CHƯƠNG 1 TỎNG QUAN TÀI LIỆU 1. Hệ thống to chức điều dưỡng l.L Khải niệm điều dưỡng Điều dưỡng viên được định nghĩa là người phụ trách công tác điều dưỡng chăm sóc sức khỏe kiểm tra tình trạng bệnh nhân, kê toa thuốc và các công việc khác để phục vụ cho quá trình chăm sóc sức khỏe ban đầu cho đen phục hồi, trị liệu cho bệnh nhân. Theo một định nghĩa khác thì Điều dưỡng viên (bao gồm cả nam và nừ) là những người có nền tảng khoa học cơ bản về điều dưỡng, đáp úng các tiêu chuẩn được kê toa tùy theo sự giáo dục và sự hoàn thiện lâm sàng. Ở Việt Nam, trước đây người điều dưỡng được gọi là Y tá, có nghĩa là người phụ tá của người thầy thuốc.
Ngày nay, điều dưỡng đã được xem là một nghề độc lập trong hệ thống y tế do đó người làm công tác điều dưỡng được gọi là điều dưỡng viên. Người điều dưỡng hiện có nhiều cấp bậc, trình độ và đã được qui định trong hệ thổng ngạch bậc công chức theo qui định của Bộ Nội Vụ. Lực lượng Điều dưỡng viên (kể cả nữ Hộ sinh) giữ vai trò nòng cốt trong hệ thong chăm sóc sức khỏe ban đầu với mục tiêu chẩn đoán, điều trị, chãm sóc các nhu cầu thiết yếu của người dân trong việc nâng cao sức khỏe, duy trì, phục hồi và dự phòng bệnh tật ở ba tuyến: tuyến đầu, tuyển sau, và tuyến cuối kết hợp với các chuyên ngành khác trong toán châm sóc sức khỏe ■ Tại các nước phát triển Anh, Mỹ, Canada. cũng như các nước đang phát triển như Thái Lan, Philippine, Malaysia.
Điều dưỡng viên đà được nâng cao vai trò trong việc quản lý các cơ sở y tế ban đầu, bệnh viện, toán chăm sóc sức khỏe, tham gia khám và điều trị - chăm sóc các bệnh cấp và mãn tính theo chuyên ngành của điêu dưỡng và có mật trong hầu hết các lãnh vực khác và là nghề đang được kính trọng nhất hiện nay. Riêng tại Việt Nam thì tình hình không khả quan và còn nhiều tồn tại, mặc dù trình độ đào tạo và phạm vi thực hành của điều dưỡng Việt Nam 5 hiện nay đã có nhiều thay đổi, song trong nhận thức chung về vai trò của người điều dưỡng chưa được cập nhật phù hợp với thực tế. Công việc của Điều dưỡng viên thể hiện qua các mặt sau: Người chăm sóc: là người thúc đẩy sự giao tiếp, hỗ trợ người bệnh bằng hành động, bằng thái độ biểu thị sự quan tâm tới lợi ích của người bệnh. Mọi máy móc và kỹ thuật hiện đại không thể thay thể được người điều dưỡng.
Người truyền đạt thông tin: là người thông tin với đồng nghiệp và các thành viên khác trong nhóm chăm sóc về kế hoạch và việc thục hiện kể hoạch chăm sóc cho mỗi người bệnh. Mỗi khi thực hiện một sự can thiệp về chăm sóc, người điều dưỡng ghi chép vào hồ sơ những nhận xét và những thủ thuật đã thực hiện cũng như sự đáp ứng của người bệnh. Người điều dưỡng thường xuyên giao tiếp cả bằng lời và bằng ngôn ngữ viết mỗi khi bàn giao ca, mỗi khi chuyển người bệnh tới một khoa khác hoặc khi người bệnh ra viện hay chuyển tới một cơ sở y tế khác. Người tư vấn: là người giúp đỡ người bệnh nhận biết và đương đầu với nhừng căng thang về tâm lý hoặc những vấn đề xã hội, tập trung khuyến khích người bệnh xây dựng ý thức tự kiểm soát.
Tư vấn có thể thực hiện với một cá thể hoặc nhóm người và đòi hỏi người điều dưỡng phải có kỹ năng đề phân tích tình hình, tổng hợp thông tin, đánh giá quá trình tiến triển của người bệnh sau khi đã được tư vấn. Ngày nay, việc chú trọng nhiều tới việc nâng cao và duy trì sức khỏe hơn là chi chữa bệnh thuần túy. Vì vậy, người bệnh cần có thêm kiến thức để tự theo dõi và chăm sóc nhằm rút ngắn ngày nằm viện. Người biện hộ cho người bệnh: là người thúc đẩy những hành động tốt đẹp nhất cho người bệnh, bảo đảm cho những nhu cầu của người bệnh được đáp ứng.
