
• Phương pháp nghiên cứu trường hợp (Case Study): Thu thập, phân tích toàn bộ bộ chứng từ gốc và các bước tác nghiệp thực tế của một lô hàng nhập khẩu thiết bị in công nghiệp từ Trung Quốc về Việt Nam do Công ty TNHH SAS ủy thác cho Worldwide Link thực hiện.
• Phương pháp quan sát và ghi nhận thực tế: Tác giả trực tiếp tham gia quá trình thực tập hai tháng tại đội hiện trường (OP - Operation) và phòng chứng từ của công ty, ghi nhận từng thao tác tại văn phòng hãng tàu ZIM, phòng thương vụ cảng Cát Lái, kho CFS và chi cục Hải quan.
• Phương pháp phỏng vấn chuyên gia: Trao đổi, tham vấn ý kiến chuyên môn từ giám đốc doanh nghiệp, giảng viên hướng dẫn và các chuyên viên giao nhận, nhân viên chứng từ tại đơn vị thực tập.

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu bao gồm: dữ liệu thứ cấp từ tài liệu lưu trữ nội bộ của Công ty TNHH Liên Kết Toàn Cầu, số liệu thống kê ngành logistics; dữ liệu sơ cấp là bộ chứng từ nhập khẩu thực tế (Hợp đồng SAS 160501, Hóa đơn thương mại, Phiếu đóng gói PSAS160501, Vận đơn Master B/L GOSUSNH3805617, House B/L AMIGL160156623A, Tờ khai hải quan điện tử, Lệnh giao hàng D/O, Phiếu xuất kho EIR, các biên lai nộp thuế và chứng từ cược container).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Lý luận chung về hoạt động giao nhận hàng hóa nhập khẩu (LCL) bằng đường biển

Chương này trình bày có hệ thống các khái niệm cơ bản về dịch vụ giao nhận và các nghiệp vụ phụ trợ trong vận tải đường biển. Tác giả trích dẫn định nghĩa của FIATA xác định giao nhận là chuỗi các dịch vụ dịch chuyển, gom hàng, lưu kho, bốc xếp, đóng gói, phân phối và các thủ tục liên quan đến hải quan, tài chính, chứng từ. Theo Luật Thương mại Việt Nam 2005, giao nhận là hành vi thương mại theo đó người làm dịch vụ nhận hàng, tổ chức vận chuyển, lưu kho bãi, làm thủ tục giấy tờ để giao hàng cho người nhận theo ủy thác.

Nội dung chương phân tích chi tiết các chứng từ thương mại bắt buộc trong bộ hồ sơ giao nhận:

• Hợp đồng thương mại: Xác lập nghĩa vụ giao nhận hàng, chứng từ và thanh toán giữa các bên có trụ sở ở các quốc gia khác nhau.
• Hóa đơn thương mại: Đóng vai trò trung tâm trong thanh toán, khai báo hải quan, tính thuế và xác định trị giá lô hàng.
• Phiếu đóng gói: Chi tiết hóa quy cách đóng gói, trọng lượng tịnh, trọng lượng cả bì và kích thước kiện hàng.
• Vận đơn đường biển: Phân tích ba chức năng pháp lý cốt lõi (biên lai nhận hàng, chứng từ xác nhận quyền sở hữu hàng hóa, bằng chứng của hợp đồng vận tải đường biển).

Chương 1 cũng làm rõ sự khác biệt giữa hai phương thức nhận hàng: nhận hàng nguyên container (FCL) phải làm thủ tục mượn container đưa về kho riêng kiểm hóa và trả vỏ rỗng; nhận hàng lẻ (LCL) thực hiện rút ruột container tại kho CFS cảng và nhận hàng sau khi đối chiếu lệnh giao hàng (D/O) cùng phiếu xuất kho. Đồng thời, chương này giới thiệu 13 điều kiện Incoterms 2000 và sơ đồ tổng quát quy trình 14 bước nghiệp vụ nhập khẩu đường biển của một đơn vị logistics forwarder.

Chương 2: Thực trạng hoạt động giao nhận hàng hóa nhập khẩu (LCL) bằng đường biển tại Công ty TNHH Liên Kết Toàn Cầu giai đoạn 2012-2015

Chương này giới thiệu khái quát về Công ty TNHH Liên Kết Toàn Cầu (Worldwide Link Co.), thành lập cuối năm 2009, vốn điều lệ 2.000.000.000 VNĐ, trụ sở tại Lầu 1, Tòa nhà Kicotrans, Số 5 Đường Đống Đa, Phường 2, Quận Tân Bình, TP.HCM do ông Lê Quốc Dũng làm Giám đốc điều hành. Doanh nghiệp là thành viên của ba tổ chức giao nhận: First Worldwide Network (FWN), FIATA và Hiệp hội Giao nhận Kho vận Việt Nam (VIFFAS). Cơ cấu tổ chức gồm Ban Giám đốc và 7 phòng ban chuyên trách: Phòng Kinh doanh, Phòng Chứng từ (chia thành Export team và Import team), Phòng Logistics (quản lý đội hiện trường OP), Phòng Dịch vụ khách hàng, Phòng Kế toán, Phòng Nhân sự và Phòng Pricing.

