Đánh giá tác động của các nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh đối với sự phát triển kinh tế xã hội của địa phương nghiên cứu trường hợp cụ thể của nghệ an

Đánh giá tác động của nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh đến phát triển kinh tế xã hội tại Nghệ An, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Võ Hải Quang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đình Bình
• Trường học: Học viện Khoa học, Công nghệ và Đổi mới Sáng tạo
• Chuyên ngành: Quản lý khoa học và công nghệ
• Đề tài: Đánh Giá Tác Động Của Nhiệm Vụ Khoa Học Và Công Nghệ Đối Với Phát Triển Kinh Tế Xã Hội Tại Nghệ An
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA NHIỆM VỤ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TỚI SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI
• 1.1. Các công trình nghiên cứu tiêu biểu ở ngoài nước
• 1.2. Các nghiên cứu về khái niệm, mục tiêu đánh giá tác động
• 1.3. Các nghiên cứu về phương pháp, tiêu chí, quy trình đánh giá và các yếu tố ảnh hưởng đến tác động của nhiệm vụ khoa học và công nghệ
• 1.4. Các công trình nghiên cứu tiêu biểu trong nước
• 1.5. Các nghiên cứu về khái niệm, mục tiêu đánh giá tác động
• 1.6. Các nghiên cứu về phương pháp, quy trình, tiêu chí và các yếu tố ảnh hưởng đến tác động của nhiệm vụ khoa học và công nghệ
• 1.7. Khoảng trống nghiên cứu
• 1.8. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA NHIỆM VỤ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP TỈNH TỚI PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI CỦA ĐỊA PHƯƠNG
• 2.1. Nhiệm vụ và đánh giá tác động của nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh tới phát triển kinh tế xã hội
• 2.2. Nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh. Nội hàm khái niệm khoa học và công nghệ
• 2.3. Đánh giá tác động của các nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh vào phát triển kinh tế xã hội của địa phương
• 2.4. Vai trò và các yếu tố ảnh hưởng đến đánh giá tác động của nhiệm vụ KH&CN cấp tỉnh
• 2.5. Vai trò đánh giá tác động nhiệm vụ KH&CN cấp tỉnh
• 2.6. Các yếu tố ảnh hưởng tới tác động của các nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh
• 2.7. Kinh nghiệm đánh giá tác động nhiệm vụ KH&CN sau nghiệm thu của một số quốc gia trên thế giới và một số địa phương ở Việt Nam
• 2.7.1. Kinh nghiệm đánh giá tác động của một số quốc gia trên thế giới
• 2.7.2. Kinh nghiệm đánh giá tác động của một số tỉnh/thành Việt Nam
• 2.8. Bài học kinh nghiệm cho tỉnh Nghệ An về đánh giá tác động của các nhiệm vụ khoa học và công nghệ
• 2.9. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VỀ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA NHIỆM VỤ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP TỈNH TỚI PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI CỦA ĐỊA PHƯƠNG
• 3.1. Khung lý thuyết, giả thuyết và quy trình nghiên cứu
• 3.2. Khung lý thuyết nghiên cứu
• 3.3. Giả thuyết nghiên cứu. Quy trình nghiên cứu
