Đánh giá chức năng tai giữa trên bệnh nhân khe hở vòm miệng

Tài liệu nghiên cứu Đánh giá chức năng tai giữa trên bệnh nhân khe hở vòm miệng full text, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Trường học: Trường Đại Học Y Hà Nội
• Chuyên ngành: Y Học
• Đề tài: Đánh Giá Chức Năng Tai Giữa Trên Bệnh Nhân Khe Hở Vòm Miệng
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sỹ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu
• 1.1.1. Nghiên cứu về chức năng tai giữa trên bệnh nhân khe hở vòm miệng
• 1.1.1.1. Trên thế giới
• 1.1.1.2. Tại Việt Nam
• 1.1.2. Nghiên cứu về phẫu thuật đặt ống thông khí trên bệnh nhân khe hở vòm miệng
• 1.1.2.1. Trên thế giới
• 1.1.2.2. Tại Việt Nam
• 1.2. Giải phẫu, chức năng tai giữa và vòm miệng
• 1.2.1. Giải phẫu tai giữa
• 1.2.1.1. Hòm nhĩ
• 1.2.1.2. Màng nhĩ
• 1.2.2. Vòi nhĩ
• 1.2.2.1. Giải phẫu vòi nhĩ
• 1.2.2.2. Lỗ vòi nhĩ (miệng loa vòi)
• 1.2.2.3. Các cơ liên quan vòi nhĩ
• 1.2.2.3.1. Cơ căng màn hầu
• 1.2.2.3.2. Cơ nâng màn hầu
• 1.3. Sinh lý tai giữa
• 1.4. Một số phương pháp đánh giá chức năng tai giữa
• 1.4.1. Các phương pháp dựa trên đo trở kháng âm học
• 1.4.2. Đo thính lực đơn âm tại ngưỡng
• 1.5. Khe hở vòm miệng
• 1.5.1. Bệnh sinh khe hở vòm miệng
• 1.5.2. Phân loại khe hở vòm miệng
• 1.5.3. Các biểu hiện lâm sàng
• 1.5.4. Điều trị khe hở vòm miệng
• 1.6. Bệnh lý tai giữa trên bệnh nhân khe hở vòm miệng
• 1.6.1. Cơ chế bệnh sinh bệnh lý tai giữa trên khe hở vòm miệng
• 1.6.2. Đặc điểm bệnh lý tai giữa trên bệnh nhân khe hở vòm miệng
• 1.7. Điều trị bệnh lý tai giữa trên bệnh nhân khe hở vòm miệng
• 1.7.1. Điều trị nội khoa
• 1.7.2. Phẫu thuật đặt ống thông khí hòm nhĩ
• 1.7.3. Vai trò của phẫu thuật tạo hình vòm miệng
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Địa điểm nghiên cứu
• 2.1.3. Thời gian nghiên cứu
• 2.1.4. Các bước tuyển chọn vào nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2.2. Số lượng bệnh nhân nghiên cứu
• 2.2.3. Các bước tiến hành nghiên cứu
• 2.2.4. Các chỉ số biến số nghiên cứu
• 2.2.5. Các kỹ thuật áp dụng trong nghiên cứu
• 2.2.6. Phương tiện nghiên cứu
• 2.2.7. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.2.8. Biện pháp khống chế sai số
• 2.3. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Chức năng tai giữa qua nội soi, thính lực và nhĩ lượng
• 3.1.1. Đặc điểm chung
• 3.1.2. Đặc điểm bệnh lý tai giữa
• 3.1.3. Đánh giá chức năng tai giữa qua đo nhĩ lượng
• 3.1.4. Đánh giá chức năng tai giữa qua thính lực
• 3.2. Sự cải thiện chức năng tai giữa sau phẫu thuật tạo hình vòm miệng và đặt ống thông khí
• 3.2.1. Đặc điểm bệnh nhân phẫu thuật tạo hình vòm miệng và đặt ống thông khí hòm nhĩ
• 3.2.2. Bệnh lý tai giữa sau phẫu thuật tạo hình vòm miệng và đặt ống thông khí
• 3.2.3. Chức năng tai giữa sau phẫu thuật
• 3.2.4. Biến chứng sau phẫu thuật
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Chức năng tai giữa qua nội soi, thính lực và nhĩ lượng
• 4.1.1. Đặc điểm chung
• 4.1.2. Đặc điểm bệnh lý tai giữa
• 4.1.3. Đánh giá chức năng tai giữa qua nhĩ lượng
• 4.1.4. Đánh giá chức năng tai giữa qua thính lực
• 4.2. Sự cải thiện chức năng tai giữa sau phẫu thuật tạo hình vòm miệng và đặt ống thông khí
• 4.2.1. Đặc điểm chung
• 4.2.2. Bệnh lý tai giữa sau phẫu thuật tạo hình vòm miệng và đặt ống thông khí
• 4.2.3. Chức năng tai giữa sau phẫu thuật
• 4.2.4. Biến chứng sau phẫu thuật
• NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về đánh giá chức năng tai giữa ở bệnh nhân khe hở vòm miệng

Đánh giá chức năng tai giữa là một phần quan trọng trong việc điều trị bệnh nhân khe hở vòm miệng. Khe hở vòm miệng (KHVM) là một dị tật bẩm sinh phổ biến, ảnh hưởng đến khả năng nghe và chức năng tai giữa. Việc đánh giá chức năng tai giữa giúp phát hiện sớm các vấn đề liên quan đến tai giữa, từ đó có biện pháp can thiệp kịp thời. Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ bệnh lý tai giữa ở trẻ em có KHVM rất cao, lên tới 94%. Do đó, việc theo dõi và đánh giá chức năng tai giữa là cần thiết để cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của chức năng tai giữa

Chức năng tai giữa đóng vai trò quan trọng trong việc truyền âm thanh từ môi trường bên ngoài vào tai trong. Việc đánh giá chức năng này giúp xác định mức độ ảnh hưởng của KHVM đến khả năng nghe của bệnh nhân. Nghiên cứu cho thấy, chức năng tai giữa bị ảnh hưởng nghiêm trọng do rối loạn vòi nhĩ, dẫn đến viêm tai giữa và nghe kém.

1.2. Các phương pháp đánh giá chức năng tai giữa

Có nhiều phương pháp để đánh giá chức năng tai giữa, bao gồm đo nhĩ lượng, thính lực và nội soi. Những phương pháp này giúp xác định tình trạng tai giữa, phát hiện dịch trong hòm tai và đánh giá độ di động của màng nhĩ. Việc áp dụng các phương pháp này giúp bác sĩ có cái nhìn tổng quan về tình trạng tai giữa của bệnh nhân.