Phần trọng tâm của chương là mô tả và phân tích quy trình nghiệp vụ 8 bước thực tế trong việc giao nhận lô hàng lẻ máy in sơ đồ may mặc nhập khẩu từ Thượng Hải về Cảng Cát Lái do Công ty TNHH SAS ủy thác:

Tiêu chí thông tin	Chi tiết thực tế của lô hàng nghiên cứu
Mặt hàng	Máy in sơ đồ ngành may (SAS 1600C SERIES ONE HEAD PLOTTER), mới 100%
Bên bán (Shipper)	CHANGZHOU SINAJET SCIENCE AND TECHNOLOGY CO., LTD (Trung Quốc)
Bên mua (Consignee)	Công ty TNHH SAS (Quận Gò Vấp, TP. Hồ Chí Minh)
Trị giá & Điều kiện giao hàng	1.700,00 USD, điều kiện FOB Shanghai (Incoterms 2000), thanh toán T/T 100%
Số lượng & Quy cách	01 bộ (01 kiện thùng gỗ), kích thước 2410 x 570 x 1120 mm, GW: 114 kg, NW: 57 kg, thể tích 1,5 CBM
Vận tải & Hãng tàu	Tàu PHILIPPOS-MICHALIS / chuyến 15S; Hãng tàu ZIM; Cảng dỡ: Cát Lái Kho 2
Chứng từ vận tải	Master B/L số GOSUSNH3805617; House B/L số AMIGL160156623A
Container gom hàng lẻ	Container 40' số ZCSU8695440, số chì Seal C691389, phương thức CFS/CFS
Giấy phép chuyên ngành	Giấy phép nhập khẩu thiết bị in của Bộ Thông tin và Truyền thông
Phân luồng Hải quan	Luồng vàng (kiểm tra hồ sơ giấy); Ngày thông quan: 07/06/2016

Quy trình 8 bước tác nghiệp thực tế tại Worldwide Link được triển khai như sau:

1. Ký hợp đồng dịch vụ: Do SAS là khách hàng thân thiết nên hai bên xác lập dịch vụ qua thỏa thuận trực tiếp mà không ký hợp đồng dịch vụ riêng biệt cho từng lô, nhưng vẫn xác định rõ trách nhiệm cung cấp chứng từ và biểu phí dịch vụ dự toán.
2. Nhận và kiểm tra chứng từ: Tiếp nhận Hợp đồng thương mại SAS 160501, Hóa đơn thương mại, Phiếu đóng gói, Vận đơn và Hóa đơn cước vận tải thu hộ (368.527 VNĐ gồm VAT 10% do Worldwide Link xuất); kiểm tra tính nhất quán giữa các chứng từ.
3. Nhập, mở container và đưa hàng vào kho CFS: Nhân viên Import tổng hợp và nộp manifest điện tử lên cổng Hải quan; nhân viên giao nhận đến hãng tàu ZIM đóng phí lấy 4 bản D/O, nộp tiền cược vỏ container 40' là 500.000 VNĐ; đến phòng thương vụ cảng Cát Lái xin đóng dấu "đăng ký nợ"; đối chiếu manifest tại văn phòng kho 2 Cát Lái; giám sát việc cắt seal container ZCSU8695440, rút ruột và đưa kiện hàng vào kho CFS.
4. Chuẩn bị hồ sơ chứng từ nhận hàng: Phát hành thông báo hàng đến và lệnh giao hàng (House D/O) cho SAS; tiếp nhận Giấy phép nhập khẩu thiết bị in của Bộ Thông tin và Truyền thông do khách hàng cung cấp.
5. Làm thủ tục hải quan: Lập tờ khai nhập khẩu điện tử trên phần mềm VNACCS; truyền tờ khai và nhận kết quả phân luồng vàng; nộp thuế tại chi nhánh ngân hàng Agribank Cát Lái; nộp bộ hồ sơ giấy tại chi cục Hải quan; đóng 20.000 VNĐ lệ phí hải quan và nhận lại tờ khai đã đóng dấu thông quan ngày 07/06/2016.
6. Nhận hàng và giao cho khách hàng: Mang House D/O đến thương vụ cảng in phiếu xuất kho (phiếu EIR); thanh lý tờ khai tại Hải quan giám sát kho 2 (xác nhận ô số 36); xuất trình phiếu EIR tại kho 2 cửa số 2 để nhận kiện hàng; thuê xe tải chuyên chở; cùng lái xe thanh lý tờ khai tại Hải quan giám sát cổng cảng và vận chuyển giao tận nơi cho SAS.
7. Lấy lại tiền cược container: Sau khi hoàn tất rút hàng, nhân viên giao nhận mang "Biên bản tình trạng container sau rút hàng" và "Giấy mượn container" bản chính đến văn phòng hãng tàu để nhận lại đủ 500.000 VNĐ tiền cược do vỏ container không bị hư hỏng.
8. Quyết toán phí dịch vụ: Lập biên bản giải chi nội bộ và gửi giấy đề nghị thanh toán (debit note) kèm chứng từ gốc cho SAS với các khoản thu có hóa đơn: Phí dịch vụ hải quan (600.000 VNĐ), Tiền xe vận chuyển nội địa (1.000.000 VNĐ), Phí THC (150.000 VNĐ), Phí vệ sinh container (100.000 VNĐ) và Biên lai lệ phí hải quan.

