ĐẶT VẤN ĐỀ Nghề chăn nuôi vịt trong đó có vịt bầu trắng ở nước ta đã có từ lâu đời, phổ biến và rất gắn bó với người nông dân. Một số vùng nông thôn, chăn nuôi vịt bầu trắng để tận dụng nguồn thức ăn sẵn có ở các địa phương và nguồn nhân lực dư thừa, đồng thời góp phần đa dạng hóa vật nuôi, cung cấp nguồn thực phẩm quý cho xã hội. Để đáp ứng nhu cầu thực phẩm chất lượng cao ngày càng tăng của người tiêu dùng, các sản phẩm chăn nuôi không chỉ đáp ứng về số lượng mà phải đảm bảo chất lượng như ngon, có hàm lượng dinh dưỡng cao, không nhiễm các độc tố, không tồn dư kháng sinh và nhiễm các vi sinh vật. Muốn có sản phẩm chăn nuôi chất lượng cao, ngoài việc làm tốt công tác giống, thực hiện nghiêm túc quy trình chăn nuôi, còn phải đặc biệt quan tâm đến quy trình phòng bệnh thú y, mà trước hết là phải luôn tăng cường công tác vệ sinh thú y và tuân thủ các quy trình phòng bệnh.
Trong thực tế, nhiều người chăn nuôi còn ít hiểu biết về kỹ thuật chăn nuôi cũng như phòng bệnh. Ngoài ra, do môi trường sống nói chung và môi trường chăn nuôi nói riêng ngày càng bị ô nhiễm, tình hình dịch tễ ngày càng phức tạp nên dịch bệnh thường xuyên xảy ra, gây ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng các sản phẩm chăn nuôi. Các bệnh do virus trên vịt bầu trắng như cúm gia cầm, dịch tả vịt là các bệnh nguy hiểm, làm thiệt hại kinh tế lớn không chỉ cho chăn nuôi vịt bầu trắng mà còn cho các loài gia cầm khác. Tuy nhiên, nếu tiến hành phòng bệnh bằng vacxin theo đúng quy trình và tăng cường công tác vệ sinh phòng bệnh thú y thì cũng sẽ hạn chế được tới mức thấp nhất các thiệt hại do bệnh gây ra.
Ngoài các bệnh quan trọng kể trên, các bệnh do vi khuẩn cũng thường xuyên xảy ra như Pasteurellosis, Salmonellosis, Colibacillosis, Mycoplasmosis. Đây cũng là các bệnh có tính truyền nhiễm cao và gây thiệt hại về kinh tế, ảnh hưởng lớn đến số lượng và chất lượng sản phẩm chăn nuôi. Trong số các bệnh này, Colibacillosis do vi khuẩn E. coli gây ra (hay còn gọi là bệnh trực khuẩn E.
coli) là phổ biến nhất, gặp ở mọi nơi, mọi giống và mọi lứa tuổi của vịt bầu trắng, đặc biệt là ở những nơi có điều kiện chăn nuôi kém, chuồng trại không hợp lý, công tác vệ sinh thú y kém, nuôi với mật độ đông, nền chuồng ẩm thấp hoặc có nhiều yếu tố bất lợi ảnh hưởng đến sức khỏe đàn vịt bầu trắng, gây tổn thất đáng kể cho chăn nuôi vịt bầu trắng. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trên thế giới cũng như ở Việt Nam, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về vi khuẩn E. coli gây bệnh cho vật nuôi. Tuy nhiên, các chủng E.
coli gây bệnh cho gia cầm có đặc tính không hoàn toàn giống với các chủng gây bệnh cho người và động vật có vú (Delicato và cs, 2003). Ở Việt Nam, các công trình nghiên cứu về vi khuẩn E. coli gây bệnh cho gia cầm còn rất hạn chế, đặc biệt là đặc điểm bệnh lý của bệnh E.coli gây bệnh trên vịt bầu trắng hiện vẫn chưa có công trình nghiên cứu nào được công bố. Để xác định những biến đổi bệnh lý của bệnh và từ đó là cơ sở cho việc xây dựng biện pháp phòng trị bệnh có hiệu quả cao, chúng tôi đã triển khai đề tài.
