Luận văn thạc sĩ đánh giá tác dụng điều trị chứng thất ngôn bệnh nhân nhồi máu não sau giai đoạn cấp bằng phương pháp điện châm các huyệt vùng đầu

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích đánh giá tác dụng điều trị chứng thất ngôn bệnh nhân nhồi máu não sau giai đoạn cấp bằng phương, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Đỗ Hoàng Lâm
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Nhường
• Trường học: Học viện Y Dược Học Cổ Truyền Việt Nam
• Chuyên ngành: Y học cổ truyền
• Đề tài: Đánh Giá Tác Dụng Điều Trị Thất Ngôn Bệnh Nhân Nhồi Máu Não Bằng Phương Pháp Điện Châm
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tác Dụng Điều Trị Thất Ngôn Bằng Điện Châm

Điều trị thất ngôn cho bệnh nhân nhồi máu não là một thách thức lớn trong y học hiện đại. Phương pháp điện châm đã được nghiên cứu và áp dụng để cải thiện tình trạng này. Nghiên cứu cho thấy điện châm có thể giúp phục hồi chức năng ngôn ngữ cho bệnh nhân, mang lại hy vọng cho nhiều người. Việc đánh giá tác dụng của phương pháp này là cần thiết để xác định hiệu quả thực sự của nó.

1.1. Định Nghĩa Thất Ngôn Và Tác Động Của Nhồi Máu Não

Thất ngôn là tình trạng rối loạn ngôn ngữ do tổn thương não, thường gặp ở bệnh nhân nhồi máu não. Tình trạng này ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng giao tiếp và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.

1.2. Tình Hình Điều Trị Thất Ngôn Hiện Nay

Hiện nay, nhiều phương pháp điều trị thất ngôn đã được áp dụng, nhưng điện châm nổi bật với khả năng phục hồi nhanh chóng và hiệu quả. Nghiên cứu cho thấy điện châm có thể cải thiện đáng kể tình trạng ngôn ngữ của bệnh nhân.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Điều Trị Thất Ngôn

Điều trị thất ngôn gặp nhiều khó khăn do sự đa dạng của các thể loại thất ngôn và mức độ tổn thương não khác nhau. Các phương pháp điều trị hiện tại chưa đáp ứng được nhu cầu phục hồi chức năng ngôn ngữ cho tất cả bệnh nhân. Việc tìm kiếm phương pháp điều trị hiệu quả hơn là rất cần thiết.

2.1. Các Thể Loại Thất Ngôn Phổ Biến

Có nhiều thể loại thất ngôn như thất ngôn Broca, Wernicke và thất ngôn toàn bộ. Mỗi thể loại có đặc điểm và mức độ tổn thương khác nhau, đòi hỏi phương pháp điều trị phù hợp.

2.2. Những Khó Khăn Trong Việc Phục Hồi Ngôn Ngữ

Bệnh nhân thất ngôn thường gặp khó khăn trong việc giao tiếp, dẫn đến tâm lý tự ti và cô lập. Việc phục hồi ngôn ngữ không chỉ cần thời gian mà còn cần sự kiên nhẫn và hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng.

III. Phương Pháp Điện Châm Trong Điều Trị Thất Ngôn

Phương pháp điện châm đã được áp dụng để điều trị thất ngôn với nhiều nghiên cứu chứng minh hiệu quả. Điện châm tác động lên các huyệt vùng đầu, giúp kích thích các vùng não liên quan đến ngôn ngữ. Nghiên cứu cho thấy phương pháp này có thể cải thiện đáng kể khả năng giao tiếp của bệnh nhân.

3.1. Nguyên Tắc Hoạt Động Của Điện Châm

Điện châm hoạt động dựa trên nguyên tắc kích thích các huyệt đạo, giúp cải thiện lưu thông máu và tăng cường chức năng não. Phương pháp này đã được chứng minh là an toàn và hiệu quả trong điều trị thất ngôn.

3.2. Quy Trình Thực Hiện Điện Châm

Quy trình thực hiện điện châm bao gồm việc xác định huyệt đạo phù hợp và sử dụng thiết bị điện châm để kích thích. Thời gian và tần suất điều trị sẽ được điều chỉnh tùy theo tình trạng của bệnh nhân.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Tác Dụng Của Điện Châm

Nghiên cứu cho thấy điện châm có tác dụng tích cực trong việc phục hồi chức năng ngôn ngữ cho bệnh nhân nhồi máu não. Kết quả cho thấy nhiều bệnh nhân đã cải thiện khả năng giao tiếp sau khi điều trị bằng điện châm. Điều này mở ra hướng đi mới trong điều trị thất ngôn.

