Lời mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn được kết cấu bao gồm 4 chương: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về các quy định đối với rau quả nhập khẩu vào thị trường Hoa Kỳ Chƣơng 2: Phương pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng và cơ hội mở rộng xuất khẩu rau quả của Việt Nam vào thị trường Hoa Kỳ Chƣơng 4: Kiến nghị các giải pháp thúc đẩy xuất khẩu rau quả của Việt Nam vào thị trường Hoa Kỳ 5 z CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÁC QUY ĐỊNH ĐỐI VỚI MẶT HÀNG RAU QUẢ NHẬP KHẨU VÀO THỊ TRƢỜNG HOA KỲ 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Dưới nhiều góc độ tiếp cận khác nhau, cho đến nay, ở trong và ngoài nước đã có một số công trình và đề tài nghiên cứu về các quy định đối với sản phẩm thực phẩm nhập khẩu vào Hoa Kỳ nói chung, và đối với sản phẩm rau quả nói riêng. Có thể khái quát một số kết quả nghiên cứu như sau: 1. Nhóm các công trình nghiên cứu về chính sách thương mại và rào cản thương mại - Đổi mới cơ chế chính sách thương mại Việt Nam, Những thành tựu và bài học kinh nghiệm, sách do Bộ Công thương biên soạn năm 2004.
Công trình đã tổng kết kết quả đạt được trong lĩnh vực kinh tế, thương mại của Việt Nam sau 20 năm đổi mới, trong đó đặc biệt nhấn mạnh những thành tựu và khó khăn đối với ngành nông nghiệp, bao gồm cả chính sách thúc đẩy hiện đại hóa hoạt động sản xuất nông nghiệp và chính sách mở rộng xuất khẩu các sản phẩm nông nghiệp mà Việt Nam có lợi thế. Quan trọng hơn, việc đúc kết kinh nghiệm từ thực tế điều hành, phản ánh của cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư, công trình đã đưa ra những hàm ý chính sách, cũng như khai mở hướng hội nhập tích cực, chủ động và sâu rộng của Việt Nam vào nền kinh tế toàn cầu. Đây cũng là công trình cơ bản, được xem là nền tảng để định hướng chính sách thương mại của Việt Nam từ sau khi trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại thế giới WTO đến nay. - Hàng rào phi thuế quan trong chính sách thương mại quốc tế, TS Nguyễn Hữu Khải, Nhà xuất bản Lao động năm 2005.
Công trình đã giới thiệu những khái niệm cơ bản về các loại hàng rào phi thuế quan, trong đó chú trọng phân tích sâu về tính chất, mục đích và thực tế áp dụng của một số nước nhằm hạn chế trao đổi thương mại. 6 z Điểm đặc biệt của công trình là đã sơ bộ đưa ra được những ẩn ý đằng sau việc các nước áp dụng các chính sách phi thuế quan này, không chỉ đơn thuần nhằm hạn chế thương mại, mà trong nhiều trường hợp còn do bảo vệ một số nhóm lợi ích cụ thể ở trong nước. - Chính sách vượt rào cản kỹ thuật cho rau quả xuất khẩu sang thị trường Nga và Đông Âu của Tổng công ty rau quả, nông sản, luận văn Thạc sỹ của Nguyễn Thị Hoài Thanh (2011), trường Đại học Thương mại. Một số thông tin trong tài liệu rất hữu ích khi đã phân tích được điểm mạnh và điểm yếu của sản phẩm rau quả xuất khẩu của Việt Nam khi tiếp cận thị trường Nga và Đông Âu.
Điểm đặc biệt của tài liệu đã chia sẻ được kinh nghiệm của một doanh nghiệp cụ thể trong việc phải có một chiến lược bài bản từ vùng trồng, thu hoạch và chế biến, bảo quản sau thu hoạch cho đến khâu vận chuyển, tìm kiếm đối tác phân phối tại thị trường nước ngoài.Võ Thanh Thu: Hàng rào kỹ thuật đối với Thương mại: Đây là hình thức bảo hộ mậu dịch thông qua việc nước nhập khẩu đưa ra các yêu cầu về tiêu chuẩn đối với hàng hóa nhập khẩu hết sức khắt khe: tiêu chuẩn về quy cách, mẫu mã, về chất lượng, về vệ sinh thú y, về an toàn lao động, về mức độ gây ô nhiễm môi sinh môi trường.v…nếu hàng nhập khẩu không đạt một trong các tiêu chuẩn kể trên đều không được nhập khẩu vào thị trường nội địa [18, tr. - Một nghiên cứu khác của Nguyễn Văn Hùng (2013) [7] trên cơ sở khái quát về các cam kết (về hàng rào thuế quan và hàng rào phi thuế quan) của WTO, đã phân tích tình hình tiêu thụ nông sản của Việt Nam trƣớc và sau khi gia nhập tổ chức này. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng tập trung vào việc phân tích các chính sách tiêu thụ nông sản của Việt Nam từ trước và sau khi gia nhập WTO nhằm gợi ý, đề xuất một số kiến nghị và chính sách phù hợp cho hoạt động xuất khẩu nông sản Việt Nam trong tương lai. Nghiên cứu đã có những đóng góp nhất định trong hoạt động tiêu thụ hàng nông sản của Việt Nam trong thời gian qua.
