Đặc điểm bệnh lý do Escherichia coli ở vịt bầu trắng và biện pháp điều trị

Nghiên cứu đặc điểm bệnh lý do Escherichia coli ở vịt bầu trắng và các biện pháp điều trị hiệu quả. Tìm hiểu ngay để bảo vệ đàn vịt.

• Tác giả: Nguyễn Thị Quỳnh Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Ngọc Thạch
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Đặc điểm bệnh lý do Escherichia coli ở vịt bầu trắng và biện pháp điều trị hiệu quả
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Danh mục chữ viết tắt
• Danh mục bảng
• Danh mục ảnh
• Trích yếu luận văn
• 1. Mục tiêu của đề tài
• 2. Tổng quan tài liệu
• 2.1. Coli ở gia cầm (colibacillosis)
• 2.1.1. Một số đặc tính truyền lây
• 2.1.2. Cơ chế sinh bệnh
• 2.1.3. Một số thể bệnh chủ yếu
• 2.2. Một số đặc tính của vi khuẩn E. Coli nói chung và các chủng gây bệnh ở gia cầm nói riêng
• 2.2.1. Đặc tính hình thái
• 2.2.2. Đặc tính nuôi cấy
• 2.2.3. Đặc tính sinh hóa
• 2.2.4. Sức đề kháng
• 2.2.5. Các yếu tố độc lực quan trọng và đặc tính gây bệnh của vi khuẩn E. coli gây bệnh ở gia cầm
• 2.2.6. Một số nghiên cứu về tính kháng kháng sinh của vi khuẩn E.
• 2.2.7. Đặc tính gây bệnh của vi khuẩn E.
• 2.3. Phòng bệnh
• 2.4. Một số đặc điểm giống vịt bầu cánh trắng
• 2.5. Một số đặc điểm về sinh lý máu
• 2.5.1. Thành phần và tính chất lý học của máu
• 3. Đối tượng - nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm nghiên cứu
• 3.3. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Tình hình mắc bệnh E.coli trên đàn vịt bầu trắng nuôi tại một số nông hộ thuộc huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên năm 2018 – 2019
• 3.3.2. Điều tra tỷ lệ vịt bầu trắng mắc bệnh E. coli theo lứa tuổi, theo mùa nuôi tại một số nông hộ thuộc huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên, cụ thể
• 3.3.3. Theo dõi các biểu hiện lâm sàng ở vịt bầu trắng mắc bệnh E.coli nuôi tại một số nông hộ thuộc huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên: bằng quan sát, theo dõi trực tiếp và ghi chép cụ thể (trên cơ sở phân lập vi khuẩn)
• 3.3.4. Theo dõi một số chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu ở vịt bầu trắng mắc bệnh E.coli nuôi tại một số nông hộ thuộc huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên
• 3.3.5. Xác định tổn thương bệnh lý đường tiêu hóa ở vịt bầu trắng mắc bệnh E.coli nuôi tại một số nông hộ thuộc huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên
• 3.3.6. Xây dựng phác đồ điều trị thử nghiệm
• 3.4. Xử lý số liệu
• 4. Kết quả và thảo luận
• 4.1. Tình hình mắc bệnh E.coli trên đàn vịt bầu trắng nuôi tại một số nông hộ thuộc huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên qua hai năm 2018 – 2019
• 4.2. Tỷ lệ vịt bầu trắng mắc bệnh E. Coli theo độ tuổi, theo mùa vụ trên đàn vịt bầu trắng nuôi tại một số nông hộ thuộc huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên
• 4.2.1. Tỷ lệ vịt bầu trắng mắc bệnh E. coli theo mùa trên đàn vịt bầu trắng nuôi tại một số nông hộ thuộc huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên
• 4.2.2. Tỷ lệ vịt bầu trắng mắc bệnh E. coli theo độ tuổi trên đàn vịt bầu trắng nuôi tại một số nông hộ thuộc huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên
• 4.3. Các biểu hiện lâm sàng ở vịt bầu trắng mắc bệnh E. Coli trên đàn vịt bầu trắng nuôi tại một số nông hộ thuộc huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên
• 4.4. Một số chỉ tiêu huyết học ở vịt bầu trắng mắc bệnh E. Coli trên đàn vịt bầu trắng nuôi tại một số nông hộ thuộc huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên
• 4.4.1. Một số chỉ tiêu sinh lý máu ở vịt bầu trắng mắc bệnh E. coli trên đàn vịt bầu trắng nuôi tại một số nông hộ thuộc huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên
• 4.4.2. Một số chỉ tiêu sinh hoá máu ở vịt bầu trắng mắc bệnh E. coli trên đàn vịt bầu trắng nuôi tại một số nông hộ thuộc huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên
• 4.5. Tổn thương bệnh lý ở vịt bầu trắng mắc bệnh E. Coli trên đàn vịt bầu trắng nuôi tại một số nông hộ thuộc huyện Khoái châu, tỉnh Hưng Yên
• 4.5.1. Tổn thương bệnh lý đại thể ở vịt bầu trắng mắc bệnh E.
• 4.5.2. Tổn thương bệnh lý vi thể đường ruột ở vịt bầu trắng mắc bệnh E. coli trên đàn vịt bầu trắng nuôi tại một số nông hộ thuộc huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên
• 4.6. Kết quả xác định khả năng mẫn cảm của vi khuẩn E. Coli phân lập được ở vịt bầu trắng bệnh trên đàn vịt bầu trắng nuôi tại một số nông hộ thuộc huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên
• 4.7. Kết quả điều trị thử nghiệm bệnh E. Coli trên vịt bầu trắng thuộc một số nông hộ thuộc huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên
• 5. Phần 5: Kết luận và kiến nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về bệnh lý do Escherichia coli ở vịt bầu trắng

Bệnh lý do Escherichia coli ở vịt bầu trắng là một trong những vấn đề nghiêm trọng trong chăn nuôi gia cầm. Bệnh này thường gây ra các triệu chứng như tiêu chảy, suy dinh dưỡng và tử vong. Việc hiểu rõ về đặc điểm bệnh lý này là rất quan trọng để có biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả. Nghiên cứu cho thấy rằng E. coli có thể gây ra nhiều thể bệnh khác nhau, ảnh hưởng đến sức khỏe và năng suất của đàn vịt.

