Chương 1, giới thiệu chung về ASXH Việt Nam gồm chủ trương của Đảng và Nhà nước về ASXH, nguyên tắc, chức năng, các cẩu phần của hệ thống ASXH Việt Nam giai đoạn 2012 - 2020; mục tiêu phát triển của ASXH giai đoạn 2012 – 2020. Từ chương 2 đến chương 6, nhóm tác giả đã đi sâu phân tích hệ thống các chính sách như chính sách tạo việc làm, chính sách BHXH, chính sách TGXH , chính sách bảo đảm mức tối thiểu các dịch vụ xã hội cơ bản và chính sách giảm nghèo. Thành công của nghiên cứu là đã nêu bật được một cách hệ thống các chính sách ASXH hiện hành ở nước ta gồm vai trò, mục tiêu, các chính sách và định hướng chính sách giai đoạn 2012 – 2020. Tác giả Hoàng Chí Bảo – Hội đồng lý luận Trung ương đã có bài viết: “ ASXH với ổn định và phát triển bền vững ở Việt Nam” (2013).
Tác giả đã phân tích quá trình đổi mới về nhận thức và lý luận về chính sách ASXH. Quá trình đổi mới đã tạo ra bước ngoặt mới, thay đổi cả nhận thức và phát triển lẫn mô hình phát triển, bên cạnh đó, tác giả còn đi sâu phân tích về những khó khăn, thách thức cần vượt qua để thực hiện ASXH trong điều kiện KTTT, TTKT và phát triển bền vững hiện nay. Cải cách thể chế, chính sách và nâng cao hiệu quả quản lý của Nhà nước để bảo đảm ngày một tốt hơn ASXH gồm các biện pháp cụ thể như: Bổ sung, sửa đổi luật cũ, ban hành luật mới về những lĩnh vực ASXH cho phù hợp với KTTT, TTKT và hội nhập 12 quốc tế, như luật lao động và việc làm, BHTN, chính sách tiền lương, trợ cấp xã hội, ưu đãi xã hội. Đẩy mạnh thực hành tiết kiệm, coi đó là quốc sách, kiểm soát và xử lý lãng phí, thu hồi triệt để cho công quỹ những khoản tiền rất lớn từ tham nhũng để đầu tư và trang trải cho nhu cầu ASXH.
Phải có những chế tài đặc biệt nghiêm ngặt để thực hiện. Đề cao minh bạch và trách nhiệm giải trình vừa để ngăn chặn tham nhũng, lãng phí, vừa để kiểm soát được hiệu quả đầu tư cho ASXH và người nghèo. Quan tâm thường xuyên và thực hiện đầu tư ưu tiên cho ASXH đối với trẻ em, phụ nữ và người già, nhất là ở nông thôn và vùng đặc biệt khó khăn. Những công trình đó đã góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống ASXH nói chung, ASXH đối với nông dân nói riêng ở nước ta những năm qua và cũng là tài liệu tham khảo rất tốt cho các nhà nghiên cứu, chuyên gia về kinh tế, xã hội.
Song, các công trình nghiên cứu và bài viết đó chỉ đề cập đến những vấn đề có tính lý luận và thực tiễn chung nhất về hệ thống chính sách ASXH. Tuy vậy, đến nay việc tham gia vào hệ thống BHXH và BHYT tự nguyện của người nông dân vẫn còn rất hạn chế. Tác giả Mai Ngọc Cường chủ biên cuốn sách: “Xây dựng và hoàn thiện hệ thống ASXH ở nước ta những năm tới” (2012) với tiếp cận ASXH theo nguyên tắc đóng - hưởng gồm BHXH, BHYT và ASXH không dựa theo nguyên tắc đóng hưởng mà dựa vào nguồn Ngân sách nhà nước (NSNN) như TGXH thường xuyên, TGXH đột xuất trong mối quan hệ gắn kết với TTKT. Tác giả Vũ Văn Phúc chủ biên cuốn sách "An sinh xã hô ̣i ở Viê ̣t Nam hướng tới 2020" (2012) đã tập hợp, lựa chọn nhiều bài viết của các tác giả nghiên cứu về ASXH và kinh nghiệm của các quốc gia trong việc đảm bảo ASXH.