• 3.4. Nghiên cứu sơ bộ và xây dựng phiếu điều tra
• 3.4.1. Nghiên cứu sơ bộ định tính
• 3.4.2. Nghiên cứu sơ bộ định lượng. Xây dựng phiếu điều tra và thang đo các biến
• 3.5. Nghiên cứu định lượng chính thức
• 3.6. Phương pháp chọn mẫu
• 3.7. Phương pháp phân tích số liệu
• 3.8. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA CÁC NHIỆM VỤ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP TỈNH TỚI PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI CỦA ĐỊA PHƯƠNG
• 4.1. Khái quát về tình hình kinh tế xã hội, khoa học và công nghệ của Nghệ An
• 4.1.1. Tình hình phát triển kinh tế xã hội của Nghệ An
• 4.1.2. Tình hình phát triển khoa học và công nghệ của Nghệ An
• 4.2. Thực trạng kết quả của các nhiệm vụ KH&CN của Nghệ An giai đoạn 2005-2015
• 4.2.1. Các nhiệm vụ KH&CN của Nghệ An giai đoạn 2005-2015
• 4.2.2. Các nhiệm vụ KH&CN của Nghệ An được phổ biến ứng dụng
• 4.3. Đánh giá tác động của các nhiệm vụ khoa học và công nghệ Nghệ An giai đoạn 2005-2015 tới phát triển kinh tế, xã hội
• 4.3.1. Kiểm định thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha
• 4.3.2. Thống kê mô tả theo tiêu chí tác động và mục tiêu tác động
• 4.3.3. Phân tích nhân tố khám phá EFA của các biến độc lập
• 4.3.4. Đánh giá tác động bằng phương pháp phân tích hồi quy tuyến tính
• 4.3.5. Kết quả kiểm định giả thuyết nghiên cứu
• 4.3.6. Đánh giá tác động của các yếu tố ảnh hưởng đến tác động các nhiệm vụ khoa học và công nghệ tỉnh Nghệ An giai đoạn 2005-2015
• 4.3.6.1. Đánh giá tác động của yếu tố chính quyền địa phương
• 4.3.6.2. Đánh giá tác động của yếu tố cơ quan chủ trì nhiệm vụ khoa học và công nghệ
• 4.3.6.3. Đánh giá tác động của yếu tố mức độ cạnh tranh của sản phẩm được tạo ra từ các nhiệm vụ khoa học và công nghệ
• 4.3.6.4. Đánh giá tác động của yếu tố mức độ sẵn sàng cơ sở vật chất và con người
• 4.3.7. Phân tích trường hợp điển hình (Case Study)
• 4.3.7.1. Phân tích một nhiệm vụ có tác động rất tích cực (Được đánh giá, nghiệm thu xuất sắc)
• 4.3.7.2. Phân tích một nhiệm vụ có tác động không tích cực (Được đánh giá, nghiệm thu xuất sắc)
• 4.3.7.3. Bài học rút ra từ nghiên cứu điển hình (Case Study)
• 4.4. Tiểu kết chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: GIẢI PHÁP CẢI THIỆN TÁC ĐỘNG CỦA CÁC NHIỆM VỤ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TỚI PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI CỦA TỈNH NGHỆ AN
• 5.1. Quan điểm và định hướng cải thiện tác động của các nhiệm vụ khoa học và công nghệ sau nghiệm thu của tỉnh Nghệ An
• 5.2. Các giải pháp cải thiện tác động của các nhiệm vụ KH&CN sau nghiệm thu
• 5.2.1. Giải pháp cải thiện tác động về kinh tế
• 5.2.2. Giải pháp cải thiện tác động về xã hội
• 5.2.3. Giải pháp cải thiện tác động về môi trường
• 5.2.4. Một số giải pháp khác
• 5.3. Điều kiện để thực hiện các giải pháp
• 5.3.1. Từ phía UBND tỉnh
• 5.3.2. Từ phía Sở Khoa học và Công nghệ
• KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tác Động Nhiệm Vụ KH CN Nghệ An 50 60 ký tự