1.1. Đặc điểm sinh học của vi khuẩn Escherichia coli

Vi khuẩn Escherichia coli là một loại vi khuẩn gram âm, có khả năng gây bệnh cho nhiều loài động vật, trong đó có vịt bầu trắng. Chúng có thể tồn tại trong môi trường và lây lan qua thức ăn, nước uống. Việc nắm rõ đặc điểm sinh học của vi khuẩn này giúp trong việc phát hiện và điều trị bệnh kịp thời.

1.2. Triệu chứng bệnh lý ở vịt bầu trắng

Triệu chứng bệnh lý do E. coli ở vịt bầu trắng thường bao gồm tiêu chảy phân xanh, vàng, nhầy, có khi lẫn máu. Ngoài ra, vịt còn có thể biểu hiện kém ăn, ủ rũ và khó thở. Những triệu chứng này cần được nhận diện sớm để có biện pháp can thiệp kịp thời.

II. Vấn đề và thách thức trong điều trị bệnh do E

Điều trị bệnh do Escherichia coli ở vịt bầu trắng gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính là sự kháng kháng sinh của vi khuẩn. Nhiều chủng E. coli đã phát triển khả năng kháng lại các loại kháng sinh thông dụng, làm cho việc điều trị trở nên khó khăn hơn. Ngoài ra, việc chẩn đoán chính xác bệnh cũng là một thách thức lớn.

2.1. Nguyên nhân gây ra tình trạng kháng kháng sinh

Tình trạng kháng kháng sinh ở E. coli chủ yếu do việc sử dụng kháng sinh không hợp lý trong chăn nuôi. Việc lạm dụng kháng sinh không chỉ làm giảm hiệu quả điều trị mà còn tạo ra các chủng vi khuẩn kháng thuốc, gây khó khăn trong việc kiểm soát dịch bệnh.

2.2. Thách thức trong việc chẩn đoán bệnh

Chẩn đoán bệnh do E. coli thường gặp khó khăn do triệu chứng bệnh có thể giống với nhiều bệnh khác. Việc phân lập và xác định chính xác chủng vi khuẩn gây bệnh là rất cần thiết để có phương pháp điều trị phù hợp.

III. Phương pháp điều trị hiệu quả bệnh do Escherichia coli

Để điều trị bệnh do E. coli ở vịt bầu trắng, cần áp dụng các phương pháp điều trị hiệu quả. Sử dụng kháng sinh đặc hiệu là một trong những biện pháp chính. Bên cạnh đó, việc bổ sung nước và điện giải cũng rất quan trọng để giúp vịt hồi phục sức khỏe.

3.1. Sử dụng kháng sinh đặc hiệu

Kháng sinh đặc hiệu được lựa chọn dựa trên độ nhạy của vi khuẩn. Việc sử dụng kháng sinh đúng cách sẽ giúp tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh và giảm thiểu triệu chứng. Cần theo dõi tình trạng sức khỏe của vịt trong quá trình điều trị để điều chỉnh phác đồ kịp thời.

3.2. Bổ sung nước và điện giải

Bổ sung nước và điện giải là rất cần thiết trong điều trị bệnh tiêu chảy do E. coli. Việc này giúp duy trì cân bằng nước và điện giải trong cơ thể vịt, từ đó hỗ trợ quá trình hồi phục sức khỏe.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về bệnh E

Nghiên cứu về bệnh do Escherichia coli ở vịt bầu trắng đã chỉ ra rằng việc áp dụng các biện pháp điều trị hiệu quả có thể giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh và tử vong. Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc kết hợp giữa kháng sinh và các biện pháp hỗ trợ có thể mang lại hiệu quả cao trong điều trị.

4.1. Kết quả điều trị thử nghiệm

Kết quả điều trị thử nghiệm cho thấy tỷ lệ hồi phục ở vịt bầu trắng mắc bệnh E. coli cao hơn khi áp dụng phác đồ điều trị kết hợp. Việc theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe của vịt trong quá trình điều trị là rất quan trọng.

4.2. Ứng dụng trong thực tiễn chăn nuôi

Các biện pháp điều trị và phòng ngừa bệnh do E. coli cần được áp dụng rộng rãi trong thực tiễn chăn nuôi. Việc nâng cao nhận thức của người chăn nuôi về bệnh lý này sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại và nâng cao năng suất chăn nuôi.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về bệnh E

Nghiên cứu về bệnh do Escherichia coli ở vịt bầu trắng đã chỉ ra nhiều vấn đề cần giải quyết. Tương lai của nghiên cứu này cần tập trung vào việc phát triển các phương pháp điều trị mới và hiệu quả hơn, cũng như nâng cao nhận thức của người chăn nuôi về bệnh lý này.

5.1. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Hướng nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc phát triển vaccine phòng ngừa bệnh do E. coli. Việc này sẽ giúp giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh và nâng cao sức khỏe cho đàn vịt.

