ĐẶT VẤN ĐỀ Bệnh viện chiếm một vị trí quan trọng trong hệ thống y tế ở các quốc gia, Sự quan tâm, đánh giá của xã hội đối với ngành y tế trước hết là đối với công tác bệnh viện. Trong 07 chức năng chính của bệnh viện: Khám bệnh, chữa bệnh; Đào tạo cán bộ; Nghiên cứu khoa học; Chỉ đạo tuyến, Phòng bệnh; Hợp tác quốc tế và Quản lý kinh tế thì chức năng khám, chữa bệnh được xem là chức năng quan trọng nhất [ 7 ]. Ngày nay kinh tế-xã hội ngày càng phát triển Người dân ngày càng đòi hỏi cao hơn với hệ thống khám chữa bệnh, do đó trách nhiệm, tính phức tạp trong CSSK cũng tăng lên. Vai trò, nhiệm vụ của những nhân viên y tế trong hệ thống bệnh viện cũng nặng nề hơn [9].
Chất lượng chăm sóc sức khỏe người bệnh (NB) tốt thể hiện ở 6 khía cạnh: Có hiệu quả, khoa học, việc chăm sóc phải thực hiện theo tiêu chuẩn đã quy định; thích hợp với NB; an toàn không gây biến chứng, NB tiếp cận được; chấp nhận với sự hài lòng, ít tốn kém so với cách điều trị khác; công bằng. Sự hài lòng của NB là nội dung quan trọng của chất lượng bệnh viện [18]. Chính vì vậy. Mọi lĩnh vực của đời sống đều phải được nâng lên để đáp ứng nhu cầu ngày một cao của chất lượng cuộc sống.
Lĩnh vực y tế cũng phải đổi mới để nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, đặc biệt là dịch vụ khám chữa bệnh. Trên thế giới, cũng như trong nước đã có nhiều nghiên cứu cho thấy chất lượng dịch vụ y tế nói chung có nhiều ảnh hưởng tới mức độ hài lòn g của người bệnh. Hay nói một cách khác, mức độ hài lòng của người bệnh là một thước đo đánh giá chất lượng dịch vụ y tế của một đơn vị [44]. Như vậy sự hài lòng của NB không những chỉ là thước đo giá trị dịch vụ y tế, mà còn chỉ rõ, cụ thể khâu nào trong dịch vụ đó người bệnh chưa hài lòng.
Từ kết quả nghiên cứu sẽ giúp các nhà lãnh đạo bệnh viện có cái nhìn tổng quan về chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh và sự hài lòng của NB khi sử dụng. Để nâng cao chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh và sự hài lòng của NB, trong những năm qua Đảng, Nhà nước và Chính phủ cũng như Bộ Y tế đã ban 2 hành nhiều văn bản chỉ đạo quan trọng như: Nghị quyết 46-NQ/TW ngày 23/3/2005 của Bộ chính trị về công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân trong tình hình mới [6], Chỉ thị 06/2007 của Bộ Y tế về nâng cao chất lượng khám chữa bệnh trong nhân dân, Quyết định số 29/2008/QĐ–BYT ban hành Quy tắc ứng xử của cán bộ viên chức trong các đơn vị sự nghiệp y tế, Chỉ thị số 05/2012/CT-BYT ngày 10/9/2012 về việc tăng cường các giải pháp năng cao chất lượng khám, chữa bệnh sau khi điều chỉnh giá dịch vụ Y tế [10], Thông tư số 19 ngày 12 tháng 7 năm 2013 của Bộ Y Tế hướng dẫn thực hiện quản lý chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh tại bệnh viện [13]. Tháng 12/2013 Bộ y tế cũng đã ban hành bộ tiêu chí đánh giá chất lượng bệnh viện với quan điểm chỉ đạo là: “Lấy NB làm trung tâm của hoạt động chăm sóc và điều trị” [11]. Điều này cần được hiểu là chăm sóc y tế không phải chỉ dừng lại ở việc khám và chữa khỏi bệnh, mà còn phải quan tâm tới NB trong mọi khía cạnh tạo mọi thuận lợi nhất cho NB.