“Đặc điểm bệnh lý bệnh do Escherichia coli ở vịt bầu trắng và biện pháp điều trị”. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI 1. Xác định được các rối loạn bệnh lý, tổn thương bệnh lý đường ruột ở vịt bầu trắng bị viêm ruột tiêu chảy do E. coli để đưa được ra chẩn đoán chính xác về bệnh.
Xây dựng phác đồ điều trị thử nghiệm nhằm giảm thiểu tối đa thiệt hại do bệnh E. coli gây ra góp phần phát triển kinh tế trong chăn nuôi vịt bầu trắng. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
COLI Ở GIA CẦM (COLIBACILLOSIS) Colibacillosis là một khái niệm dùng để chỉ các nhiễm trùng cục bộ hoặc toàn thân do vi khuẩn Escherichia Coli (E. coli) thuộc nhóm gây bệnh cho gia cầm (Avianpathogenic Escherichia Coli – APEC) gây ra, gồm nhiều thể bệnh như nhiễm trùng huyết, viêm các mô liên kết, hội chứng phù đầu, viêm phúc mạc, viêm vòi trứng, viêm tủy xương, viêm màng hoạt dịch, viêm mắt, nhiễm trùng túi lòng đỏ (Phạm Sỹ Lăng và cộng sự 2011). Colibacillosis được Lignieres phát hiện lần đầu tiên trên gà vào năm 1894. Từ những năm 1894 đến 1922 bệnh lần lượt được phát hiện trên ngỗng, bồ câu, thiên nga, gà tây, chim cút (Phạm Sỹ Lăng và cộng sự 2011).
Bệnh truyền nhiễm ở gia cầm gây ra bởi vi khuẩn E. coli là một trong những bệnh thường gặp và xảy ra khắp nơi trên thế giới, gây nên những thiệt hại đáng kể về kinh tế trong chăn nuôi gia cầm nói chung. Bệnh làm tăng tỷ lệ chết, giảm năng suất và tăng tỷ lệ loại thải. Bệnh có thể xảy ra ở gia cầm non, gia cầm đang lớn và cả ở đàn bố mẹ.
Đây là bệnh có liên quan đến môi trường, bệnh xảy ra có thể do nguyên phát, hoặc thể kế phát sau các bệnh nhiễm trùng khác (như bệnh do virus) hay công tác quản lý không tốt, gây ảnh hưởng đến đàn (Alastair Johnston, 2007). Bệnh ở gia cầm chủ yếu do các chủng vi khuẩn E. coli thuộc nhóm gây bệnh cho gia cầm gây ra. Quá trình nhiễm trùng thường bắt đầu từ đường hô hấp, rồi từ đó chuyển đến các xoang khí hoặc túi khí.
Nếu không phát hiện kịp thời, nhiễm trùng có thể chuyển thành dạng viêm thanh dịch. Bệnh thường quan sát thấy ở gia cầm 4-5 tuần tuổi và gây thiệt hại đáng kể về kinh tế do tỷ lệ chết có thể tới 20%, ngoài ra bệnh còn làm giảm khả năng tăng trưởng, giảm khả năng thu nhận thức ăn, đồng thời tăng sự lây nhiễm khi giết mổ (Dho – Moulin & Fairbrother, 1999). Các báo cáo gần đây ở Tây Âu đã chứng minh ảnh hưởng của E. coli gây bệnh trên gia cầm nuôi công nghiệp có mật độ chăn nuôi đông và môi trường bị ô nhiễm.
Colibacillosis xảy ra ở tất cả các nước trên thế giới, chủ yếu gây thiệt hại và gây chết ở gia cầm, phổ biến nhất là các thể bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, nhiễm trùng huyết. Bệnh chính là nguyên nhân gây thiệt hại về kinh tế đáng kể cho ngành chăn nuôi gia cầm (Ewers & cs. Nhiều công trình nghiên cứu đã cho thấy vi khuẩn E. coli thường xuyên có 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com mặt trong đường tiêu hóa gia cầm khỏe.
Ở gà, số lượng vi khuẩn có thể đạt tới 109/1g phân, trong đó, 106 là vi khuẩn E. coli và 10-15% số đó thuộc các nhóm huyết thanh có khả năng gây bệnh. Phân và bụi ở trong chuồng nuôi gia cầm cũng là các nguồn tiềm tàng làm lây nhiễm các chủng vi khuẩn E. coli gây bệnh.
