Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Đất đai là tài nguyên quốc gia đặc biệt, là tư liệu sản xuất chủ yếu, thành phần thiết yếu của môi trường sống, đồng thời là địa bàn phân bố dân cư và cơ sở phát triển kinh tế - xã hội. Trong cơ chế kinh tế thị trường, đất đai mang tính chất hàng hóa đặc thù; do đó, hoạt động quản lý nhà nước đối với lĩnh vực này luôn đòi hỏi sự chuẩn xác, đồng bộ giữa các quy phạm pháp lý và thực tiễn thực thi. Trong hệ thống quản lý nhà nước về đất đai, các nghiệp vụ giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất giữ vai trò then chốt nhưng cũng là những khâu phát sinh nhiều vướng mắc, phức tạp và khiếu kiện nhất ở cấp chính quyền cơ sở.
Phường Túc Duyên là đơn vị hành chính nằm ở phía Đông Nam trung tâm thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên. Xuất phát điểm là một phường thuần nông, Túc Duyên bước vào giai đoạn 2010 - 2014 với tốc độ đô thị hóa nhanh chóng, trở thành trọng điểm quy hoạch mở rộng đô thị của thành phố. Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương thúc đẩy gia tăng nhu cầu sử dụng quỹ đất dành cho xây dựng hạ tầng kỹ thuật, mở rộng khu dân cư, thương mại và dịch vụ. Thực trạng này tạo áp lực lớn lên công tác lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, đòi hỏi cơ quan chuyên môn phải đánh giá sát thực trạng giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất để tìm ra bất cập, từ đó đề xuất giải pháp quản lý phù hợp.
Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể gồm:
- Tìm hiểu các quy định của Nhà nước, của ngành và của địa phương về công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất.
- Đánh giá kết quả thực hiện công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất tại phường Túc Duyên, thành phố Thái Nguyên giai đoạn 2010 - 2014.
- Đánh giá mặt tích cực và mặt hạn chế của công tác giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất tại phường, từ đó đề xuất các giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý đất đai trên địa bàn.
Nhiệm vụ và yêu cầu nghiên cứu bao gồm:
- Nắm vững hệ thống quy định pháp luật của Nhà nước liên quan đến giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất.
- Thu thập đầy đủ, chính xác và khách quan các số liệu, tài liệu, hồ sơ địa chính thực tế tại địa phương.
- Đánh giá chính xác kết quả triển khai công tác quản lý đất đai của phường dựa trên cơ sở pháp luật hiện hành.
- Đề xuất các giải pháp, khuyến nghị khả thi, phù hợp với đặc thù kinh tế - xã hội của địa phương.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Hệ thống hồ sơ, số liệu về giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất và các yếu tố kinh tế, tự nhiên, xã hội tác động đến công tác quản lý đất đai tại phường Túc Duyên.
- Phạm vi không gian: Toàn bộ địa bàn phường Túc Duyên, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên với tổng diện tích tự nhiên 289,96 ha, gồm 7 khu dân cư và 24 tổ dân phố.
- Phạm vi thời gian: Nghiên cứu tập trung đánh giá chu kỳ biến động số liệu giai đoạn 2010 - 2014; thời gian tác giả trực tiếp điều tra, thu thập tài liệu tại thực địa diễn ra từ ngày 01/02/2014 đến ngày 30/04/2014.
Cơ sở pháp lý và phương pháp nghiên cứu
Khóa luận được xây dựng trên nền tảng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về đất đai của Trung ương và tỉnh Thái Nguyên ban hành trong giai đoạn thi hành Luật Đất đai năm 2003, bao gồm:
- Luật Đất đai năm 2003 (được Quốc hội khóa XI thông qua).
- Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về hướng dẫn thi hành Luật Đất đai năm 2003.
- Thông tư số 01/2005/TT-BTNMT ngày 13/04/2005 của Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 181/2004/NĐ-CP.
- Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường thiệt hại, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; kèm theo Thông tư số 116/2004/TT-BTC ngày 07/12/2004 và Thông tư số 69/2006/TT-BTC ngày 02/08/2006 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện.