II. Vấn đề và thách thức trong đánh giá chức năng tai giữa

Đánh giá chức năng tai giữa ở bệnh nhân khe hở vòm miệng gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính là sự khó khăn trong việc phát hiện các triệu chứng lâm sàng. Nhiều bệnh nhân không có biểu hiện rõ ràng, dẫn đến việc chẩn đoán muộn. Thêm vào đó, việc phối hợp giữa các chuyên ngành như Tai Mũi Họng và Phẫu thuật Tạo hình cũng gặp khó khăn trong việc điều trị đồng bộ.

2.1. Những khó khăn trong chẩn đoán bệnh lý tai giữa

Chẩn đoán bệnh lý tai giữa ở bệnh nhân KHVM thường gặp khó khăn do triệu chứng không rõ ràng. Nhiều trẻ em không có biểu hiện rõ ràng của viêm tai giữa, dẫn đến việc bỏ lỡ cơ hội điều trị sớm. Việc này có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho sự phát triển ngôn ngữ và giao tiếp của trẻ.

2.2. Tác động của khe hở vòm miệng đến chức năng tai giữa

Khe hở vòm miệng ảnh hưởng đến chức năng vòi nhĩ, dẫn đến tình trạng viêm tai giữa mạn tính. Tình trạng này không chỉ gây khó khăn trong việc nghe mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển ngôn ngữ của trẻ. Việc điều trị kịp thời và hiệu quả là rất cần thiết để hạn chế những tác động tiêu cực này.

III. Phương pháp đánh giá chức năng tai giữa hiệu quả

Để đánh giá chức năng tai giữa một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp hiện đại và chính xác. Các phương pháp như đo nhĩ lượng, thính lực và nội soi tai mũi họng đã được chứng minh là có hiệu quả trong việc phát hiện các vấn đề liên quan đến tai giữa. Việc kết hợp các phương pháp này giúp cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác về tình trạng tai giữa của bệnh nhân.

3.1. Đo nhĩ lượng và thính lực

Đo nhĩ lượng là phương pháp quan trọng trong việc đánh giá chức năng tai giữa. Phương pháp này giúp xác định áp lực trong hòm nhĩ và độ di động của màng nhĩ. Kết hợp với đo thính lực, bác sĩ có thể đánh giá chính xác tình trạng nghe của bệnh nhân.

3.2. Nội soi tai mũi họng

Nội soi tai mũi họng cho phép bác sĩ quan sát trực tiếp tình trạng tai giữa và phát hiện các bất thường. Phương pháp này giúp phát hiện sớm các vấn đề như viêm nhiễm hoặc dịch trong hòm tai, từ đó có biện pháp can thiệp kịp thời.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về chức năng tai giữa ở bệnh nhân khe hở vòm miệng đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Việc áp dụng các phương pháp đánh giá hiện đại giúp phát hiện sớm các vấn đề liên quan đến tai giữa, từ đó cải thiện chất lượng điều trị. Nghiên cứu cũng cho thấy sự cải thiện rõ rệt về chức năng tai giữa sau khi thực hiện phẫu thuật tạo hình vòm miệng và đặt ống thông khí.

4.1. Kết quả cải thiện chức năng tai giữa sau phẫu thuật

Nghiên cứu cho thấy, sau khi thực hiện phẫu thuật tạo hình vòm miệng và đặt ống thông khí, chức năng tai giữa của bệnh nhân được cải thiện rõ rệt. Tỷ lệ viêm tai giữa giảm đáng kể, giúp nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

4.2. Vai trò của phẫu thuật trong điều trị bệnh lý tai giữa

Phẫu thuật tạo hình vòm miệng và đặt ống thông khí đóng vai trò quan trọng trong việc điều trị bệnh lý tai giữa ở bệnh nhân KHVM. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện chức năng tai giữa mà còn ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng có thể xảy ra.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu

Đánh giá chức năng tai giữa ở bệnh nhân khe hở vòm miệng là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng. Những kết quả đạt được từ các nghiên cứu hiện tại cho thấy sự cần thiết phải tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp điều trị hiệu quả hơn. Tương lai của nghiên cứu này hứa hẹn sẽ mang lại nhiều tiến bộ trong việc cải thiện sức khỏe tai mũi họng cho bệnh nhân.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc phát triển các phương pháp điều trị mới và hiệu quả hơn cho bệnh lý tai giữa ở bệnh nhân KHVM. Việc này không chỉ giúp cải thiện chức năng tai giữa mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

5.2. Hướng đi mới trong điều trị bệnh lý tai giữa

Hướng đi mới trong điều trị bệnh lý tai giữa có thể bao gồm việc áp dụng công nghệ mới trong chẩn đoán và điều trị. Việc kết hợp giữa các chuyên ngành sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị và giảm thiểu biến chứng cho bệnh nhân.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ y học của tác giả Khiếu Hữu Thanh với đề tài "Đánh giá chức năng tai giữa trên bệnh nhân khe hở vòm miệng", thực hiện tại Trường Đại học Y Hà Nội năm 2022, thuộc chuyên ngành Tai Mũi Họng.

Khe hở vòm miệng (KHVM) là một dị tật bẩm sinh vùng hàm mặt với tỷ lệ ghi nhận khoảng 0,1% đến 0,2% tại Việt Nam. Do những bất thường về giải phẫu bám tận của cơ nâng màn hầu và cơ căng màn hầu kết hợp với tình trạng viêm nhiễm vùng vòm mũi họng do thiếu hụt cấu trúc khẩu cái, tỷ lệ mắc các bệnh lý tai giữa ở trẻ KHVM lên tới 94%. Bệnh lý tai giữa ở nhóm bệnh nhân này thường diễn biến âm thầm, chủ yếu là viêm tai giữa màng nhĩ đóng kín với các dạng tổn thương có sự chuyển hóa lẫn nhau: viêm tai giữa ứ dịch (VTGƯD), viêm tai giữa cấp tính (VTGCT) tái diễn, xẹp nhĩ, xơ nhĩ và có nguy cơ tiến triển thành cholesteatoma. Quá trình bệnh lý kéo dài gây suy giảm sức nghe trong giai đoạn phát triển ngôn ngữ của trẻ, dẫn đến trở ngại trong giao tiếp và học tập.