Đánh giá tác động nhiệm vụ KH&CN Nghệ An đối với phát triển kinh tế xã hội Nghệ An là một vấn đề cấp thiết. Các chuyên gia và nhà nghiên cứu trên thế giới đều khẳng định tầm quan trọng của việc này. Với mỗi quốc gia hoặc địa phương, KH&CN được thể hiện qua các nhiệm vụ, chương trình, dự án. Câu hỏi đặt ra là KH&CN đã đóng góp như thế nào vào sự phát triển kinh tế xã hội? Việc đánh giá tác động này không chỉ có ý nghĩa về mặt khoa học mà còn quan trọng đối với nhà nước, chính quyền các cấp và doanh nghiệp. Đánh giá tác động là công cụ quan trọng để hỗ trợ hình thành và triển khai các chương trình, dự án mới, dựa trên thành tựu đã đạt được, nhằm phục vụ phát triển bền vững (WB, 2010).

1.1. Tính Cấp Thiết Đánh Giá Hiệu Quả KH CN Nghệ An

Việc đánh giá hiệu quả KH&CN có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển kinh tế xã hội. Nó giúp xác định những đóng góp thực tế của các nhiệm vụ khoa học và công nghệ, từ đó có cơ sở để điều chỉnh chính sách và phân bổ nguồn lực một cách hiệu quả hơn. Đánh giá này cũng giúp các nhà quản lý và hoạch định chính sách hiểu rõ hơn về những tác động tích cực và tiêu cực của KH&CN, từ đó đưa ra các quyết định phù hợp để tối ưu hóa lợi ích cho xã hội.

1.2. Vai Trò Của Nhiệm Vụ Khoa Học Công Nghệ Cấp Tỉnh

Các nhiệm vụ khoa học công nghệ cấp tỉnh đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội của địa phương. Chúng tạo ra những giải pháp mới, công nghệ tiên tiến và sản phẩm chất lượng cao, góp phần nâng cao năng suất lao động, cải thiện đời sống người dân và bảo vệ môi trường. Việc đánh giá tác động của các nhiệm vụ này giúp xác định những lĩnh vực cần ưu tiên đầu tư và phát triển, đồng thời đảm bảo rằng các nguồn lực được sử dụng một cách hiệu quả nhất.

II. Thách Thức Đo Lường Tác Động KH CN Tại Nghệ An 50 60 ký tự

Hiện nay, trên thế giới đã hình thành một số cách tiếp cận, phương pháp, tiêu chí về đánh giá tác động của các nhiệm vụ, chương trình KH&CN đối với phát triển kinh tế xã hội. Các nghiên cứu đã cố gắng lượng hóa các tác động này theo các giác độ khác nhau (Thomas E. Clarke, 1986, 2015; IDB, 2011; UNIDO, 2018). Tuy nhiên, phương pháp, tiêu chí đánh giá còn chưa nhất quán, đặc biệt chưa có một phương pháp phù hợp để đo lường, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng tới tác động của các nhiệm vụ khoa học và công nghệ đến phát triển kinh tế xã hội của địa phương.

2.1. Sự Thiếu Nhất Quán Trong Phương Pháp Đánh Giá

Một trong những thách thức lớn nhất trong việc đánh giá tác động của KH&CN là sự thiếu nhất quán trong phương pháp đánh giá. Các phương pháp khác nhau có thể đưa ra kết quả khác nhau, gây khó khăn cho việc so sánh và đánh giá hiệu quả của các nhiệm vụ khoa học và công nghệ. Cần có một phương pháp đánh giá chuẩn mực, được chấp nhận rộng rãi để đảm bảo tính khách quan và tin cậy của kết quả.

2.2. Khó Khăn Trong Đo Lường Các Yếu Tố Ảnh Hưởng

Việc đo lường các yếu tố ảnh hưởng đến tác động của KH&CN cũng là một thách thức không nhỏ. Các yếu tố này có thể bao gồm trình độ công nghệ, năng lực của đội ngũ nghiên cứu, chính sách hỗ trợ của nhà nước và môi trường kinh doanh. Việc định lượng và đánh giá tác động của các yếu tố này đòi hỏi sự phối hợp giữa các chuyên gia từ nhiều lĩnh vực khác nhau, cũng như việc sử dụng các phương pháp phân tích phức tạp.

2.3. Hạn Chế Trong Đánh Giá Dựa Trên Phản Hồi Từ Doanh Nghiệp

Các nghiên cứu hiện tại chưa làm rõ được các nhóm tiêu chí, chỉ tiêu tác động về kinh tế, về xã hội và về môi trường theo cách tiếp cận đánh giá dựa trên sự phản hồi cảm nhận của hợp tác xã, doanh nghiệp và hộ kinh doanh cá thể với tư cách là đối tượng thụ hưởng kết quả của nhiệm vụ KH&CN sau nghiệm thu. Điều này dẫn đến việc đánh giá có thể chưa phản ánh đầy đủ và chính xác những tác động thực tế mà KH&CN mang lại cho cộng đồng doanh nghiệp.