- Nghị định số 198/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về thu tiền sử dụng đất.
- Nghị định số 142/2005/NĐ-CP ngày 14/11/2005 của Chính phủ về thu tiền thuê đất, thuê mặt nước.
- Nghị định số 17/2006/NĐ-CP ngày 27/10/2006 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định hướng dẫn thi hành Luật Đất đai.
- Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/05/2007 của Chính phủ quy định bổ sung về cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự bồi thường, hỗ trợ tái định cư.
- Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13/08/2009 của Chính phủ quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; cùng Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 01/10/2009 của Bộ Tài nguyên và Môi trường.
- Các quy định cấp tỉnh: Quyết định số 1883/2005/QĐ-UB ngày 16/09/2005 của UBND tỉnh Thái Nguyên về hạn mức đất ở khi giao đất và công nhận đất ở; Quyết định số 01/2010/QĐ-UBND ngày 05/01/2010 của UBND tỉnh Thái Nguyên ban hành quy định thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
Hệ thống phương pháp nghiên cứu được tác giả áp dụng bao gồm:
- Phương pháp thu thập thông tin và số liệu thứ cấp: Tiếp cận hồ sơ, báo cáo lưu trữ tại Ban Địa chính phường Túc Duyên và UBND thành phố Thái Nguyên liên quan đến giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, số liệu kiểm kê đất đai năm 2010 và năm 2014, các số liệu thống kê kinh tế - xã hội của địa phương.
- Phương pháp điều tra, khảo sát trực tiếp bằng bảng hỏi: Thiết kế phiếu điều tra phỏng vấn trực tiếp toàn bộ 24 tổ trưởng tổ dân phố trên địa bàn phường nhằm đánh giá mức độ hiểu biết pháp luật và nhận thức thực tiễn của cán bộ cơ sở đối với các quy trình giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất.
- Phương pháp thống kê, xử lý và so sánh số liệu: Phân loại số liệu theo từng đối tượng sử dụng đất (tổ chức, hộ gia đình, cá nhân), từng mục đích sử dụng đất (nông nghiệp, phi nông nghiệp, đất công cộng, đất chuyên dùng) và theo từng mốc thời gian; lập các bảng thống kê mô tả, tính tỷ lệ cơ cấu (%), diện tích bình quân (m2/người, m2/hộ), đối chiếu quy trình thực hiện tại địa phương với các mốc thời gian chuẩn do pháp luật quy định.
Nội dung chính theo từng phần của khóa luận
Phần 1: Mở đầu
Phần này làm rõ tầm quan trọng chiến lược của đất đai dưới góc độ kinh tế và xã hội, phân tích những thách thức trong công tác quản lý nhà nước về đất đai tại một đô thị đang phát triển. Tác giả đặt phường Túc Duyên trong mối liên hệ với quy hoạch mở rộng thành phố Thái Nguyên để khẳng định tính cấp thiết của đề tài; đồng thời nêu rõ các mục tiêu, yêu cầu nghiệp vụ và ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu.
Phần 2: Tổng quan tài liệu
Nội dung chương tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận và các căn cứ pháp lý:
- Hệ thống hóa 13 nội dung quản lý nhà nước về đất đai quy định tại pháp luật đất đai.
- Làm rõ các khái niệm: Giao đất (không thu tiền sử dụng đất và có thu tiền sử dụng đất), cho thuê đất (thu tiền hàng năm và thu tiền một lần cho cả thời gian thuê), thu hồi đất (căn cứ vào quy hoạch và không cần căn cứ vào quy hoạch theo Điều 38 Luật Đất đai năm 2003 và Điều 132 Nghị định số 181/2004/NĐ-CP).
- Phân định thẩm quyền giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất giữa UBND cấp tỉnh (đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức nước ngoài) và UBND cấp huyện (đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư).
- Quy định về hạn mức giao đất nông nghiệp (hạn mức đất trồng cây hàng năm không quá 3 ha; trồng cây lâu năm không quá 10 ha ở đồng bằng và không quá 30 ha ở vùng trung du, miền núi) và hạn mức đất phi nông nghiệp tại địa phương.