5.2. Tăng cường giáo dục và đào tạo

Tăng cường giáo dục và đào tạo cho người chăn nuôi về bệnh lý do E. coli là rất cần thiết. Việc này sẽ giúp họ có kiến thức và kỹ năng cần thiết để phòng ngừa và điều trị bệnh hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chăn nuôi vịt bầu trắng (White Pekin) đóng vai trò then chốt trong cơ cấu nông nghiệp tại nhiều địa phương thuộc đồng bằng sông Hồng, cung cấp nguồn thực phẩm giá trị cao với thời gian nuôi ngắn chỉ từ 45 đến 55 ngày và tỷ lệ thân thịt đạt trên 70%. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của các mô hình trang trại tập trung và bán công nghiệp cũng kéo theo nhiều rủi ro dịch bệnh phức tạp. Trong các bệnh truyền nhiễm thường gặp, bệnh do trực khuẩn Escherichia coli (Colibacillosis) gây ra những tổn thất kinh tế nghiêm trọng nhất, làm giảm tốc độ tăng trưởng, tăng tỷ lệ loại thải và gây chết hàng loạt ở đàn thủy cầm.

Đề tài nghiên cứu được thực hiện nhằm xác định toàn diện các rối loạn bệnh lý lâm sàng, biến đổi sinh lý sinh hóa máu, tổn thương mô bệnh học đường ruột ở vịt bầu trắng mắc bệnh tiêu chảy do vi khuẩn Escherichia coli, đồng thời thử nghiệm và xây dựng phác đồ điều trị đặc hiệu mang lại hiệu quả cao. Phạm vi nghiên cứu được triển khai trên quy mô 12.095 con vịt bầu trắng tại một số nông hộ thuộc địa bàn huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên trong giai đoạn hai năm từ năm 2018 đến năm 2019.

Kết quả ghi nhận tỷ lệ mắc bệnh trung bình trong quần thể khảo sát lên tới 11,38% và tỷ lệ chết đạt 4,51%. Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp dữ liệu bệnh lý học thực nghiệm chuẩn xác đầu tiên trên giống vịt bầu trắng tại Việt Nam, giúp người chăn nuôi và cán bộ thú y chủ động kiểm soát dịch bệnh, hạ thấp tỷ lệ tử vong xuống dưới 3,73% và bảo vệ tối đa năng suất chăn nuôi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết sinh bệnh học vi sinh vật của nhóm vi khuẩn Escherichia coli gây bệnh cho gia cầm (Avian Pathogenic Escherichia coli - APEC) và sinh lý học máu gia cầm. Theo các công trình bệnh lý học thú y kinh điển, vi khuẩn Escherichia coli là trực khuẩn Gram âm, hiếu khí hoặc kỵ khí tùy tiện, luôn hiện diện thường trực trong đường tiêu hóa của gia cầm khỏe mạnh với mật độ khoảng 1.000.000 vi khuẩn trong mỗi gram phân. Khi gặp các yếu tố stress môi trường hoặc suy giảm miễn dịch, các chủng APEC mang yếu tố độc lực sẽ bùng phát và gây bệnh toàn thân.

Khung lý thuyết của luận văn tập trung vào ba cơ chế tương tác độc lực chủ yếu:

• Yếu tố bám dính (Fimbriae): Cấu trúc Fimbriae F1 (type 1), Fimbriae P và Curli fimbriae cho phép vi khuẩn gắn chặt vào thụ thể mannoside trên màng biểu mô nhung mao ruột non, ngăn cản phản xạ nhu động tống xuất tự nhiên của cơ thể.
• Yếu tố độc tố và xâm nhập: Quá trình sản sinh độc tố đường ruột (Enterotoxin) gồm độc tố không chịu nhiệt LT và độc tố chịu nhiệt STa làm đảo lộn cân bằng bài tiết ion, hút nước ồ ạt vào lòng ruột gây tiêu chảy mất nước nghiêm trọng; đồng thời kháng nguyên vỏ K1 và hệ thống cạnh tranh thu nhận sắt qua protein IutA (chiếm từ 73% đến 98% ở các chủng APEC) giúp vi khuẩn kháng lại bổ thể huyết thanh và nhân lên trong hệ tuần hoàn.
• Biến đổi sinh lý dịch thể: Lý thuyết sinh lý gia cầm chỉ ra rằng máu chiếm từ 8,5% đến 13% khối lượng cơ thể. Khi ruột bị tổn thương và mất nước cấp tính, máu sẽ bị cô đặc làm biến đổi sâu sắc tỷ khối huyết cầu, protein huyết thanh và cân bằng toan kiềm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu dịch tễ học sơ cấp thu thập từ 12.095 cá thể vịt bầu trắng nuôi tại các trang trại thuộc 3 xã trọng điểm của huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên trong chu kỳ 2 năm 2018 - 2019. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng theo các nhóm tuổi: 1 - 10 ngày tuổi, 11 - 20 ngày tuổi, 21 - 30 ngày tuổi và trên 30 ngày tuổi đến xuất bán; kết hợp phân loại theo 4 mùa trong năm. Để đánh giá chi tiết các chỉ tiêu lâm sàng và cận lâm sàng, tác giả đã chọn ngẫu nhiên cỡ mẫu nghiên cứu sâu gồm 244 cá thể vịt bệnh từ 21 - 30 ngày tuổi.

