BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC MÔÛ BAÙN COÂNG TP. HOÀ CHÍ MINH KHOA COÂNG NGHEÄ SINH HOÏC. Ñeà Taøi SO SAÙNH 4 QUY TRÌNH KIEÅM TRA ESCHERICHIA COLI TRONG THÖÏC PHAÅM Luaän Vaên Toát Nghieäp Cöû Nhaân Khoa Hoïc Chuyeân Ngaønh : Vi Sinh GIAÛNG VIEÂN HÖÔÙNG DAÃN : PGS. NGUYEÃN VAÊN HANH SINH VIEÂN THÖÏC HIEÄN : LEÂ THÒ NGOÏC DIEÃM MAÕ SOÁ SINH VIEÂN : 30100051 KHOAÙ HOÏC : 2001 – 2005 Thaùng 7/2005 LÔØI CAÛM ÔN Xin chaân thaønh caûm ôn Quyù Thaày Coâ Khoa Coâng Ngheä Sinh Hoïc, Tröôøng Ñaïi Hoïc Môû Baùn Coâng TP.
HCM ñaõ giuùp ñôõ vaø taïo ñieàu kieän thuaän lôïi cho toâi ñöôïc naâng cao kieán thöùc qua vieäc thöïc hieän Luaän Vaên Toát Nghieäp, giuùp toâi töï tin trong thöïc nghieäm, ñoàng thôøi cuûng coá laïi nhöõng kieán thöùc Quyù Thaày Coâ ñaõ heát loøng truyeàn ñaït cho chuùng toâi trong nhöõng thôøi gian qua. Toâi xin baøy toû loøng bieát ôn saâu saéc ñeán Thaày Nguyeãn Vaên Hanh ñaõ taän tình höôùng daãn toâi trong suoát quaù trình thöïc hieän Luaän Vaên Toát Nghieäp. Beân caïnh ñoù, xin caùm ôn Coâ Toâ Minh Chaâu ñaõ giuùp ñôõ vaø taïo moïi ñieàu kieän thuaän lôïi trong thôøi gian toâi thöïc hieän ñeà taøi. Caùm ôn gia ñình vaø baïn beø ñaõ quan taâm ñoäng vieân, giuùp ñôõ caû tinh thaàn laãn vaät chaát cho toâi trong suoát thôøi gian hoïc taäp.
Sinh vieân thöïc hieän Leâ Thò Ngoïc Dieãm MUÏC LUÏC Trang Phaàn 1: MÔÛ ÑAÀU. ÑAËT VAÁN ÑEÀ. THÔØI GIAN VAØ ÑÒA ÑIEÅM THÖÏC TAÄP. 4 Phaàn 2: TOÅNG QUAN.
TOÅNG QUAN VEÀ HOÏ TRÖÏC KHUAÅN ÑÖÔØNG RUOÄT_ ÑAËC BIEÄT LAØ ESCHERICHIA COLI (E. Sô khôûi veà hoï Enterobacteriaceae……………………………………. Caáu truùc khaùng nguyeân…………………………………………. Tính gaây beänh cuûa moät soá loaøi trong hoï Enterobacteriaceae.
Ñònh nghóa Coliforms, Colifroms chòu nhieät, Coliforms phaân vaø E. Colifroms chòu nhieät. Lòch söû vaø söï phaân boá………………………………………………. Hình thaùi vi khuaån ………………………………………………….
Ñaëc tính nuoâi caáy……………………………………………………. Tính chaát sinh hoaù…………………………………………………. Caáu taïo khaùnh nguyeân vaø ñoäc toá…………………………………. Ñaëc tính gaây beänh………………………………………………….
Phaân nhoùm vaø caùc yeáu toá gaây beänh…………………………………. Söùc ñeà khaùng. Nhieãm khuaån do E. Caùc nguoàn laây nhieãm cuûa vi khuaån E.
Trieäu chöùng truùng ñoäc vaø phöông phaùp ñieàu trò. Bieän phaùp phoøng ngöøa. CAÙC PHÖÔNG PHAÙP KIEÅM NGHIEÄM E. COLI TRONG THÖÏC PHAÅM.
Caùc phöông phaùp kieåm tra soá löôïng vi sinh vaät. Kó thuaät ñeám soá coù xaùc suaát lôùn nhaát MPN. Kó thuaät ñeám soá löôïng caùc khuaån laïc phaùt trieån treân moâi tröôøng thaïch choïn loïc. Caùc quy trình kieåm tra E.
coli trong thöïc phaåm ñöôïc khaûo saùt. Quy trình 1: Phöông phaùp MPN. Quy trình 2: Ñeám soá löôïng caùc khuaån laïc phaùt trieån treân moâi tröôøng thaïch EMB. Quy trình 3: Ñeám soá löôïng caùc khuaån laïc phaùt trieån treân moâi tröôøng thaïch BGBA.