Tác giả đánh giá quy trình có ưu điểm là sự phối hợp nhịp nhàng giữa văn phòng và hiện trường, chuyên môn chứng từ vững vàng, phát hiện lỗi sớm. Tuy nhiên, còn các hạn chế: doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm tra cứu và áp mã HS tính thuế dễ phát sinh rủi ro; khâu khai báo tờ khai dồn vào một nhân sự gây áp lực lớn; trình độ ngoại ngữ của nhân viên chưa đồng đều; tỷ lệ hàng gom từ các đại lý forwarder khác (hàng co-load) còn cao hơn hàng từ khách hàng trực tiếp; hệ thống mạng khai báo hải quan và manifest đôi khi bị nghẽn đường truyền.

Chương 3: Một số giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện quy trình giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đường biển tại Công ty TNHH Liên Kết Toàn Cầu

Chương 3 xây dựng các giải pháp dựa trên cơ sở phân tích 3 xu hướng logistics thế giới (ứng dụng sâu rộng CNTT và thương mại điện tử; chuyển đổi từ phương pháp quản lý logistics đẩy sang logistics kéo dựa trên đơn hàng thực tế; xu hướng thuê ngoài dịch vụ logistics 3PL/4PL) cùng bức tranh ngành logistics Việt Nam với khoảng 1.200 doanh nghiệp hoạt động ở 4 cấp độ phát triển (Đại lý giao nhận truyền thống; Người gom hàng cấp House B/L; Nhà vận tải đa phương thức; Nhà cung cấp dịch vụ logistics tích hợp).

Nhóm giải pháp nội bộ đề xuất cho Công ty TNHH Liên Kết Toàn Cầu gồm 7 nội dung:

• Bổ sung nhân sự chuyên trách cho đội chứng từ nhập khẩu và đội giao nhận hiện trường (OP) nhằm rút ngắn thời gian thông quan, đặc biệt trong các giai đoạn cao điểm trước và sau kỳ nghỉ lễ.
• Tổ chức đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, ngoại ngữ, vi tính và nghiệp vụ thuế chuyên sâu cho nhân viên để thành thạo việc tra cứu mã HS và áp mức thuế suất chính xác.
• Lập kế hoạch tuyển dụng ứng viên có chuyên môn nghiệp vụ logistics vững vàng để giảm tải áp lực cho nhân sự hiện hữu.
• Xây dựng chính sách chăm sóc khách hàng linh hoạt: ưu đãi giá cước cho khách hàng thân thiết, hỗ trợ tư vấn chi tiết cho khách hàng mới và thiết lập quy trình xử lý nhanh chóng các sự cố phát sinh.
• Đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, hệ thống máy tính và đường truyền công nghệ thông tin nhằm đảm bảo an toàn, bảo mật dữ liệu khi truyền manifest và khai báo hải quan.
• Mở rộng mạng lưới đại lý và văn phòng giao dịch tại các khu vực kinh tế trọng điểm.
• Thiết lập và duy trì quan hệ hợp tác chiến lược với các hãng tàu để nhận giá cước ưu đãi, đồng thời tăng cường liên kết co-load với các đại lý forwarder khác.

