Đánh giá kết quả điều trị hội chứng chèn ép khoang cẳng chân sau chấn thương tại bệnh viện việt đức từ 2003 2007

Đánh giá hiệu quả điều trị hội chứng chèn ép khoang cẳng chân tại bệnh viện Việt Đức giai đoạn 2003-2007, cung cấp thông tin hữu ích cho y học.

• Trường học: Bệnh viện Việt Đức
• Chuyên ngành: Y học
• Đề tài: Đánh giá kết quả điều trị hội chứng chèn ép khoang cẳng chân sau chấn thương
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Tình hình nghiên cứu hội chứng khoang trên thế giới
• 1.2. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam

Tóm tắt

I. Tổng quan về hội chứng chèn ép khoang cẳng chân sau chấn thương

Hội chứng chèn ép khoang là một tình trạng nghiêm trọng xảy ra khi áp lực trong một khoang cơ tăng lên, dẫn đến tổn thương mô và thiếu máu cục bộ. Tại Bệnh viện Việt Đức, từ năm 2003 đến 2007, đã có nhiều nghiên cứu về tình trạng này, đặc biệt là sau các chấn thương cẳng chân. Theo thống kê, hội chứng này chiếm khoảng 18% các loại chấn thương gãy xương dài. Việc hiểu rõ về hội chứng chèn ép khoang là rất quan trọng để có thể đưa ra các phương pháp điều trị kịp thời và hiệu quả.

1.1. Định nghĩa và nguyên nhân gây hội chứng chèn ép khoang

Hội chứng chèn ép khoang xảy ra khi áp lực trong khoang cơ vượt quá mức bình thường, dẫn đến tổn thương mô. Nguyên nhân chủ yếu bao gồm chấn thương, gãy xương, và các tình trạng bệnh lý khác. Theo nghiên cứu, chấn thương cẳng chân là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra hội chứng này.

1.2. Triệu chứng và dấu hiệu nhận biết

Các triệu chứng của hội chứng chèn ép khoang bao gồm đau nhức, sưng tấy, và cảm giác tê bì ở vùng bị ảnh hưởng. Dấu hiệu nhận biết bao gồm sự thay đổi màu sắc da và giảm khả năng vận động. Việc nhận diện sớm các triệu chứng này là rất quan trọng để có thể can thiệp kịp thời.

II. Vấn đề và thách thức trong điều trị hội chứng chèn ép khoang

Điều trị hội chứng chèn ép khoang cẳng chân gặp nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc xác định thời điểm can thiệp phẫu thuật. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh nhân có thể gặp phải nhiều biến chứng nghiêm trọng, bao gồm hoại tử mô và mất chức năng chi. Tại Bệnh viện Việt Đức, việc chẩn đoán và điều trị kịp thời vẫn còn nhiều hạn chế.

2.1. Những khó khăn trong chẩn đoán

Chẩn đoán hội chứng chèn ép khoang thường gặp khó khăn do triệu chứng không rõ ràng và dễ nhầm lẫn với các tình trạng khác. Việc sử dụng siêu âm Doppler và các phương pháp hình ảnh khác là cần thiết để xác định chính xác tình trạng bệnh.

2.2. Biến chứng nguy hiểm nếu không điều trị kịp thời

Nếu không được điều trị kịp thời, hội chứng chèn ép khoang có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng như cắt cụt chi, nhiễm trùng huyết, và thậm chí tử vong. Do đó, việc phát hiện và can thiệp sớm là rất quan trọng.

III. Phương pháp điều trị hội chứng chèn ép khoang hiệu quả

Có nhiều phương pháp điều trị hội chứng chèn ép khoang, từ điều trị bảo tồn đến phẫu thuật. Tại Bệnh viện Việt Đức, các bác sĩ đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau để điều trị tình trạng này, nhằm giảm thiểu biến chứng và phục hồi chức năng cho bệnh nhân.

3.1. Điều trị bảo tồn và theo dõi

Điều trị bảo tồn bao gồm việc nghỉ ngơi, chườm lạnh và sử dụng thuốc giảm đau. Theo dõi chặt chẽ tình trạng bệnh nhân là cần thiết để phát hiện sớm các dấu hiệu xấu.

