Đặt vấn đề Như chúng ta đã biết “ Môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật. Môi trường có mối quan hệ mật thiết với cuộc sống của con người, là nơi cung cấp không gian sống, tài nguyên thiên nhiên cần thiết phục vụ cho cuộc sống sinh hoạt cũng như hoạt động sản xuất đồng thời môi trường cũng là nơi chứa đựng phế thải, chất thải từ mọi hoạt động của con người. Có thể thấy mối quan hệ giữa con người và môi trường là mối quan hệ hai chiều, con người đang tác động rất nhiều đến môi trường thông qua việc khai thác tài nguyên và xả thải vào môi trường. Việt Nam là một nước đang phát triển, đang trong quá trình công nghiệp hóa-hiện đại hóa đất nước thì vấn đề môi trường được coi là vấn đề nóng và mang ý nghĩa sống còn đối với hiện tại và mai sau.
Bảo vệ môi trường chính là bảo vệ sự sống của chúng ta. Nhà nước ta đã ban hành hàng loạt các văn bản pháp luật về bảo vệ môi trường nhằm răn đe, xử lý những tổ chức, cá nhân có hành vi làm tổn hại đến môi trường và ngày càng ứng dụng nhiều các khoa học công nghệ tiên tiến trong xử lý giác thải, giảm thiểu ô nhiễm thải ra ngoài môi trường. Nhưng biện pháp quan trọng và hiệu quả nhất chính là sự chung tay góp sức của toàn thể xã hội. Đó chính là việc làm cho dân nhận thức, ý thức đúng, đủ về bảo vệ môi trường để cùng hiểu, biết và hành động.
Mỗi hành động nhỏ cũng sẽ góp phần lớn vào việc hình thành nếp sống văn minh, có trách nhiệm với chính môi trường mà ta đang sống. Phường Nguyễn Thái Học là một trong những phường nằm ở phía Tây Bắc của thành phố Yên Bái. Trong những năm gần đây, phường đã có những bước tiến đáng kể về kinh tế, xã hội, đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt. n 2 Tuy nhiên dân số đông cộng với sự phát triển của công nghiệp hóa đã gây những áp lực ko nhỏ đối với môi trường tại đây.
Thêm vào đó, sự hiểu biết của người dân về môi trường còn hạn chế, đội ngũ cán bộ làm công tác về môi trường chưa được đào tạo một cách toàn diện. Các văn bản pháp luật chưa sát với địa phương. Chính vì những lý do trên mà đề tài “Đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động cộng đồng tham gia bảo vệ môi trƣờng tại Phƣờng Nguyễn Thái Học-T.P Yên Bái-Tỉnh Yên Bái” được thực hiện. Mục đích của đề tài.
Mục tiêu tổng quát Xác định mức độ nhận thức của người dân và sự tham gia của họ trong công tác bảo vệ môi trường, từ đó đề xuất giải pháp nâng cao nhận thức, ý thức cũng như hiệu quả của các hoạt động vào việc bảo vệ môi trường tại địa phương. Mục tiêu cụ thể - Đánh giá nhận thức, sự hiểu biết của người dân về một số vấn đề ô nhiễm môi trường, suy thoái môi trường, các nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường, luật bảo vệ Môi trường của Việt Nam. - Đánh giá sự ý thức của người dân về công tác bảo vệ môi trường trên địa bàn phường. - Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của cộng đồng trong Bảo vệ Môi trường 1.
Yêu cầu của đề tài - Phản ánh đúng hiện trạng môi trường và nhận thức của người dân. - Đảm bảo tài liệu, số liệu đầy đủ, khách quan. - Đảm bảo những kiến nghị, đề nghị đưa ra có tính khả thi, phù hợp với điều kiện địa phương. Ý nghĩa của đề tài 1.
Ý nghĩa trong học tập - Nâng cao kiến thức kỹ năng và rút ra những kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác sau này. - Vận dụng và phát huy các kiến thức đã học tập và nghiên cứu rèn luyện về kĩ năng tổng hợp và phân tích số liệu. - Là tài liệu phục vụ cho công tác quản lý môi trường ở cấp cơ sở.2 Ý nghĩa thực tiễn - Đánh giá nhận thức, ý thức của người dân trên địa bàn phường Nguyễn Thái Học- Thành phố Yên Bái về môi trường. Qua đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường.
- Là căn cứ để phường tăng cường công tác truyền thông, đưa ra các kế hoạch bảo vệ môi trường trên địa bàn. n 4 PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở lý luận Quản lý môi trường là tập hợp các biện pháp, pháp luật chính sách, kinh tế kỹ thuật –xã hội nhằm bảo vệ chất lượng môi trường và phát triển bền vững mô trường quốc gia. Các nguyên tắc quản ls môi trường, các công cụ thực hiện giám sát chất lượng môi trường, các phương pháp xử lý môi trường bị ô nhiễm được xây dựng trên cơ sở hình thành và phát triển của ngành khoa học môi trường (Nguyễn Xuân Nguyên).