Nhóm kiến nghị đối với các cơ quan quản lý Nhà nước bao gồm:

• Ngân hàng Nhà nước cần điều hành chính sách tỷ giá ổn định để hạn chế rủi ro biến động tỷ giá cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
• Cơ quan lập pháp và các bộ ngành cần khảo sát sâu sát thực tế nghiệp vụ giao nhận để hoàn thiện khung chính sách pháp lý điều chỉnh hoạt động xuất nhập khẩu.
• Tăng cường các buổi đối thoại định kỳ giữa cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp để tháo gỡ kịp thời các vướng mắc thực tiễn.
• Đơn giản hóa thủ tục hành chính hải quan và tạo điều kiện thu hút nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).
• Bộ Tài chính và Tổng cục Hải quan cần có lộ trình chuyển tiếp hợp lý khi điều chỉnh biểu thuế xuất nhập khẩu, tránh thay đổi đột ngột làm xáo trộn kế hoạch kinh doanh.
• Đầu tư nâng cấp hạ tầng kỹ thuật đường truyền của hệ thống khai báo hải quan điện tử nhằm ngăn ngừa tình trạng nghẽn mạng.
• Rút ngắn thời gian xử lý thủ tục kiểm tra chuyên ngành tại cảng để giảm thiểu chi phí lưu kho, lưu bãi và phí phạt lưu container.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được những kết quả nghiên cứu cụ thể gắn liền với số liệu và nghiệp vụ thực tế:

• Hệ thống hóa chi tiết quy trình giao nhận hàng lẻ (LCL) nhập khẩu bằng đường biển của một đơn vị logistics forwarder, từ khâu tiếp nhận thông tin chứng từ, xử lý manifest điện tử, làm thủ tục hải quan luồng vàng, đăng ký nợ thương vụ, đối chiếu manifest, rút ruột container tại kho CFS đến khâu bàn giao hàng hóa tận nơi và thu hồi tiền cược container.
• Bóc tách toàn bộ cơ cấu chi phí thực tế phát sinh của một lô hàng thiết bị in công nghiệp (SAS 1600C, trị giá 1.700 USD, thể tích 1,5 CBM) với các khoản mục rõ ràng: phí dịch vụ hải quan (600.000 VNĐ), cước xe tải nội địa (1.000.000 VNĐ), cước vận chuyển thu hộ (368.527 VNĐ), phí THC (150.000 VNĐ), phí vệ sinh container (100.000 VNĐ), phí cược container (500.000 VNĐ) và lệ phí hải quan (20.000 VNĐ).
• Làm rõ tính chất pháp lý đặc thù của việc nhập khẩu hàng hóa có điều kiện (yêu cầu giấy phép nhập khẩu thiết bị in của Bộ Thông tin và Truyền thông) và nghiệp vụ xử lý hải quan phân luồng vàng đối với mặt hàng máy móc công nghiệp.

Đóng góp thực tiễn của khóa luận là việc nhận diện chính xác các điểm nghẽn trong quy trình tác nghiệp của Công ty TNHH Liên Kết Toàn Cầu (áp lực dồn vào một nhân sự khai báo hải quan, phụ thuộc đường truyền mạng, cơ cấu hàng co-load chiếm tỷ trọng lớn), từ đó đề xuất 7 nhóm giải pháp nội bộ có tính ứng dụng trực tiếp và 7 kiến nghị chính sách đối với cơ quan quản lý nhà nước.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số hạn chế gắn liền với phạm vi dữ liệu thu thập:

• Nghiên cứu trường hợp chỉ tập trung phân tích sâu một lô hàng lẻ (LCL) đơn lẻ nhập khẩu từ Trung Quốc qua Cảng Cát Lái trong năm 2016; chưa bao quát các tuyến vận tải khác và chưa đối chiếu với quy trình giao nhận hàng nguyên container (FCL) hay hàng nhập khẩu bằng đường hàng không.
• Các số liệu hoạt động kinh doanh giai đoạn 2012–2015 chưa được tổng hợp thành chuỗi dữ liệu định lượng đầy đủ về doanh thu, sản lượng TEU và cơ cấu lợi nhuận của doanh nghiệp.
• Chưa khảo sát mức độ hài lòng của nhóm khách hàng sử dụng dịch vụ thông qua bảng câu hỏi định lượng.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng bao gồm:

• Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang quy trình giao nhận hàng nguyên container (FCL), hàng dự án và dịch vụ logistics trọn gói (3PL).
• Thực hiện khảo sát định lượng trên mẫu khách hàng rộng hơn để đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ giao nhận hàng nhập khẩu đường biển.
• Đánh giá tác động của việc nâng cấp hệ thống phần mềm quản lý giao nhận và quản trị chuỗi cung ứng đối với hiệu quả vận hành của công ty forwarder vừa và nhỏ.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên các chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Kinh doanh quốc tế, Thương mại quốc tế, Logistics và Quản trị chuỗi cung ứng khi thực hiện khóa luận tốt nghiệp hoặc báo cáo thực tập về mảng giao nhận vận tải đường biển.