- Chi tiết hóa hồ sơ, trình tự, thủ tục hành chính và thời gian xử lý: Trình tự giao đất nông nghiệp cho hộ gia đình, cá nhân (không quá 50 ngày làm việc); thủ tục giao đất ở nông thôn (không quá 40 ngày làm việc); giao đất, cho thuê đất cho tổ chức đã giải phóng mặt bằng (không quá 20 ngày làm việc); thủ tục thu hồi đất phục vụ mục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, phát triển kinh tế (thời gian thông báo thu hồi đất tối thiểu 90 ngày đối với đất nông nghiệp, 180 ngày đối với đất phi nông nghiệp).
Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu
Trình bày cụ thể đối tượng, phạm vi nghiên cứu, địa điểm thực hiện tại phường Túc Duyên và khung thời gian tiến hành (tháng 2 đến tháng 4 năm 2014). Xác định các chỉ tiêu định lượng cần theo dõi gồm: diện tích (m2, ha), tỷ lệ cơ cấu (%), số trường hợp thụ lý qua các năm theo mục đích và đối tượng, cùng quy trình triển khai hồ sơ trên thực tế. Nêu chi tiết phương pháp thu thập số liệu hành chính và phương pháp điều tra xã hội học bằng bảng hỏi đối với 24 tổ trưởng tổ dân phố.
Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận
Chương này phản ánh toàn diện các dữ liệu thực địa của địa phương:
- Điều kiện tự nhiên và tài nguyên: Phường Túc Duyên có diện tích 289,96 ha (tương đương 2,9 km2), dân số 7.892 người, mật độ trung bình 2.721 người/km2. Địa giới tiếp giáp sông Cầu ở 3 mặt (Đông, Nam, Bắc); phía Tây giáp các phường Phan Đình Phùng và Gia Sàng; phía Bắc giáp phường Trưng Vương. Địa hình dốc từ Bắc xuống Nam tạo vùng trũng cục bộ ven sông. Nhiệt độ trung bình năm 22,0°C; lượng mưa trung bình 2.007 mm (cao nhất 3.008 mm, thấp nhất 997 mm), mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10 chiếm 80 - 85% tổng lượng mưa năm, gây ngập úng các diện tích đất canh tác phía Nam. Trữ lượng nước ngầm đạt cấp (A+B) với công suất hố khoan 50,744 m3/ngày đêm.
- Thực trạng môi trường: Nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý của thành phố đổ dồn về Túc Duyên gây ô nhiễm ngòi Đầm Ranh; hệ thống thoát nước tắc nghẽn làm hơn 10 ha lúa và hoa màu sản xuất bấp bênh, mất mùa; rác thải và nước thải khu vực chợ Túc Duyên gây mất mỹ quan đô thị. Tuyến kè sông Cầu mới hoàn thành một nửa, đoạn đê cấp II do dân tự đắp bị sạt lở.
- Phát triển kinh tế - xã hội: Kinh tế chuyển dịch theo hướng "Thương mại dịch vụ - Tiểu thủ công nghiệp - Nông nghiệp". Cơ cấu kinh tế năm 2009 gồm: dịch vụ 30%, tiểu thủ công nghiệp 23%, nông nghiệp 22%, các ngành khác 25%.
- Nông nghiệp: Canh tác đạt giá trị bình quân 45 triệu đồng/ha; mô hình rau an toàn đạt 60 - 65 triệu đồng/ha; mô hình hoa cao cấp đạt hàng trăm triệu đồng/ha. Đàn lợn đạt 2.500 con, gia cầm 4.700 con, đàn trâu bò có 113 con (đầu năm 2014).
- Tiểu thủ công nghiệp: Năm 2014 có 32 hộ hoạt động (chiếm 3,1% lao động); giá trị sản lượng tăng từ 2,3 tỷ đồng (năm 2010) lên 8,9 tỷ đồng (năm 2013), gấp 3,87 lần.
- Thương mại - dịch vụ: Có trên 300 hộ kinh doanh; doanh thu tăng từ 8,2 tỷ đồng (năm 2010) lên 33 tỷ đồng (năm 2013), gấp 3,88 lần.