Khoảng trống nghiên cứu được chỉ ra là: điều trị nội khoa đơn thuần không cải thiện được rối loạn chức năng vòi nhĩ và các tổn thương mạn tính trong KHVM. Mặt khác, phẫu thuật tạo hình vòm miệng (THVM) dù đã tái tạo điểm bám cơ màn hầu nhưng tỷ lệ viêm tai giữa ở trẻ sau phẫu thuật vẫn ở mức cao (lên tới 85,7%). Tại Việt Nam, các công trình nghiên cứu trước đây về tai giữa ở trẻ KHVM chủ yếu dừng lại ở mô tả cắt ngang, cỡ mẫu còn nhỏ, thời gian theo dõi ngắn và thiếu các đánh giá can thiệp phối hợp đồng thời giữa phẫu thuật tạo hình vòm miệng với phẫu thuật đặt ống thông khí (OTK) hòm nhĩ.

Mục tiêu nghiên cứu của luận án gồm hai nội dung:

1. Đánh giá chức năng tai giữa trên bệnh nhân khe hở vòm miệng qua nội soi, thính lực và nhĩ lượng.
2. Đánh giá sự cải thiện chức năng tai giữa sau đặt ống thông khí và phẫu thuật tạo hình khe hở vòm miệng.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng: Bệnh nhân dưới 16 tuổi mắc khe hở vòm miệng thứ phát có bệnh lý tai giữa được chỉ định phẫu thuật tạo hình vòm miệng kết hợp đặt ống thông khí hòm nhĩ.
• Địa điểm nghiên cứu: Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam - Cu Ba, Hà Nội.
• Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 01 năm 2016 đến tháng 12 năm 2019, với thời gian theo dõi dọc sau phẫu thuật ít nhất 12 tháng.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án tổng thuật có hệ thống các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về chức năng tai giữa và phẫu thuật đặt ống thông khí trên bệnh nhân khe hở vòm miệng:

Nhóm nghiên cứu	Tác giả & Năm công bố	Nội dung và phát hiện chính được trích dẫn
Nghiên cứu chức năng tai giữa quốc tế	Alt (1897) Graham (1964) Paradise (1969) Bluestone (1972) Moller (1975, 1981) Fria và cs (1987) Broen và cs (1996) Lou (2018) Tengroth (2019) Jin (2019) Acharya (2021)	Mô tả đầu tiên về mối liên quan giữa KHVM và nghe kém; 48,42% trẻ KHVM có tiền sử bệnh tai giữa (Graham); 100% trẻ KHVM xuất hiện bệnh lý tai giữa trong những tháng đầu đời (Paradise); mở vòi nhĩ bất thường gây VTGƯD (Bluestone); 85% VTGƯD có nhĩ đồ dạng B và áp lực < -150 mmH2O (Moller); 90-93% trẻ KHVM có nghe kém dẫn truyền (Fria); nghe kém truyền âm tồn tại ở 20-39% trẻ vị thành niên KHVM (Broen); THVM cải thiện chức năng vòi nhĩ sau 6-12 tháng (Jin, Acharya).
Nghiên cứu đặt ống thông khí quốc tế	Politzer (1860) Armstrong (1954) Paradise (1976) Zheng (2003) Sheahan (2003) Rivelli (2018) Yang (2019) Rieu-Chevreau (2019) Inoue và cs (2020) Schwarz (2021) Martins (2021) Chang (2022)	Lịch sử từ ống cao su đầu tiên đến ống polyethylene; khuyến cáo đặt OTK sớm ở trẻ KHVM (Paradise); phối hợp đặt OTK và THVM giúp cải thiện sức nghe 14,2 - 19,4 dB (Rivelli, Zheng); thời gian lưu ống là yếu tố nguy cơ tái phát VTGƯD (Rieu-Chevreau); tỷ lệ đặt lại OTK ở trẻ KHVM là 31,1% (Inoue); tổng quan hệ thống 9 nghiên cứu (929 trẻ) xác nhận đặt OTK đồng thời với THVM giúp ngăn ngừa VTGƯD hiệu quả (Chang).
Nghiên cứu trong nước	Nguyễn Thị Hoài An (1998) Nguyễn Đình Trường (2013) Nguyễn Văn Ninh và cs (2016) Đỗ Quý Linh (2016) Khiếu Hữu Thanh và cs (2019) Đỗ Thành Chung (1999) Nguyễn Lệ Thủy (2001) Mai Ý Thơ (2012) Châu Chiêu Hòa và cs (2015) Hoàng Phước Minh, Lê Thanh Thái (2016) Nguyễn Văn Học (2017) Hoàng Văn Thành (2019) Tăng Xuân Hải (2022)	76,4% trẻ KHVM bị VTGƯD (Nguyễn Thị Hoài An); 70% tai trẻ KHVM mắc VTG, chủ yếu VTGƯD và nhĩ đồ phẳng/đồi chiếm 51,5% (Nguyễn Đình Trường); tỷ lệ VTG ở nhóm chưa THVM là 91,0% và sau THVM là 73,8% (Nguyễn Văn Ninh); trẻ KHVM bị VTGƯD được THVM không đặt OTK có tỷ lệ ứ dịch sau 6 tháng lên tới 85,7% (Khiếu Hữu Thanh); kết quả và biến chứng phẫu thuật đặt OTK (Nguyễn Lệ Thủy, Mai Ý Thơ, Hoàng Phước Minh).

Vị trí của luận án: Luận án giải quyết khoảng trống thực hành lâm sàng tại Việt Nam bằng cách thiết lập nghiên cứu có cỡ mẫu đầy đủ, áp dụng quy trình đánh giá kết hợp khám nội soi, đo nhĩ lượng và đo thính lực đơn âm tại ngưỡng, đồng thời theo dõi kết quả can thiệp phối hợp giữa phẫu thuật tạo hình vòm miệng và phẫu thuật đặt ống thông khí hòm nhĩ trong thời gian 12 tháng.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở giải phẫu và sinh lý bệnh học