Tác giả Mạc Văn Tiến chủ biên cuốn sách “An sinh xã hội và phát triển nguồn nhân lực” (2005). Đây là tuyển tập các công trình nghiên cứu và bài báo khoa học giai đoạn 1993-2004. Với hơn 100 bài viết, tác phẩm này đã đề cập đến nhiều nội dung và khía cạnh khác nhau của ASXH và phát triển nguồn nhân lực. Trong đó, nhiều vấn đề thể hiện tính dự báo trong thực tiễn về hình thành quỹ BHXH , vấn đề hình thành hệ thống hoạt động sự nghiệp BHXH., cũng có những vấn đề đang được hoàn thiện như bảo BHTN, BHXH tự nguyện,.
13 Nhóm tác giả Phạm Văn Sáng, Ngô Quang Minh, Bùi Văn Huyền, Nguyễn Anh Dũng đã công bố công tình nghiên cứu về “Lý thuyết và mô hình an sinh xã hội - Phân tích thực tiễn ở Đồng Nai" (2009). Đây là một công trình nghiên cứu bổ sung lý luận về hệ thống ASXH tại Việt Nam dựa trên đánh giá, phân tích thực tiễn địa phương. Cụ thể, ngoài việc trình bày những bất cập, xu hướng vận động và kinh nghiệm quốc tế về xây dựng và phát triển hệ thống ASXH, công trình nghiên cứu này đã phân tích đối tượng thụ hưởng và những trụ cột chính của hệ thống ASXH ở Đồng Nai như: BHXH, BHYT, TGXH, và xóa đói giảm nghèo. Tuy những lý luận trên được khái quát từ tình hình thực tiễn ở Đồng Nai nhưng nó có tính bao quát và giá trị tham khảo cao khi đối chiếu với đánh giá, phân tích hệ thống ASXH của cả nước.
Tác giả Đàm Hữu Đắc cùng nhóm biên soạn đã đưa ra kết quả về “Chính sách phúc lợi xã hội và phát triển dịch vụ xã hội - Chăm sóc người cao tuổi trong nền kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa và hội nhập” (2010) dựa trên đề tài khoa học độc lập cấp Nhà nước “Nghiên cứu chính sách phúc lợi xã hội và phát triển dịch vụ xã hội chăm sóc người cao tuổi trong kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập”. Nghiên cứu đã chỉ ra khoảng cách giữa thể chế chính sách, thể chế tài chính, thể chế về tổ chức, nhân lực và nhận thức so với yêu cầu hoàn thiện và phát triển hệ thống phúc lợi xã hội dành cho người cao tuổi. Thông qua nghiên cứu, dựa trên khái quát kinh nghiệm quốc tế, nghiên cứu đưa ra những định hướng phát triển hệ thống chính sách phúc lợi xã hội và dịch vụ xã hội cơ bản chăm sóc người cao tuổi hiện đại phù hợp với bối cảnh xây dựng nền KTTT định hướng XHCN qua từng giai đoạn. Tác giả Nguyễn Thị Thu Hà chủ trì đề tài “Đổi mới công tác xã hội trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế - Nghiên cứu kinh nghiệm của Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Liên Bang Nga” (2010) cũng tập trung nghiên cứu thực trạng và xu hướng biến đổi của hệ thống ASXH và phúc lợi xã hội ở nhiều khía cạnh khác nhau, đặt trong bối cảnh biến đổi xã hội trong thời đại toàn cầu hóa và KTTT.