Quy trình 4: Ñeám soá löôïng caùc khuaån laïc phaùt trieån treân moâi tröôøng thaïch Rapid’ E. 33 Phaàn 3: NGUYEÂN LIEÄU VAØ PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU. NGUYEÂN LIEÄU VAØ CAÙCH LAÁY MAÃU. Nguyeân lieäu vaø chæ tieâu E.
Maãu xeùt nghieäm. Quy ñònh chæ tieâu E. coli trong maãu thöïc phaåm. Nguyeân taéc chung khi laáy maãu.
PHÖÔNG PHAÙP KIEÅM TRA. Pha loaõng maãu. Tieán haønh thí nghieäm kieåm tra E. Quy trình 1: phöông phaùp MPN.
Quy trình 2: ñeám soá löôïng caùc khuaån laïc phaùt trieån treân moâi tröôøng thaïch EMB. Quy trình 3: ñeám soá löôïng caùc khuaån laïc phaùt trieån treân moâi tröôøng thaïch BGBA……………………………………………. Quy trình 4: ñeám soá löôïng caùc khuaån laïc phaùt trieån treân moâi tröôøng thaïch Rapid’ E. MOÄT SOÁ HÌNH AÛNH TRONG QUAÙ TRÌNH LAØM LUAÄN VAÊN.
53 Phaàn 4: KEÁT QUAÛ VAØ THAÛO LUAÄN. 66 Phaàn 5: KEÁT LUAÄN VAØ ÑEÀ NGHÒ…………………………………. HAÏN CHEÁ CUÛA ÑEÀ TAØI………………………………………………. 77 Phaàn 6: PHUÏ LUÏC…………………………………………………….
THAØNH PHAÀN MOÄT SOÁ MOÂI TRÖÔØNG KIEÅM TRA E. MOÂI TRÖÔØNG THÖÛ PHAÛN ÖÙNG SINH HOÙA. THUOÁC NHUOÄM GRAM. MOÄT SOÁ PHAÛN ÖÙNG SINH HOÙA.
89 Phaàn 7: TAØI LIEÄU THAM KHAÛO. 92 DANH SAÙCH CAÙC HÌNH – BAÛNG VAØ BIEÅU ÑOÀ Trang Danh saùch caùc hình Hình 2. coli ñöôïc phoùng ñaïi treân kính hieån vi ñieän töû .1: Coliforms trong moâi tröôøng BGBL. coli trong moâi tröôøng EC.
coli treân moâi tröôøng EMB (caáy ria). coli treân moâi tröôøng EMB (ñoå ñóa). coli vaø coliforms treân moâi tröôøng BGBA .6: Coliforms treân moâi tröôøng Rapid’E. coli treân moâi tröôøng Rapid’E.8: Moâi tröôøng toång hôïp Rapid’E.
coli baèng phaûn öùng IMVIC vaø KIA. 58 Danh saùch caùc baûng Baûng 2.1: Toùm löôïc ñaëc tính khoùm vi khuaån E. coli, Enterobacter vaø moät soá vi khuaån ñöôøng ruoät khaùc treân nhöõng moâi tröôøng vi khuaån ruoät.2: Moâi tröôøng traéc nghieäm sinh hoaù vaø ñònh teân vi khuaån E.3: So saùnh moät soá tính chaát ñaëc tröng cuûa 2 loaïi ñoäc toá ruoät cuûa E.4: Moät vaøi ñaëc tính cuûa nhöõng phaân nhoùm E.1: Keát quaû kieåm tra E. coli treân traø ñaù theo 4 quy trình .2: Keát quaû kieåm tra E.
coli treân nöôùc mía theo 4 quy trình .3: Keát quaû kieåm tra E. coli treân Pate theo 4 quy trình .4: Keát quaû kieåm tra E. coli treân thòt heo soáng theo 4 quy trình. coli trung bình CFU/ g (ml) treân caùc maãu thöïc phaåm theo 4 quy trình .6: Tyû leä nhieãm E.
coli trong toång soá 78 maãu kieåm tra theo 4 quy trình. 71 Danh saùch caùc bieåu ñoà Bieåu ñoà 4. coli trung bình trong 1 ml (g) theo 4 quy trình kieåm tra treân traø ñaù vaø nöôùc mía. coli trung bình trong 1 ml (g) theo 4 quy trình kieåm tra treân pate vaø thòt heo soáng .3: So saùnh tæ leä soá maãu nhieãm E.