Trong thực tế, mỗi ngày khoa khám bệnh Bệnh viện đa khoa Yên Sơn khám ngoại trú trung bình từ 300-400 lượt NB. Qua khảo sát sơ bộ, phỏng vấn một số NB đến khám bệnh tại khoa khám bệnh, Bệnh viện Yên Sơn cho thấy có nhiều bất cập trong công tác khám chữa bệnh, không ít người bệnh chưa hài lòng về thái độ, giao tiếp ứng xử với NB, quy trình khám bệnh chưa thuận tiện, thủ tục hành chính còn nhiều, chất lượng chuyên môn hạn chế….từ đó đã làm cho NB cảm thấy mệt mỏi, giảm lòng tin vào thầy thuốc và thậm trí có ý nghĩ tiêu cực về cán bộ y tế. Trong khi đó, tại Bệnh viện Đa khoa huyện yên Sơn tỉnh Tuyên Quang chưa có nghiên cứu nào đánh giá về dịch vụ khám chữa bệnh ngoại trú thông qua sự hài lòng của NB. Xuất phát từ thực tế của đơn vị, câu hỏi được đặt ra là: Mức độ hài lòng của người bệnh ngoại trú như thế nào khi đến khám chữa bệnh tại Khoa khám bệnh, Bệnh viện Đa khoa huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang? Có những yếu tố nào ảnh hưởng đến sự hài lòng của NB? Làm thế nào để nâng cao chất lượng khám chữa bệnh của Khoa khám bệnh nói riêng và toàn Bệnh viện nói chung.
Nhận thấy đây là một vấn đề rất cần thiết đối với bệnh viện Yên Sơn trong giai 3 đoạn hiện nay, vì thế tôi thực hiện nghiên cứu đề tài “Đánh giá sự hài lòng của người bệnh ngoại trú về dịch vụ khám chữa bệnh tại khoa Khám bệnh Bệnh viện Đa khoa Yên Sơn, Tuyên Quang năm 2016”. 4 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1. Đánh giá sự hài lòng của người bệnh ngoại trú về dịch vụ khám chữa bệnh tại khoa khám bệnh, Bệnh viện đa khoa Yên Sơn, Tuyên Quang năm 2016. Phân tích một số yếu tố ảnh hưởng và giải pháp cải thiện sự hài lòng của người bệnh ngoại trú về dịch vụ khám chữa bệnh tại khoa khám bệnh, Bệnh viện đa khoa Yên Sơn năm 2016.
Chƣơng 1: 5 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Nội dung trong công tác khám chữa bệnh 1. Các khái niệm trong khám chữa bệnh Bệnh viện là nơi chẩn đoán và điều trị bệnh tật, nơi đào tạo và tiến hành các nghiên cứu y học, nơi xúc tiến các hoạt động chăm sóc sức khoẻ và ở mức độ nào đó là nơi trợ giúp các nghiên cứu y sinh học [7]. Bệnh viện: Khái niệm bệnh viện cũng được đề cập khá nhiều trong các tài liệu của Tổ chức Y tế thế giới (WHO).
Theo WHO: “Bệnh viện là một tổ chức mang tính chất y học và xã hội, có chức năng đảm bảo cho nhân dân được săn sóc toàn diện về y tế cả về chữa bệnh và phòng bệnh, công tác ngoại trú của bệnh viện tỏa tới tận hộ gia đình đặt trong môi trường của nó. Bệnh viện còn là trung tâm giảng dạy y học và nghiên cứu sinh vật xã hội” [19]. Ngày nay cùng với sự tiến bộ của xã hội, người dân đã ý thức được vấn đề sức khỏe từ đó họ cũng đã nhận thức rõ hơn về quyền lợi của mình và sự đòi hỏi của họ ngày càng cao với hệ thống bệnh viện. Với mong muốn các dịch vụ y tế không chỉ được cung cấp tại bệnh viện mà ngay ở tại hộ gia đình nên chức năng của bệnh viện ngày càng được khẳng định.