• Giải phẫu tai giữa và vòi nhĩ: Hòm nhĩ gồm 6 thành, màng nhĩ chia làm màng căng (3 lớp) và màng chùng (không có lớp sợi xơ). Vòi nhĩ có 1/3 sau ngoài là xương và 2/3 trước trong là sụn sợi. Ở trẻ em, vòi nhĩ ngắn hơn (15–30 mm so với 31–38 mm ở người lớn) và nằm ngang hơn (góc nghiêng 10 độ so với 30–40 độ ở người lớn).
• Hệ thống cơ màn hầu liên quan vòi nhĩ: Cơ căng màn hầu (gồm bó bên bám rãnh vòi và bó giữa bám thành màng vòi nhĩ, có vai trò mở vòi khi nuốt, ngáp), cơ nâng màn hầu (nâng nền vòi và kéo mở rộng tấm sụn giữa), cơ vòi hầu và cơ căng màng nhĩ.
• Cơ chế bệnh sinh ở bệnh nhân KHVM: Thuyết nụ mặt giải thích sự hình thành KHVM do không ráp dính các nụ mặt ở tuần thứ 8 thai kỳ. Ở trẻ KHVM, cơ nâng màn hầu và cơ căng màn hầu không tiếp nối bắt chéo qua đường giữa mà chạy dọc, bám lệch vào bờ sau bên của vòm miệng cứng. Bất thường nguyên ủy và bám tận làm giảm trương lực cơ, sụn vòi nhĩ mềm và dễ xẹp, dẫn đến tắc vòi cơ năng. Tình trạng này sinh ra áp lực âm kéo dài trong hòm nhĩ, gây thoát quản mao mạch, tăng sinh tế bào chế nhầy, biến đổi biểu mô niêm mạc tai giữa và hình thành vòng xoắn bệnh lý: tắc vòi $\rightarrow$ áp lực âm $\rightarrow$ ứ dịch hòm nhĩ $\rightarrow$ tiêu hủy lớp sợi màng nhĩ $\rightarrow$ xẹp nhĩ $\rightarrow$ cholesteatoma.

Bất thường điểm bám cơ căng/nâng màn hầu
  Rối loạn chức năng / Tắc vòi nhĩ cơ năng
       Áp lực âm trong hòm nhĩ
Thoát quản mao mạch & Dị sản niêm mạc chế nhầy
           Viêm tai giữa ứ dịch
VTG cấp tính tái diễn      Xẹp nhĩ / Viêm tai dính
                            Cholesteatoma

Khung phân loại và công cụ đánh giá

• Phân loại khe hở vòm miệng: Sử dụng sơ đồ chữ Y của Kernahan (1971) với mốc lỗ răng cửa để phân định: Dạng A (khe hở tiên phát), Dạng B (khe hở không toàn bộ vòm miệng thứ phát), Dạng C (khe hở toàn bộ vòm miệng thứ phát), Dạng D (khe hở môi và vòm miệng toàn bộ hai bên).
• Đánh giá chức năng qua đo nhĩ lượng:
  • Phân loại theo Jerger (1970): Dạng A (bình thường), As (đỉnh thấp, giảm thông thuận), Ad (đỉnh cao, tăng thông thuận), B (đường phẳng hoặc đồi không đỉnh, ứ dịch), C (đỉnh lệch áp lực âm < -100 daPa).
  • Phân loại theo Nguyễn Tấn Phong (2000, 2009): Biến động nhĩ đồ theo trục tung và trục hoành, phân loại thành nhĩ đồ sơ cấp, thứ cấp và tam cấp để theo dõi tiến triển tổn thương.
• Đánh giá thính lực đơn âm tại ngưỡng: Đo đường khí và đường xương ở các tần số từ 125 Hz đến 8000 Hz. Ở trẻ nhỏ sử dụng các kỹ thuật: đo thính giác quan sát hành vi (BOA, 0–6 tháng), đo thính lực tăng cường thị giác (VRA, 6–30 tháng), đo thính lực bằng trò chơi (CPA, 30–48 tháng) và đo thính lực thông thường (trên 4–5 tuổi). Xác định ngưỡng nghe trung bình đường khí (PTA) và khoảng cách khí cốt đạo (ABG - Air Bone Gap).
• Phân loại mức độ xẹp nhĩ: Đánh giá theo 4 độ của Sade (1979).

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu can thiệp lâm sàng theo dõi dọc không đối chứng (so sánh trước và sau điều trị trên cùng đối tượng).
• Cỡ mẫu: Gồm 106 bệnh nhân (tương ứng 212 tai được khảo sát ban đầu; 209 tai có dữ liệu nhĩ lượng đồ).
• Phương tiện và thiết bị:
  • Máy đo nhĩ lượng: Interacoustics AT235.
  • Máy đo thính lực: Interacoustics AD226.
  • Bộ dụng cụ khám nội soi tai mũi họng (nguồn sáng, optic, camera).
  • Bộ dụng cụ phẫu thuật đặt ống thông khí và các loại ống thông khí hòm nhĩ.
• Kỹ thuật can thiệp: Phẫu thuật tạo hình vòm miệng (kỹ thuật Von Langenbeck, kỹ thuật đẩy lùi V-Y kiểu Veau - Wardill - Kilner) kết hợp phẫu thuật đặt ống thông khí qua màng nhĩ.
• Tiêu chuẩn lựa chọn: Bệnh nhân KHVM thứ phát dưới 16 tuổi, có chỉ định THVM; có bệnh lý tai giữa (VTGƯD, VTGCT tái diễn, xẹp nhĩ độ II–III); được phẫu thuật kết hợp THVM và đặt OTK; theo dõi đủ từ 12 tháng trở lên.
• Tiêu chuẩn loại trừ: Bệnh nhân KHVM nằm trong các hội chứng di truyền hoặc có dị tật biến dạng sọ mặt khác; bệnh nhân không tuân thủ hoặc bỏ theo dõi.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan

Chương 1 trình bày chi tiết về lịch sử nghiên cứu chức năng tai giữa và phẫu thuật đặt OTK ở bệnh nhân KHVM tại Việt Nam và trên thế giới. Tác giả phân tích giải phẫu học hòm nhĩ, vòi nhĩ, xương chũm và hệ thống cơ màn hầu; mô tả sinh lý dẫn truyền âm thanh, trở kháng thính giác, quá trình trao đổi khí của niêm mạc tai giữa và ba chức năng bảo vệ - dẫn lưu - thông khí của vòi nhĩ.

Chương này cũng tổng hợp các phương pháp chẩn đoán chức năng tai giữa (nội soi bơm hơi, nhĩ lượng đồ Jerger và Nguyễn Tấn Phong, đo âm lượng vòi Sonotubometry, thính lực đơn âm theo lứa tuổi), phân loại KHVM theo Kernahan, sinh thái bệnh lý của VTGƯD, VTGCT tái diễn, xẹp nhĩ, xơ nhĩ và VTGMT. Cuối cùng, tổng quan phân tích các phương pháp điều trị nội khoa, thông vòi bằng áp lực (Valsalva, bóng Otovent, Politzer), các loại ống thông khí và vai trò của các kỹ thuật phẫu thuật tạo hình vòm miệng.