3.2. Phẫu thuật giải phóng áp lực

Phẫu thuật giải phóng áp lực là phương pháp chính để điều trị hội chứng chèn ép khoang. Phẫu thuật này giúp giảm áp lực trong khoang cơ, từ đó cải thiện lưu thông máu và phục hồi chức năng chi.

IV. Kết quả điều trị hội chứng chèn ép khoang tại Bệnh viện Việt Đức

Từ năm 2003 đến 2007, Bệnh viện Việt Đức đã điều trị thành công nhiều ca hội chứng chèn ép khoang. Kết quả cho thấy tỷ lệ hồi phục chức năng chi sau điều trị là khá cao, tuy nhiên vẫn còn một số trường hợp gặp biến chứng.

4.1. Tỷ lệ hồi phục chức năng sau điều trị

Theo thống kê, khoảng 80% bệnh nhân hồi phục hoàn toàn chức năng chi sau khi được điều trị kịp thời. Tuy nhiên, một số bệnh nhân vẫn gặp khó khăn trong việc phục hồi hoàn toàn.

4.2. Biến chứng và cách phòng ngừa

Một số biến chứng như hoại tử mô và nhiễm trùng vẫn xảy ra ở một số bệnh nhân. Việc theo dõi và chăm sóc sau phẫu thuật là rất quan trọng để giảm thiểu nguy cơ biến chứng.

V. Kết luận và triển vọng trong điều trị hội chứng chèn ép khoang

Hội chứng chèn ép khoang cẳng chân là một tình trạng nghiêm trọng cần được phát hiện và điều trị kịp thời. Tại Bệnh viện Việt Đức, các phương pháp điều trị đã được cải tiến và mang lại nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu và cải thiện quy trình điều trị để giảm thiểu biến chứng.

5.1. Tầm quan trọng của việc phát hiện sớm

Phát hiện sớm hội chứng chèn ép khoang là rất quan trọng để có thể can thiệp kịp thời. Các bác sĩ cần nâng cao nhận thức và kỹ năng chẩn đoán để giảm thiểu biến chứng.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu về hội chứng chèn ép khoang cần được tiếp tục để tìm ra các phương pháp điều trị hiệu quả hơn. Việc áp dụng công nghệ mới trong chẩn đoán và điều trị cũng là một hướng đi tiềm năng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 §Æt vÊn ®Ò G·y x¬ng c¼ng ch©n lµ mét chÊn th¬ng ngo¹i khoa th- êng gÆp, nã chiÕm kho¶ng 18% c¸c lo¹i g·y x¬ng dµi [10]. Trong 9 th¸ng ®Çu n¨m 2001 t¹i BÖnh viÖn ViÖt §øc gÆp 341 cases g·y x¬ng c¼ng ch©n. ë Mü theo Thomas Arussell vµ J. Charles Taylor mçi n¨m gÆp kho¶ng 185.000 trêng hîp, nhiÒu gÊp 9 lÇn so víi g·y x¬ng ®ïi [53].

Ngµy nay viÖc chÈn ®o¸n, ph©n lo¹i vµ ®iÒu trÞ g·y x- ¬ng c¼ng ch©n ®· cã nhiÒu tiÕn bé, v× vËy viÖc phôc håi chøc n¨ng cña g·y x¬ng c¼ng ch©n sau ®iÒu trÞ rÊt tèt, tû lÖ c¾t côt chi do g·y x¬ng c¼ng ch©n lµ rÊt thÊp. Tuy vËy nÕu kh«ng ®îc chÈn ®o¸n vµ ®iÒu trÞ kÞp thêi th× g·y x¬ng c¼ng ch©n vÉn cã thÓ g©y nªn nhiÒu biÕn chøng, mét trong sè ®ã lµ héi chøng chÌn Ðp khoang. §©y lµ mét biÕn chøng nguy hiÓm cña g·y x¬ng c¼ng ch©n, theo nghiªn cøu n¨m 2000 cña M.M Court - Brort - Brown trªn 113 bÖnh nh©n bÞ héi chøng khoang cÊp tÝnh (HCKCT) th× nguyªn nh©n do g·y x¬ng c¼ng ch©n lµ 54 bÖnh nh©n chiÕm 52,2% [38]. NÕu kh«ng ®îc chÈn ®o¸n sím vµ ®iÒu trÞ kÞp thêi, héi chøng chÌn Ðp khoang do chÊn th¬ng c¼ng ch©n kh«ng nh÷ng chØ g©y c¸c tæn h¹i chøc n¨ng cña c¬, thÇn kinh mµ cßn cã thÓ tiÕn triÓn thµnh c¸c biÕn chøng nguy hiÓm h¬n nh suy thËn, nhiÔm trïng huyÕt, c¾t côt chi vµ thËm chÝ lµ tö vong [11]; [55].