Phương pháp phân tích được lựa chọn bao gồm:

• Chẩn đoán vi sinh vật học: Phân lập và giám định thuần khiết vi khuẩn Escherichia coli từ bệnh phẩm máu tim và nhu mô gan trên các môi trường chọn lọc như MacConkey, Endo, EMB và thạch máu.
• Phân tích huyết học và sinh hóa: Đo lường 18 chỉ tiêu sinh lý máu bằng máy xét nghiệm tự động Mindray BC-2800 và hệ thống máy sinh hóa bán tự động hiện đại.
• Giải phẫu bệnh lý và mô bệnh học: Mổ khám toàn diện xác định bệnh tích đại thể; làm tiêu bản vi thể nhuộm Hematoxylin - Eosin (HE) tổ chức ruột, quan sát dưới kính hiển vi quang học ở độ phóng đại 150 lần và 600 lần.

Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm đảm bảo tính khách quan dịch tễ, độ chính xác định lượng cao và chứng minh rõ ràng mối liên hệ nhân quả giữa tổn thương mô học với các rối loạn sinh hóa máu. Toàn bộ số liệu được xử lý bằng phương pháp thống kê sinh học trên phần mềm chuyên dụng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra những phát hiện dịch tễ và bệnh lý mang tính quy luật rõ rệt:

• Quy luật phát sinh dịch bệnh theo mùa và độ tuổi: Tỷ lệ vịt bầu trắng mắc bệnh trung bình trong 2 năm là 11,38% và tỷ lệ chết là 4,51%. Mùa xuân có tỷ lệ nhiễm bệnh cao nhất với 17,14% và tỷ lệ tử vong 7,93%, mùa hạ ghi nhận tỷ lệ mắc 12,35% và chết 5,09%, mùa thu có tỷ lệ mắc 8,50% và chết 2,70%, mùa đông có tỷ lệ mắc thấp nhất với 7,41% và tỷ lệ chết 2,25%. Xét theo lứa tuổi, giai đoạn vịt con từ 1 - 10 ngày tuổi có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất đạt 4,64% và tỷ lệ chết 2,36%, sau đó giảm đều theo tuổi trưởng thành và xuống thấp nhất ở giai đoạn trên 30 ngày tuổi với tỷ lệ mắc 0,97% và tỷ lệ chết 0,20%.
• Tần suất xuất hiện các triệu chứng lâm sàng: Khảo sát trên 244 vịt bệnh cho thấy hội chứng tiêu chảy phân xanh, phân vàng, lẫn chất nhầy hoặc máu chiếm tỷ lệ cao nhất với 65,16%; triệu chứng ủ rũ, giảm ăn hoặc bỏ ăn chiếm 56,15%; biểu hiện khó thở do viêm túi khí chiếm 46,31%; các biểu hiện thần kinh, viêm mắt và bại liệt chiếm 9,84%.
• Biến đổi bệnh lý sinh lý máu: Đàn vịt bệnh có hiện tượng cô đặc máu tăng giả rõ rệt. Số lượng hồng cầu tăng từ 1,69 x 10^12 tế bào/lít ở vịt khỏe lên 2,41 x 10^12 tế bào/lít ở vịt bệnh; tỷ khối huyết cầu tăng từ 31,73% lên 39,79%; hàm lượng huyết sắc tố tăng từ 8,59 g/lít lên 14,06 g/lít. Bạch cầu tổng số tăng mạnh từ 36,65 x 10^9/lít lên 43,21 x 10^9/lít nhằm đáp ứng phản ứng viêm. Hàm lượng gamma-globulin tăng từ 8,42% lên 12,16%, kéo theo tỷ số A/G giảm từ 1,57 xuống 1,37.
• Suy giảm chỉ số sinh hóa và điện giải: Độ dự trữ kiềm giảm mạnh từ 546,27 mg% ở vịt khỏe xuống 447,71 mg% ở vịt bệnh; đường huyết giảm từ 5,62 mmol/lít xuống 4,22 mmol/lít. Nồng độ chất điện giải trong huyết thanh sụt giảm nghiêm trọng: nồng độ natri giảm từ 334,14 mEq/lít xuống 279,33 mEq/lít và kali giảm từ 12,15 mEq/lít xuống 9,32 mEq/lít.
• Tổn thương đại thể và vi thể: Mổ khám ghi nhận túi khí mờ đục có đốm hoại tử màu vàng, gan và túi mật sưng to, màng bao tim tích dịch nhầy trắng đục. Tiêu bản vi thể ruột non cho thấy đỉnh lông nhung ruột bị hoại tử bắt màu hồng thuần nhất, màng nhầy bong tróc, sung huyết xuất huyết nghiêm trọng ở hạ niêm mạc cùng sự thâm nhiễm dày đặc của các tế bào viêm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân khiến tỷ lệ mắc bệnh cao vượt trội vào mùa xuân xuất phát từ đặc trưng khí hậu miền Bắc với độ ẩm không khí rất cao dao động từ 80% đến 90%. Thời tiết lạnh ẩm buộc người chăn nuôi phải che chắn kín chuồng trại, làm giảm lưu thông không khí và tích tụ các khí độc như NH3, H2S, CO2 từ phân vịt. Khí độc làm tổn thương trực tiếp niêm mạc đường hô hấp, tạo cửa ngõ cho vi khuẩn Escherichia coli trong bụi chuồng nuôi xâm nhập vào túi khí và hệ thống tuần hoàn máu. Đối với lứa tuổi 1 - 10 ngày, hệ miễn dịch dịch thể và niêm mạc ruột chưa hoàn thiện, túi lòng đỏ chưa tiêu hết tạo môi trường giàu dinh dưỡng cho vi khuẩn tăng sinh.

