Chương 1. Cơ sở lý luận và tổng quan vấn đề nghiên cứu Chương 2. Phương pháp nghiên cứu Chương 3. Các kết quả nghiên cứu Kết luận Tài liệu tham khảo Phụ lục 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.
Các khái niệm và quan niệm 1. Đánh giá giáo dục Từ cuối thế kỷ 19, khái niệm Đánh giá giáo dục đã phát triển mạnh mẽ ở các nước phương Tây. Đã có rất nhiều nghiên cứu cũng như cách tiếp cận khác nhau về khái niệm này. Một trong những định nghĩa được đánh giá là đã khái quát khá đầy đủ về khái niệm này là: “Đánh giá trong giáo dục được định nghĩa là quá trình thu thập thông tin để đưa ra những quyết định giáo dục liên quan tới học sinh, để phản hồi cho học sinh về sự tiến bộ, những điểm mạnh và điểm tồn tại trong học tập của chúng, để đưa ra phán quyết về hiệu quả của công tác giảng dạy và sự phù hợp của chương trình đào tạo, và cuối cùng là để cung cấp thông tin xây dựng chính sách.
Từ khi ra đời đến nay, đánh giá giáo dục đã trải quả rất nhiều xu hướng đánh giá. Nhưng các chuyên gia đã tóm gọn trong 3 xu hướng chính: Đánh giá để phát triển học tập hay đánh giá vì sự tiến bộ của người học (assessment for learning), Đánh giá là một quá trình học/ đánh giá là hoạt động học tập (assessment as learning), Đánh giá về kết quả học tập (assessment of learning). Đánh giá để phát triển học tập hay đánh giá vì sự tiến bộ của ngƣời học (Assessment FOR learning) thường được biết tới như một đánh giá quá trình và đánh giá chẩn đoán. Đánh giá vì sự tiến bộ của người học sử dụng một nhiệm vụ hoặc một hoạt động với mục đích xác định sự tiến bộ của học sinh trong một bài học hoặc một hoạt động hướng dẫn.
Giáo viên có thể tự điều chỉnh các chỉ dẫn trên lớp học dựa vào nhu cầu của học sinh. Tương tự, học sinh sẽ nhận được nhận xét về việc học của mình. Đánh giá về kết quả học tập (Assessment OF learning) sử dụng một nhiệm vụ hoặc một hoạt động để đo lường, ghi chép và báo cáo kết 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quả học sinh đạt được có liên quan đến một mức kì vọng nhất định. Những đánh giá này được biết đến là đánh giá tổng kết.
Đánh giá là quá trình học tập (Assessment AS learning) sử dụng một nhiệm vụ hoặc một hoạt động cho phép học sinh có cơ hội sử dụng (kết quả) của đợt đánh giá để phục vụ cho việc học tập sau này. Tự đánh giá hoặc đánh giá chéo giúp học sinh tự phản ánh và tìm ra điểm mạnh và yếu trong việc học tập của bản thân. Những nhiệm vụ này tạo cơ hội cho học sinh tự đề ra mục tiêu cá nhân và tự thúc đẩy bản thân học tập. Dựa theo từng quan điểm mà người ta phân loại ra các loại hình đánh giá.
Ví dụ: Xét theo quy mô sẽ phân ra hai loại: Đánh giá trên diện rộng (Large-Scale Assessment) và Đánh giá trên lớp học (Clasroom Assessment). Xét theo quá trình học tập sẽ có 3 loại đánh giá tương ứng với đầu vào, quá trình học tập, đầu ra của quá trình dạy học, là: Đánh giá sơ khởi (Placement Assessment) hoặc Đánh giá chẩn đoán (Diagnostic Assessment), Đánh giá trong tiến trình (Formative Assessment), Đánh giá tổng kết (Summative Assessment). Xét theo chuẩn tương đối của nhóm người cùng được đánh giá và chuẩn về mức độ thành thạo đáp ứng chuẩn mực mong đợi thì đánh giá trong giáo dục được chia thành các loại là Đánh giá dựa theo chuẩn (norm-referenced assessment ) và đánh giá dựa theo tiêu chí (criterion-referenced assessment)…. Dưới đây, tác giả xin được thống kê một số quan điểm về các loại hình đánh giá: Đánh giá tổng kết (Summative Assessment): Đánh giá tổng kết là đánh giá có tính tổng hợp, bao quát nhằm cung cấp thông tin về kết quả của học sinh ở các mặt nội dung kiến thức, kĩ năng và thái độ sau khi kết thúc một khóa/lớp học hoặc một môn học/học phần/chương trình.