- Dân số và lao động: Năm 2010 dân số là 7.982 người/2.229 hộ, tỷ lệ tăng tự nhiên 0,89%. Lực lượng lao động năm 2014 có 4.252 người (chiếm 53,88% dân số), cơ cấu gồm: nông nghiệp 2.041 người (48,0%), thương mại - dịch vụ 683 người (16,1%), công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp 132 người (3,1%), lao động khác 1.396 người (32,8%).
- Hạ tầng: 100% đường giao thông ngõ xóm được bê tông hóa; 100% hộ dân dùng điện lưới quốc gia; trên 80% hộ dùng nước sạch; toàn phường có 3 trường học (mầm non, tiểu học, trung học cơ sở) với xấp xỉ 1.000 học sinh và 78 giáo viên, trong đó 2/3 trường đạt chuẩn quốc gia.
- Hiện trạng sử dụng đất năm 2014:
| TT |
Mục đích sử dụng đất |
Mã đất |
Diện tích (ha) |
Cơ cấu (%) |
| 1 |
Nhóm đất nông nghiệp |
NNP |
124,76 |
43,03 |
| 1.1 |
Đất sản xuất nông nghiệp |
SXN |
118,91 |
41,02 |
|
- Đất trồng cây hàng năm |
CHN |
115,58 |
39,86 |
|
+ Đất chuyên trồng lúa nước |
LUC |
80,95 |
27,92 |
|
+ Đất trồng cây hàng năm khác |
HNK |
34,63 |
11,94 |
|
- Đất trồng cây lâu năm |
CLN |
3,33 |
1,15 |
| 1.2 |
Đất lâm nghiệp |
LNP |
-- |
-- |
| 1.3 |
Đất nuôi trồng thuỷ sản |
NTS |
5,85 |
2,01 |
| 2 |
Nhóm đất phi nông nghiệp |
PNN |
156,31 |
53,91 |
| 2.1 |
Đất ở tại đô thị |
ODT |
75,12 |
25,91 |
| 2.2 |
Đất chuyên dùng |
CDG |
50,83 |
17,53 |
|
- Đất trụ sở cơ quan, công trình sự nghiệp |
CTS |
2,39 |
0,82 |
|
- Đất quốc phòng, an ninh |
CQA |
0,05 |
0,02 |
|
- Đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp |
CSK |
1,68 |
0,58 |
|
- Đất có mục đích công cộng |
CCC |
46,71 |
16,11 |
|
+ Đất giao thông |
DGT |
35,76 |
12,33 |
|
+ Đất thuỷ lợi |
DTL |
3,62 |
1,25 |
|
+ Đất tải năng lượng, truyền thông |
DNT |
0,47 |
0,16 |
|
+ Đất cơ sở văn hóa |
DVH |
4,16 |
1,43 |
|
+ Đất cơ sở y tế |
DYT |
0,81 |
0,28 |
|
+ Đất cơ sở giáo dục - đào tạo |
DGD |
1,62 |
0,56 |
|
+ Đất chợ |
DCH |
1,25 |
0,43 |
| 2.3 |
Đất tôn giáo, tín ngưỡng |
TTN |
0,74 |
0,26 |
| 2.4 |
Đất nghĩa trang, nghĩa địa |
NTD |
1,18 |
0,41 |
| 2.5 |
Đất sông suối và mặt nước chuyên dùng |
SMN |
28,44 |
9,81 |
| 3 |
Đất chưa sử dụng |
CSD |
8,89 |
3,07 |
|
Tổng diện tích đất tự nhiên |
|
289,96 |
100,00 |
- Đánh giá kết quả giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất và khảo sát cán bộ: Phân tích việc giao đất cho các dự án xây dựng, giao đất ở tái định cư, giao đất công trình công cộng, trụ sở hành chính; tổng hợp diện tích cho thuê và thu hồi đối với các tổ chức và hộ gia đình. Tác giả đối chiếu kết quả khảo sát 24 tổ trưởng tổ dân phố để chỉ ra khoảng cách nhận thức về mặt pháp lý đối với quy trình thu hồi, bồi thường giải phóng mặt bằng tại địa phương.