III. Cách Đánh Giá Tác Động Kinh Tế Nhiệm Vụ KH CN Nghệ An 50 60

Tại Việt Nam, việc thực hiện các nhiệm vụ, chương trình KH&CN luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm và thúc đẩy sự đóng góp của các nhiệm vụ, chương trình KH&CN vào phát triển kinh tế xã hội trong từng giai đoạn phát triển của đất nước. Đến nay, Đảng đã có các chủ trương và ban hành một số văn bản chỉ đạo như Nghị quyết số 20/NQ-TW (2012) và Kết luận số 50-KL/TW (2019). Cùng với đó, Chính phủ và các địa phương đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách, chương trình, nhiệm vụ KH&CN nhằm thúc đẩy ứng dụng KH&CN, đổi mới sáng tạo phục vụ phát triển kinh tế xã hội.

3.1. Phân Tích Tác Động Kinh Tế Nghệ An Giai Đoạn 2005 2015

Để đánh giá tác động kinh tế Nghệ An giai đoạn 2005-2015, cần xem xét các chỉ số như tăng trưởng GDP, năng suất lao động, thu nhập bình quân đầu người và số lượng việc làm mới được tạo ra. Đồng thời, cần phân tích sự thay đổi trong cơ cấu kinh tế, sự phát triển của các ngành công nghiệp và dịch vụ, cũng như sự đóng góp của KH&CN vào quá trình này. Việc sử dụng các phương pháp phân tích kinh tế lượng và thống kê sẽ giúp đưa ra những đánh giá chính xác và khách quan.

3.2. Đo Lường Đóng Góp KH CN Vào GDP Nghệ An

Việc đo lường đóng góp KH&CN vào GDP Nghệ An là một nhiệm vụ quan trọng để đánh giá hiệu quả của các chính sách và chương trình hỗ trợ KH&CN. Có thể sử dụng các phương pháp như phân tích chuỗi giá trị, phân tích chi phí - lợi ích và phân tích tác động lan tỏa để xác định mức độ đóng góp của KH&CN vào tăng trưởng kinh tế. Đồng thời, cần xem xét các yếu tố khác như vốn đầu tư, nguồn nhân lực và môi trường kinh doanh để có cái nhìn toàn diện về sự phát triển kinh tế của tỉnh.

IV. Giải Pháp Cải Thiện Ứng Dụng KH CN Tại Nghệ An 50 60 ký tự

Việc đánh giá các chương trình, nhiệm vụ KH&CN cũng nhận được sự quan tâm của nhiều tổ chức và các nhà nghiên cứu. Đến nay đã có những nghiên cứu về phương pháp, tiêu chí đánh giá chương trình KH&CN quốc gia, ví như đã thử nghiệm đánh giá chương trình KH&CN KC. Bên cạnh đó, đã có một số địa phương nghiên cứu về đánh giá hiệu quả các nhiệm vụ KH&CN cấp tỉnh như tỉnh Khánh Hòa, tỉnh Bình Định, tỉnh Bắc Kạn,...

4.1. Chính Sách KH CN Phục Vụ Phát Triển Bền Vững Nghệ An

Để KH&CN phục vụ phát triển bền vững, Nghệ An cần xây dựng và thực hiện các chính sách KH&CN phù hợp với điều kiện và đặc thù của địa phương. Các chính sách này cần tập trung vào việc khuyến khích đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ tiên tiến và bảo vệ môi trường. Đồng thời, cần tạo ra một môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu phát triển KH&CN, cũng như tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này.