Nội dung có giá trị tham khảo cao nhất trong tài liệu là Chương 2, nơi tác giả ghi chép chi tiết từng bước tác nghiệp thực tế tại hiện trường Cảng Cát Lái (mẫu biểu hồ sơ, quy trình đăng ký nợ thương vụ cảng, thao tác đối chiếu manifest kho 2, trình tự khai báo hải quan điện tử VNACCS cho tờ khai luồng vàng, thủ tục lấy cược và hoàn cược vỏ container tại hãng tàu ZIM). Các tài liệu và kinh nghiệm xử lý chứng từ thực tế này giúp người đọc hình dung rõ nét dòng công việc của nhân viên chứng từ (CS/Docs) và nhân viên hiện trường (OP) trong một doanh nghiệp forwarder.

Câu hỏi thường gặp

1. Trong trường hợp lô hàng máy in của Công ty SAS, tại sao Worldwide Link không ký kết hợp đồng dịch vụ giao nhận riêng biệt bằng văn bản?
Do Công ty TNHH SAS là khách hàng thân thiết đã hợp tác nhiều lần với Worldwide Link nên hai bên chỉ thỏa thuận trực tiếp mà không ký hợp đồng dịch vụ cho từng chuyến. Tuy nhiên, trách nhiệm pháp lý vẫn được xác lập thông qua giấy giới thiệu, các cam kết cung cấp chứng từ, nghĩa vụ thanh toán chi phí phát sinh của SAS và trách nhiệm làm thủ tục thông quan, nhận hàng an toàn của Worldwide Link.

2. Lô hàng máy in SAS 1600C phải đáp ứng yêu cầu pháp lý đặc thù nào về thủ tục nhập khẩu và kết quả phân luồng hải quan ra sao?
Lô hàng thuộc danh mục hàng hóa nhập khẩu có điều kiện nên phải xin Giấy phép nhập khẩu thiết bị in của Bộ Thông tin và Truyền thông. Khi khai báo trên hệ thống hải quan điện tử VNACCS, tờ khai được hệ thống phân luồng vàng, yêu cầu nhân viên giao nhận mang bộ hồ sơ giấy (tờ khai, hợp đồng, hóa đơn, packing list, B/L, giấy giới thiệu, giấy phép, giấy nộp thuế) đến chi cục Hải quan Cát Lái để cán bộ kiểm tra trước khi thông quan.

3. Quy trình rút ruột container LCL tại kho CFS Cát Lái của Worldwide Link yêu cầu các khoản phí và thủ tục nào với hãng tàu và thương vụ cảng?
Nhân viên giao nhận nộp tiền cược vỏ container 40' là 500.000 VNĐ tại hãng tàu ZIM để nhận 4 bản D/O; mang lệnh giao hàng đến phòng thương vụ cảng xin đóng dấu "đăng ký nợ" (không đóng tiền mặt trực tiếp do quyết toán cuối tháng); mang manifest đối chiếu tại kho 2; giám sát cắt seal và rút hàng vào kho CFS. Sau khi trả vỏ container nguyên vẹn, nhân viên mang "Biên bản tình trạng container sau rút hàng" và "Giấy mượn container" gốc để nhận lại đủ 500.000 VNĐ tiền cược.

4. Bảng quyết toán chi phí dịch vụ (debit note) mà Worldwide Link gửi cho Công ty TNHH SAS gồm những khoản mục nào?
Bảng thanh toán gồm các khoản có hóa đơn và biên lai: Phí dịch vụ hải quan (600.000 VNĐ), Tiền xe vận chuyển nội địa (1.000.000 VNĐ), Phí THC (150.000 VNĐ), Phí vệ sinh container (100.000 VNĐ), Cước vận tải thu hộ (368.527 VNĐ gồm VAT 10%) và Biên lai nộp lệ phí hải quan (20.000 VNĐ).

