ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Sự cần thiết đánh giá quy hoạch sử dụng đất phường Gia Sàng – TP Thái Nguyên – Tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2006 – 2010. Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng nhất của môi trường sống, là địa bàn phân bố dân cư, xây dựng các công trình văn hoá, xã hội kinh tế, an ninh quốc phòng. Đất đai có những tính chất đặc trưng khiến nó không giống bất cứ tư liệu sản xuất nào.
Đất đai là loại tài nguyên không tái tạo và nằm trong nhóm tài nguyên hạn chế của Việt Nam, là nguồn tài nguyên giới hạn về số lượng, có vị trí cố định trong không gian, không thể di chuyển được theo ý muốn chủ quan của con người. Ý thức được tầm quan trọng của công tác quản lý và sử dụng đất đai một cách phù hợp và hiệu quả, Nhà nước ta đã sớm tiến hành quy hoạch việc sử dụng đất, ban hành và hoàn thiện các văn bản luật để quản lý tài nguyên quý giá này. Vậy, quy hoạch sử dụng đất là gì? Về thực chất, quy hoạch sử dụng đất là sự bố trí, phân bổ, các loại đất sao cho sử dụng phù hợp với yêu cầu của cuộc sống con người, nâng cao hiệu quả sử đụng đất và luôn chú ý tới việc bảo vệ và bồi dưỡng quỹ đất. Nhưng trên thực tế, việc thực hiện quy hoạch sử dụng đất lại đang gặp nhiều khó khăn, trở ngại dẫn đến quy hoạch không thực hiện được theo kế hoạch, không đạt được mục đích đề ra trên cơ sở chúng ta tự đề ra mục tiêu sử dụng đất cho mình đó là: "Sử dụng đất phải vừa hợp lý, tiết kiệm, khoa học vừa phải đạt hiệu quả cao" [6].
Thực hiện Luật Đất đai 2003; Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29 tháng 10 năm 2004 của chính phủ về thi hành Luật Đất đai; Thông tư số 30/2004/TT-BTNMT ngày 01 tháng 11 năm 2004 của Bộ Tài nguyên và Môi trường về việc hướng dẫn lập, điều chỉnh và thẩm định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, UBND phường Gia Sàng đã lập quy hoạch sử dụng đất giai đoạn 2006 - 2010 và đã được HĐND thành phố Thái Nguyên phê duyệt số: n 2 36/HĐND-VP Thái Nguyên, ngày 16 tháng 10 năm 2007[8]. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện quy hoạch, kế hoạch vẫn bộc lộ một số tồn tại nhất định đặc biệt trong công tác theo dõi, giám sát việc thực hiện quy hoạch còn nhiều bất cập, không điều chỉnh kịp những biến động về sử dụng đất. Xuất phát từ những vấn đề trên, được sự nhất trí của Ban giám hiệu trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, ban chủ nhiệm khoa Sau đại học, dưới sự hướng dẫn của thầy giáo Lương Văn Hinh, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “ Đánh giá việc thực hiện QHSD đất giai đoạn 2006 -2010 và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cho phường Gia Sàng – TP Thái Nguyên” 1. Mục tiêu của đề tài Đánh giá việc thực hiện công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của phường Gia Sàng, thành phố Thái Nguyên giai đoạn 2006-2010.
Từ đó, đề xuất một số phương hướng và giải pháp cơ bản, nhằm nâng cao hiệu quả công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của phường Gia Sàng, thành phố Thái Nguyên. Yêu cầu của đề tài - Các số liệu chính xác, trung thực, khách quan, phản ánh đúng hiện trạng. - Phân tích được thực trạng công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất trên địa bàn phường Gia Sàng, thành phố Thái Nguyên. Đánh giá được những mặt làm được, những mặt hạn chế và những vấn đề đặt ra hiện nay cần phải thực hiện.
- Đề xuất được các giải pháp cụ thể, có tính khả thi cao, các định hướng cơ bản nhằm tăng cường công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của phường Gia Sàng, thành phố Thái Nguyên. Ý nghĩa của đề tài Trên cơ sở nghiên cứu, đánh giá thực trạng công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của phường Gia Sàng, thành phố Thái Nguyên đề ra định hướng và các giải pháp chủ yếu nhằm giải quyết những vấn đề bức xúc trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của phường Gia Sàng, thành phố Thái Nguyên. n 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2.
Cơ sở lý luận của đề tài Việc đánh giá, tổng kết một nội dung công việc cụ thể được thực hiện ở giai đoạn trước là thực sự cần thiết. Bởi vì, tổng kết và đánh giá mặt đạt được và mặt còn hạn chế cho phép chúng ta rút ra kinh nghiệm và đề ra những mục tiêu, kế hoạch để tiếp tục thực hiện trong thời gian tiếp theo đảm bảo tính hiệu quả và sát với thực tế. Trong quản lý đất đai cũng vậy, khi lập quy hoạch sử dụng đất phải đánh giá việc quản lý và thực hiện quy hoạch ở giai đoạn trước. Hơn nữa, quy hoạch sử dụng đất là việc sắp xếp, phân bổ quỹ đất cho tương lai nên khó có thể thực hiện được đúng tất cả theo phương án quy hoạch đã xây dựng.
Vì vậy, phải tiến hành đánh giá công tác quản lý và thực hiện phương án quy hoạch sử dụng đất của địa phương. Cơ sở thực tiễn của đề tài Theo quy định của Luật Đất đai 2003, Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004. Việc đánh giá công tác quản lý và kết quả thực hiện phương án quy hoạch sử dụng đất được báo cáo định kỳ hàng năm. Tổng kết công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là cơ sở để triển khai lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cho giai đoạn tiếp theo.