4.2. Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Nghệ An Bằng KH CN

Để nâng cao năng lực cạnh tranh Nghệ An, cần tập trung vào việc phát triển các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao, dựa trên nền tảng KH&CN. Điều này đòi hỏi việc đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng hạ tầng KH&CN hiện đại. Đồng thời, cần tạo ra một môi trường kinh doanh cạnh tranh và minh bạch, thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

4.3. Đổi Mới Sáng Tạo Trong Ứng Dụng KH CN Tại Nghệ An

Để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, Nghệ An cần tạo ra một hệ sinh thái KH&CN năng động và hiệu quả. Điều này bao gồm việc hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp, khuyến khích hợp tác giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp, cũng như tạo ra một môi trường văn hóa khuyến khích sự sáng tạo và chấp nhận rủi ro. Đồng thời, cần tăng cường đầu tư vào các lĩnh vực KH&CN mũi nhọn, có tiềm năng tạo ra những đột phá trong tương lai.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Nghiên Cứu KH CN Tại Nghệ An 50 60

Nghệ An là tỉnh có diện tích rộng nhất cả nước, có đầy đủ các đặc điểm của vùng đồng bằng, miền núi, miền biển, trung du và hải đảo, có cảng nước sâu, sân bay nội địa và quốc tế, có nhiều cửa khẩu quốc tế; đồng thời luôn coi việc đánh giá và ứng dụng các kết quả nghiên cứu đối với phát triển kinh tế xã hội của địa phương. Tại Nghệ An hoạt động KH&CN trong thời gian qua đã có nhiều chuyển biến rõ nét, từng bước khẳng định được vai trò, vị thế đối với phát triển kinh tế xã hội.

5.1. KH CN Phục Vụ Phát Triển Kinh Tế Xã Hội Nghệ An

KH&CN đã có những đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế xã hội của Nghệ An. Yếu tố năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) năm 2020 đóng góp vào tăng trưởng kinh tế của tỉnh đạt khoảng 30%. Với các kết quả hoạt động KH&CN của tỉnh, TFP đã đóng góp vào tăng trưởng kinh tế của tỉnh giai đoạn 2016-2019 đạt 49,47%, trong khi đó bình quân cả nước là 45,2% (Sở KH&CN Nghệ An, 2020).

5.2. KH CN Và Giảm Nghèo Tại Nghệ An Giải Pháp

Việc ứng dụng KH&CN vào sản xuất nông nghiệp, chế biến thực phẩm và phát triển du lịch có thể giúp tạo ra nhiều việc làm mới, tăng thu nhập cho người dân và giảm nghèo. Đồng thời, cần có các chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, cung cấp vốn và kết nối thị trường để giúp người dân tiếp cận và ứng dụng KH&CN một cách hiệu quả. Việc xây dựng các mô hình sản xuất tiên tiến, dựa trên nền tảng KH&CN, cũng là một giải pháp quan trọng để giảm nghèo bền vững.

VI. Kết Luận Về Tác Động KH CN Và Hướng Nghiên Cứu 50 60

Tuy nhiên, việc đánh giá tác động của các nhiệm vụ KH&CN sử dụng ngân sách nhà nước sau nghiệm thu của Nghệ An còn hạn chế, chưa được thực hiện một cách thường xuyên với phương pháp đánh giá khoa học nên chưa đạt được sự kỳ vọng của các cấp chính quyền cũng như người dân trong việc lan tỏa các kết quả của các nhiệm vụ KH&CN. Do vậy, việc đánh giá tác động của nhiệm vụ KH&CN là cần thiết để phát huy hơn nữa các chính sách thúc đẩy ứng dụng thành tựu KH&CN vào phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Nghệ An.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Đánh Giá Tác Động KH CN

Việc đánh giá tác động của KH&CN là vô cùng quan trọng để đảm bảo rằng các nguồn lực đầu tư vào lĩnh vực này được sử dụng một cách hiệu quả nhất. Đánh giá này giúp xác định những lĩnh vực cần ưu tiên đầu tư, những chính sách cần điều chỉnh và những giải pháp cần triển khai để tối ưu hóa lợi ích cho xã hội. Đồng thời, nó cũng giúp tạo ra một môi trường minh bạch và trách nhiệm, khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về KH CN Tại Nghệ An