Phần 5: Kết luận và kiến nghị
Tổng kết toàn bộ các kết quả đạt được trong việc giao, cho thuê, thu hồi đất của phường giai đoạn 2010 - 2014; chỉ rõ các tồn tại trong công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư và tình trạng thất nghiệp của lao động nông nghiệp sau thu hồi đất; đề xuất các nhóm giải pháp với chính quyền địa phương và các cơ quan chuyên môn cấp trên.
Kết quả và đóng góp
Khóa luận đã tổng hợp và cung cấp hệ thống số liệu thực tế về công tác quản lý đất đai tại phường Túc Duyên:
- Thống kê chi tiết quỹ đất năm 2014 với 289,96 ha đất tự nhiên: nhóm đất nông nghiệp chiếm 124,76 ha (trong đó đất chuyên trồng lúa nước chiếm diện tích lớn với 80,95 ha); nhóm đất phi nông nghiệp chiếm 156,31 ha (đất ở đô thị chiếm 75,12 ha, đạt tỷ lệ 48,05% diện tích đất phi nông nghiệp, định mức bình quân 100 m2/người và 400 m2/hộ; đất chuyên dùng đạt 50,83 ha; đất công cộng 46,71 ha; đất giao thông 35,76 ha); đất chưa sử dụng còn 8,89 ha.
- Phản ánh thực trạng kinh tế - xã hội gắn liền với nhu cầu biến động đất đai: Tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh với doanh thu dịch vụ tăng gấp 3,88 lần (từ 8,2 tỷ lên 33 tỷ đồng) và giá trị sản xuất tiểu thủ công nghiệp tăng gấp 3,87 lần (từ 2,3 tỷ lên 8,9 tỷ đồng) giai đoạn 2010 - 2013; cơ cấu lao động còn nặng tính nông nghiệp khi khu vực nông nghiệp chiếm tới 48,0% (2.041 lao động trong tổng số 4.252 lao động toàn phường).
- Đánh giá năng lực thực thi hành chính: Làm rõ quy trình giao đất, cấp giấy chứng nhận theo các khung thời gian từ 20 đến 50 ngày làm việc tùy thuộc loại đất và đối tượng theo Nghị định số 181/2004/NĐ-CP; chỉ rõ sự phối hợp giữa Ban Địa chính phường với Phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố Thái Nguyên.
- Khảo sát thực chứng: Đánh giá được mức độ hiểu biết pháp luật của đội ngũ 24 tổ trưởng tổ dân phố – lực lượng nòng cốt trực tiếp tiếp xúc với nhân dân khi triển khai các quyết định giao đất, thu hồi đất và giải phóng mặt bằng.
Về mặt giải pháp, tác giả đề xuất:
- Cần hoàn thiện công tác lập và quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất chi tiết, bảo đảm tính đồng bộ với hạ tầng kỹ thuật đô thị.
- Đẩy nhanh tiến độ thi công hoàn chỉnh hệ thống kè chống lũ sông Cầu bao quanh phường, xử lý đoạn đê cấp II xung yếu chống sạt lở.
- Khơi thông dòng chảy và xây dựng hệ thống xử lý nước thải đô thị đổ về ngòi Đầm Ranh nhằm khắc phục tình trạng ngập úng, bảo vệ hơn 10 ha lúa và hoa màu sản xuất của nhân dân.
- Xử lý vấn đề môi trường, rác thải tại chợ Túc Duyên và nâng cấp hệ thống nước sạch cho các khu dân cư còn dùng giếng khoan nhiễm sắt.
- Xây dựng phương án hỗ trợ đào tạo nghề, chuyển đổi việc làm cụ thể cho nhóm lao động nông nghiệp bị thu hồi đất canh tác trong quá trình mở rộng đô thị.
- Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật đất đai cho đội ngũ tổ trưởng dân phố và người dân để giảm thiểu tranh chấp, khiếu nại.