Chương 2: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 mô tả chi tiết quy trình chọn mẫu, tiêu chuẩn lựa chọn và loại trừ cho hai mục tiêu nghiên cứu tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam - Cu Ba (2016–2019). Tác giả trình bày thiết kế nghiên cứu can thiệp lâm sàng theo dõi dọc, các bước tiến hành thăm khám lâm sàng nội soi, quy trình đo nhĩ lượng bằng máy Interacoustics AT235 và đo thính lực bằng máy Interacoustics AD226. Kỹ thuật phẫu thuật tạo hình vòm miệng kết hợp đặt OTK hòm nhĩ được chuẩn hóa theo từng bước. Phương pháp thu thập biến số, khống chế sai số, xử lý số liệu thống kê y học và các nguyên tắc đạo đức trong nghiên cứu y sinh học được trình bày đầy đủ.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Chương 3 tổng hợp toàn bộ số liệu thu được qua 30 bảng số liệu và 6 biểu đồ, phân chia theo hai nhóm mục tiêu:

Nhóm kết quả	Nội dung các bảng và biểu đồ chính trong luận án
Đặc điểm lâm sàng & Chức năng tai giữa ban đầu	- Bảng 3.1 & 3.2: Phân bố tuổi, giới và các bệnh lý tai mũi họng kèm theo trên 106 bệnh nhân. - Bảng 3.3, 3.4, 3.5: Phân loại KHVM, phân bố số bên tai bị bệnh và mối liên quan với đặc điểm khe hở. - Biểu đồ 3.1 & 3.2: Phân bố các dạng bệnh lý tai giữa (N=212 tai) và mối liên quan với nhóm tuổi. - Bảng 3.6, 3.7, 3.8, 3.9: Hình thái màng nhĩ, các thể VTGƯD, đặc điểm xẹp nhĩ và mối liên quan với thể loại KHVM. - Bảng 3.10 & Biểu đồ 3.3: Dạng nhĩ lượng đồ theo Nguyễn Tấn Phong (N=209) và Jerger. - Bảng 3.11, 3.12, 3.13, 3.14: Mối liên quan giữa dạng nhĩ đồ với thể VTGƯD, độ xẹp nhĩ; hình dạng thính lực đồ, mức độ nghe kém và so sánh chỉ số PTA, ABG với bệnh lý tai giữa.
Kết quả sau can thiệp THVM & Đặt OTK	- Bảng 3.15: Kết quả phẫu thuật tạo hình vòm miệng sau 6 tháng. - Bảng 3.16, 3.17, 3.18, 3.19: Đặc điểm bệnh lý tai giữa được đặt OTK, tình trạng dịch hòm nhĩ khi chích rạch, đặc điểm nhĩ lượng đồ và thính lực đồ trước mổ. - Bảng 3.20, 3.21, 3.22 & Biểu đồ 3.5: Hình thái màng nhĩ sau phẫu thuật, tình trạng ống thông khí và diễn biến các bệnh lý tai giữa theo tình trạng OTK. - Bảng 3.23, 3.24, 3.25: Mối liên quan giữa VTG tái diễn với kết quả THVM, thời gian lưu ống và dạng nhĩ lượng đồ. - Bảng 3.26, 3.27, 3.28, 3.29 & Biểu đồ 3.6: Hình thái thính lực đồ, dạng nhĩ đồ sau mổ; sự thay đổi PTA và ABG trung bình theo bệnh lý tai giữa và tình trạng VTG tái diễn. - Bảng 3.30: Thống kê các tai biến và biến chứng sau phẫu thuật.

Chương 4: Bàn luận

Chương 4 tập trung phân tích, đối chiếu kết quả nghiên cứu với các tác giả trong nước và quốc tế:

• Bàn luận về tỷ lệ mắc bệnh lý tai giữa cao ở trẻ KHVM, mối liên quan giữa tuổi, mức độ hở vòm miệng với tình trạng ứ dịch và xẹp nhĩ.
• Biện luận giá trị chẩn đoán của nội soi màng nhĩ kết hợp đo trở kháng âm học; giải thích sự ưu thế của việc phân loại nhĩ đồ theo Jerger và Nguyễn Tấn Phong trong đánh giá chức năng vòi nhĩ và độ thông thuận của màng nhĩ.
• Đánh giá hiệu quả của phẫu thuật tạo hình vòm miệng đối với việc phục hồi cơ chế đóng mở vòi nhĩ; phân tích lý do tỷ lệ bệnh lý tai giữa vẫn tồn tại nếu không đặt OTK hỗ trợ.
• Bàn luận về sự cải thiện thính lực (giảm PTA và thu hẹp khoảng cách khí cốt đạo ABG) sau khi đặt OTK kết hợp THVM.
• Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến thời gian lưu ống thông khí, nguyên nhân gây viêm tai giữa tái diễn sau rơi ống và các biến chứng thường gặp như chảy dịch tai, tắc ống, xơ nhĩ hay thủng màng nhĩ tồn lưu.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận và khoa học

• Cung cấp bức tranh toàn diện về đặc điểm lâm sàng, hình thái màng nhĩ và chức năng tai giữa ở trẻ em khe hở vòm miệng tại Việt Nam thông qua sự kết hợp của ba phương pháp: nội soi tai, đo nhĩ lượng và đo thính lực đơn âm tại ngưỡng.
• Làm sáng tỏ mối liên quan giữa các dạng khe hở vòm miệng (theo phân loại Kernahan) với các thể bệnh lý tai giữa (viêm tai giữa ứ dịch, xẹp nhĩ) và sự biến đổi của các dạng nhĩ lượng đồ (theo Jerger và Nguyễn Tấn Phong).
• Chứng minh về mặt sinh lý học lâm sàng rằng phẫu thuật tạo hình vòm miệng cần thời gian để cải thiện chức năng vòi nhĩ; việc đặt ống thông khí đồng thời đóng vai trò như một vòi nhĩ nhân tạo bảo vệ tai giữa và thính lực trong giai đoạn chuyển tiếp.

