MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong xu thế hội nhập và phát triển, ngành giáo dục luôn đƣợc quan tâm hàng đầu, nhất là chất lƣợng giáo dục đại học. Trong những năm gần đây chất lƣợng sinh viên (SV) thi đậu đại học ngày càng cao. Áp dụng chủ trƣơng 3 chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo (Bộ GD&ĐT) đã tạo nên một bình diện rộng để các trƣờng có thể cùng tham gia công tác tuyển sinh hằng năm.
Giáo dục đại học (ĐH) theo xu thế toàn cầu hóa của thời đại mới đòi hỏi sự thay đổi cơ cấu và toàn diện các mặt hoạt động của các trƣờng đại học. Hiểu đƣợc các đặc tính và nhu cầu của SV là nhân tố cơ bản đảm bảo sự thành công trong giáo dục đại học. Tƣơng tự nhƣ trong nông nghiệp, hiểu biết về bản chất đất trồng và điều kiện khí hậu của vùng canh tác là một điều kiện quan trọng giúp ngƣời nông dân có vụ mùa bội thu. Tƣơng tự nhƣ vậy, hiệu quả của việc dạy học phụ thuộc rất nhiều vào đặc điểm của ngƣời học.
Trong thực tế, chúng ta thấy rằng điểm thi đại học trƣờng nào cao thì chất lƣợng công tác đào tạo của trƣờng đó càng tốt. Chính vì một phần lí do đó hằng năm Bộ GD&ĐT đã quy định mức điểm sàn cho các trƣờng ĐH và cao đẳng (CĐ) để tránh trƣờng hợp tuyển sinh điểm sàn quá thấp ảnh hƣởng đến chất lƣợng đào tạo. Mọi ngƣời đều không thể phủ nhận hệ thống giáo dục là hệ thống con của hệ thống xã hội có quan hệ chặt chẽ với hệ thống xã hội. Cơ cấu xã hội trực tiếp hoặc gián tiếp biến đổi và điều chỉnh phƣơng hƣớng cải cách cơ cấu giáo dục.
Giáo dục ĐH đƣợc công nhận là một công cụ hiệu quả cho sự phát triển nguồn nhân lực có trình độ cao và phát triển xã hội trên nhiều phƣơng diện. Nâng cao chất lƣợng giáo dục ĐH ngoài việc cải tiến quá trình đào tạo thì yếu tố đầu vào thông qua công tác tuyển sinh đóng cũng vai trò rất quan 1 trọng. Nếu kì thi tuyển sinh diễn ra nghiêm túc, đề thi đánh giá đúng năng lực của học sinh (HS) thì điểm tuyển sinh đại học (TSĐH) sẽ là cơ sở nền cho việc đào tạo nguồn nhân lực có trình độ cao phục vụ cho công cuộc phát triển xã hội. Phân tích các yếu tố tác động đến điểm TSĐH là điều rất cần thiết, với vai trò là nhà giáo dục chúng ta có thể sử dụng nghiên cứu này lập kế hoạch giảng dạy phù hợp nhằm hƣớng tới nâng cao chất lƣợng giáo dục.
Việc chuyển từ trƣờng trung học phổ thông (THPT) vào ĐH là bắt đầu thời kỳ chuyển tiếp sang môi trƣờng học tập mới, HS mang theo mình những kinh nghiệm về học tập khác nhau. Đã có những công trình nghiên cứu về mối liên hệ giữa điểm số đầu vào và điểm số trong quá trình học ĐH, điểm thi tốt nghiệp ra trƣờng. Một thực tế không thể phủ nhận là những em có số điểm cao trong kì thi TSĐH thƣờng rất thành công trong quá trình học ĐH. Các yếu tố nhƣ tuổi, giới tính, các đặc điểm tâm lý, các khu vực sống, đặc điểm xã hội học (tình bạn và các mối quan hệ xã hội), nền tảng văn hoá, chất lƣợng giáo dục ở trƣờng THPT và đặc điểm gia đình ảnh hƣởng rất lớn đến điểm TSĐH.