Sự suy giảm nghiêm trọng độ dự trữ kiềm và các ion natri, kali giải thích rõ ràng cơ chế tử vong do mất nước cấp và nhiễm toan chuyển hóa. Độc tố ruột của vi khuẩn kích thích tăng tiết nước và điện giải vào xoang ruột, làm mất cân bằng áp suất thẩm thấu. Để minh họa trực quan các dữ liệu này, toàn bộ biến thiên của các chỉ số huyết học có thể được biểu diễn thông qua biểu đồ cột kép so sánh giữa nhóm vịt khỏe và nhóm vịt bệnh, kết hợp với bảng ma trận thống kê tương quan đa biến giữa nhiệt độ, độ ẩm môi trường và tỷ lệ tử vong theo từng mùa vụ chăn nuôi.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng thực nghiệm thu được, đề tài đưa ra 4 nhóm giải pháp kỹ thuật cụ thể nhằm kiểm soát bệnh hiệu quả:

1. Áp dụng phác đồ điều trị kháng sinh kết hợp hồi sức điện giải: Khi phát hiện đàn vịt mắc bệnh, các chủ trang trại cần sử dụng ngay một trong hai phác đồ đã được thử nghiệm thành công. Phác đồ một sử dụng thuốc kháng sinh Octamix (phối hợp Amoxycilin và Colistin) với liều lượng 50 mg/kg thể trọng/ngày. Phác đồ hai sử dụng Bio-Flo+Doxy (kết hợp Florfenicol và Doxycycline theo tỷ lệ 20/10) với liều lượng 1 g/20 kg thể trọng/ngày, dùng liên tục từ 3 đến 5 ngày. Bắt buộc kết hợp thuốc trợ sức, men tiêu hóa, vitamin B1 và bổ sung dung dịch điện giải chứa natri, kali để bù nước, ổn định pH máu, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ hồi phục của đàn vịt lên trên 90%.
2. Cải tạo tiểu khí hậu chuồng nuôi và kiểm soát độ ẩm: Các cơ sở chăn nuôi cần duy trì mật độ nuôi hợp lý, đảm bảo độ ẩm chuồng trại luôn dưới mức 75%. Vào mùa xuân ẩm ướt, cần lắp đặt hệ thống quạt thông gió đẩy khí độc NH3 và H2S ra ngoài, định kỳ thay chất độn chuồng 2 lần/tuần và rải vôi bột khử trùng nền chuồng nhằm cắt đứt nguồn lây lan vi khuẩn trong phân và bụi không khí.
3. Chuẩn hóa quy trình úm vịt từ 1 đến 10 ngày tuổi: Người nuôi cần kiểm soát chặt chẽ nhiệt độ úm trong 3 ngày đầu ở mức 32 đến 35 độ C, sau đó giảm dần mỗi tuần 2 độ C. Cung cấp nước uống sạch có bổ sung vitamin và kháng thể tự nhiên ngay sau khi vịt nở nhằm hoàn thiện hàng rào miễn dịch niêm mạc, giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh giai đoạn này xuống dưới mức 2,0%.
4. Tăng cường giám sát dịch tễ và kiểm tra kháng sinh đồ định kỳ: Chi cục chăn nuôi và thú y địa phương cần phối hợp với các trạm thú y cơ sở thực hiện kiểm tra độ mẫn cảm kháng sinh của vi khuẩn Escherichia coli định kỳ 6 tháng/lần trước các vụ nuôi chính. Loại bỏ việc sử dụng tùy tiện các dòng kháng sinh đã bị kháng thuốc phổ biến như Streptomycin hoặc Ampicilin, hướng dẫn người dân luân chuyển kháng sinh khoa học để tránh hiện tượng kháng thuốc lan rộng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và học thuật cao, là tài liệu tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

1. Bác sĩ thú y và cán bộ kỹ thuật khuyến nông: Nắm vững các tiêu chuẩn chẩn đoán phân biệt bệnh Colibacillosis với bệnh tụ huyết trùng, dịch tả vịt và viêm gan siêu vi trùng thông qua biến đổi công thức bạch cầu và bệnh tích vi thể; ứng dụng thành thạo 2 phác đồ điều trị thực nghiệm có độ nhạy cao tại cơ sở.
2. Chủ trang trại và hộ gia đình chăn nuôi thủy cầm: Hiểu rõ các quy luật lây truyền dịch tễ theo mùa vụ và lứa tuổi, từ đó chủ động xây dựng lịch phòng bệnh bằng an toàn sinh học, giảm tỷ lệ tử vong bình quân từ 4,51% xuống mức thấp nhất, tối ưu hóa hệ số chuyển đổi thức ăn và nâng cao hiệu quả kinh tế.
3. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Chăn nuôi - Thú y: Khai thác phương pháp luận nghiên cứu mô bệnh học kinh điển, kỹ thuật xét nghiệm sinh lý sinh hóa máu tự động 18 chỉ tiêu trên gia cầm và quy trình xử lý số liệu sinh học bằng các thuật toán thống kê chuẩn xác.
4. Doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh thuốc thú y: Định hướng nghiên cứu và phát triển các sản phẩm thuốc thú y phối hợp kháng sinh phổ rộng thế hệ mới đi kèm các chế phẩm bù điện giải chuyên biệt cho thủy cầm, phục vụ nhu cầu phòng trị bệnh thực tế trên thị trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Bệnh do vi khuẩn Escherichia coli trên vịt bầu trắng xuất hiện nhiều nhất vào thời điểm nào trong năm? Bệnh bùng phát mạnh nhất vào mùa xuân với tỷ lệ mắc đạt 17,14% và tỷ lệ chết 7,93%. Nguyên nhân do độ ẩm không khí tăng cao từ 80% đến 90%, kết hợp nhiệt độ lạnh khiến chuồng nuôi bị che chắn kín, gây ứ đọng các khí độc H2S và NH3 làm suy yếu hệ hô hấp của vịt.