Mục tiêu chính của đánh giá tổng kết là xác định mức độ đạt được của học sinh, nhưng không quan tâm đến việc kết quả đó đã đạt được ra sao. Kết quả đánh giá này được sử dụng để công nhận người học đã hoặc không hoàn thành khóa/lớp học. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đánh giá quá trình (Formative Assessment): Đánh giá quá trình là hoạt động đánh giá diễn ra trong suốt quá trình giảng dạy môn học/khóa học, cung cấp thông tin phản hồi cho giáo viên nhằm cải thiện hoạt động hướng dẫn, giảng dạy, nâng cao chất lượng giảng dạy; đồng thời đưa ra các phản hồi kịp thời cho học sinh để đạt được các mục tiêu đề ra. Theo tài liệu “Cơ sở đánh giá giáo dục hiện đại” của Ngô Cương “Đây là loại đánh giá hiệu quả bản thân hoạt động đánh giá trong quá trình hoạt động, nhằm điều tiết quá trình hoạt động, đảm bảo thực hiện mục tiêu.
Với loại đánh giá này, có thể kịp thời nhận được các tin tức phản hồi, kịp thời điều tiết kiểm soát nhằm thu gọn khoảng cách giữa quá trình công tác và mục tiêu, đồng thời, thông qua đánh giá, nghiên cứu tiến trình công tác, tổng kết giáo huấn kinh nghiệm, có thể kịp thời cải tiến công tác”. Đánh giá sơ khởi (Placement Assessment): Đánh giá sơ khởi thường được thực hiện vào đầu năm học. Trọng tâm của giáo viên trong những ngày đầu năm học là tìm hiểu, đánh giá từng học sinh để có thểđịnh hướng tổ chức lớp học một cách phù hợp nhất. Vì thế, một dạng thức kiểm tra đánh giá trong lớp học rất quan trọng và thường phải được xem xét kỹ mà mọi giáo viên phải hoàn thành vào đầu năm học và đặt nền móng cho các hoạt động của lớp học và các giao tiếp trong suốt thời gian còn lại của năm học là kiểm tra chất lượng đầu năm học hay còn gọi là đánh giá sơ khởi.
Đánh giá sơ khởi phần lớn dựa trên những thông tin thu thập được vào đầu năm học, giáo viên hình thành những đánh giá này khá nhanh, họ sử dụng chúng để “biết” về học sinh và một khi những đánh giá này hình thành, chúng tồn tại khá bền vững. Đánh giá sơ khởi quyết định nhận thức và kỳ vọng về học sinh, và ngược lại chúng cũng ảnh hưởng đến cách giáo viên giao tiếp với học sinh. Bởi vì đánh giá sơ khởi ảnh hưởng nhiều đến việc đặt kỳ vọng, giao tiếp giữa giáo viên và học sinh, và tác động đến thành tích và quá trình tự nhận thức của học sinh, do đó việc xem xét thật kỹ các nguy cơ cố hữu trong quá 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trình đó và các chiến lược giáo viên có thể sử dụng để cải thiện đánh giá ban đầu của mình là rất quan trọng. Đánh giá chẩn đoán (Dignostic Assessment): Đánh giá chẩn đoán là loại hình kiểm tra đánh giá kiểu thăm dò, phát hiện thực trạng, trước khi bắt đầu một đề án, dự án hay chương trình đổi mới, có thể tiến hành với cá nhân hoặc nhóm (lớp, trường, quận, tỉnh, quốc gia) nhằm cung cấp các thông tin về điểm mạnh, điểm yếu.