4.1. Đánh Giá Hiệu Quả Điều Trị

Các nghiên cứu lâm sàng đã chỉ ra rằng điện châm giúp cải thiện đáng kể tình trạng thất ngôn. Bệnh nhân có thể giao tiếp tốt hơn và tự tin hơn trong cuộc sống hàng ngày.

4.2. Tác Dụng Không Mong Muốn Của Phương Pháp

Mặc dù điện châm có nhiều lợi ích, nhưng cũng cần lưu ý đến các tác dụng phụ có thể xảy ra. Việc theo dõi và đánh giá tác dụng không mong muốn là rất quan trọng trong quá trình điều trị.

V. Kết Luận Về Tác Dụng Của Điện Châm Trong Điều Trị Thất Ngôn

Điện châm là một phương pháp điều trị tiềm năng cho bệnh nhân thất ngôn sau nhồi máu não. Nghiên cứu đã chứng minh hiệu quả của phương pháp này trong việc phục hồi chức năng ngôn ngữ. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu để tối ưu hóa phương pháp và mở rộng ứng dụng trong điều trị.

5.1. Tương Lai Của Phương Pháp Điện Châm

Điện châm có thể trở thành một phần quan trọng trong phác đồ điều trị thất ngôn. Cần có thêm nhiều nghiên cứu để khẳng định tính hiệu quả và an toàn của phương pháp này.

5.2. Khuyến Nghị Cho Các Nghiên Cứu Tiếp Theo

Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc xác định các huyệt đạo tối ưu và tần suất điều trị để đạt được hiệu quả tốt nhất cho bệnh nhân thất ngôn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Tai biến mạch máu não (TBMMN) là một vấn đề th i sự trong y học, bệnh có tần suất 0,2% trong cộng đồng, phần l n ở ngƣ i trên 65 tuổi v i tỷ lệ khoảng 1%. Trên thế gi i, tỷ lệ tử vong của nhóm bệnh này đứng thứ ba sau các bệnh tim mạch và ung thƣ, tỷ lệ tàn tật chiếm hàng đầu trong các bệnh thần kinh. Hằng n m, có khoảng 700 000 ngƣ i Mỹ b đột quỵ và gây tử vong cho khoảng 150 000 ngƣ i Mỹ. Tại một th i điểm bất kỳ, có 5,8 triệu ngƣ i dân tại Hoa Kỳ b đột quỵ, gây tiêu tốn chi phí cho các ch m sóc sức khỏe liên quan t i đột quỵ lên đến gần 70 tỷ Dollar mỗi n m Trong đó, đột quỵ thiếu máu não cục bộ chiếm khoảng 80-85% các trƣ ng hợp đột quỵ [1].

Cùng v i sự phát triển của xã hội và y học, tỷ lệ sống sót sau TBMMN càng l n cũng đồng nghĩa v i tỷ lệ tàn tật do T MMN càng t ng Di chứng của bệnh nhân (BN) sau TBMMN bao gồm các di chứng về vận động, cảm giác, các rối loạn chức n ng cao cấp của vỏ não. Một trong số đó là tình trạng thất ngôn, đây cũng chính là nguyên nhân âm thầm gây cản trở về mặt hòa nhập xã hội cũng nhƣ về chất lƣợng cuộc sống của BN sau tai biến. Thất ngôn là tình trạng rối loạn ngôn ngữ do tổn thƣơng bán cầu não, là bệnh lý của “các quá trình ngôn ngữ trung tâm”, gồm các thức ngôn ngữ nhƣ: hiểu l i nói, hiểu chữ viết, di n đạt bằng l i nói và chữ viết, nó cũng có thể do rối loạn chức n ng cơ quan phát âm, trong đó 85% các trƣ ng hợp thất ngôn là do tổn thƣơng bán cầu não trái [2]. Hậu quả của tai biến mạch máu não gây liệt nửa ngƣ i, liệt các dây thần kinh sọ não, rối loạn cảm giác, rối loạn ngôn ngữ, rối loạn cơ tròn Đa số các đề tài nghiên cứu đều quan tâm đến phục hồi chức n ng vận động mà ít quan tâm đến phục hồi chức n ng ngôn ngữ cho bệnh nhân.