2 ViÖc chÈn ®o¸n x¸c ®Þnh HCK ë c¼ng ch©n do chÊn th- ¬ng ë nh÷ng bÖnh nh©n tØnh t¸o, hîp t¸c tèt víi thÇy thuèc kh«ng ph¶i lµ qu¸ khã. Theo ®a sè c¸c t¸c gi¶ chØ cÇn khai th¸c kü tiÒn sö, kh¸m l©m sµng mét c¸ch cÈn thËn, cã hÖ thèng còng ®ñ gióp chóng ta chÈn ®o¸n chÝnh x¸c HCK [5]; [3]; [10];[13]. §au d÷ déi h¬n nhiÒu so víi ®au do g·y x¬ng; ®au t¨ng lªn khi vËn ®éng thô ®éng [14]. B¾p ch©n c¨ng cøng; gi¶m hoÆc mÊt c¶m gi¸c.

M¹ch ngo¹i vi cßn hoÆc yÕu; mÊt vËn ®éng; Da thay ®æi mµu s¾c (hång hoÆc tÝm) vµ cã c¸c nèt pháng rép lµ nh÷ng triÖu chøng l©m sµng ®iÓn h×nh cña héi chøng khoang. §èi víi nh÷ng bÖnh nh©n kh«ng tØnh t¸o, bÖnh nh©n kh«ng hîp t¸c tèt víi thÇy thuèc, bÖnh nh©n lµ trÎ em hoÆc nh÷ng trêng hîp trªn l©m sµng cßn nghi ngê th× ®o ¸p lùc khoang b»ng cét thuû ng©n cña Whitesides, siªu ©m doppler, chôp m¹ch ®ãng vai trß hÕt søc quan träng, gióp chóng ta trong chÈn ®o¸n x¸c ®Þnh héi chøng khoang cÊp tÝnh mét c¸ch chÝnh x¸c [3]; [10];[13]; [16]. PhÉu thuËt r¹ch da vµ c©n ®Ó gi¶i phãng chÌn Ðp khoang (lµm gi¶m ¸p lùc khoang) kÕt hîp víi ®iÒu trÞ c¨n nguyªn lµ hai vÊn ®Ò c¬ b¶n mang tÝnh nguyªn t¾c trong ®iÒu trÞ héi chøng khoang do chÊn th¬ng ë c¼ng ch©n [3]; [16];[41]; [47].Mc Queen, Jchristie, CM Court Brown viÖc chÈn ®o¸n sím vµ ®iÒu trÞ kÞp thêi ®ãng vai trß quyÕt ®Þnh trong viÖc ng¨n ngõa c¸c biÕn chøng xÊu cña héi chøng khoang cÊp tÝnh [37] nhÊt lµ biÕn chøng c¾t côt chi. 3 Tuy vËy trong thùc tÕ hiÖn nay viÖc chÈn ®o¸n sím vµ xö lý kÞp thêi héi chøng khoang cÊp tÝnh do chÊn th¬ng c¼ng ch©n ë ViÖt Nam vÉn cßn mét sè bÊt cËp nhÊt lµ ë c¸c tuyÕn c¬ së, tû lÖ c¾t côt chi do héi chøng khoang ë c¼ng ch©n vÉn cßn rÊt cao, n¨m 1993 t¹i BÖnh viÖn ViÖt §øc tû lÖ nµy lµ 30% [11]; n¨m 2002 lµ 18,1% [3].

