ĐẶT VẤN ĐỀ Điều dưỡng viên (ĐDV), Hộ sinh viên (HSV) là lực lượng trực tiếp chăm sóc sức khỏe cho người dân ở cộng đồng và trong các cơ sở y tế với chi phí hợp lý và hiệu quả; đóng góp tích cực vào việc phòng và kiểm soát bệnh tật thông qua truyền thông, giáo dục nâng cao sức khỏe, khuyến khích lối sống lành mạnh cho người dân trong cộng đồng; duy trì và tăng cường sức khỏe, chất lượng cuộc sống của người cao tuổi, đồng thời đóng góp vai trò to lớn làm giảm tử vong sơ sinh, tử vong trẻ dưới một tuổi, tử vong mẹ trong vai trò của người đỡ đẻ có kỹ năng và người cung cấp các dịch vụ an toàn cho bà mẹ và trẻ sơ sinh [9]. Hộ sinh viên là viên chức chuyên môn kỹ thuật của ngành y tế, thực hiện các kỹ thuật cơ bản và một số kỹ thuật phức tạp thuộc chuyên khoa phụ sản và sơ sinh tại cơ sở y tế với những nhiệm vụ : Tiếp đón, hướng dẫn sản phụ , người bệnh đến khám, điều trị. Chuẩn bị đủ, đúng, kịp thời các phương tiện, dụng cụ, thuốc, hồ sơ bệnh án phục vụ cho công tác khám bệnh, cấp cứu và điều trị. Lập kế hoạch chăm sóc toàn diện sản phụ, sơ sinh, người bệnh và tổ chức thực hiện kế hoạch theo đúng quy định.
Thực hiện các kỹ thuật cơ bản trong chuyên khoa, phụ giúp thực hiện một số kỹ thuật chuyên khoa phức tạp theo y lệnh của bác sĩ. Sử dụng, bảo quản, vệ sinh phương tiện máy móc, trang thiết bị được phân công; phát hiện những hỏng hóc và đề xuất phương án xử lý kịp thời; chịu trách nhiệm cá nhân về số thuốc và tài sản được phân công quản lý. Tổ chức thực hiện tư vấn giáo dục sức khoẻ. Thực hiện các quy định khác của pháp luật liên quan đến lĩnh vực bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ bà mẹ, sơ sinh và sức khỏe sinh sản [6].
Trong những năm qua, ngành y tế đã tăng cường ứng dụng kỹ thuật cao trong chẩn đoán, điều trị và chăm sóc người bệnh (CSNB). Các chuyên khoa theo hệ nội, ngoại, sản, nhi, truyền nhiễm ngày nay đã có sự phát triển thành các lĩnh vực chuyên môn sâu. Sự phát triển đó đòi hỏi ngành Điều dưỡng (ĐD), Hộ sinh (HS) cũng cần có sự phát triển tương xứng với sự phát triển của y học và bảo đảm cho các kíp chuyên môn đa thành phần hoạt động nhịp nhàng và hiệu quả [9]. 2 Kinh tế ngày càng phát triển, nhận thức và thái độ về sức khỏe, nhất là sức khỏe sinh sản của người dân đã có nhiều thay đổi, đồng thời đòi hỏi chuẩn mực chăm sóc sức khỏe cao hơn cả về số lượng, chất lượng, thời gian, không gian, địa điểm cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe nói chung và chăm sóc của ĐDV, HSV nói riêng.
Điều này, đòi hỏi phải tăng cường chuẩn mực chăm sóc của ĐDV và HSV. Công tác điều dưỡng về chăm sóc người bệnh là những chăm sóc do ĐDV, HSV và những nhân viên y tế thực hiện từ khi NB đến khám, vào viện cho tới lúc ra viện. Dịch vụ điều dưỡng về chăm sóc NB là một trong những trụ cột của hệ thống bệnh viện, liên quan đến sự an toàn NB, chất lượng khám chữa bệnh và sự hài lòng của NB. Nội dung chính của công tác điều dưỡng về chăm sóc NB là: Tư vấn giáo dục sức khỏe cho NB, chăm sóc thể chất, tinh thần, dinh dưỡng, theo dõi, dùng thuốc, phục hồi chức năng, hỗ trợ điều trị và thực hiện các kỹ thuật chuyên môn về điều dưỡng [5].