Ngôn ngữ là chức n ng rất quan trọng của bộ não con ngƣ i, là phƣơng tiện và công cụ giao tiếp xã hội quan trọng. Thất ngôn dù nặng hay nhẹ đều ảnh hƣởng đến chất lƣợng 2 cuộc sống của ngƣ i bệnh, họ ngại giao tiếp v i mọi ngƣ i xung quanh, dần dần bó hẹp cuộc sống ngay cả v i những ngƣ i thân. Thất ngôn càng nặng nề thì càng ảnh hƣởng đến tiến trình phục hồi chức n ng [3]. Tại Trung Quốc đang áp dụng phƣơng pháp chọn huyệt trên đầu là một phƣơng pháp m i kết hợp giữa lý luận tác dụng từng vùng não của YHHĐ v i phƣơng pháp châm của YH T Phƣơng pháp này đã đƣợc áp dụng trong điều tr một số bệnh lý thần kinh, trong đó có bệnh nhân thất ngôn do nhồi máu não và mang lại hiệu quả nhất đ nh trong thực tế lâm sàng.

Nhƣ vậy, Y học cổ truyền (YH T) đã quan tâm và có nhiều nghiên cứu phục hồi ngôn ngữ cho BN thất ngôn bằng châm cứu. Ở Việt Nam, phƣơng pháp châm cứu các huyệt vùng đầu m i đƣợc áp dụng tại một số cơ sở y tế, nhƣng chƣa có nghiên cứu nào về châm cứu các huyệt vùng đầu điều tr cho ngƣ i bệnh di chứng thất ngôn do TBMMN nói chung và NMN nói riêng đạt kết quả tốt Trên cơ sở đó, chúng tôi tiến hành đề tài nghiên cứu v i các mục tiêu sau: 1. Đánh giá kết quả của phương pháp điện châm các huyệt vùng đầu trong điều trị chứng thất ngôn bệnh nhân nhồi máu sau giai đoạn cấp. Theo dõi tác dụng không mong muốn của phương pháp trên.

3 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Dịch tễ học TBMMN và rối loạn ngôn ngữ sau TBMMN 1. Tình hình TBMMN và rối loạn ngôn ngữ trên thế giới T MMN luôn là nguyên nhân quan trọng gây tử vong và tàn tật phổ biến ở mọi quốc gia trên thế gi i, để lại gánh nặng l n đối v i gia đình và xã hội [6]. Trên thế gi i, tỷ lệ m i phát hiện hằng n m của T MMN là 200 trƣ ng hợp đối v i 100 000 ngƣ i Ở Hoa Kỳ ƣ c tính có khoảng 6,5 triệu ngƣ i b T MMN (trung bình cứ 40s là có một ngƣ i b T MMN và cứ 3-4 phút là có một ngƣ i tử vong vì T MN) [9] Tài liệu d ch t học của T MMN tiến hành tại 35 bệnh viện ở châu Á cho thấy: tỉ lệ bệnh nhân T MMN điều tr nội trú ở Trung Quốc là 40%, Ấn Độ 11%, Indonesia 8%, Thái Lan 6%, Philippin 10%, Việt Nam 7%, Malaysia 2% [8].

Tác giả Held và cộng sự nghiên cứu 218 trƣ ng hợp liệt nửa ngƣ i phải do tổn thƣơng vùng bán cầu não trái có rối loạn ngôn ngữ trên 90%, bao gồm: 40% thất ngôn kiểu roca, 36% thất ngôn kiểu Wernick, 24% thất ngôn toàn bộ [9]. Ở Trung Quốc, khoảng hơn 1/3 N T MMN có rối loạn ngôn ngữ ở các mức độ khác nhau [4]. Tình hình TBMMN và rối loạn ngôn ngữ ở Việt Nam Tại Việt Nam, trong những n m gần đây T MMN có chiều hƣ ng gia t ng rất nhanh Theo Hoàng Khánh (2013) tỷ lệ tử vong do TBBMN hàng n m trung bình là 1. 4 Lê Tự Phƣơng Thảo, T ng Ngọc Phƣơng Lộc (2011) T MMN chiếm ½ số bệnh nhân điều tr tại khoa thần kinh bệnh viện hợ Rẫy và bệnh viện Nhân Dân [13] Hoàng Diệp (2005) tiến hành trắc nghiệm ngôn ngữ trên 120 bệnh nhân T MMN và tìm ra đƣợc 35 N có thất ngôn, chiếm tỷ lệ 29,2% [2].

Nguy n Thanh Hồng và Nguy n Thi Hùng (2007) nghiên cứu mất ngôn ngữ ở bệnh nhân nhồi máu não trên lều cho thấy tỷ lệ mất ngôn ngữ là 36,7% ó 6 loại mất ngôn ngữ đƣợc ghi nhận: thất ngôn roca 41%, thất ngôn Wernick 8,2%, thất ngôn toàn bộ 3,8%, thất ngôn dẫn truyền 9,8%, cảm giác xuyên vỏ 4,9%, vận động xuyên vỏ 3,3% [12]. Nhồi máu não và thất ngôn theo y học hiện đại 1. Định nghĩa TBMMN và nhồi máu não T MMN đƣợc đ nh nghĩa “là dấu hiệu phát triển nhanh trên lâm sàng các rối loạn chức n ng cục bộ của não kéo dài trên 24 gi và thƣ ng do nguyên nhân mạch máu” [7]. TBMMN gồm hai thể chính: chảy máu não và thiếu máu cục bộ não hay còn gọi là nhồi máu não.