Các nghiên cứu tiếp theo về KH&CN tại Nghệ An nên tập trung vào việc xây dựng một hệ thống đánh giá tác động toàn diện và khoa học, dựa trên các tiêu chí và chỉ số rõ ràng. Đồng thời, cần nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến tác động của KH&CN, cũng như các giải pháp để cải thiện hiệu quả ứng dụng KH&CN vào phát triển kinh tế xã hội. Việc tăng cường hợp tác giữa các nhà nghiên cứu, doanh nghiệp và chính quyền địa phương cũng là một yếu tố quan trọng để đảm bảo rằng các nghiên cứu có tính ứng dụng cao và mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA NHIỆM VỤ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TỚI SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI 1. Các công trình nghiên cứu tiêu biểu ở ngoài nước Đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu liên quan tới khoa học, công nghệ, đánh giá KH&CN, đánh giá tác động KH&CN tới sự phát triển KTXH với nhiều cách tiếp cận khác nhau của các tổ chức, các chuyên gia và nhà nghiên cứu. Các công trình nghiên cứu tập trung vào việc làm rõ nội hàm khái niệm KH&CN, tác động của KH&CN, các yếu tố ảnh hưởng đến tác động của nhiệm vụ KH&CN sau nghiệm thu tới phát triển KTXH, các phương pháp, quy trình, tiêu chí và công cụ đánh giá tác động của KH&CN tới sự phát triển KTXH. Các nghiên cứu về khái niệm, mục tiêu đánh giá tác động Theo Deketele (1999), đánh giá có thể được hiểu là việc so sánh mức độ phù hợp giữa mục tiêu đề ra với một tập hợp thông tin có giá trị, đáng tin cậy; còn Laws (2006) cho rằng: đánh giá là kết luận về một vấn đề nào đó dựa trên quá trình thu thập số liệu và phân tích bằng chứng cụ thể.

Trong hoạt động KH&CN, đánh giá là hoạt động có tính chuyên nghiệp, được tiến hành một cách có hệ thống, có mục đích rõ ràng dựa trên trình tự, thủ tục, nguyên tắc, tiêu chuẩn phù hợp để đưa ra những phán đoán, kết luận dựa trên những bằng chứng sát thực. Do đó, các yếu tố cơ bản cấu thành hoạt động đánh giá nhiệm vụ KH&CN bao gồm đối tượng đánh giá, mục đích đánh giá, phương pháp, phương thức đánh giá, phạm vi, quy phạm, tiêu chuẩn đánh giá và các căn cứ đánh giá. Từ điển Mỹ (2020) cho rằng: Tác động là việc đo lường những ảnh hưởng hữu hình và vô hình (hậu quả) từ hoạt động hoặc ảnh hưởng của một vật lên vật khác. Còn theo Storm (2018), tác động là Tác động lên, thay đổi hoặc mang lại lợi ích cho nền kinh tế, xã hội, văn hóa, chính sách công hoặc dịch vụ, sức khỏe, môi trường hoặc chất lượng cuộc sống, ngoài học thuật.

9 SFI định nghĩa tác động là "ảnh hưởng" trực tiếp và gián tiếp của nghiên cứu hoặc "ảnh hưởng của nó đối với" một cá nhân, một cộng đồng hoặc toàn xã hội, bao gồm các lợi ích đối với kinh tế, xã hội, con người. Theo IAIA (2009), tác động là khi thực hiện một hoạt động nào đó hoặc không thực hiện hoạt động sẽ có sự khác biệt giữa các vấn đề nào đó xảy ra. Bao gồm các ảnh hưởng tích cực và tiêu cực, nguyên phát và thứ phát ở tầm dài hạn do sự can thiệp phát triển nào đó tạo ra, trực tiếp hay gián tiếp, có chủ đích hay không có chủ đích. Đánh giá tác động hay đánh giá sau nghiệm thu (Ex-post Evaluation) được tiến hành sau khi đề tài, dự án đã kết thúc sau một thời gian nhất định.