Hiện nay, các trƣờng ĐH nói chung và trƣờng ĐH Sài Gòn nói riêng đều hƣớng đến việc nâng cao chất lƣợng giáo dục. Tuy nhiên, để giải quyết vấn đề này, chất lƣợng giáo dục có rất nhiều yếu tố tác động đến nó, một trong những yếu tố có liên quan là điểm TSĐH của SV. Hiện nay việc nghiên cứu này chƣa đƣợc quan tâm nhiều và tác động đến điểm TSĐH cũng là một dạng nghiên cứu về thành tích học tập của HS, SV. Vì vậy, chúng tôi chọn đề tài “Nghiên cứu một số tác động của các yếu tố đến điểm tuyển sinh đại học (nghiên cứu tại trƣờng đại học Sài Gòn)”.
Thông qua nghiên cứu này, chúng tôi hy vọng sẽ đóng góp những thông tin cơ bản nhất về vai trò của các yếu tố cá nhân và gia đình tác động đến kết quả học tập của HS, SV nói chung và tác động đến điểm TSĐH nói riêng. Kết quả của nghiên cứu của đề tài sẽ giúp công tác tuyển sinh, đào tạo 2 của các trƣờng ĐH nói chung và trƣờng Sài Gòn nói riêng hiệu quả và chất lƣợng hơn trong những năm tới. Đối tƣợng, khách thể và phạm vi nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu: Một số tác động của các yếu tố đến điểm TSĐH. Khách thể nghiên cứu: Các thí sinh đã từng tham gia các kỳ thi tuyển sinh vào ĐH và có kết quả thi.
Phạm vi nghiên cứu: Phạm vi thời gian: Nghiên cứu đƣợc thực hiện từ tháng 07/2010 đến tháng 06/2011. Phạm vi không gian: Trên thực tế, nghiên cứu tác động của các yếu tố đến điểm TSĐH vào ĐH Sài Gòn cần phải khảo sát với tất cả số thí sinh đã từng tham gia các kỳ thi tuyển sinh vào ĐH Sài Gòn. Hơn nữa, đó là công việc càng khó khăn hơn đối với một học viên cao học. Vì vậy, trong phạm vi nghiên cứu này chúng tôi chỉ xem xét với số thí sinh đã tham gia thi tuyển sinh, trúng tuyển và hiện đang học tại Trƣờng (chủ yếu nghiên cứu trên SV năm thứ nhất (khóa 2010) và thứ hai (khóa 2009), những khóa đầu của các ngành đào tạo ĐH), thi đầu vào các khối A, B, C và D1 vào trƣờng ĐH Sài Gòn.
Phạm vi nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu một số tác động của các yếu tố đến điểm TSĐH của SV năm thứ nhất và năm thứ hai các khối A, B, C và D1 đang theo học tại ĐH Sài Gòn. Mục đích nghiên cứu Mục đích của nghiên cứu nhằm khảo sát và phân tích một số tác động của các yếu tố đến điểm TSĐH tại trƣờng ĐH Sài Gòn. Nghiên cứu này hƣớng đến các mục tiêu: - Nghiên cứu thực trạng điểm TSĐH các khối A, B, C và D1 vào trƣờng ĐH Sài Gòn trong thời gian gần đây. - Nghiên cứu tác động của các yếu tố liên quan đến cá nhân và gia đình thí sinh đến điểm TSĐH.
3 - Chỉ ra phƣơng thức tác động của các yếu tố đó đến điểm TSĐH vào trƣờng ĐH Sài Gòn. - Tổng hợp thông tin, số liệu và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng tuyển sinh đầu vào tại trƣờng ĐH Sài Gòn. Phƣơng pháp nghiên cứu 4. Phƣơng pháp thu thập thông tin Trong nghiên cứu này chúng tôi sử dụng kết hợp cả phƣơng pháp định tính và định lƣợng.
Mục đích của việc kết hợp hai phƣơng pháp này là nhằm có đầy đủ bằng chứng với tính thuyết phục cao để kiểm chứng giả thuyết đồng thời cũng nhằm tìm kiếm phát hiện các vấn nảy sinh từ sự tác động này. - Các phƣơng pháp định tính đƣợc sử dụng chủ yếu là phƣơng pháp phỏng vấn sâu và phân tích các tài liệu. Các phỏng vấn sâu sẽ tập trung vào các đối tƣợng là đại diện các SV ở các khối thi khác nhau (xem phụ lục 4, 5). - Các phƣơng pháp định lƣợng đƣợc sử dụng chủ yếu là phƣơng pháp phát phiếu trao đổi ý kiến và sử dụng các tài liệu thống kê.