Ngoài ra, người điều dưỡng còn có vai trò là người lãnh đạo, người quản lý, người làm công tác nghiên cứu điều dưỡng và là những chuyên gia giỏi về chăm sóc lâm sàng[19]. Phân loại điều dưỡng và chức năng nhiệm vụ Hiện nay ở Việt Nam, Bộ Y Tế và Bộ Nội Vụ đã phân loại hoạt động thực hiện các nhiệm vụ của điều dưỡng theo trình độ chuyên môn bao gồm: điều dưỡng sơ cấp, điều dường trung cấp, điều dưỡng cao đẳng và đại học. 6 Đối với điều dưỡng sơ cấp chức trách nhiệm vụ chính là trực tiếp hoặc phụ giúp chăm sóc phục vụ người bệnh. Điều dưỡng trung cấp với chức trách là người trực tiếp thực hiện các kỹ thuật điều dưỡng cơ bản, còn điều dưỡng cao đẳng thực hiện các kỹ thuật điều dưỡng cơ bản và một số kỹ thuật điều dưỡng chuyên khoa tại các cơ sở y tế.
Điều dưỡng đại học có chức trách tổ chức thực hiện các kỹ thuật điều dưỡng cơ bản và kỹ thuật điều dưỡng chuyên khoa tại các cơ sở y tế. Trong tùng nhiệm vụ cụ thể, Bộ Y Te cũng căn cứ vào trình độ phân loại nhiệm vụ theo mức độ cao, thấp như điều dưỡng sơ cấp khi thực hiện kỹ thuật chuyên môn có thể tham gia trực tiếp hoặc trợ giúp trong chăm sóc. Điều dưỡng trung cấp là người trực tiếp tham gia thực hiện các kỹ thuật chuyên môn và phụ giúp điều dưỡng ở ngạch cao hơn thực hiện các kỹ thuật điều dưỡng phức tạp theo y lệnh của bác sĩ điều trị và sự phân công của điều dưỡng phụ trách. Tiếp tục phát triển thêm mức cao hơn nữa.
Điều dưỡng cao đẳng ngoài thực hiện các kỹ thuật điều dưỡng còn phải sử dụng kiến thức bệnh học để thực hiện nhiệm vụ lập Kế hoạch chăm sóc và tham gia trực tiếp trong thực hiện kế hoạch chăm sóc đó. Điều dưỡng đại học có nhiệm vụ tố chức lập kế hoạch chăm sóc và phổi họp với bác sĩ trong việc tổ chức thực hiện kế hoạch chăm sóc người bệnh toàn diện theo đúng các quy che chuyên môn. Ngoài ra điều dưỡng cao đẳng và đại học còn phải thực hiện một số kỳ thuật điều dưỡng phức tạp của chuyên khoa theo y lệnh của bác sĩ điều trị [5], I sơ ĐÒ HỆ THÔNG TÔ CHỨC ĐIỀU DUỠNG VIỆT NAM 8 Sơ ĐÔ TÔ CHỨC HỆ THÔNG ĐIỀU DƯỠNG BVMTW ------------------------------ Chi hội Điều dưỡng Trưởng/phó phòng Điều dirõng ĐDTK. lâm sàng ĐDTK khám ĐDT khôi cận lâm sàng ----- ----- ĐDT ĐDT ► ——* ---- ĐDT ĐDT * ĐDT -------> ĐDT ĐDT ĐDT ---- * ĐDT -------- ► 9 1.