Nhờ sự tập trung của các nhà khoa học thế giới từ năm 1960 đến nay, nhiều tài liệu nghiên cứu về môi trường đã được tổng kết biên soạn thành giáo trình chuyên khảo trong đó có nhiêu tài liệu cơ sở, phương pháp luận nghiên cứu môi trường, các nghiên cứu và quy luât môi trường. Nhờ kỹ thuật công nghệ môi trường các vấn đề ô nhiễm do hoạt động sản xuất của con người đang được nghiên cứu xử ký hoặc phòng tránh ngăn ngừa. Các kỹ thuật phân tích, đo đạc, giám sát chất lượng môi trường như kỹ thuật viễn thám, tin học được phát triển ở nhiều ở nhiều nước trên Thế giới. Như chúng ta đã biết, trong hoạt động sinh hoạt hàng ngày dù bất cứ ở đâu: nhà ở, công sở hay nơi công cộng đều thải ra môi trường một lượng rác thải đáng kể.
Trong đó rác thải hữu cơ chiếm một tỷ lệ lớn và dễ gây ô nhiễm trở lại làm nhiễm bẩn môi trường đất, nước, không khí. Một số khái niệm cơ bản : * Khái niệm Môi trường: Môi trường bao gồm các yếu tố nhiêu và vật chất nhân tạo bao quanh con người, có ảnh hướng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật. n 5 Môi trường sống của con người theo chức năng được chia ra thành các loại sau: - Môi trường tự nhiên: Bao gồm các yếu tố tự nhiên như yếu tố vật chất Lý hóa học, sinh học, tồn tại khách quan ngoài ý muốn của con người. - Môi trường xã hội: Là tổng thể các quan hệ giữa người với người tạo nên sự thuận lợi hoặc trở ngại cho sự tồn tại và phát triển của các cá nhân và cộng đồng loài người.
- Môi trường nhân tạo: Là tất các yếu tố tự nhiên, xã hội do con người tạo nên và chịu sự chi phối của con người. Môi trường theo nghĩa rộng là tổng các nhân tố như không khí, nước, đất, ánh sáng, âm thanh,.Có ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống của con người và các tài nguyên thiên nhiên cần thiết cho sinh sống và sản xuất của con người. Môi trường theo nghĩa hẹp là các nhân tố như: Không khí, đất nước, ánh sáng. liên quan tới chất lượng nước của con người, không xét tới tài nguyên.
“Quản lý môi trường là một hoạt động trong lĩnh vực quản lý xã hội, các tác động điều chỉnh các hoạt động của con người dựa trên sự tiếp cận có hệ thống và kỹ năng điều phối thông tin đối với các vấn đề môi trường có liên quan tới con người, xuất phát từ quan điểm định lượng, hướng tới sự phát triển bền vững và sử dụng hợp lý tài nguyên. Quản lý Nhà nước về BVMT xác định rõ chủ thể nhà nước, bằng chức trách, nhiệm vụ va quyền hạn của mình đưa ra các biện pháp, luật pháp, chính sách kinh tế, kỹ thuật, xã hội thích hợp nhằm bảo vệ môi trường sống và phát triển bền vững kinh tế quốc gia. Vai trò của cộng đồng trong việc tham gia bảo vệ môi trường Ở nước ta, cộng đồng dân cư đều nằm trong tổ chức của mình là Mặt trận tổ quốc, đoàn thể chính trị xã hội hoặc xã hội nghề nghiệp như: Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí n 6 Minh… từ Trung Ương đến cơ sở là thôn, làng, tổ dân phố, khu dân cư, xã, phường. Chính vì vậy, đẩy mạnh phong trào cộng đồng tham gia bảo vệ môi trường chỉ đạt hiệu quả cao khi được thông qua sự vận động, tuyên truyền, giáo dục của các tổ chức mà cộng đồng, mỗi người dân tham gia.
Hiện nay, một số địa phương ở nước ta đã có một số mô hình bảo vệ môi trường dựa vào cộng đồng và đạt được hiệu quả tích cực. Đó là các mô hình cam kết bảo vệ môi trường, tổ chức tự quản xử lý ô nhiễm môi trường, lồng ghép xoá đói giảm nghèo với bảo vệ môi trường, vệ sinh môi trường, các phong trào tình nguyện và bảo vệ môi trường trong sản xuất nông nghiệp… Trong đó, các tổ chức chính trị - xã hội (Hội Phụ nữ, Nông dân, Đoàn Thanh niên…) đóng một vai trò quan trọng. Các thành phố, thị trấn, thị tứ đã xuất hiện các phong trào tự chủ, tự quản giải quyết các vấn đề môi trường, phổ biến với hình thức là hợp tác xã dịch vụ môi trường, nước sạch, vệ sinh môi trường đã và đang hoạt động có hiệu quả. Trong thời gian tới, để đẩy mạnh hơn nữa phong trào cộng đồng tham gia bảo vệ môi trường, các cấp các ngành nên quan tâm thực hiện một số biện pháp sau: - Đổi mới nội dung, hình thức công tác tuyên truyền về bảo vệ môi trường để tiến tới xây dựng chuẩn mực đạo đức cao đẹp, có những phong tục đẹp về hành động bảo vệ môi trường, tiết kiệm tài nguyên trong đời sống hàng ngày.
Thông qua các phương tiện truyền thông như phát thanh, truyền hình, báo in, pano, áp phích, tờ gấp, tranh cổ động. cùng với các hoạt động tuyên tuyền khác như biểu diễn văn nghệ, hội thảo, triển lãm. để chuyển tải thông tin, thông điệp môi trường tới các nhóm đối tượng khác nhau.