Các nhà nghiên cứu đã xác định được trong 1g bụi ở chuồng nuôi gia cầm có thể chứa tới 106 vi khuẩn, bên cạnh đó còn có sự liên hệ chặt chẽ giữa các nhóm huyết thanh của các chủng tìm thấy trong bụi và các chủng gây bệnh bại huyết cho gia cầm (Carlson & Whenham, 1968). Điều thú vị là những nhóm huyết thanh của các chủng gây bệnh ở gia cầm lại không hoàn toàn tương tự với các chủng tồn tại trong đường tiêu hóa của chúng. Căn bệnh Bệnh do các chủng vi khuẩn E. coli thuộc nhóm gây bệnh cho gia cầm (APEC) gây ra.
Mặc dù vi khuẩn E. coli tồn tại và phát triển trong đường tiêu hóa và môi trường sống của gia cầm khỏe, nhưng chỉ những chủng vi khuẩn mang các yếu tố độc lực mới có khả năng gây bệnh (Delicato & cs. Vi khuẩn Escherichia coli luôn hiện diện trong đường ruột của mỗi con gia cầm cũng như trong đường ruột của động vật có vú bao gồm cả con người. Ở điều kiện bình thường vi khuẩn tạo thành một phần của hệ vi sinh vật đường ruột và rất cần thiết cho hoạt động bình thường của đường tiêu hóa.
Nhưng khi có sự mất cân bằng giữa các vi khuẩn E. coli và sức đề kháng của cơ thể, kết quả dẫn đến bệnh E.coli trên gia cầm. Những yếu tố gây nên sự mất cân bằng giữa gia cầm và Escherichia coli bao gồm: * Khả năng thích nghi Ở giai đoạn đầu của thế kỷ 20, nuôi cấy vi khuẩn cho thấy sự hiện diện của vi khuẩn Escherichia coli trong đường tiêu hóa của gia cầm khỏe mạnh. Gần đây bằng kỹ thuật DNA cho thấy E.
coli là một là một loài vi khuẩn trong hàng trăm loài vi khuẩn hiện diện trong ruột. Người ta đã ước tính số lượng khoảng 106 vi khuẩn cho mỗi gram phân gia cầm. * Cơ chế phòng vệ của cơ thể Trong quá trình sống, để bảo vệ cơ thể và chống lại sự nhiễm khuẩn, cơ thể có một số cơ chế phòng vệ. Cơ chế phòng vệ đầu tiên của cơ thể là da và các hàng rào niêm mạc.
Khi những rào cản này bị suy yếu hoặc bị tổn thương lúc đó một loại vi khuẩn có thể dễ dàng đi vào cơ thể gia cầm và gây bệnh. Những tổn 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thương của da có thể do cắn mổ nhau, thụ tinh nhân tạo, hở rốn và những yếu tố khác. Lớp màng nhày của đường hô hấp và tiêu hóa có thể bị tổn thương do tác động của virus, các loài vi khuẩn khác hoặc các chất độc sẽ tạo cơ hội và sẽ mở đường cho E.coli qua niêm mạc và đi vào máu gây bệnh. * Nhiễm trùng áp lực Một số lượng lớn của vi khuẩn E.
coli có thể được tìm thấy trong phân. Điều này có nghĩa là trứng bẩn sẽ mang theo một lượng lớn vi khuẩn E. coli, từ đó có thể ảnh hưởng đến việc nở và khả năng sống sót của gia cầm nở ra từ trứng. Ngoài có số lượng lên đến con số 106/1gam phân, vi khuẩn E.
coli có thể được tìm thấy trong bụi, chuồng nuôi kém thông thoáng, bụi có thể là một vấn đề khi gia cầm hít bụi có chứa vi khuẩn với số lượng nhất định. Trong quá trình tiêm chủng vacxin hoặc cơ thể gia cầm bị các bệnh viêm đường hô hấp đang lan rộng trong đàn, bệnh E.coli có thể là kết quả của các nguyên nhân trên. coli được gọi là một loại vi khuẩn cơ hội có thể gây bệnh tại thời điểm cơ thể có sức đề kháng (khả năng kháng bệnh) suy giảm.