Theo Công ước đa dạng sinh học (2010), đánh giá tác động được thực hiện để đánh giá hậu quả của các dự án riêng lẻ, đánh giá tác động môi trường hoặc của các chính sách và chương trình, đánh giá môi trường chiến lược; Còn theo OECD (2020), đánh giá tác động là đánh giá về mức độ ảnh hưởng của can thiệp được đánh giá kết quả, cho dù những tác động này là dự định hay ngoài ý muốn và mục đích của đánh giá tác động: Một đánh giá tác động được thiết kế phù hợp có thể trả lời câu hỏi liệu chương trình, đề tài, dự án có hoạt động hay không và do đó hỗ trợ trong các quyết định về việc mở rộng quy mô. Tuy nhiên, cần phải quan tâm đến việc khái quát hóa từ một bối cảnh cụ thể. Một thiết kế tốt đánh giá tác động cũng có thể trả lời các câu hỏi về thiết kế chương trình, đề tài, dự án: Hoạt động hay không hoạt động, và do đó, cung cấp thông tin liên quan đến chính sách để thiết kế lại và thiết kế các chương trình, đề tài, dự án trong tương lai. Jean-Pierre Cling và cộng sự (2008) cho rằng: công tác đánh giá các chính sách có nhiều thành phần đánh giá, trong đó có đánh giá tác động, có thể chia thành ba nhóm tiêu chí đánh giá cơ bản là: Đánh giá nhu cầu; Đánh giá quy trình; Đánh giá tác động mới xuất hiện.

Theo Trung tâm Bồi dưỡng Đại biểu Dân cử (2020), đánh giá tác động của chính sách là điều tra, khảo sát và phân tích dữ liệu liên quan đến chính sách để xác định chính sách đã triển khai có tạo ra tác động như mong muốn hay không, đồng thời cũng xem xét nó có tạo ra một số tác động ngoài mong muốn không. Treasury (2010) cho rằng: Chính phủ Anh khi sử dụng tài chính công cần nâng cao 10 hiệu quả và hiệu lực để làm sao việc đầu tư công đem lại mang lại hiệu quả lớn nhất về KTXH. Các bước của quy trình xây dựng kế hoạch đánh giá cần xác đinh rõ: Mục tiêu, dự kiến kết quả của chương trình; Khách hàng mục tiêu của chương trình; Mục tiêu và những vấn đề mà chương trình phải nghiên cứu; cách tiếp cận đánh giá; tiêu chuẩn về dữ liệu đánh giá; các nguồn lực cần thiết trong quá trình đánh giá; đánh giá và sử dụng kết quả sau đánh giá để làm gì. Mục đích đánh giá tác động để trả lời cho câu hỏi: "Chương trình đã tạo ra sự khác biệt nào?”.

Theo Văn phòng quản lý và ngân sách Mỹ (2007), mục đích đánh giá tác động tùy thuộc vào mục tiêu của các quốc gia, Mỹ đã ban hành nhiều bộ luật và yêu cầu việc đánh giá là cơ quan về KH&CN phải thực hiện. Ở Mỹ hoạt động đánh giá là hoạt động bao trùm các hoạt động khác của Chính phủ. Để cải tiến công tác lập kế hoạch, xây dựng mối liên kết giữa kết quả của chính phủ GPRA với việc thực hiện luật, quá trình phân bổ ngân sách một cách hệ thống người ta tiến hành đánh giá chương trình để lấy thông tin. Bắt đầu tháng 7/2022, bộ công cụ đánh giá hiệu quả được chính quyền Mỹ công bố áp dụng để đánh giá các chương trình liên bang gọi là PART.

PART đánh giá chương trình từ việc thiết kế, quá trình triến khai thực hiện và kết quả đạt được một cách tổng thể. Bộ công cụ PART gồm 25 câu hỏi chia làm 4 nhóm, gán trọng số và chấm điểm, cụ thể: Mục đích, thiết kế chương trình (trọng số 20%, bao gồm 5 câu hỏi,); Kế hoạch và chiến lược (trọng số 10%, bao gồm 8 câu hỏi); Quản lý chương trình (trọng số 20%, bao gồm 7 câu hỏi); Kết quả của chương trình (trọng số 50%, bao gồm 5 câu hỏi). Tuy nhiên, sau một thời gian sử dụng bộ công cụ PART nói trên, Chính phủ đã thay PART quản lý các chương trình bằng việc sử dụng hiệu quả thông tin về hiệu suất hoạt động của chương trình. Đánh giá tác động, về phương pháp tiếp cận, trả lời câu hỏi: Vấn đề gì có thể đã xảy ra nếu chương trình, đề tài, dự án không triển khai? Để phương pháp tiệp cận 11 này thành công thì khả năng thiết lập một nhóm đối chứng gọi là “các nhóm so sánh” đóng một vai trò rất quan trọng.