N¨m 2002, trong luËn v¨n th¹c sü y khoa b¸c sü TrÇn Hïng Cêng ®· phÇn nµo ®Ò cËp tíi c¸c ®Æc ®iÓm vÒ nguyªn nh©n, l©m sµng, cËn l©m sµng, chÈn ®o¸n ®iÒu trÞ héi chøng khoang cÊp tÝnh do chÊn th¬ng ë c¼ng ch©n [3]. Tuy vËy tõ ®ã tíi nay y häc ViÖt Nam vµ thÕ giíi ®· cã nhiÒu tiÕn bé vît bËc trong c¸c lÜnh vùc l©m sµng, cËn l©m sµng, chÈn ®o¸n vµ ®iÒu trÞ héi chøng chÌn Ðp khoang nhÊt lµ Héi chøng chÌn Ðp khoang cÊp tÝnh sau chÊn th¬ng ë c¼ng ch©n. XuÊt ph¸t tõ thùc tÕ ®ã chóng t«i tiÕn hµnh nghiªn cøu ®Ò tµi nµy víi c¸c môc tiªu: 1. M« t¶ ®Æc ®iÓm l©m sµng, cËn l©m sµng ë bÖnh nh©n cã héi chøng chÌn Ðp khoang c¼ng ch©n do chÊn th¬ng.

§¸nh gi¸ kÕt qu¶ ®iÒu trÞ héi chøng chÌn Ðp khoang do chÊn th¬ng ë c¼ng ch©n. Tõ kÕt qu¶ nghiªn cøu cña ®Ò tµi nµy chóng t«i muèn gãp mét phÇn nhá bÐ cña m×nh vµo viÖc lµm phong phó thªm nh÷ng hiÓu biÕt vÒ bÖnh häc, ®Æc ®iÓm l©m sµng, cËn l©m sµng, chÈn ®o¸n vµ ®iÒu trÞ Héi chøng chÌn Ðp 4 khoang c¼ng ch©n do chÊn th¬ng, mét c¨n bÖnh ®ang cã chiÒu híng ngµy mét gia t¨ng t¹i ViÖt Nam. 5 Ch¬ng 1 Tæng quan tµi liÖu 1. T×nh h×nh nghiªn cøu héi chøng khoang trªn thÕ giíi Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y ë ViÖt Nam còng nh trªn thÕ giíi, g·y x¬ng c¼ng ch©n ®ang cã chiÒu híng gia t¨ng cïng víi sù ph¸t triÓn cña c¸c ph¬ng tiÖn giao th«ng.

§Æc biÖt lµ c¸c ph¬ng tiÖn giao th«ng tèc ®é cao. V× vËy héi chøng khoang do chÊn th¬ng c¼ng ch©n ®· ®îc quan t©m nghiªn cøu mét c¸ch ®Çy ®ñ, ®Æc biÖt trªn c¸c ph¬ng diÖn: chÈn ®o¸n, ®iÒu trÞ, xö lý æ g·y vµ c¸c tæn th¬ng kÌm theo (tæn th¬ng phÇn mÒm, m¹ch m¸u, thÇn kinh.) còng nh c¸c di chøng sau ®iÒu trÞ cña nã. ¤ng cho r»ng t×nh tr¹ng liÖt c¬ vµ co rót c¬ lµ do nguån cung cÊp m¸u tõ ®éng m¹ch tíi c¸c m« c¬ bÞ gi¸n ®o¹n vµ t¸c h¹i nµy khëi ®Çu ®îc quy kÕt lµ do c¸c nÑp ®îc sö dông trong bÊt ®éng chç x¬ng g·y. Tuy nhiªn, sau ®ã mét t¸c gi¶ kh¸c lµ Thomas l¹i b¸o c¸o cã nh÷ng bÖnh nh©n kh«ng hÒ bÞ g·y x¬ng vµ kh«ng ®Æt nÑp vÉn xuÊt hiÖn héi chøng Volkmann [41].