2. Vì sao số lượng hồng cầu và huyết sắc tố lại tăng cao ở đàn vịt mắc bệnh? Đây là hiện tượng tăng giả do máu bị cô đặc cấp tính. Khi vịt bị tiêu chảy dữ dội dưới tác động của độc tố ruột do vi khuẩn tiết ra, một khối lượng lớn nước và chất điện giải bị đào thải ra ngoài, làm giảm thể tích huyết tương và khiến nồng độ hồng cầu tăng từ 1,69 lên 2,41 x 10^12 tế bào/lít.

3. Nhóm tuổi nào của vịt bầu trắng mẫn cảm nhất với bệnh và cần lưu ý điều gì? Giai đoạn từ 1 đến 10 ngày tuổi có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất với 4,64% và tỷ lệ tử vong 2,36%. Ở giai đoạn này, chức năng tiêu hóa và hệ thống miễn dịch chưa hoàn thiện, do đó người nuôi cần giữ ấm tuyệt đối, kiểm soát vệ sinh ổ úm và bổ sung men vi sinh sớm.

4. Luận văn đã chứng minh những phác đồ điều trị nào đạt hiệu quả cao nhất? Nghiên cứu thử nghiệm thành công hai phác đồ chính gồm: sử dụng Octamix (Amoxycilin phối hợp Colistin với liều 50 mg/kg thể trọng) hoặc sử dụng Bio-Flo+Doxy (Florfenicol kết hợp Doxycycline với liều 1 g/20 kg thể trọng), kết hợp bổ sung liên tục chất điện giải, đường Glucose và vitamin B1 trong 3 đến 5 ngày.

5. Có thể chẩn đoán phân biệt bệnh do Escherichia coli với các bệnh khác qua dấu hiệu nào? Bệnh do vi khuẩn Escherichia coli gây viêm túi khí có đốm mủ vàng, bao tim phủ màng fibrin trắng đục và hoại tử đỉnh lông nhung ruột non. Kết hợp với xét nghiệm công thức bạch cầu tăng lên mức 43,21 x 10^9 tế bào/lít và phân lập trực khuẩn Gram âm thuần khiết trên môi trường MacConkey để xác định chính xác nguyên nhân.

Kết luận

• Tỷ lệ mắc bệnh do trực khuẩn Escherichia coli trung bình trên đàn vịt bầu trắng tại huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên trong giai đoạn 2018 - 2019 là 11,38% với tỷ lệ tử vong 4,51%.
• Mùa xuân (tỷ lệ mắc 17,14%) và giai đoạn vịt con từ 1 - 10 ngày tuổi (tỷ lệ mắc 4,64%) là hai thời điểm dịch bệnh bùng phát mạnh nhất cần tập trung kiểm soát.
• Triệu chứng lâm sàng chủ đạo gồm tiêu chảy phân xanh vàng lẫn nhầy máu (65,16%), ủ rũ bỏ ăn (56,15%) và khó thở do tổn thương túi khí (46,31%).
• Quá trình bệnh lý gây rối loạn sâu sắc hệ tuần hoàn với hiện tượng cô đặc máu tăng giả, bạch cầu tăng lên 43,21 x 10^9/lít, suy giảm mạnh độ dự trữ kiềm và nồng độ điện giải natri, kali.
• Hai phác đồ kháng sinh đặc hiệu sử dụng Octamix hoặc Bio-Flo+Doxy kết hợp bù nước, điện giải và vitamin trợ lực đã được kiểm chứng mang lại hiệu quả điều trị phục hồi vượt trội cho đàn vịt.

Luận văn đã đóng góp hệ thống dữ liệu bệnh lý học thực nghiệm toàn diện và các giải pháp trị liệu chuẩn xác, đóng vai trò nền tảng cho công tác thú y gia cầm tại địa phương. Trong thời gian 12 đến 24 tháng tới, các cơ quan chuyên môn cần tiếp tục mở rộng nghiên cứu dịch tễ học phân tử để xác định các serotype APEC lưu hành và hoàn thiện quy trình sản xuất vaccine phòng bệnh đặc hiệu cho thủy cầm. Các chủ trang trại hãy chủ động áp dụng nghiêm ngặt các biện pháp vệ sinh an toàn sinh học và sử dụng đúng phác đồ hướng dẫn để nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Nghề chăn nuôi vịt trong đó có vịt bầu trắng ở nước ta đã có từ lâu đời, phổ biến và rất gắn bó với người nông dân. Một số vùng nông thôn, chăn nuôi vịt bầu trắng để tận dụng nguồn thức ăn sẵn có ở các địa phương và nguồn nhân lực dư thừa, đồng thời góp phần đa dạng hóa vật nuôi, cung cấp nguồn thực phẩm quý cho xã hội. Để đáp ứng nhu cầu thực phẩm chất lượng cao ngày càng tăng của người tiêu dùng, các sản phẩm chăn nuôi không chỉ đáp ứng về số lượng mà phải đảm bảo chất lượng như ngon, có hàm lượng dinh dưỡng cao, không nhiễm các độc tố, không tồn dư kháng sinh và nhiễm các vi sinh vật. Muốn có sản phẩm chăn nuôi chất lượng cao, ngoài việc làm tốt công tác giống, thực hiện nghiêm túc quy trình chăn nuôi, còn phải đặc biệt quan tâm đến quy trình phòng bệnh thú y, mà trước hết là phải luôn tăng cường công tác vệ sinh thú y và tuân thủ các quy trình phòng bệnh.