coli theo 4 quy trình. 71 Luaän Vaên Toát Nghieäp GVHD: Nguyeãn Vaên Hanh PHAÀN 1 MÔÛ ÑAÀU SVTH: Leâ Thò Ngoïc Dieãm Trang 1 Luaän Vaên Toát Nghieäp GVHD: Nguyeãn Vaên Hanh 1. ÑAËT VAÁN ÑEÀ Ngaøy nay, cuøng vôùi toác ñoä phaùt trieån cuûa xaõ hoäi, ñôøi soáng con ngöôøi ngaøy caøng ñöôïc caûi thieän, nhu caàu veà aên uoáng caøng ñöôïc quan taâm hôn; do ñoù vieäc ñoøi hoûi thöïc phaåm cung caáp phaûi ñaûm baûo veà chaát löôïng vaø an toaøn cho söùc khoeû ngöôøi tieâu duøng laø ñieàu voâ cuøng caàn thieát. Thöïc phaåm cuõng laø moät trong nhöõng nguoàn beänh laây nhieãm chính vì thöïc phaåm raát giaøu chaát dinh döôõng, cuõng laø moâi tröôøng haáp daãn cho caùc vi sinh vaät soáng vaø phaùt trieån.
Neáu thöïc phaåm khoâng ñaûm baûo veä sinh seõ gaây ngoä ñoäc ngay sau ñoù vôùi caùc daáu hieäu roõ raøng nhö chöôùng buïng, tieâu chaûy, noân möûa. Noù aûnh höôûng tôùi heä tieâu hoùa, thaäm chí coù theå töû vong neáu quaù naëng khoâng xöû lyù y teá kòp thôøi… Trong kieåm tra vi sinh thöïc phaåm thì chæ tieâu veà Escherichia coli (E. coli) laø moät trong nhöõng chæ tieâu quan troïng haøng ñaàu vì ñaây laø loaøi vi sinh vaät chæ ñieåm veä sinh vaø phaåm chaát thöïc phaåm. Thöïc phaåm nhieãm E.
coli tuøy möùc ñoä coù theå gaây ra ngoä ñoäc hoaëc naëng hôn laø töû vong. coli thuộc họ vi khuẩn Enterobacteriaceae laø loaøi vi sinh vaät hieáu khí tuøy nghi phoå bieán raát thöôøng gaëp, laø một moâ hình thường được sử dụng cho caùc nghieân cứu về vi khuẩn. Nhöõng nghieân cöùu veà loaøi vi khuaån naøy töø caùch ñaây 120 naêm (töø naêm 1885) cho ñeán nay ñaõ cho thaáy vai troø quan troïng cuûa chuùng cuõng nhö söï quan taâm ñaëc bieät cuûa caùc nhaø khoa hoïc ñoái vôùi E. Nhöõng aûnh höôûng vaø thieät haïi maø E.
coli gaây ra treân ngöôøi vaø gia suùc luoân laø vaán ñeà ñau ñaàu ñoái vôùi caùc ngaønh coù lieân quan ôû caùc nöôùc. SVTH: Leâ Thò Ngoïc Dieãm Trang 2 Luaän Vaên Toát Nghieäp GVHD: Nguyeãn Vaên Hanh Rieâng ñoái vôùi ngaønh vi sinh thöïc phaåm, vieäc phaùt hieän nhöõng nguy cô tieàm taøng veà E. coli trong thöïc phaåm baèng nhöõng phöông phaùp nhanh vaø hieäu quaû laø ñieàu thieát yeáu. Cuøng vôùi söï tieán boä cuûa khoa hoïc, caùc phöông phaùp kieåm tra E.
coli cuõng ngaøy moät caûi tieán. Theo ñoù, ngöôøi ta caøng coù nhieàu söï löïa choïn hôn trong vieäc aùp duïng caùc phöông phaùp kieåm tra phuø hôïp. Vôùi nhöõng thuaän lôïi veà nguoàn nguyeân lieäu vaø ñeå laøm giaøu theâm kieán thöùc veà coâng taùc kieåm nghieäm vi sinh, ñöôïc söï phaân coâng cuûa Khoa Coâng Ngheä Sinh Hoïc_Tröôøng Ñaïi Hoïc Môû Baùn Coâng Tp. HCM, cuõng nhö ñöôïc söï höôùng daãn cuûa thaày Nguyeãn Vaên Hanh toâi xin thöïc hieän ñeà taøi: “so saùnh 4 quy trình kieåm tra E.
coli trong thöïc phaåm”. Ñeà taøi goàm yeâu caàu vaø muïc ñích sau: Yeâu caàu: - Kieåm tra chæ tieâu E. coli trong thöïc phaåm thoâng qua 4 quy trình kieåm tra ñònh löôïng E. coli thoâng duïng nhaát hieän nay.