Đóng góp về mặt thực tiễn và giải pháp đề xuất

• Xây dựng quy trình phối hợp liên chuyên khoa giữa Phẫu thuật Tạo hình Hàm mặt và Tai Mũi Họng: thực hiện chích rạch màng nhĩ đặt ống thông khí ngay trong cùng một cuộc phẫu thuật tạo hình vòm miệng.
• Giúp cải thiện sức nghe rõ rệt cho bệnh nhân, giảm chỉ số PTA và khoảng cách ABG, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển ngôn ngữ và khả năng học tập của trẻ KHVM.
• Xác định tỷ lệ và phương hướng xử trí các biến chứng sau đặt OTK (như chảy dịch tai, tắc ống, rơi ống sớm) và đề xuất kế hoạch theo dõi định kỳ tình trạng tai giữa sau mổ tối thiểu 12 tháng.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu chỉ tập trung vào nhóm bệnh nhân khe hở vòm miệng thứ phát có chỉ định phẫu thuật tạo hình vòm miệng, loại trừ các bệnh nhân có dị tật sọ mặt phức tạp hoặc nằm trong các hội chứng di truyền; thời gian theo dõi dọc 12 tháng chưa bao quát hết toàn bộ quá trình sau khi ống thông khí tự đào thải ở tất cả các bệnh nhân.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu theo dõi dài hạn sau khi ống thông khí rơi ra ngoài để đánh giá tỷ lệ tái phát viêm tai giữa ứ dịch; nghiên cứu chuyên sâu về chức năng mở vòi nhĩ chủ động bằng các nghiệm pháp đo áp lực cưỡng bức hoặc đo âm lượng vòi (Sonotubometry) khi trẻ lớn hơn; đánh giá kết quả phục hồi ngôn ngữ và giọng nói song song với phục hồi thính lực.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu chuyên khảo có giá trị ứng dụng cao cho:

• Bác sĩ Tai Mũi Họng: Tham khảo quy trình chẩn đoán chức năng tai giữa, chỉ định và kỹ thuật đặt ống thông khí hòm nhĩ ở bệnh nhân có nguy cơ cao.
• Phẫu thuật viên Hàm mặt và Tạo hình: Hiểu rõ cơ chế bệnh sinh vòi nhĩ - tai giữa để phối hợp thực hiện can thiệp đồng thì trong phẫu thuật tạo hình vòm miệng.
• Chuyên viên Thính học và Trị liệu ngôn ngữ: Sử dụng các dữ liệu về thính lực đồ, nhĩ lượng đồ để xây dựng kế hoạch can thiệp thính học và luyện âm phù hợp cho trẻ KHVM.
• Nghiên cứu sinh, học viên sau đại học: Tham khảo về phương pháp thiết kế nghiên cứu can thiệp lâm sàng theo dõi dọc và hệ thống chỉ số đánh giá chức năng tai giữa.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao trẻ bị khe hở vòm miệng lại có tỷ lệ mắc bệnh lý tai giữa lên tới 94%?
Do các bó cơ nâng màn hầu và cơ căng màn hầu không đan chéo tiếp nối ở đường giữa mà chạy chéo bám vào bờ sau xương khẩu cái, làm giảm trương lực cơ và cản trở việc mở chủ động của vòi nhĩ. Vòi nhĩ sụn mềm dễ xẹp kết hợp với viêm nhiễm vùng mũi họng gây tắc vòi nhĩ mạn tính, tạo áp lực âm trong hòm nhĩ và dẫn tới ứ dịch.

2. Hai phương pháp đo chức năng tai giữa khách quan và chủ quan chính được luận án sử dụng là gì?
Luận án sử dụng phương pháp đo trở kháng âm học (đo nhĩ lượng để đánh giá áp lực hòm nhĩ, độ thông thuận và dạng nhĩ đồ theo Jerger/Nguyễn Tấn Phong) kết hợp với đo thính lực đơn âm tại ngưỡng (đánh giá ngưỡng nghe đường khí PTA và khoảng cách khí cốt đạo ABG bằng các kỹ thuật phù hợp lứa tuổi như BOA, VRA, CPA hoặc đo thông thường).

3. Phẫu thuật tạo hình vòm miệng đơn thuần có giải quyết triệt để bệnh lý tai giữa không?
Không. Sau tạo hình vòm miệng, dù các cơ màn hầu được tái tạo điểm bám nhưng chức năng vòi nhĩ chưa thể phục hồi ngay. Tỷ lệ viêm tai giữa ứ dịch sau mổ THVM đơn thuần 6 tháng vẫn còn ở mức cao (lên tới 85,7%), do đó cần phối hợp đặt ống thông khí hòm nhĩ đồng thời.

4. Ống thông khí hòm nhĩ đóng vai trò gì trong điều trị bệnh lý tai giữa ở trẻ KHVM?
Ống thông khí hoạt động như một vòi nhĩ nhân tạo, giúp cân bằng áp lực khí giữa hòm nhĩ và môi trường bên ngoài, dẫn lưu dịch nhầy ứ đọng, phục hồi độ di động của hệ màng nhĩ - chuỗi xương con, cải thiện sức nghe và ngăn ngừa biến chứng xẹp nhĩ, viêm tai dính hay cholesteatoma.

5. Nghiên cứu được triển khai tại đâu và trong khoảng thời gian nào?
Nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam - Cu Ba, Hà Nội, trong giai đoạn từ tháng 01 năm 2016 đến tháng 12 năm 2019, với thời gian theo dõi bệnh nhân sau can thiệp ít nhất 12 tháng.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ y học của tác giả Khiếu Hữu Thanh đã hệ thống hóa cơ chế bệnh sinh và đặc điểm chức năng tai giữa ở bệnh nhân khe hở vòm miệng thông qua phối hợp nội soi tai, đo nhĩ lượng và đo thính lực đơn âm tại ngưỡng. Công trình khẳng định giá trị thực tiễn của việc kết hợp phẫu thuật đặt ống thông khí hòm nhĩ đồng thời với phẫu thuật tạo hình vòm miệng nhằm cải thiện sức nghe và hạn chế các biến chứng tai giữa mạn tính. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho mô hình điều trị đa chuyên khoa toàn diện đối với dị tật khe hở vòm miệng tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1.1 LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU 1.1 Nghiên cứu về chức năng tai giữa trên bệnh nhân khe hở vòm miệng 1.1 Trên thế giới Năm 1897, Alt20 lần đầu tiên mô tả mối liên quan của KHVM với tình trạng nghe kém và bệnh lý tai giữa ở trẻ. Năm 1964, Graham21 nghiên cứu 190 bệnh nhân khe hở vòm miệng có hoặc không kết hợp khe hở môi (KHVM±M) thấy có 48,42% có tiền sử bệnh lý tai giữa, trong đó có 39,47% bị cả 2 tai. Năm 1969, Paradise22 thấy bệnh lý tai giữa xuất hiện ở những tháng đầu tiên ở tất cả trẻ KHVM. Năm 1972, Bluestone23 cho rằng những yếu tố như mở vòi nhĩ bất thường và doãng rộng của vòi dẫn đến tình trạng VTGƯD cao ở trẻ KHVM.