của học sinh tại thời điểm đánh giá theo chuẩn hoặc tiêu chí. Kết quả của đánh giá chẩn đoán thường được so sánh với chuẩn, hay chuẩn tương đối (Norm - những đối tượng cùng được đánh giá trên một mẫu đại diện). Loại hình đánh giá nàygiúp đưa ra những phán xét kiểu như học sinh đáp ứng những tiêu chí đặt ra như thế nào để làm cơ sở tiến hành một quá trình giáo dục mới. Tuy nhiên, không có kết quả đánh giá chẩn đoán nào là 100% chính xác.
Giáo viên nên cân bằng một kết quả đánh giá đã có của học sinh với những đánh giá riêng của giáo viên về học sinh đó. Đánh giá khách quan (Objective Assessment): Đánh giá khách quan là hình thức đánh giá dựa vào các công cụ đánh giá được thiết kế đạt tính chuẩn (được thiết kế theo một quy trình được chuẩn hóa, khách quan hóa) hoặc công cụ được chuẩn bị trước (bài test) để đưa ra những kết luận về năng lực hoặc trình độ hiểu biết của người học. Trong đánh giá kết quả học tập, đánh giá khách quan là hình thức phổ biến nhất. Mỗi câu hỏi trong đề kiểm tra, đề thi kiểu đánh giá khách quan chỉ có một đáp án đúng duy nhất, để lượng giá mức độ đạt kiến thức, kĩ năng, thái độ của người học so với mục tiêu giáo dục đề ra.
Các loại hình câu hỏi trắc nghiệm khách quan bao gồm: câu hỏi đúng/sai, câu hỏi ghép đôi, câu hỏi điền khuyết, câu hỏi nhiều lựa chọn,… Đánh giá khách quan rất phù hợp với hình thức đánh giá bằng trắc nghiệm được máy tính hóa hoặc trực tuyến đang ngày càng phổ biến. Đánh giá chủ quan (subjective assessment): Đánh giá chủ quanlà hình thức đánh giá chất lượng của cái cần đánh giá dựa theo ý 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com kiến riêng của người đánh giá. Các dạng câu hỏi chủ quan bao gồm câu hỏi đóng, câu hỏi mở, bài tập lớn, bài luận Đánh giá chủ quan là hình thức câu hỏi có hơn một đáp án đúng (hoặc có hơn một cách để trình bày đáp án đúng). Các câu hỏi đánh giá chủ quan bao gồm câu hỏi tự luận hoặc bài luận.
Một số quan điểm cho rằng việc so sánh giữa đánh giá chủ quan và đánh giá khách quan không thực sự có ý nghĩa, bởi vì trong thực tế, không có cái gọi là đánh giá "hoàn toàn khách quan". Trên thực tế, tất cả các đánh giá trong giáo dục dù được xây dựng theo cách nào đều có yếu tố chủ quan. Đánh giá chính thức (Formal Assessment): Đánh giá chính thức là loại hình đánh giá có mục tiêu rất gần với đánh giá tổng kết hay đánh giá kết quả, dựa trên các thiết kế có dạng kiểm tra viết trên giấy, được chấm điểm nhằm đưa ra kết luận phân loại về người học. Đánh giá chính thức thường liên quan các dạng kiểm tra (test) được dùng như thước đo chuẩn hóa.
Những thước đo này có thể phải được thử trước trên học sinh và dữ liệu sẽ được tính toán, thống kê, tổng kết nhằm đưa ra kết luận về học sinh so với các chuẩn cần đạt về độ tuổi hay lớp học và trong sự so sánh với các bạn cùng độ tuổi hay lớp học.