Trong thực tế, nhiều người chăn nuôi còn ít hiểu biết về kỹ thuật chăn nuôi cũng như phòng bệnh. Ngoài ra, do môi trường sống nói chung và môi trường chăn nuôi nói riêng ngày càng bị ô nhiễm, tình hình dịch tễ ngày càng phức tạp nên dịch bệnh thường xuyên xảy ra, gây ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng các sản phẩm chăn nuôi. Các bệnh do virus trên vịt bầu trắng như cúm gia cầm, dịch tả vịt là các bệnh nguy hiểm, làm thiệt hại kinh tế lớn không chỉ cho chăn nuôi vịt bầu trắng mà còn cho các loài gia cầm khác. Tuy nhiên, nếu tiến hành phòng bệnh bằng vacxin theo đúng quy trình và tăng cường công tác vệ sinh phòng bệnh thú y thì cũng sẽ hạn chế được tới mức thấp nhất các thiệt hại do bệnh gây ra.

Ngoài các bệnh quan trọng kể trên, các bệnh do vi khuẩn cũng thường xuyên xảy ra như Pasteurellosis, Salmonellosis, Colibacillosis, Mycoplasmosis. Đây cũng là các bệnh có tính truyền nhiễm cao và gây thiệt hại về kinh tế, ảnh hưởng lớn đến số lượng và chất lượng sản phẩm chăn nuôi. Trong số các bệnh này, Colibacillosis do vi khuẩn E. coli gây ra (hay còn gọi là bệnh trực khuẩn E.

coli) là phổ biến nhất, gặp ở mọi nơi, mọi giống và mọi lứa tuổi của vịt bầu trắng, đặc biệt là ở những nơi có điều kiện chăn nuôi kém, chuồng trại không hợp lý, công tác vệ sinh thú y kém, nuôi với mật độ đông, nền chuồng ẩm thấp hoặc có nhiều yếu tố bất lợi ảnh hưởng đến sức khỏe đàn vịt bầu trắng, gây tổn thất đáng kể cho chăn nuôi vịt bầu trắng. 1 Trên thế giới cũng như ở Việt Nam, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về vi khuẩn E. coli gây bệnh cho vật nuôi. Tuy nhiên, các chủng E.

coli gây bệnh cho gia cầm có đặc tính không hoàn toàn giống với các chủng gây bệnh cho người và động vật có vú (Delicato và cs, 2003). Ở Việt Nam, các công trình nghiên cứu về vi khuẩn E. coli gây bệnh cho gia cầm còn rất hạn chế, đặc biệt là đặc điểm bệnh lý của bệnh E.coli gây bệnh trên vịt bầu trắng hiện vẫn chưa có công trình nghiên cứu nào được công bố. Để xác định những biến đổi bệnh lý của bệnh và từ đó là cơ sở cho việc xây dựng biện pháp phòng trị bệnh có hiệu quả cao, chúng tôi đã triển khai đề tài.

“Đặc điểm bệnh lý bệnh do Escherichia coli ở vịt bầu trắng và biện pháp điều trị”. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI 1. Xác định được các rối loạn bệnh lý, tổn thương bệnh lý đường ruột ở vịt bầu trắng bị viêm ruột tiêu chảy do E. coli để đưa được ra chẩn đoán chính xác về bệnh.

Xây dựng phác đồ điều trị thử nghiệm nhằm giảm thiểu tối đa thiệt hại do bệnh E. coli gây ra góp phần phát triển kinh tế trong chăn nuôi vịt bầu trắng. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. COLI Ở GIA CẦM (COLIBACILLOSIS) Colibacillosis là một khái niệm dùng để chỉ các nhiễm trùng cục bộ hoặc toàn thân do vi khuẩn Escherichia Coli (E.

coli) thuộc nhóm gây bệnh cho gia cầm (Avianpathogenic Escherichia Coli – APEC) gây ra, gồm nhiều thể bệnh như nhiễm trùng huyết, viêm các mô liên kết, hội chứng phù đầu, viêm phúc mạc, viêm vòi trứng, viêm tủy xương, viêm màng hoạt dịch, viêm mắt, nhiễm trùng túi lòng đỏ (Phạm Sỹ Lăng và cộng sự 2011). Colibacillosis được Lignieres phát hiện lần đầu tiên trên gà vào năm 1894. Từ những năm 1894 đến 1922 bệnh lần lượt được phát hiện trên ngỗng, bồ câu, thiên nga, gà tây, chim cút (Phạm Sỹ Lăng và cộng sự 2011). Bệnh truyền nhiễm ở gia cầm gây ra bởi vi khuẩn E.

coli là một trong những bệnh thường gặp và xảy ra khắp nơi trên thế giới, gây nên những thiệt hại đáng kể về kinh tế trong chăn nuôi gia cầm nói chung. Bệnh làm tăng tỷ lệ chết, giảm năng suất và tăng tỷ lệ loại thải. Bệnh có thể xảy ra ở gia cầm non, gia cầm đang lớn và cả ở đàn bố mẹ. Đây là bệnh có liên quan đến môi trường, bệnh xảy ra có thể do nguyên phát, hoặc thể kế phát sau các bệnh nhiễm trùng khác (như bệnh do virus) hay công tác quản lý không tốt, gây ảnh hưởng đến đàn (Alastair Johnston, 2007).

Bệnh ở gia cầm chủ yếu do các chủng vi khuẩn E. coli thuộc nhóm gây bệnh cho gia cầm gây ra. Quá trình nhiễm trùng thường bắt đầu từ đường hô hấp, rồi từ đó chuyển đến các xoang khí hoặc túi khí. Nếu không phát hiện kịp thời, nhiễm trùng có thể chuyển thành dạng viêm thanh dịch.