Tại nước Anh họ sử dụng một số phương pháp để xác định nhóm đối chứng như phương pháp thử nghiệm ngẫu nhiên, phương pháp hồi quy gián đoạn, … Để biết chương trình có mang lại hiệu quả và lợi ích hay không, người ta có thể đánh giá hiệu quả kinh tế, để so sánh chi phí với lợi ích của chương trình mang lại ra sao?. Một số phương pháp đánh giá hiệu quả kinh tế thường được sử dụng như: phân tích hiệu quả, chi phí; phân tích lợi ích, chi phí. Theo Treasury (2011), EU đưa ra bộ tiêu chí đánh giá để đánh giá tác động của chương trình/chính sách. Để phân tích tác động theo EU cần phải xem xét tiềm năng tác động về kinh tế, tác động về xã hội, tác động về môi trường, tác động về thương mại trong đó có tác động kỳ vọng và cả tác động không kỳ vọng của chương trình/chính sách lựa chọn.

Chương trình thể hiện những tác động về kinh tế thông qua thay đổi chi phí và giá cả. Một số hành vi của tác nhân kinh tế, ảnh hưởng đến các hộ gia đình; doanh nghiệp; khách hàng và cơ quan quản lý chịu ảnh hưởng bởi những thay đổi về chi phí và giá cả. Đặc biệt các yếu tố liên quan đến khả năng cạnh tranh của sản phẩm, năng suất thì khi xác định các tác động kinh tế cần được chú ý đến. Để đo tiềm năng của nền kinh tế người ta dùng năng lực cạnh tranh, nền kinh tế cung cấp việc làm cho người dân có tỉ lệ cao, mức sống cao một cách bền vững.

Cụ thể, các tác động tiềm năng của chương trình/chính sách về kinh tế, về xã hội và về môi trường có liên quan đến: Chất lượng, số lượng công việc tạo ra, khách hàng, các doanh nghiệp vừa và nhỏ, sự phát triển và đổi mới công nghệ, đầu tư xuyên quốc gia và thương mại quốc tế; Chi phí hoạt động, chi phí đầu tư, dịch vụ, sản phẩm của doanh nghiệp, kinh tế vĩ mô, cơ quan quản lý và sự phát triển của quốc gia. Các nghiên cứu về phương pháp, tiêu chí, quy trình đánh giá và các yếu tố ảnh hưởng đến tác động của nhiệm vụ khoa học và công nghệ Về phương pháp đánh giá sau nghiệm thu, theo Fasella (1984), đánh giá các nhiệm vụ KH&CN thường sử dụng thông qua Hội đồng để đánh giá bằng phương pháp chuyên gia. Còn theo Rouban (1985) cho rằng, mặc dù có thể đưa ra một hệ 12 thống chỉ báo rõ ràng, tuy nhiên khi tiến hành đánh giá và sử dụng chúng thì sẽ phụ thuộc rất nhiều yếu tố. Do vậy, việc đưa ra một hệ thống chỉ báo có thể áp dụng cho mọi đánh giá vẫn đang là vấn đề đang được bàn cãi.

Nói chung những chỉ báo cho nghiên cứu với mục tiêu cụ thể thì chủ yếu dựa trên tỉ lệ của chi phí/lợi nhuận. Theo Matthe (2009), đưa ra phương pháp “Before and After” đánh giá sự khác biệt trong nhóm mục tiêu trước và sau khi nghiên cứu với cách tiếp cận tổng hợp. Các phương pháp sử dụng trong đanh giá được sử dụng như: Phương pháp so sánh hiệu quả khi có và không có chương trình (contort and treatment); Phương pháp tính toán khác nhau trong sự khác nhau (DID). Phương pháp DID đã trở thành sử dụng rất phổ biến trong kinh tế học thực nghiệm kể từ khi nó trong phát triển bởi Ashenfelter (1978).