Việc triển khai công tác điều dưỡng về chăm sóc cho sản phụ tại Bệnh viện Sản – Nhi tỉnh Phú Yên được thực hiện theo Thông tư 07/2011/TT- BYT ngày 26/01/2011 của Bộ trưởng Bộ Y tế về việc Hướng dẫn công tác điều dưỡng về chăm sóc NB trong bệnh viện. Công tác đánh giá chất lượng chăm sóc NB dựa vào Hướng dẫn áp dụng chuẩn cơ bản về chất lượng chăm sóc NB và phương pháp đánh giá của Hội Điều dưỡng Việt Nam. Tuy nhiên đến nay, tại tỉnh Phú Yên chưa có một nghiên cứu nào đánh giá công tác chăm sóc cho sản phụ của hộ sinh viên. Điều này dẫn đến những khó khăn cho người làm công tác quản lý bệnh viện và của chính những ĐDV, HSV bởi vì họ không biết nhu cầu được chăm sóc của sản phụ tại bệnh viện hiện nay như thế nào? Mức độ đáp ứng nhu cầu chăm sóc cho sản phụ của hộ sinh viên tại bệnh viện hiện nay ra sao? Thực tế, sản phụ được hưởng những quyền lợi, dịch vụ gì từ công tác chăm sóc cho sản phụ của hộ sinh viên? Những yếu tố nào liên quan làm cản trở công tác chăm sóc cho sản phụ của hộ sinh viên và những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác chăm sóc cho sản phụ của hộ sinh viên tại bệnh viện? 3 Từ những lý do trên và được sự đồng ý của Ban giám đốc, Lãnh đạo các phòng chức năng và lãnh đạo các khoa Sản.
Tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác chăm sóc cho sản phụ của hộ sinh viên và các yếu tố liên quan tại Bệnh viện Sản – Nhi tỉnh Phú Yên, năm 2014”, với mục tiêu sau: MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1. Đánh giá nhu cầu công tác chăm sóc của sản phụ đang điều trị nội trú và sự đáp ứng của hộ sinh viên đối với các nhu cầu chăm sóc sản phụ tại Bệnh viện Sản - Nhi tỉnh Phú Yên, năm 2014. Xác định một số yếu tố liên quan đến đáp ứng nhu cầu công tác chăm sóc cho sản phụ đang điều trị tại Bệnh viện Sản – Nhi tỉnh Phú Yên, năm 2014. 4 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.
Học thuyết cơ bản về thực hành điều dƣỡng và công tác điều dƣỡng về chăm sóc ngƣời bệnh 1. Học thuyết cơ bản về thực hành điều dƣỡng 1. Học thuyết liên quan đến nhu cầu cơ bản của con ngƣời Học thuyết nhu cầu của Maslow là học thuyết nhận dạng các nhu cầu tự nhiên của con người [16]. Theo Maslow nhu cầu tự nhiên của con người được chia làm 5 bậc thang khác nhau Mức thấp gồm: Mức độ 1: Nhu cầu về thể chất: Là nền tảng của hệ thống phân cấp nhu cầu và được ưu tiên hàng đầu.
Nhu cầu về thể chất bao gồm oxy, thức ăn, nước uống, bài tiết, vận động, ngủ….các nhu cầu này cần được đáp ứng tối thiểu để duy trì sự sống. Mức độ 2: Nhu cầu về an toàn và được bảo vệ: Ở mức độ này con người cần nhu cầu được an toàn về tính mạng cũng như an toàn về tài sản và có nhu cầu được bảo vệ. An toàn về tinh thần là tránh được mọi sự lo lắng. Mức độ cao gồm: Mức 3: Nhu cầu về tình cảm (sự giao tiếp): Mỗi cá nhân dù khỏe mạnh hay bệnh tật đều mong mỏi tình cảm của bạn bè, hàng xóm, gia đình…do đó người điều dưỡng luôn biểu hiện thái độ thân thiện đúng mức với người bệnh, quan tâm đáp ứng thỏa mãn nhu cầu tình cảm cho người bệnh.