Về đóng góp, đề tài giúp hệ thống hóa toàn diện các căn cứ pháp lý và thực tiễn thi hành công tác giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất theo Luật Đất đai năm 2003 tại địa bàn cấp cơ sở; cung cấp bức tranh dữ liệu cụ thể phục vụ công tác lập quy hoạch sử dụng đất cho các chu kỳ tiếp theo của thành phố Thái Nguyên.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
Khóa luận bộc lộ một số giới hạn xuất phát từ điều kiện thực hiện:
- Giới hạn về thời gian nghiên cứu: Đề tài được tiến hành trong thời gian tương đối ngắn (3 tháng, từ ngày 01/02/2014 đến 30/04/2014), việc tiếp cận một số hồ sơ lưu trữ về bồi thường, giải phóng mặt bằng qua các năm còn gặp khó khăn do tính chất phân tán của tài liệu hành chính.
- Phạm vi khảo sát xã hội học: Nghiên cứu mới dừng lại ở việc khảo sát nhận thức của 24 tổ trưởng tổ dân phố, chưa mở rộng điều tra xã hội học trực tiếp đến toàn thể các hộ gia đình bị thu hồi đất để đánh giá sâu sắc mức độ hài lòng về đơn giá bồi thường và tình trạng tái định cư.
- Giới hạn về chu kỳ pháp lý: Thời điểm hoàn thành đề tài (năm 2014) trùng với giai đoạn giao thời chuẩn bị thi hành Luật Đất đai năm 2013 (có hiệu lực từ ngày 01/07/2014). Toàn bộ phân tích, đánh giá trong khóa luận đều dựa trên khung pháp lý của Luật Đất đai năm 2003 và các văn bản hướng dẫn cũ, do đó chưa phân tích được những thay đổi, tác động mới của Luật Đất đai năm 2013 đối với công tác giao, cho thuê và thu hồi đất tại địa phương.
Hướng nghiên cứu mở rộng:
- Nghiên cứu so sánh sự thay đổi trong trình tự, thủ tục thu hồi đất, bồi thường giải phóng mặt bằng giữa Luật Đất đai năm 2003 và Luật Đất đai năm 2013 tại phường Túc Duyên.
- Đánh giá tác động dài hạn của việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp đối với đời sống, sinh kế và thu nhập của các hộ nông dân mất đất sau thời điểm năm 2014.
Giá trị tham khảo
Bản khóa luận mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho các đối tượng:
- Sinh viên và học viên chuyên ngành Quản lý đất đai, Địa chính môi trường, Quản lý tài nguyên: Tài liệu cung cấp mẫu hình nghiên cứu thực tế về phương pháp tiếp cận hồ sơ địa chính, xử lý số liệu kiểm kê đất đai cấp xã/phường, cũng như cách thức xây dựng phiếu điều tra khảo sát cán bộ cơ sở.
- Cán bộ quản lý địa chính cấp xã, phường và thị trấn: Khóa luận hệ thống hóa chi tiết các bước nghiệp vụ, hồ sơ, thời hạn xử lý thủ tục hành chính về giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất theo các nghị định hướng dẫn của Chính phủ.
- Nhà nghiên cứu quy hoạch đô thị tại địa phương: Bảng số liệu chi tiết về hiện trạng cơ cấu các loại đất năm 2014, tình hình ngập úng ven sông Cầu, ô nhiễm ngòi Đầm Ranh và đặc điểm cơ cấu lao động tại phường Túc Duyên là nguồn dữ liệu thứ cấp có giá trị để đối chiếu, xây dựng các phương án quy hoạch không gian đô thị của thành phố Thái Nguyên.
Câu hỏi thường gặp
1. Địa bàn phường Túc Duyên có những đặc điểm tự nhiên và thủy văn nào tác động bất lợi đến việc sử dụng đất nông nghiệp?
Phường Túc Duyên nằm giáp sông Cầu ở 3 mặt (Đông, Nam, Bắc) và địa hình có hướng dốc từ Bắc xuống Nam tạo nên các vùng trũng thấp. Hệ thống kè chống lũ sông Cầu bao quanh phường mới hoàn thành được một nửa, đoạn đê cấp II do dân tự đắp bị sạt lở. Vào mùa mưa (chiếm 80 - 85% lượng mưa cả năm), nước sông dâng cao gây ngập úng các bãi canh tác phía Nam. Thêm vào đó, nước thải chưa qua xử lý của thành phố đổ dồn về ngòi Đầm Ranh và hệ thống tiêu thoát tắc nghẽn đã làm cho trên 10 ha lúa và hoa màu sản xuất bấp bênh, thường xuyên không cho thu hoạch.