Thông tin thu thập từ SV đƣợc thiết kế trên cơ sở phân tích các yếu tố chủ yếu liên quan đến cá nhân SV và gia đình SV cũng nhƣ điểm TSĐH của SV theo các khối thi vào ĐH Sài Gòn (xem phụ lục 3). Phƣơng pháp chọn mẫu Phƣơng pháp chọn mẫu cho nghiên cứu định lƣợng: + Số lƣợng mẫu: khoảng 1000 SV + Cách chọn mẫu: Chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng và theo cụm. Tại mỗi khối chọn theo tỉ lệ phần trăm khối trên tổng số thí sinh trúng tuyển năm 2009 và 2010 để khảo sát, cụ thể nhƣ sau: Dựa trên tổng số số lƣợng SV năm thứ 1 (tuyển sinh 2010) và năm thứ 2 (2009) là 2325 + 1796 = 4121 SV, trong đó 2946 SV ngoài sƣ phạm. Luận văn chọn khảo sát khoảng 1000 SV/2946 SV ngoài sƣ phạm vì 4 đối tƣợng SV ngoài sƣ phạm tuyển sinh trong cả nƣớc (đa dạng về đối tƣợng khảo sát), còn SV sƣ phạm tuyển sinh có hộ khẩu tại TP.
Trên 1000 SV phân tầng nhóm SV theo năm học, sau đó theo tỉ lệ tƣơng đƣơng 1/4 cho từng khối A, B, C và D1 của từng năm (Phụ lục 1), tuy nhiên do khối B số lƣợng SV ít nên khảo sát thêm SV khối sƣ phạm. Ở số lƣợng SV từng khối tƣơng ứng, tiến hành phân cụm theo các ngành (Phụ lục 1). Mỗi ngành chọn ngẫu nhiên số SV đã phân cụm bằng cách phát phiếu trao đổi ý kiến ngẫu nhiên trong lớp học đến khi hết số phiếu. Phƣơng pháp chọn mẫu cho phỏng vấn sâu: + Chọn ngẫu nhiên 12 SV PVS ở các khối A, B, C và D1 (các SV này có thể là SV đã thu thập thông tin từ phiếu trao đổi ý kiến hoặc chƣa).
+ Cách chọn mẫu: Phỏng vấn ngẫu nhiên SV trong lớp học bằng cách trò chuyện trong giờ giảng dạy của tác giả. Câu hỏi nghiên cứu và giả thiết nghiên cứu 5. Câu hỏi nghiên cứu Điểm TSĐH vài năm gần đây của trƣờng ĐH Sài Gòn nhƣ thế nào? Điểm TSĐH vào ĐH Sài Gòn bị một số tác động của những yếu tố nào? Các yếu tố đó thực hiện những tác động nhƣ thế nào đến điểm TSĐH vào ĐH Sài Gòn? 5. Giả thiết nghiên cứu Giả thiết rằng 2 nhóm yếu tố chủ yếu tác động đến điểm TSĐH tại ĐH Sài Gòn là yếu tố cá nhân và yếu tố gia đình, cụ thể nhƣ sau: Các yếu tố của cá nhân: Tuổi, giới tính và nơi cƣ trú.
Thành tích học tập ở bậc phổ thông. Động cơ cá nhân của thí sinh thi vào ĐH Sài Gòn (chủ yếu xem xét 5 các yếu tố tạo nên động cơ của cá nhân thí sinh). Mức độ đầu tƣ và sự cố gắng của cá nhân cho các môn thi vào ĐH. Các yếu tố thuộc về môi trƣờng gia đình: Điều kiện học tập.
Ngƣời thân trong gia đình đã học tại ĐH Sài Gòn. Sự quan tâm của cha mẹ. Thành phần gia đình. Đời sống gia đình.
Kiểm tra, đôn đốc của cha mẹ. Phƣơng pháp giáo dục của gia đình. Lịch sử nghiên cứu Sau khi tốt nghiệp THPT, HS tiếp tục theo học lên ở các trình độ cao hơn trong hệ thống giáo dục ĐH.