Mức 4: Nhu cầu được tôn trọng: Ở mức độ này con người muốn nhận được sự chú ý, quan tâm và tôn trọng từ những người xung quanh đồng thời mong muốn bản thân là một thành viên không thể thiếu trong hệ thống phân công xã hội, con người có mong muốn ở địa vị cao để được nhiều người tôn vinh, kính nể. Điều dưỡng viên đáp ứng yêu cầu này của NB bằng cách biết được tâm tư, nguyện vọng của NB, chăm sóc ân cần, thân mật, niềm nở, chú ý lắng nghe ý kiến của NB. 5 Mức 5: Nhu cầu về sự tự hoàn thiện: Ở mức độ này con người tự nhận thấy bản thân cần thực hiện một công việc nào đó theo sở thích và chỉ khi công việc đó thực hiện được thì họ mới hài lòng. Học thuyết Maslow sắp xếp nhu cầu của con người từ thấp đến cao.
Những nhu cầu cao hơn được thỏa mãn khi nhu cầu thấp hơn được đáp ứng. Học thuyết về nhu cầu cơ bản con người là kim chỉ nam hữu ích để ĐDV, HSV xác định nhu cầu của cá nhân và lập kế hoạch chăm sóc cho NB [16]. Một số học thuyết Điều dƣỡng + Học thuyết Florence Nightingle Học thuyết Florence Nightingle [16] coi môi trường như là một điều kiện quan trọng ảnh hưởng đến chăm sóc người bệnh; ĐDV, HSV cần biết tất cả môi trường làm ảnh hưởng đến bệnh tật, chủ động tạo ra và đảm bảo một môi trường xung quanh có tác động tích cực đến quá trình chăm sóc, ví dụ đảm bảo môi trường xung quanh an toàn cho NB: Không khí trong lành, thông thoáng, ánh sáng và nhiệt độ phòng phù hợp, đảm bảo yên tĩnh, vệ sinh. Học thuyết này hiện nay vẫn còn giá trị trong thực hành đó là khi có một môi trường trong sạch, đảm bảo vệ sinh trong bệnh viện sạch sẽ thì làm giảm thiểu nguy cơ gây nhiễm khuẩn bệnh viện.
+ Học thuyết Virginia Henderson Học thuyết Virginia Henderson [16] đã cụ thể hóa nhu cầu của mỗi cá nhân bằng 14 nhu cầu cơ bản. Theo học thuyết này điều dưỡng là sự hỗ trợ cho người bệnh, đáp ứng các nhu cầu cơ bản của người bệnh bao gồm: Được hô hấp bình thường, được ăn uống đầy đủ, được bài tiết (đại, tiểu tiện) thích hợp, tránh nguy hiểm từ môi trường, được vận động, thay đổi tư thế phù hợp, được ngủ và nghỉ ngơi, được duy trì thân nhiệt ở giới hạn bình thường, được vệ sinh cá nhân sạch sẽ, được thay đổi quần áo thường xuyên, được giao tiếp, được tôn trọng tự do tín ngưỡng, được vui chơi giải trí, được cung cấp thông tin (thông tin về bệnh viện, về bệnh tật và chăm sóc sức khỏe). Công tác điều dƣỡng về chăm sóc ngƣời bệnh 1. Khái niệm điều dƣỡng về chăm sóc ngƣời bệnh Điều dưỡng về chăm sóc NB trong bệnh viện bao gồm hỗ trợ , đáp ứng các nhu cầu cơ bản của mỗi người bệnh nhằm duy trì hô hấp , tuần hoàn, thân nhiệt, ăn uống, bài tiết, tư thế, vận động, vệ sinh cá nhân , ngủ, nghỉ; chăm sóc tâm lý; hỗ trợ điều trị và tránh các nguy cơ từ môi trường bệnh viện cho người bệnh [5].2 Khái niệm về sản phụ Sản phụ là phụ nữ trong thời kỳ chửa đẻ đang được điều trị và chăm sóc tại bệnh viện trước sinh , trong sinh và sau sinh.
Phụ nữ trong kỳ chữa đẻ được thầy thuốc gọi là sản phụ ví dụ : Nhiệm vụ của HSV là : Tổ chức tiếp đón, hướng dẫn sản phụ, người bệnh đế n khám, điều trị .