Nhiệm vụ, quyền hạn của Điều dưỡng trưởng khoa Dưới sự chỉ đạo của Trưởng khoa, Điều dưỡng trưởng khoa có nhiệm vụ: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện công tác CSNB, phân công công việc và trực cho điều dưỡng, kiểm tra, đôn đốc điều dưỡng, hộ lý thực hiện các quy định, quy trình bệnh viện về chăm sóc, vệ sinh, vô khuẩn trong bệnh viện, phụ trách quản lý buồng bệnh, thuốc, vật tư tiêu hao, hồ sơ bệnh án, sổ sách, ghi chép hồ sơ của điều dưỡng, tham gia đào tạo cho điều dưỡng, y công, hộ lý, thống kê và làm báo cáo theo định kỳ [8]. Nhiệm vụ điều dưỡng hành chỉnh Dưới sự chỉ đạo của Trưởng khoa và Điều dưỡng trưởng khoa, điều dưỡng hành chính có nhiệm vụ: thực hiện công việc thống kê theo qui định bao gồm ghi cập nhật sổ đăng ký người bệnh vào viện, chuyển khoa, chuyển viện, ra viện và tử vong, báo cáo tình hình người bệnh theo ngày, tháng, năm. Đồng thời có nhiệm vụ chuyển bệnh án đã được Trưởng khoa duyệt của người bệnh ra viện, tử vong đến phòng lưu trữ. Bảo quản bệnh án, sổ, ấn chỉ và tài liệu trong khoa, tham gia quản lý thuốc trong phạm vi nhiệm vụ của điều dưỡng hành chính, tham gia thường trực và chăm sóc người bệnh khi cần và thay Điều dưỡng trưởng khoa khi được uỷ quyền [6].
Khối lượng công việc của điều dưỡng 1. Khái niệm khối lượng công việc: là số lượng công việc mà một người được dự kiến sẽ làm trong một khoảng thời gian quy định[41 ]. Theo Obrien -Pallas và Giovannetti (1993) đã miêu tả KLCV của điều dưỡng là lượng công việc hàng ngày bao gồm công việc (trực tiếp, gián tiếp) và qua lượng công việc đó yêu cầu nguồn nhân lực cần thiết để chăm sóc cho mỗi bệnh nhân. Theo Lee Ridoutt và công sự, đo lường KLCV là cách nắm bắt và ghi lại thời gian hoặc các hoạt động cùa nhân viên trong việc thực hiện nhiệm vụ chăm sóc sức khoẻ.
Theo ông đo lường KLCV là đo lường một mối quan hệ đơn giản được thể hiện như sau: 10 Hoạt động chăm sóc sức KLCV Yêu cầu lao động khoẻ Đo thời gian các đơn vị lao Được đo băng Được thể hiện động Giờ cho mỗi trường hợp, mỗi Số lượng người bệnh đãng ký Nhiệm vụ nhiệm vụ, mỗi giai đoạn khám chữa bệnh Giờ cho mỗi tuần, mồi năm Hoạt động phẫu thuật Chức năng Các đơn vị chăm sóc (khoa) Người bệnh nội trú Biên chế chính thức Người bệnh ngoại trú Loại can thiệp Xét nghiệm Kiểm tra Mối quan hệ đó chính ỉà các hoạt động chăm sóc sức khoẻ/dịch vụ được cung cấp thông qua lao động làm việc (thực hiện chức năng, đon vị cung cấp chăm sóc.) và số lượng lao động cần thiết (đon vị lao động) có nguồn gốc từ các yêu cầu dịch vụ lao động cần thiết và nỗ lực để cung cẩp các hoạt động (KLCV). Theo Obrien - Pallas cách tính biên chế điều dưỡng là một trong những phưong pháp đo lường KLCV. Theo ông đo lường KLC V căn cứ vào: tiêu chuẩn và thời gian trung bình cho mỗi nhiệm vụ, tiêu chuẩn bệnh nhân - loại chăm sóc, tiêu chuẩn nhóm bệnh nhân - chẩn đoán bệnh, cường độ điều dưỡng [35], 1. Phân loại nhiệm vụ chăm sóc Theo Lousi Paquay và cộng sự thì thực tể thời gian chăm sóc của điều dưỡng được ghi nhận ở danh sách các nhiệm vụ trong 82 nhiệm vụ của điều dưỡng, các loại nhiệm vụ này được ghi nhận thành 6 loại nhiệm vụ của điều dưỡng bao gồm: 11 Nhiệm vụ chăm sóc ban đầu: vệ sinh giường bệnh, trợ giúp chăm sóc, vệ sinh tóc, răng, tấm., làm máy tính, trợ giúp dịch chuyển người bệnh vào giường, trợ giúp vận động, dịch chuyển người bệnh vào, ra ngoài giường bệnh, trợ giúp cho ăn, vệ sinh thân thể, thay tã lót, giúp đỡ người bệnh nôn.
Nhiệm vụ chôm sóc hậu cần: chuẩn bị bữa ăn, dọn giường, vệ sinh phòng. Nhiệm vụ giao tiếp: Trao đổi, thăm hỏi, trao đổi với người nhà.