Bệnh thường quan sát thấy ở gia cầm 4-5 tuần tuổi và gây thiệt hại đáng kể về kinh tế do tỷ lệ chết có thể tới 20%, ngoài ra bệnh còn làm giảm khả năng tăng trưởng, giảm khả năng thu nhận thức ăn, đồng thời tăng sự lây nhiễm khi giết mổ (Dho – Moulin & Fairbrother, 1999). Các báo cáo gần đây ở Tây Âu đã chứng minh ảnh hưởng của E. coli gây bệnh trên gia cầm nuôi công nghiệp có mật độ chăn nuôi đông và môi trường bị ô nhiễm. Colibacillosis xảy ra ở tất cả các nước trên thế giới, chủ yếu gây thiệt hại và gây chết ở gia cầm, phổ biến nhất là các thể bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, nhiễm trùng huyết.

Bệnh chính là nguyên nhân gây thiệt hại về kinh tế đáng kể cho ngành chăn nuôi gia cầm (Ewers & cs. Nhiều công trình nghiên cứu đã cho thấy vi khuẩn E. coli thường xuyên có 3 mặt trong đường tiêu hóa gia cầm khỏe. Ở gà, số lượng vi khuẩn có thể đạt tới 9 6 10 /1g phân, trong đó, 10 là vi khuẩn E.

coli và 10-15% số đó thuộc các nhóm huyết thanh có khả năng gây bệnh. Phân và bụi ở trong chuồng nuôi gia cầm cũng là các nguồn tiềm tàng làm lây nhiễm các chủng vi khuẩn E. coli gây bệnh. Các nhà nghiên cứu đã xác định được trong 1g bụi ở chuồng nuôi gia cầm có thể 6 chứa tới 10 vi khuẩn, bên cạnh đó còn có sự liên hệ chặt chẽ giữa các nhóm huyết thanh của các chủng tìm thấy trong bụi và các chủng gây bệnh bại huyết cho gia cầm (Carlson & Whenham, 1968).

Điều thú vị là những nhóm huyết thanh của các chủng gây bệnh ở gia cầm lại không hoàn toàn tương tự với các chủng tồn tại trong đường tiêu hóa của chúng. Căn bệnh Bệnh do các chủng vi khuẩn E. coli thuộc nhóm gây bệnh cho gia cầm (APEC) gây ra. Mặc dù vi khuẩn E.

coli tồn tại và phát triển trong đường tiêu hóa và môi trường sống của gia cầm khỏe, nhưng chỉ những chủng vi khuẩn mang các yếu tố độc lực mới có khả năng gây bệnh (Delicato & cs. Vi khuẩn Escherichia coli luôn hiện diện trong đường ruột của mỗi con gia cầm cũng như trong đường ruột của động vật có vú bao gồm cả con người. Ở điều kiện bình thường vi khuẩn tạo thành một phần của hệ vi sinh vật đường ruột và rất cần thiết cho hoạt động bình thường của đường tiêu hóa. Nhưng khi có sự mất cân bằng giữa các vi khuẩn E.

coli và sức đề kháng của cơ thể, kết quả dẫn đến bệnh E.coli trên gia cầm. Những yếu tố gây nên sự mất cân bằng giữa gia cầm và Escherichia coli bao gồm: * Khả năng thích nghi Ở giai đoạn đầu của thế kỷ 20, nuôi cấy vi khuẩn cho thấy sự hiện diện của vi khuẩn Escherichia coli trong đường tiêu hóa của gia cầm khỏe mạnh. Gần đây bằng kỹ thuật DNA cho thấy E. coli là một là một loài vi khuẩn trong hàng trăm loài vi 6 khuẩn hiện diện trong ruột.

Người ta đã ước tính số lượng khoảng 10 vi khuẩn cho mỗi gram phân gia cầm. * Cơ chế phòng vệ của cơ thể Trong quá trình sống, để bảo vệ cơ thể và chống lại sự nhiễm khuẩn, cơ thể có một số cơ chế phòng vệ. Cơ chế phòng vệ đầu tiên của cơ thể là da và các hàng rào niêm mạc. Khi những rào cản này bị suy yếu hoặc bị tổn thương lúc đó một loại vi khuẩn có thể dễ dàng đi vào cơ thể gia cầm và gây bệnh.

Những tổn 4 thương của da có thể do cắn mổ nhau, thụ tinh nhân tạo, hở rốn và những yếu tố khác. Lớp màng nhày của đường hô hấp và tiêu hóa có thể bị tổn thương do tác động của virus, các loài vi khuẩn khác hoặc các chất độc sẽ tạo cơ hội và sẽ mở đường cho E.coli qua niêm mạc và đi vào máu gây bệnh. * Nhiễm trùng áp lực Một số lượng lớn của vi khuẩn E. coli có thể được tìm thấy trong phân.

Điều này có nghĩa là trứng bẩn sẽ mang theo một lượng lớn vi khuẩn E. coli, từ đó có thể ảnh hưởng đến việc nở và khả năng sống sót của gia cầm nở ra từ trứng. 6 Ngoài có số lượng lên đến con số 10 /1gam phân, vi khuẩn E. coli có thể được tìm thấy trong bụi, chuồng nuôi kém thông thoáng, bụi có thể là một vấn đề khi gia cầm hít bụi có chứa vi khuẩn với số lượng nhất định.

Trong quá trình tiêm chủng vacxin hoặc cơ thể gia cầm bị các bệnh viêm đường hô hấp đang lan rộng trong đàn, bệnh E.coli có thể là kết quả của các nguyên nhân trên. coli được gọi là một loại vi khuẩn cơ hội có thể gây bệnh tại thời điểm cơ thể có sức đề kháng (khả năng kháng bệnh) suy giảm. Ngoài yếu tố cơ chế phòng vệ tự nhiên của cơ thể, độc lực của vi khuẩn E. coli thì số lượng vi khuẩn E.