Thiếu máu não cục bộ là tình trạng mô não b chết do hậu quả của gián đoạn dòng máu đến một khu vực của não, do tắc nghẽn một động mạch não hoặc động mạch cảnh hoặc ít gặp hơn là do tắc một tĩnh mạch não [6]. Các động mạch của não và màng não [8] 1. Chẩn đoán nhồi máu não và di chứng 1. Lâm sàng Lâm sàng thiếu máu não cục bộ biểu hiện bằng những thiếu sót thần kinh cấp, xuất hiện đột ngột trong vài giây, hoặc chậm hơn là vài gi , các triệu chứng lâm sàng tƣơng ứng v i vùng tổn thƣơng của não do cơ chế mạch máu gây nên [7].

Cận lâm sàng * Chụp CT-Scanner sọ não: Đây là kỹ thuật hiện đại nhanh chóng chẩn đoán và phân biệt chính xác NMN v i chảy máu não hay những tổn thƣơng khác 6 của não nhƣ apxe não, u não…NMN là những tổn thƣơng giảm tỷ trọng ó thể sau vài gi đến vài ngày hình ảnh chụp T m i cho kết quả dƣơng tính * Chụp cộng hưởng từ (MRI): cho thấy các cấu trúc nội sọ của mặt phẳng không gian, phát hiện tổn thƣơng giai đoạn s m * Chụp động mạch não: ó giá tr chẩn đoán các mạch máu ở cổ và não * Chọc dò dịch não-tủy: d ch não tủy trong suốt không có hồng cầu [14]. Đặc điểm chức năng BN sau NMN - Tính chất liệt: lúc đầu liệt mềm, th i gian có thể ngắn hoặc dài, đ nh khu chƣa rõ ràng, sau chuyển thành liệt cứng và đ nh khu ngày càng rõ + Liệt mặt xuất hiện s m nhƣng chóng phục hồi + Nói khó xuất hiện s m nhƣng phục hồi chậm + Rối loạn tinh thần thể hƣng phấn hoặc bi quan ảnh hƣởng đến đ i sống và hòa nhập xã hội + ó thể có rối loạn cơ tròn: Xuất hiện s m nhƣng khả n ng phục hồi ít 1. Giải phẫu sinh lý các cấu trúc bán cầu đại não có liên quan đến chức năng ngôn ngữ 1. Bán cầu ưu thế và chức năng hai bán cầu não Có ba vùng liên quan chặt chẽ nhất v i hoạt động trí tuệ là vùng nhận thức tổng hợp Wernicke, vùng l i nói roca và vùng nhận thức chữ viết ở hồi góc húng có đặc điểm chung là phát triển ở một bên bán cầu rất rộng hơn hẳn bên bán cầu kia, đó là bán cầu ƣu thế Khoảng 95% số ngƣ i là thuận tay phải và bán cầu trái là ƣu thế, còn lại 5% số ngƣ i thì hoặc là cả hai bán cầu ƣu thế nhƣ nhau hay hiếm hơn là chỉ bán cầu phải ƣu thế [13] Hai bán cầu não đƣợc biệt hóa về chức n ng: án cầu trái đặc trách về chuỗi chức n ng theo trật tự; bán cầu phải có xu hƣ ng về quá trình toàn thể hức n ng ngôn ngữ và l i nói mang tính quy trình chặt chẽ nên bán cầu trái có vai trò ƣu thế hơn trong chức n ng giao tiếp [15].

Giải phẫu sinh lý chức năng nhận thức ngôn ngữ của não [3]. Nhận thức ở não là quá trình xử lý và tích hợp thông tin, nâng cấp dần từ cảm giác giác quan lên mức nhận thức ngày càng cao hơn Trƣ c tiên, hệ thần kinh tiếp nhận những tín hiệu của môi trƣ ng tác động lên cơ thể, rồi tập hợp phân tích, xử lý các loại thông tin đó dẫn đến nhận thức về môi trƣ ng Từ đó có ý thức về cái tôi đang sống, đang tồn tại Tiếp đó hình thành tƣ duy đƣa đến kế hoạch tạo hành vi có mục tiêu bảo tồn sự sống và đƣợc thể hiện - giao tiếp v i môi trƣ ng xung quanh bằng ngôn ngữ [2].