Năm 1975, Moller24 thấy tỷ lệ VTGƯD giảm đi khi trẻ lớn lên nhưng còn cao ở mức 13-49%. Năm 1981, Moller25 nghiên cứu 261 bệnh nhân KHVM thấy áp lực tai giữa thường giảm hơn -150 mmH2O, sức nghe dưới 20dB. Nhĩ đồ dạng B gặp ở 85% trường hợp bị VTGƯD. Năm 1987, Fria và cộng sự26 thấy trẻ em có KHVM nghe kém hơn so với trẻ không có KHVM.

Có tới 90-93% trẻ có nghe kém dẫn truyền. Năm 1996, Broen và cộng sự27 chứng minh nghe kém tiếp tục tồn tại ở trẻ vị thành niên có KHVM với tỷ lệ 20-39% bị nghe kém truyền âm. Năm 2018, Lou28 thấy THVM sớm giúp trẻ KHVM có chức năng tai giữa và sức nghe tốt hơn. 4 Năm 2019, Tengroth29 thấy sức nghe của trẻ KHVM±M tương đương với trẻ bị VTGƯD không có KHVM.

Năm 2019, Jin30 nghiên cứu 30 trẻ KHVM không toàn bộ thấy tỷ lệ VTGƯD cải thiện 26% sau phẫu thuật THVM 6 tháng. Độ rộng của KHVM không có mối liên quan tới chức năng vòi nhĩ. Năm 2021, Acharya31 thực hiện một nghiên cứu thuần tập trên 60 trẻ KHVM thấy sau THVM 12 tháng có sự cải thiện chức năng vòi nhĩ, tình trạng ứ dịch tai giữa so với nhóm đối chứng.2 Tại Việt Nam Năm 1998, Nguyễn Thị Hoài An18 khám cho 170 trẻ KHVM±M và nhận thấy tỷ lệ trẻ bị VTGƯD lên tới 76,4%. Năm 2013, Nguyễn Đình Trường19 khảo sát về bệnh lý tai giữa trên 50 trẻ KHVM±M thấy 70% tai bị VTG.

Chủ yếu là VTGƯD với màng nhĩ phồng dày đục 55,5%, màu trắng đục 49,5%. Nhĩ đồ hình đồi và phẳng gặp 51,5%. Năm 2016, Nguyễn Văn Ninh và cộng sự32 nghiên cứu 93 bệnh nhân KHVM thấy tỷ lệ VTG ở nhóm chưa THVM là 91,0% cao hơn nhóm đã THVM là 73,8%. Chủ yếu gặp VTG màng nhĩ đóng kín.

Năm 2016, Đỗ Quý Linh33 nghiên cứu về đặc điểm lâm sàng trẻ khe hở môi – vòm miệng có dấu hiệu VTGƯD thấy khe hở thứ phát đơn thuần gặp nhiều hơn loại khe hở tiên phát phối hợp khe hở thứ phát. Trong nhóm khe hở thứ phát, KHVM toàn bộ là hay gặp nhất (37,84%). Trong nhóm khe hở tiên phát và thứ phát hay gặp nhất loại khe hở thông suốt (68,97%). Năm 2019, Khiếu Hữu Thanh và cộng sự3 nghiên cứu 56 bệnh nhân KHVM bị VTGƯD được THVM mà không đặt OTK, sau phẫu thuật 6 tháng, tỷ lệ VTGƯD còn cao đến 85,7%.2 Nghiên cứu về phẫu thuật đặt ống thông khí trên bệnh nhân khe hở vòm miệng 1.1 Trên thế giới Năm 1860, Politzer34 là người đầu tiên sử dụng ống thông khí bằng cao su đặt qua màng nhĩ (MN) để thông khí lâu dài cho hòm tai.

Tuy nhiên nghiên cứu này thất bại do ống thông khí bị đào thải rất sớm. Năm 1954 Amstrong35 sử dụng một ống nhựa polyethylene đặt qua màng nhĩ để điều trị viêm tai giữa ứ dịch thấy duy trì hiệu quả tốt khi ống còn trên màng nhĩ và thông thoáng. Năm 1976, Paradise8 nghiên cứu 138 trẻ KHVM, khuyến cáo nên đặt OTK từ sớm ở trẻ KHVM. Trẻ đặt OTK cần được theo dõi định kỳ, đặt lại khi OTK rơi, điều trị nội khoa khi có biến chứng chảy tai.

Năm 2003, Zheng36 nghiên cứu 39 tai VTGƯD ở trẻ KHVM được phối hợp đặt OTK và THVM thấy 48,7% tai được cải thiện, sức nghe tăng 17dB sau phẫu thuật (PT) 6 tháng. Năm 2003, Sheahan37 thấy đặt OTK nâng cao khả năng nhận biết ngôn ngữ, giao tiếp của trẻ KHVM trong những năm đầu đời. Năm 2018, Rivelli38 thấy đặt OTK sớm ngay khi THVM giúp cải thiện sức nghe 14,2dB ở nhóm đặt ống chữ T và 19,4 dB ở nhóm ống suốt chỉ. Năm 2019, Yang39 thấy độ tuổi khi phẫu thuật THVM và tần xuất đặt OTK là những yếu tố có ảnh hưởng tới sức nghe của trẻ KHVM.

Năm 2019, Rieu-Chevreau40 theo dõi 98 trẻ được đặt OTK trên 123 trẻ THVM trong 104 tháng. Tác giả thấy thời gian lưu ống trên màng nhĩ là yếu tố nguy cơ cao nhất dẫn đến VTGƯD tái phát với OR=0,97, p=0,021. 6 Năm 2020, Inoue và cộng sự41 thấy ở nhóm KHVM tỷ lệ đặt lại OTK là 31,1% cao hơn nhóm không bị KHVM, PTA trung bình sau phẫu thuật là 15,6dB so với 14,3dB của nhóm chứng. Năm 2021, Schwarz42 chứng minh mức độ và đặc điểm của KHVM không có liên quan tới tỷ lệ đặt OTK của trẻ KHVM.

Thậm chí, KHVM với phân độ Veau thấp hơn lại được đặt OTK thường xuyên hơn. Năm 2021, Martins43 thấy đặt OTK sàn ống tai cho trẻ KHVM có thời gian lưu ống lâu 76,3% sau 42 tháng. Phẫu thuật giúp cải thiện sức nghe và tình trạng xẹp nhĩ,. Biến chứng hay gặp là chảy tai (13,5%), tắc ống (7,7%).