5. Những hạn chế chính trong quy trình giao nhận hàng nhập khẩu mà tác giả đã chỉ ra tại Worldwide Link là gì?
Các hạn chế gồm: việc tra cứu và áp mã HS tính thuế phụ thuộc vào sự cẩn trọng của doanh nghiệp; toàn bộ khâu khai báo hải quan chỉ do một nhân sự phụ trách tạo áp lực lớn; trình độ ngoại ngữ của nhân viên chưa đồng đều; tỷ trọng hàng co-load từ các đại lý khác còn cao hơn khách hàng trực tiếp; hệ thống mạng truyền dữ liệu hải quan điện tử đôi khi gặp sự cố gián đoạn.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Văn Nhựt đã mô tả toàn diện quy trình nghiệp vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu lẻ (LCL) bằng đường biển tại Công ty TNHH Liên Kết Toàn Cầu. Nghiên cứu kết hợp thành công giữa khung lý luận ngoại thương chuẩn mực với việc phân tích chi tiết một ca tác nghiệp thực tế tại Cảng Cát Lái. Các đánh giá ưu - nhược điểm và hệ thống giải pháp đề xuất bám sát thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp giao nhận vừa và nhỏ tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài: Sau khi gia nhập WTO, nền kinh tế Việt Nam đã có nhiều khởi sắc đáng khích lệ và có thể nói vận tải đƣờng biển là chất xúc tác thúc đẩy nền kinh tế quốc gia phát triển và mở rộng hợp tác về kinh tế, chính trị và giao lƣu văn hóa xã hội. Trong đó, hoạt động giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu vận chuyển bằng container đƣờng biển mặc dù còn rất non trẻ tuy nhiên nó đã chứng tỏ đƣợc tầm quan trọng trong việc thúc đẩy thƣơng mại quốc tế giữa các quốc gia trên thế giới. Vì vậy, hoàn thiện công tác giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đƣờng biển là một yếu tố quan trọng để phát triển kinh tế xã hội, nó không thể tách rời quá trình phát triển của nền kinh tế Việt Nam với khu vực và thế giới.

Nhận thức đƣợc tầm quan trọng của việc phát triển ngành dịch vụ giao nhận hàng hóa nói riêng và ngành logistics nói chung, kết hợp với những kiến thức đã đƣợc tìm hiểu tại Công ty TNHH Liên Kết Toàn Cầu, sinh viên nghiên cứu đề tài cho bài báo cáo khóa luận tốt nghiệp là “Đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện quy trình nghiệp vụ giao nhận hàng hóa nhập khẩu (LCL) bằng đƣờng biển tại Công ty TNHH Liên Kết Toàn Cầu”. Mục tiêu nghiên cứu: Tìm hiểu thực trạng hoạt động kinh doanh giao nhận hàng hóa bằng đƣờng biển tại Công ty TNHH Liên Kết Toàn Cầu. Từ đó nhận xét đánh giá về khả năng hoạt động kinh doanh của công ty, rút ra kết luận về những điểm mạnh, điểm yếu và trên cơ sở đó, kết hợp với những kiến thức đã học ở nhà trƣờng để đề xuất các giải pháp nhằm phát triển và nâng cao hoạt động tại công ty. Phạm vi nghiên cứu: Hoạt động giao nhận hàng hóa nhập khẩu (LCL) bằng đƣờng biển tại công ty TNHH Liên Kết Toàn Cầu.

Phƣơng pháp nghiên cứu: Dựa trên lý thuyết: tìm hiểu chọn lọc và tổng hợp các lý thuyết có liên quan đến đề tài cần nghiên cứu nhƣ nghiệp vụ kinh doanh xuất nhập khẩu, thanh toán quốc tế, vận tải – giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu. Thực tế công việc: quan sát, ghi nhận, tổng hợp, hỏi ý kiến chuyên gia về quy trình giao nhận hàng hóa nhập khẩu của công ty. Kết cấu đề tài gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Lý luận chung về hoạt động giao nhận hàng hóa nhập khẩu (LCL) bằng đƣờng biển Chƣơng 2: Thực trạng giao nhận hàng hóa nhập khẩu hàng hóa (LCL) bằng đƣờng biển tại Công ty TNHH Liên Kết Toàn Cầu. Chƣơng 3: Một số giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện quy trình giao nhận hàng hóa nhập khẩu bằng đƣờng biển tại Công ty TNHH Liên Kết Toàn Cầu.