Nh÷ng lý thuyÕt vÒ t¾c tÜnh m¹ch ®· bÞ Griffiths phª ph¸n m¹nh mÏ, t¸c gi¶ nµy cho r»ng: Tæn th¬ng c¸c ®éng m¹ch kÐo theo ph¶n x¹ co th¾t c¸c nh¸nh bªn cña chóng míi 6 chÝnh lµ nguyªn nh©n hµng ®Çu cña t×nh tr¹ng thiÕu m¸u côc bé Volkmann [18]; [41]. N¨m 1914 Murphy ®· m« t¶ sù gia t¨ng ¸p lùc trong mét khoang c¬ ®îc bao bäc xung quanh bëi c¸c c©n do ch¶y m¸u hoÆc phï nÒ chÝnh lµ nguyªn nh©n g©y thiÕu m¸u côc bé chÌn Ðp. Tõ ®ã «ng ®Ò xuÊt gi¶i ph¸p dïng c¸c ®êng r¹ch c©n ®Ó gi¶i phãng ¸p lùc khoang, ng¨n ngõa c¸c di chøng liÖt vµ co rót co do chÌn Ðp g©y ra [23]. N¨m 1926 Jepson lµ ngêi ®Çu tiªn chøng minh ®îc hiÖu qu¶ vît tréi cña viÖc r¹ch c©n gi¶i phãng ¸p lùc khoang trong ®iÒu trÞ vµ ng¨n ngõa di chøng Volkmann ë nh÷ng bÖnh nh©n bÞ chÊn th¬ng [23]; [41].

Cïng víi nh÷ng kh¸m ph¸ míi cña gi¶i phÉu vÒ c¸c khoang c¬ còng nh sù ph¸t triÓn, tiÕn bé vît bËc cña c¸c dông cô ®o ¸p suÊt bªn trong cña c¸c khoang c¬ ngêi ta ®· nhËn thøc ®- îc r»ng: Co c¬ thiÕu m¸u côc bé Volkmann lµ di chøng cña héi chøng chÌn Ðp khoang kh«ng ®îc ®iÒu trÞ mét c¸ch kÞp thêi [41]. Trªn c¬ së ®ã, nhiÒu t¸c gi¶ ®· ®i s©u nghiªn cøu vÒ héi chøng nµy vµ ®· ®a ra nhiÒu th«ng b¸o, quan ®iÓm vÒ nguyªn nh©n bÖnh sinh, ®Æc ®iÓm l©m sµng, cËn l©m sµng, chÈn ®o¸n vµ ph¬ng ph¸p ®iÒu trÞ héi chøng chÌn Ðp khoang. Theo tuyÖt ®¹i ®a sè c¸c t¸c gi¶ th× nguyªn nh©n chÝnh cña héi chøng chÌn Ðp khoang lµ c¸c chÊn th¬ng do tai n¹n giao th«ng, phæ biÕn lµ do g·y x¬ng [33] kho¶ng 55,1% theo Knopp W [30], trong ®ã ®a sè lµ g·y x¬ng c¼ng ch©n [24]. 7 Trong mét nghiªn cøu tiÕn hµnh n¨m 2001, Boro C.G [16] ®· cho thÊy r»ng: trong g·y 1/3 trªn x¬ng chµy kh«ng thÊu khíp, tû lÖ héi chøng khoang cÊp tÝnh cßn cao h¬n nhiÒu, ®Æc biÖt lµ g·y kÝn cã di lÖch.

Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, ngoµi tai n¹n giao th«ng ra th× héi chøng chÌn Ðp khoang cßn gÆp ë c¸c vËn ®éng viªn ®iÒn kinh, c¸c cÇu thñ bãng ®¸, nguyªn nh©n lµ do tËp luyÖn vµ thi ®Êu qu¸ møc [61]. Dï nghiªn cøu ë nh÷ng thêi ®iÓm kh¸c nhau, víi sè lîng bÖnh nh©n kh¸c nhau nhng c¸c t¸c gi¶ Apleya G [15]; Mubarak S. Mc Queen [38] ®Òu cã mét thèng nhÊt chung lµ: ®au qu¸ møc ë n¬i tæn th¬ng, ®au t¨ng lªn khi vËn ®éng thô ®éng, c¨ng cøng c¬, rèi lo¹n c¶m gi¸c, m¹ch ngo¹i vi cßn hoÆc yÕu, da thay ®æi mµu s¾c (hång hoÆc tÝm) lµ nh÷ng triÖu chøng quan träng trong chÈn ®o¸n x¸c ®Þnh héi chøng chÌn Ðp khoang. Khi c¸c dÊu hiÖu nµy xuÊt hiÖn râ rµng th× chØ ®Þnh r¹ch më c©n ®Ó gi¶i phãng chÌn Ðp khoang lµ kh«ng ph¶i bµn c·i.

V× nÕu ¸p lùc khoang duy tr× ë møc cao kÐo dµi trong nhiÒu giê sÏ g©y nªn t×nh tr¹ng thiÕu m¸u côc bé ¶nh hëng xÊu tíi chøc n¨ng thÇn kinh, c¸c m« c¬ vµ hËu qu¶ lµ ho¹i tö m« c¬, thÇn kinh. Tuy nhiªn trong thùc tÕ th× kh«ng ph¶i lóc nµo trªn bÖnh nh©n còng xuÊt hiÖn ®Çy ®ñ vµ râ rµng c¸c dÊu hiÖu l©m sµng, nhÊt lµ ë nh÷ng bÖnh nh©n bÞ h«n mª, nh÷ng bÖnh nh©n kh«ng hîp t¸c (TE) th× viÖc quyÕt ®Þnh ®iÒu trÞ b¶o 8 tån hay mæ cÊp cøu gi¶i phãng chÌn Ðp khoang kh«ng ph¶i lµ dÔ. V× vËy cã nhiÒu t¸c gi¶ ®· ®i s©u nghiªn cøu vµ ¸p dông c¸c ph¬ng ph¸p cËn l©m sµng ®Ó theo dâi vµ chÈn ®o¸n chÝnh x¸c héi chøng khoang cÊp tÝnh. Mét trong nh÷ng ph¬ng ph¸p cËn l©m sµng ®îc øng dông sím nhÊt ®ã lµ ®o ¸p lùc khoang c¬, n¨m 1935 Henderson .J vµ céng sù ¸p dông kü thuËt "kim më" ®Ó ®o tr¬ng lùc c¬ vµ n¨m 1960 sö dông kü thuËt nµy ®o ¸p lùc c¬ trong khoang.

N¨m 1968 Scholander vµ céng sù [48] ®· sö dông kü thuËt "catheter nßng bÊc" ®Ó ®o ¸p lùc khoang. N¨m 1975 Whitesides vµ céng sù ®· c¶i tiÕn kü thuËt "kim më" cña Hendersen J ®Ó ®o ¸p lùc c¬ trong héi chøng khoang [27], [40]. Tõ n¨m 1974 kü thuËt "catheter nßng bÊc" ®îc Mubarak S.A vµ c¸c céng sù c¶i tiÕn thay nßng bÊc b»ng ®o¹n chØ kh©u Dacron. 1976 kü thuËt nµy ®îc Mubarak ®a vµo nghiªn cøu ®¸nh gi¸ ¸p lùc khoang ë 250 bÖnh nh©n cã triÖu chøng l©m sµng héi chøng khoang cÊp tÝnh vµ kÕt qu¶ ®· cho thÊy tÝnh u viÖt cña nã trong chÈn ®o¸n vµ gióp thÇy thuèc trong quyÕt ®Þnh nªn ®iÒu trÞ b¶o tån hay phÉu thuËt më c©n gi¶i phãng ¸p lùc khoang mét c¸ch chÝnh x¸c [41].

¦u ®iÓm cña dông cô nµy lµ kim Ýt bÞ t¾c do côc m¸u ®«ng vµ cã thÓ sö dông ®Ó theo dâi ¸p lùc khoang mét c¸ch liªn tôc vµ kÐo dµi [41].