Những năm gần đây có khá nhiều bài viết, nhiều công trình nghiên cứu về những vấn đề có liên quan đến chính sách ASXH , phúc lợi xã hội. Đặc biệt, tại Hội thảo khoa học “An sinh xã hội ở nước ta: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” do 14 Ban Tuyên giáo Trung ương, Tạp chí Cộng sản, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Hội đồng khoa học các cơ quan Đảng Trung ương tổ chức ngày 13 tháng 3 năm 2012 đã có tới 61 báo cáo khoa học, trong đó có 20 báo cáo đề cập những vấn đề lý luận chung về quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về ASXH. Đáng chú ý là bài tổng quan của Vũ Văn Phúc (Tạp chí Cộng sản) “An sinh xã hội ở nước ta: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn”. Các bài của Phạm Mạnh Hùng, Đào Văn Dũng, Trần Ngọc Hiên, Phạm Xuân Nam, Nguyễn Hữu Dũng đã có những đóng góp lớn cho sự phát triển lý luận ASXH và phúc lợi xã hội.
Ngoài các công trình nghiên cứu khoa học nói trên, Bộ Lao động - Thương binh và xã hội đã chuẩn bị Dự thảo “Chiến lược An sinh xã hội, thời kỷ 2011-2020”. Tác giả Phạm Xuân Nam với bài viết “An sinh xã hội ở Việt Nam trong thời kỳ đổi mới: Chủ trương, chính sách, tổ chức thực hiện, kết quả, nguyên nhân và giái pháp sắp tới” (2013), đã trình bày môt cách tổng quát nhận thức về ASXH, nội hàm của khái niệm ASXH và các chức năng của ASXH. Tác giả cũng đã phân tích những chủ trương, quan điểm của Đảng về ASXH trong thời kỳ đổi mới như trong Đại hội VI của Đảng gồm: Nêu cao vai trò của chính sách xã hội trong phát huy nhân tố con người, thống nhất chính sách kinh tế, nhất là TTKT với chính sách xã hội, bảo đảm việc làm cho người lao động, thực hiện công bằng xã hội… Về mối quan hệ giữa kinh tế và xã hội, Đảng đã đề ra những chủ trương, quan điểm lớn có ý nghĩa chỉ đạo thực tiễn nổi bật như: TTKT phải gắn với công bằng xã hội, đảm bảo ASXH, tôn trọng lợi ích của người lao động và các chủ thể thuộc mọi thành phần kinh tế… Mặt khác tác giả đi sâu phân tích thực trạng bảo đảm ASXH trong sự gắn bó mật thiết với thúc đẩy TTKT, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội hơn 25 năm qua bao gồm: Các thành tựu và hạn chế trong thực hiệnTTKT, tiến bộ và công bằng xã hội và kiến nghị một số hướng giải pháp cho thời gian tới. Các công trình nghiên cứu chuyên sâu từng “trụ cột” của an sinh xã hội Tác giả Nguyễn Hữu Dũng (Bộ Lao động và Thương binh - Xã hội với bài viết: “Cơ sở lý luận và thực tiễn của vấn đề xây dựng và thực hiện hệ thống chính sách ASXH ở nước ta trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” (2010) cho rằng hệ thống cấu trúc chính sách ASXH với 15 khái niệm rộng bao gồm: Chính sách thị trường lao động và việc làm, chính sách BHXH (bao gồm cả bảo hiểm thất nghiệp), BHYT, chính sách TGXH.
Tác giả Nguyễn Hải Hữu (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) trong bài viết “Trợ giúp xã hội và ưu đãi xã hội trong hệ thống ASXH ở nước ta - thực trạng và giải pháp” (2013) thì cho rằng ASXH gồm 6 nội dung, gồm hệ thống BHXH, BHYT, chính sách, chương trình về thị trường lao động, chính sách, chương trình ưu đãi xã hội, chính sách, chương trình TGXH, chính sách, chương trình xoá đói giảm nghèo. Tác giả Vũ Văn Phúc lại cho là ở Việt Nam, ASXH có 5 trụ cột: (1) Bảo hiểm xã hội, (2) Bảo hiểm Y tế, (3) bảo hiểm thất nghiệp, (4) Cứu trợ xã hội và (5) Trợ giúp và ưu đãi xã hội.