c 3 CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG GIAO NHẬN HÀNG HÓA NHẬP KHẨU (LCL) BẰNG ĐƢỜNG BIỂN 1.1 Khái quát chung về hoạt động giao nhận Theo quy tắc mẫu của FIATA về về dịch vụ giao nhận thì “Dịch chuyển, gom hàng, lưu kho, bốc xếp, đóng gói hay phân phối hàng hóa cũng như các dịch vụ tư vấn hay có liên quan đến các dịch vụ trên, kể cả các vấn đề hải quan, tài chính, mua bảo hiểm, thanh toán, thu thập chứng từ liên quan đến hàng hóa”. Theo luật thƣơng mại Việt Nam thì “Dịch vụ giao nhận hàng hóa là hành vi thương mại, theo đó người làm dịch vụ giao nhận hàng hóa nhận hàng từ người gửi, tổ chức việc vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm các thủ tục giấy tờ và các dịch vụ có liên quan để giao hàng cho người nhận theo sự ủy thác của chủ hàng, người vận tải hoặc người làm dịch vụ giao nhận khác (gọi chung là khách hàng)”.2 Một số khái niệm: 1.1 Hợp đồng thương mại (COMMERCIAL SALES CONTRACT) 1.1 Khái niệm: Hợp đồng ngoại thƣơng ha còn gọi là hợp đồng mua bán quốc tế, về bản chất là sự thỏa thuận giữa các bên mua bán ở các nƣớc khác nhau, trong đó bên bán có nghĩa vụ mua hàng, chuyển giao các chứng từ có liên quan đến hàng hóa và quyền sở hữu hàng hóa cho bên mua; còn bên mua có nghĩa vụ thanh toán tiền hàng và nhận hàng.2 Đặc điểm của hợp đồng ngoại thương: Chủ thể hợp đồng ngoại thƣơng là bên mua và bên bán ở các nƣớc khác nhau hoặc có trụ sở kinh doanh đăng ký ở các nƣớc khác nhau. Đồng tiền thanh toán trong hợp đồng ngoại thƣơng là ngoại tệ của quốc gia nà hay của quốc gia khác hoặc của cả hai nƣớc. Hàng hóa - đối tƣợng mua bán của hợp đồng ngoại thƣơng phải đƣợc chuyển ra khỏi biên giới nƣớc ngƣời bán, hoặc qua biên giới hải quan trong quá trình thực hiện hợp đồng.3 Hình thức của hợp đồng ngoại thương Theo Công ƣớc Liên Hiệp Quốc về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế, hƣợp đồng ngoại thƣơng bao gồm hình thức văn bản hoặc bất kỳ hình thức nào.

c 4 Theo Luật Thƣơng mại Việt Nam năm 2005: hợp đồng ngoại thƣơng phải đƣợc lập thành văn bản hoặc các hình thức khác có giá trị pháp lý tƣơng đƣơng.2 Hóa đơn thương mại (COMMERCIAL INVICE) Hóa đơn thƣơng mại là chứng từ cơ bản trong các chứng từ hàng hóa. Hóa đơn do ngƣời bán lập xuất trình cho ngƣời mua sau khi gửi hàng đi. Đó là yêu cầu của ngƣời bán yêu cầu ngƣời mua trả tiền, theo tổng số hàng đã đƣợc ghi trên hóa đơn. Hóa đơn thƣơng mại có tác dụng quan trọng sau: - Trong việc thanh toán tiền hàng, hóa đơn thƣơng mại đóng vai trò truung tâm của bộ chứng từ thanh toán.

- Trong việc khai báo hải quan, hóa đơn nói lên trị giá hàng hóa và là bằng chứng cho sự mua bán, trên cơ sở đó ngƣời ta tiến hành giám quản và tính tiền thuế. - Trong nghiệp vụ tín dụng, hóa đơn với chữ ký chấp nhận trả tiền của ngƣời mua có thể làm vai trò của một chứng từ bảo đảm cho việc vay mƣợn. - Hóa đơn cũng cung cấp những chi tiết về hàng hóa, cần thiết cho việc thống kê đối chiếu hàng hóa với hợp đồng và theo dõi thực hiên hợp đồng. - Trong một số trƣờng hợp nhất định bản sao của hóa đơn đƣợc dùng nhƣ một thƣ thông báo kết quả giao hàng, để ngƣời mua chuẩn bị nhập hàng và chuẩn bị trả tiền hàng.3 Phiếu đóng gói (PACKING LIST) Phiếu đóng gói hàng hóa là một chứng từ hàng hóa liệt kê những mặt hàng, những loại hàng đƣợc đóng gói trong một kiện hàng nhất định.

Phiếu đóng gói do ngƣời sản xuất, ngƣời xuất khẩu lập ra khi đóng gói hàng hóa. Phiếu đóng gói có tác dụng tạo mọi điều kiện thuận lợi cho việc kiểm hàng hóa trong mỗi kiện.4 Vận dơn đường biển (BILL OF LADING) Vận đơn đƣờng biển là chứng từ chuyên chở hàng hóa trên biển, do ngƣời vận tải cấp cho ngƣời gửi hàng nhằm xác định quan hệ pháp lý giữa ngƣời vận tải và chủ hàng. Vận đơn đƣờng biển có các chức năng sau đây: - Nó là biên lai của ngƣời vận tải xác nhận đã nhận hàng để chuyên chở, thực hiện hợp đồng vận chuyển. c 5 - Nó là chứng nhận xác định quyền sở hữu đối với những hàng hóa đã ghi trong vận đơn, cho phép ngƣời nắm bản gốc của vận đơn nhận hàng háo khi tàu cập bến, có quyền bán hoặc chuyển nhƣợng hàng hóa ghi trên vận đơn.