2. Cơ cấu sử dụng đất của phường Túc Duyên năm 2014 biến động như thế nào giữa các nhóm đất chính?
Theo số liệu kiểm kê đất đai năm 2014, trong tổng diện tích tự nhiên 289,96 ha: nhóm đất phi nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn nhất với 156,31 ha (53,91%), trong đó đất ở đô thị chiếm 75,12 ha và đất chuyên dùng chiếm 50,83 ha; nhóm đất nông nghiệp còn 124,76 ha (43,03%), chủ yếu là đất chuyên trồng lúa nước (80,95 ha); nhóm đất chưa sử dụng còn 8,89 ha (3,07%).
3. Sự dịch chuyển cơ cấu kinh tế tại phường Túc Duyên giai đoạn 2010 - 2013 đã tạo ra thách thức gì về mặt lao động và đất đai?
Giai đoạn 2010 - 2013 ghi nhận sự tăng trưởng mạnh của thương mại - dịch vụ (doanh thu tăng từ 8,2 tỷ lên 33 tỷ đồng) và tiểu thủ công nghiệp (giá trị sản lượng tăng từ 2,3 tỷ lên 8,9 tỷ đồng), khiến nhu cầu sử dụng đất phi nông nghiệp tăng cao. Tuy nhiên, tính đến năm 2014, toàn phường vẫn còn 2.041 lao động nông nghiệp (chiếm tới 48,0% lực lượng lao động). Khi diện tích đất nông nghiệp bị thu hẹp dần để phục vụ các dự án hạ tầng và khu dân cư, địa phương phải đối mặt với áp lực lớn trong việc giải quyết việc làm và chuyển đổi nghề nghiệp cho nhóm lao động này.
4. Khung thời hạn quy định cho các thủ tục giao đất, cho thuê đất theo Nghị định số 181/2004/NĐ-CP được tác giả trích dẫn như thế nào?
Tác giả dẫn chiếu thời hạn xử lý hồ sơ hành chính theo Nghị định số 181/2004/NĐ-CP: việc giao đất, cho thuê đất nông nghiệp đối với hộ gia đình, cá nhân không quá 50 ngày làm việc; việc giao đất làm nhà ở đối với hộ gia đình, cá nhân tại nông thôn không quá 40 ngày làm việc; việc giao đất, cho thuê đất đã giải phóng mặt bằng đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài không quá 20 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
5. Đề tài sử dụng phương pháp khảo sát thực chứng nào để đánh giá nhận thức quản lý đất đai tại địa phương?
Tác giả sử dụng phương pháp điều tra, phỏng vấn trực tiếp bằng bảng hỏi đối với toàn bộ 24 tổ trưởng tổ dân phố thuộc 7 khu dân cư trên địa bàn phường Túc Duyên. Nội dung khảo sát tập trung đo lường mức độ nắm bắt các quy định pháp luật và nhận thức thực tiễn của đội ngũ cán bộ này về ba công tác: giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất.
Kết luận
Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đôn Thị Thu Hà đã hoàn thành mục tiêu hệ thống hóa cơ sở pháp lý và đánh giá thực trạng công tác giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất tại phường Túc Duyên giai đoạn 2010 - 2014 dựa trên các quy định của Luật Đất đai năm 2003. Công trình phản ánh trung thực mối tương quan giữa tốc độ đô thị hóa nhanh, nhu cầu chuyển đổi mục đích sử dụng đất và những thách thức về hạ tầng tiêu thoát nước, bảo vệ môi trường, giải quyết việc làm cho lao động nông thôn. Hệ thống số liệu kiểm kê đất đai năm 2014 cùng kết quả khảo sát thực tế tại 24 tổ dân phố là nguồn tư liệu có độ tin cậy cao, đóng góp cơ sở thực tiễn hữu ích cho hoạt động quản lý nhà nước về đất đai tại địa phương.