Năm 2022, Chang44 nghiên cứu tổng quan trên 9 bài báo và 929 trẻ KHVM, thấy tỷ lệ tai không bị VTGƯD cao hơn ở nhóm có đặt OTK so với nhóm THVM đơn thuần (OR 3. Nghiên cứu cho thấy đặt OTK ngăn ngừa hiệu quả VTGƯD ở bệnh nhân KHVM và nên thực hiện đồng thời với phẫu thuật THVM.2 Tại Việt Nam Năm 1999, Đỗ Thành Chung45 đã nghiên cứu về kết quả điều trị viêm tai giữa ứ dịch ở viện Tai Mũi Họng. Năm 2001, Nguyễn Lệ Thủy46 nghiên cứu về chỉ định và kết quả đặt ống thông khí trong tắc vòi nhĩ tại viện Tai Mũi Họng từ 7/2000 – 10/2001 cho cả trẻ em và người lớn, thấy sức nghe cải thiện sau phẫu thuật là 14dB. Năm 2012, Mai Ý Thơ47 nghiên cứu về chỉ định và đánh giá kết quả của đặt ống thông khí qua màng nhĩ trong viêm tai tiết dịch ở trẻ em thấy trong nhóm PTA>30 dB trước phẫu thuật là 20/33 tai (60,6%) đã giảm xuống sau phẫu thuật là 2/25 tai sau 4 tháng (8%).

Năm 2013, Nguyễn Đình Trường19 khảo sát về phẫu thuật đặt OTK trên 50 trẻ KHVM±M ở cả nhóm đã THVM và chưa THVM với 70% tai bị VTG. 7 Kết quả sau 3 tháng, 60% tai có màng nhĩ bình thường. Có 34,3% tai ứ dịch trở lại sau rơi ống thông khí ra ngoài cần đặt lại. Năm 2015, Châu Chiêu Hòa và cộng sự48 nghiên cứu đặt OTK điều trị viêm tai giữa ứ dịch ở trẻ em thấy thời gian khô tai trung bình là 2,3 tuần.

Năm 2016, Hoàng Phước Minh và Lê Thanh Thái49 đánh giá kết quả điều trị viêm tai giữa ứ dịch bằng phương pháp đặt ống thông khí thấy tỷ lệ chảy tai sau 6 tháng là 16/109 tai, tụt ống là 20/109 tai. Năm 2017, Nguyễn Văn Học50 nghiên cứu đặc điểm lâm sàng viêm tai giữa tái diễn ở trẻ em sau đặt ống thông khí, thấy có 2/50 trẻ có KHVM. Năm 2019, Hoàng Văn Thành51 đặt OTK điều trị viêm tai giữa ứ dịch ở trẻ dưới 6 tuổi tại Bệnh viện Sản Nhi Bắc Ninh thấy tỷ lệ màng nhĩ có màu sắc bình thường sau 3 tháng là 88,5%. Năm 2022, Tăng Xuân Hải52 nghiên cứu các yếu tố nguy cơ viêm tai giữa ứ dịch tái diễn ở trẻ em sau đặt ống thông khí tại Bệnh Viện Sản Nhi Nghệ An thấy 5,7% có dị tật khe hở hàm ếch.

Những nghiên cứu về bệnh lý tai giữa ở bệnh nhân KHVM tại Việt Nam trước đây chủ yếu mới mô tả về đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng mà chưa có các biện pháp can thiệp. Các nghiên cứu về phẫu thuật đặt OTK được thực hiện chủ yếu ở các bệnh lý không liên quan đến KHVM. Tác giả Nguyễn Đình Trường19 đã bước đầu đánh giá kết quả phẫu thuật đặt OTK cho trẻ KHVM±M nhưng cỡ mẫu chưa đủ lớn, đối tượng bao gồm cả nhóm tạo hình môi đơn thuần, thời gian theo dõi ngắn. Do đó, nghiên cứu được thực hiện nhằm xây dựng được một cơ sở dữ liệu đầy đủ hơn trong điều trị bệnh lý tai giữa ở bệnh nhân KHVM, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị bệnh lý KHVM một cách toàn diện.2 GIẢI PHẪU, CHỨC NĂNG TAI GIỮA VÀ VÒM MIỆNG 1.1 Giải phẫu tai giữa 1.1 Hòm nhĩ Hòm nhĩ: hình thấu kính 2 mặt lõm, gồm 6 thành.

Thành ngoài là màng nhĩ. Thành trong liên quan với tai trong. Thành trên có khớp trai đá ngăn cách tai giữa với hố não giữa. Thành dưới liên quan với nóc vịnh cảnh.

Thành trước thông với thành bên họng mũi bởi vòi tai. Thành sau thông với hệ thống thông bào xương chũm bởi sào đạo.53 Màng nhĩ: là một màng mỏng, dai chắc, ngăn cách ống tai ngoài và hòm nhĩ, gồm hai phần có cấu trúc khác nhau là màng căng và màng chùng. Màng căng nằm ở phía dưới hai dây chằng nhĩ búa, căng giữa rãnh nhĩ và cán xương búa, cấu tạo bởi ba lớp: lớp biểu bì, lớp sợi xơ và lớp niêm mạc. Màng chùng nằm trên các dây chằng nhĩ búa, có hình tam giác với đỉnh tương đương với mỏm ngoài của xương búa, bám vào khuyết Rivinus ở phía trên, tương đương với bờ dưới của tường thượng nhĩ.

Nó kém đàn hồi và dễ bị co kéo vì không có lớp sợi xơ như ở phần màng căng.2 Vòi nhĩ Vòi nhĩ (vòi Eustachian): là một ống xương sụn, nối liền thành trước hòm nhĩ với thành bên họng, trong đó 1/3 sau ngoài là xương, 2/3 trước trong được cấu tạo bởi sụn và xơ, nối với nhau ở eo vòi.54,55 Ở người lớn vòi nhĩ tạo một góc 30-40 độ với mặt phẳng ngang, chiều dài khoảng 31-38 mm, ở trẻ em góc khoảng 10 độ, dài khoảng 15-30mm.56,57 Phần xương của vòi nhĩ nằm hoàn toàn trong phần đá xương thái dương và liên tiếp với thành trước của hòm nhĩ. Phần xương bình thường luôn mở, phần sụn sợi đóng lại khi nghỉ và mở ra khi nuốt nước bọt hoặc khi mở bằng áp lực. 9 Vòi nhĩ sụn: có hình lòng máng, lõm ở phía dưới, gồm 4–6 mảnh sụn riêng biệt, nối liền nhau bằng tổ chức xơ và xếp chồng lên nhau như ngói lợp.58 Lòng vòi chia làm 3 phần, tầng trên là vòm, tầng giữa hẹp hơn là cổ (eo vòi), tầng dưới là đáy có các nếp niêm mạc dọc nổi rõ hoặc xóa mở tùy theo vòi đóng hay mở.