- So saùnh hieäu quaû kieåm nghieäm giöõa 4 quy trình. Muïc ñích: - Böôùc ñaàu ñaùnh giaù vaø chöùng minh öu, khuyeát ñieåm cuûa nhöõng quy trình kieåm tra E. coli thoâng duïng. - Môû ra söï löïa choïn toái öu veà phöông phaùp kieåm nghieäm chæ tieâu E.
coli trong thöïc phaåm moät caùch hieäu quaû. SVTH: Leâ Thò Ngoïc Dieãm Trang 3 Luaän Vaên Toát Nghieäp GVHD: Nguyeãn Vaên Hanh 2. THÔØI GIAN VAØ ÑÒA ÑIEÅM THÖÏC HIEÄN ÑEÀ TAØI - Thôøi gian thöïc hieän töø ngaøy 17/01/2005 ñeán ngaøy 10/6/2005. - Vieäc kieåm tra ñöôïc thöïc hieän taïi Phoøng thí nghieäm vi sinh Tröôøng Ñaïi Hoïc Môû Baùn Coâng TP.
HCM tröïc thuoäc Quaän 9. SVTH: Leâ Thò Ngoïc Dieãm Trang 4 Luaän Vaên Toát Nghieäp GVHD: Nguyeãn Vaên Hanh PHAÀN 2 TOÅNG QUAN SVTH: Leâ Thò Ngoïc Dieãm Trang 5 Luaän Vaên Toát Nghieäp GVHD: Nguyeãn Vaên Hanh 1. TOÅNG QUAN VEÀ HOÏ TRÖÏC KHUAÅN ÑÖÔØNG RUOÄT_ ÑAËC BIEÄT LAØ ESCHERICHIA COLI (E. Sô khôûi veà hoï Enterobacteriaceae 1.
Ñònh nghóa Enterobacteriaceae laø hoï vi khuaån goàm nhieàu tröïc khuaån gram aâm, chieàu daøi khoaûng 1 – 4 µm, khoâng baøo töû, soáng ôû ñöôøng tieâu hoaù cuûa ngöôøi vaø ñoäng vaät. Hoï Enterobacteriaceae coù 6 tính chaát chung sau: ❖ Di ñoäng hoaëc khoâng di ñoäng (nhôø chieân mao). ❖ Hieáu khí hoaëc yeám khí tuyø nghi. ❖ Leân men glucose (sinh hôi hoaëc khoâng sinh hôi).
❖ Khöû nitrate thaønh nitrite. ❖ Phaûn öùng oxidase aâm tính. ❖ Moïc treân caùc moâi tröôøng nuoâi caáy thoâng thöôøng. Phaân loaïi Phaân loaïi Enterobacteriaceae phöùc taïp vaø thay ñoåi nhanh choùng.
Coù hai heä thoáng phaân loaïi chính laø: Bergey’s Manual (1974), Edwards & Ewing caûi tieán / CDC (1977, 1986). SVTH: Leâ Thò Ngoïc Dieãm Trang 6 Luaän Vaên Toát Nghieäp GVHD: Nguyeãn Vaên Hanh Theo phaân loaïi cuûa Edwards & Ewing caûi tieán / CDC (1977, 1986) thì Enterobacteriaceae goàm 8 toäc (tribe), treân 20 gioáng (genus) vaø hôn 100 loaøi (species): ❖ TRIBE: ESCHERICHIEAE Genera: Escherichia, Shigella ❖ TRIBE: EDWARDSIELLEAE Genus: Edwardsilla ❖ TRIBE: SALMONELLEAE Genus: Salmonella ❖ TRIBE: CITROBACTEREAE Genus: Citrobacter ❖ TRIBE: KLEBSIELLEAE Genera: Klebsiella, Enterobacter, Hafia, Serratia ❖ TRIBE: PROTEA Genera: Proteus, Morganella, Providencia ❖ TRIBE: YERSINIEAE Genus: Yersinia ❖ TRIBE: ERWINIEAE Genus: Erwinia Trong moãi gioáng coù nhieàu loaøi (species). SVTH: Leâ Thò Ngoïc Dieãm Trang 7 Luaän Vaên Toát Nghieäp GVHD: Nguyeãn Vaên Hanh Baûng 2.1: Toùm löôïc ñaëc tính khoùm vi khuaån E.