Có thể coi bệnh viện như một xã hội thu nhỏ với rất nhiều mối quan hệ khác nhau. Các mối quan hệ đó bao gồm cán bộ nhân viên với nhân viên, nhân viên (NVYT) với người bệnh (NB) và người nhà người bệnh, giữa những NB với nhau. Trong đó, mối quan hệ giữa NVYT với NB là quan trọng hơn cả nó phản ánh chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh (KCB) tại bệnh viện [9]. Khám bệnh: là việc hỏi bệnh, khai thác tiền sử bệnh, thăm khám thực thể khi cần thiết thì chỉ định làm cận lâm sàng, thăm dò chức năng để chẩn đoán và chỉ định phương pháp điều trị phù hợp đã được công nhận [28].
Chữa bệnh: là việc sử dụng phương pháp chuyên môn kỹ thuật đã được công nhận và sử dụng thuốc đã được phép lưu hành để cấp cứu, điều trị, chăm sóc, phục hồi chức năng cho người bệnh [28]. Điều trị ngoại trú: được thực hiện trong trường hợp NB không cần điều trị nội trú; NB sau khi đã điều trị nội trú ổn định nhưng phải theo dõi và điều trị tiếp sau khi ra khỏi cơ sở khám bệnh, chữa bệnh [7]. 6 Người bệnh: Là người sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh (KCB) [28]. Người hành nghề KCB: Là người đã được cấp chứng chỉ hành nghề và thực hiện KCB [28].
Cơ sở KCB: Là các cơ sở cố định hoặc lưu động đã được cấp giấy phép hoạt động và cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh [28]. Hội chẩn: Là hình thức thảo luận giữa những người hành nghề về tình trạng bệnh của NB để chẩn đoán và đưa ra phương pháp điều trị phù hợp, kịp thời cứu chữa người bệnh [28]. Quy trình khám bệnh Quy trình khám bệnh là một loạt những quy định, hướng dẫn chi tiết các bước để người bệnh và nhân viên y tế thực hiện một lần khám bệnh. Quy trình tổ chức khám bệnh có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo niềm tin cho NB.
Khoa Khám bệnh tổ chức bộ phận tiếp đón, thông tin, hướng dẫn quy trình khám bệnh ngoại trú; các quy định, sơ đồ các bàn khám, biển báo dễ thấy, dễ đọc, dễ hiểu. Các bước của quy trình phải liên hoàn, thuận tiện, giúp NB không mất nhiều thời gian chờ đợi, được khám, chẩn đoán chính xác và được hướng dẫn điều trị, chăm sóc sức khỏe (CSSK) chu đáo, thanh toán chi phí khám chữa bệnh minh bạch thuận tiện [12]. Tổng quan về khám và chẩn đoán bệnh. Khám bệnh là một khâu quan trọng, chủ yếu trong công việc của bác sĩ, nó quyết định cho sự thành công hay thất bại của công tác điều trị.
Kiến thức y học đòi hỏi tất cả các thầy thuốc bắt buộc phải có đầy đủ, ngoài ra còn phải có một quan niệm biện chứng con người là một khối thống nhất trong đó mỗi bộ phận đều có liên quan hữu cơ với nhau, vì thế không chỉ đơn độc bộ phận có bệnh mà luôn luôn phải khám toàn bộ cơ thể. Phải đảm bảo theo đúng quy tắc khám và kỹ thuật khám mới phát hiện được đúng các triệu chứng bệnh. Cách khám bệnh kỹ lưỡng tỉ mỉ của thầy thuốc ngoài việc giúp thầy thuốc phát hiện đúng bệnh, và củng cố niềm tin cậy của NB, từ đó giúp NB ổn định tư tưởng, giảm đi sự bi quan lo sợ, giúp họ tin tưởng vào việc điều trị bệnh đấy là những yếu tố rất cần thiết cho việc điều trị bệnh đạt được kết quả tốt. 7 Ngày nay mặc dù sự tiến bộ và phát triển của các phương pháp cận lâm sàng, nhưng vai trò của khám lâm sàng vẫn quan trọng vì nó cho hướng chẩn đoán từ đó các chỉ định làm các xét nghiệm, cận lâm sàng cần thiết.
Khái niệm chất lƣợng bệnh viện và chất lƣợng dịch vụ khám chữa bệnh 1.