Thái Nguyên là một tỉnh đang trên đà phát triển, quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh đã xác định thời kỳ 2006 - 2010, tỉnh đặc biệt chú trọng đến việc phát triển công nghiệp – dịch vụ, hạ tầng cơ sơ, phấn đấu đưa TP. Thái Nguyên trở thành đô thị loại I và thành phố trực thuộc tỉnh. Điều này cho thấy việc thực hiện phương án quy hoạch sử dụng đất giai đoạn 2006-2010 của tỉnh đã được Chính phủ phê duyệt trở nên khó khăn và nhiều thách thức, đòi hỏi sự nỗ lực hết mình của toàn Đảng, toàn dân tỉnh Thái Nguyên. Vì vậy, đánh giá kết quả n 4 thực hiện phương án quy hoạch sử dụng đất giai đoạn 2006-2010 của tỉnh Thái Nguyên là hết sức cần thiết.
Cơ sở pháp lí của đề tài Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam năm 1992, tại điều 18, chương II đã khẳng định ‘‘Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do nhà nước thống nhất quản lý, Nhà nước thống nhất quản lý toàn bộ đất đai theo quy hoạch và Pháp luật, đảm bảo sử dụng đất đúng mục đích và có hiệu quả. Nhà nước giao đất đai cho các tổ chức, cá nhân sử dụng ổn định lâu dài’’. Điều 13, Luật Đất đai năm 1993 nêu rõ: Quy hoạch và kế hoạch hoá việc sử dụng đất đai là một trong 7 nội dung quản lý Nhà nước về đất đai. Điều 6, Luật Đất đai năm 2003 ghi nhận: Quy hoạch, kế hoạch hoá việc sử dụng đất là một trong 13 nội dung quản lý Nhà nước về đất đai.
Điều 19 Luật đất đai 2003 khẳng định: “Căn cứ để Quyết định giao đất, cho thuê đất là quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xét duyệt”. Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về thi hành Luật Đất đai; Thông tư số 19/2009/TT-BTNMT ngày 02/11/2009 của Bộ Tài nguyên và Môi trường Quy định việc lập, điều chỉnh và thẩm định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; Thông tư số 06/2010/TT-BTNMT ngày 15/3/2010 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Ban hành Định mức kinh tế, kỹ thuật lập và điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; Thông tư số 04/2006/BT-NMT ngày 22 tháng 5 năm 2006 của Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn phương pháp tính đơn giá dự toán, xây dựng dự toán kinh phí thực hiện lập và điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Khái quát về quy hoạch sử dụng đất 2. Khái niệm về quy hoạch sử dụng đất Đất đai là tài nguyên thiên nhiên vô cùng quý giá, là điều kiện vật chất chung đối với mọi ngành sản xuất và hoạt động của con người, vừa là đối tượng lao động.
Vì vậy đất đai là “tư liệu sản xuất đặc biệt” không gì thay thế được. Có nhiều quan điểm về Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất: Theo nguồn gốc phát sinh, tác giả Docutraiep coi đất là một vật thể tự nhiên được hình thành do sự tác động tổng hợp của 5 yếu tố: đá mẹ, khí hậu, địa hình, sinh vật và thời gian. Đất được xem như một thể sống, nó luôn luôn vận động, biến đổi và phát triển. Theo Fresco và ctv (1992), Quy hoạch sử dụng đất như dạng hình của quy hoạch vùng, trực tiếp cho thấy việc sử dụng đất tốt nhất về đất đai trên quan điểm chấp nhận những mục tiêu và những cơ hội về môi trường xã hội và những vấn đề hạn chế khác.
Lê Quang Trí (2006). Theo Nguyễn Đình Thi (2003) [7] “Quy hoạch sử dụng đất là một hệ thống các biện pháp kinh tế - kỹ thuật và pháp chế của nhà nước về tổ chức sử dụng và quản lý đất đai đầy đủ, hợp lý, khoa học và có hiệu quả cao thông qua việc phân bổ quỹ đất đai và tổ chức sử dụng đất như một tư liệu sản xuất, nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất xã hội, tạo điều kiệm bảo vệ đất đai và môi trường. Đây là hiện tượng kinh tế - xã hội có tính chất đặc thù. Bản thân nó được coi là hệ thống các giải pháp định vị cụ thể của việc tổ chức phát triển kinh tế, xã hội trên một vùng lãnh thổ nhất định, cụ thể là đáp ứng nhu cầu mặt bằng sử dụng đất hiện tại và tương lai của các ngành, các lĩnh vực cũng như nhu cầu sinh hoạt của mọi thành viên xã hội một cách tiết kiệm, khoa học, hợp lý và có hiệu quả cao.
Kế hoạch sử dụng đất đai là cụ thể hoá quy hoạch sử dụng đất đai đến từng năm trong kỳ quy hoạch. Các loại hình quy hoạch sử dụng đất Có nhiều quan điểm khác nhau về cách phân loại quy hoạch sử dụng đất đai. Tuy nhiên, mọi quan điểm đều dựa trên những căn cứ hoặc cơ sở chung như sau: Nhiệm vụ đặt ra đối với quy hoạch; Số lượng và thành phần đối tượng nằm trong quy hoạch; Phạm vi lãnh thổ quy hoạch cũng như nội dung và phương pháp quy hoạch.