Xuất phát từ những chức năng đó, vận đơn đƣờng biển có tác dụng: - Làm căn cứ khai hải quan, làm thủ tục xuất hoặc nhập khẩu. - Làm tài liệu kèm theo hóa đơn thƣơng mại trong bộ chứng từ mà ngƣời bán gửi cho ngƣời mua hoặc ngân hàng để thanh toán tiền hàng. - Làm chứng từ để cầm cố, mua bán, chuyển nhƣợng hàng hóa. - Làm căn cú xác định lƣợng hàng đã gửi đi, dựa vào đó theo dõi việc thực hiện hợp đồng.3 Nhận hàng từ ngƣời vận tải: 1.1 Nhận hàng rời  Số lƣợng hàng không lớn, không đủ một tàu) hoặc hàng container rút ruột tại cảng (Gửi theo phƣơng thức LCL/LCL):  Chủ hàng đến cảng hoặc chủ tàu (nếu hãng tàu đã thuê bao kho) để đóng phí lƣu kho và xếp dỡ, lấy biên lai.

Sau đó đem: Biên lai lƣu kho, 3 bản D/O, Invoice và Packing list đến văn phòng đại lý hãng tàu tại cảng để ký xác nhận D/O, tìm vị trí để hàng, tại đây lƣu 1 D/O. Chủ hàng mang 2 D/O còn lại đến bộ phận kho vận để làm phiếu xuất kho. Bộ phận này giữ 1 D/O và làm 2 phiếu xuất kho cho chủ hàng. Đem 2 phiếu xuất kho đến kho để xem hàng, làm thủ tục xuất kho, tách riêng hàng hóa để chờ hải quan kiểm tra, đến hải quan cảng nhờ hải quan kho bãi giám sát việc nhận hàng.

Sau khi hải quan xác nhận “hoàn thành thủ tục hải quản” hàng đƣợc xuất kho, mang ra khỏi cảng để đƣa về địa điểm quy định.2 Nhận hàng nguyên cotainer  Sau khi cân nhắc hiệu quả kinh tế, chủ hàng muốn nhận nguyên container, kiểm tra tại kho riêng, trong trƣờng hợp này cần làm những việc:  Làm đơn xin kiểm hàng tại kho riêng, nộp cùng bộ hồ sơ đăng ký thủ tục hải quan.  Làm thủ tục mƣợn container tại hãng tàu, đóng tiền, ký quỹ, phí xếp dỡ, tiển vận chuyển container từ cảng về kho riêng. Đem bộ chứng từ gồm 3 D/O có chữ ký của nhân viên hải quan khâu đăng ký thủ tục, đóng dấu “đã tiếp nhận tờ khai”, biên lai thu phí xếp dỡ và phí vận chuyển của hãng c 6 tàu, biên lai thu phí lƣu giữ container, đơn xin mƣợn container đã đƣợc chấp thuận đến văn phòng đại lý hãng tàu để làm giấy phép xuất container khỏi bãi. Tại đây giữ 1 D/O.

Cùng nhân viên phụ trách bãi tìm container, kiểm tra tính nguyên vẹn của container và SEAL. Nhận hai bản “Lệnh vận chuyển” của nhân viên kho bãi. Mang toàn bộ hồ sơ đến hải quan kho bãi để nhân viên hải quan kiểm tra, ký xác nhận container và số seal, tờ khai và lệnh vận chuyển. Xuất container ra khỏi bãi, nộp một lệnh vận chuyển cho hải quan cổng cảng, một cho bảo vệ cảng, đƣa container về kho riêng.

Đến cơ quan hải quan đón hải quan đi kiểm tra. Kiểm hóa xong, nếu không có vấn đề gì sẽ đƣợc xác nhận “Hoàn thành thủ tục hải quan”. (Giáo trình Quản trị Logistics, GS. Đoàn Thị Hồng Vân, 2015) 1.4 Các điều kiện thƣơng mại quốc tế (INCOTERMS) 1.1 Mục đích sử dụng Cung cấp một số quy tắc quốc tế để giải thích những điều kiện thƣơng mại thông dụng nhất trong ngoại thƣơng.