Các công trình nghiên cứu liên quan đến rào cản kỹ thuật đối với các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam - Các tác giả Hoàng Thị Thu Hiền, Nguyễn Tuấn Sơn, Chu Thị Kim Loan (2014): Rào cản kỹ thuật của Mỹ đối với tôm và cá da trơn xuất khẩu của Việt Nam, số 12 (6) đăng tạp chí Khoa học và phát triển và tác giả Trần Văn Nam với bài : Hàng rào kỹ thuật trong thương mại của Mỹ đối với thủy sản nhập khẩu từ Việt Nam, tháng 6/ 2015[6]. Các bài viết này chủ yếu tập trung phân tích và hệ thống hóa các rào cản kỹ thuật trong thương mại của Hoa Kỳ, cụ thể đối với mặt hàng thủy sản. Tuy nhiên, các thông tin trong bài viết là hữu tích để tham khảo. - Dự án Hỗ trợ Chính sách Thương mại và Đầu tư của châu Âu (EU- MUTRAP) hợp tác với Bộ Công thương Việt Nam trong lĩnh vực hỗ trợ kỹ thuật liên quan đến thương mại.
MUTRAP (2014) đã công bố ấn phẩm : “Hiệp định thương mại tự do : Một số khái niệm cơ bản ” nhằm cung cấp cho người đọc cách hiểu chung về các thuật ngữ thường gặp trong các FTA. Nhóm các công trình nghiên cứu các quy định cụ thể đối với rau quả xuất khẩu của Việt Nam - Võ Thị Phương Nhung (2015), Xuất khẩu rau quả của Việt Nam – Thực trạng và giải pháp, Báo cáo nghiên cứu của Đại học Lâm nghiệp. Báo cáo đã cập nhật thông tin về thực trạng xuất khẩu rau quả của Việt Nam những năm gần đây. Báo cáo cũng chỉ ra, dù đã được chú trọng đầu tư theo hướng công nghiệp hóa nông nghiệp, chủ động đáp ứng các tiêu chuẩn nông sản nhưng vẫn còn rất nhiều tồn tại trong ngành rau quả Việt Nam.
Báo cáo cũng đưa ra một số khuyến nghị, chủ yếu tập trung vào việc chuyên môn hóa vùng trồng.Nguyễn Nguyệt Nga và Th.Đinh Thị Phương Anh (Trường Đại học Thương mại) đã có bài viết: ―Các tiêu chuẩn sinh thái của một số thị trường trọng điểm đối với mặt hàng thanh long : thực trạng và một số giải pháp‖, bài viết đăng trong kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc tế : Cách mạng công nghiệp 4.0 : cơ hội và thách thức đối với phát triển kinh tế Việt Nam, tập 2, Nhà xuất bản Hà Nội, tháng 8 năm 2018, trang 593 – 605[14]. Nội dung bài viết đã chỉ ra : các hàng hóa nhập 8 z khẩu được dán nhãn sinh thái cấp bởi chính phủ hoặc các tổ chức độc lập của thị trường nhập khẩu thường sẽ được người tiêu dùng tin tưởng. Để có được chỗ đứng vững chắc trên các thị trường nhập khẩu khó tính như Mỹ và EU, mặt hàng thanh long Việt Nam cần hướng tới các tiêu chí đủ để cấp nhãn sinh thái của các thị trường này. Bài viết giới thiệu hệ thống nhãn sinh thái phong phú hiện nay của thị trường Mỹ và EU đối với nông sản nói chung và thanh long nói riêng, đồng thời, phân tích thực trạng tiêu chuẩn nhãn sinh thái của thị trường Mỹ và EU đối với mặt hàng thanh long.
- Các báo cáo của CBI (Centre for the promotion of imports from developing country), 2016, Báo cáo về xuất khẩu trái cây nhiệt đới ngoại lai vào EU (Exporting fresh exotic tropical fruit to Europe) và Báo cáo tổng kết của Dự án hỗ trợ chính sách thương mại và đầu tư của EU (EUMUNTRAP), 2016, Các yêu cầu kỹ thuật về thanh long của thị trường EU đã cung cấp thông tin chi tiết, phân tích những thuận lợi và khó khăn khi xuất khẩu một số loại rau quả của Việt Nam vào thị trường EU. Một số báo cáo tổng hợp từ các nguồn khác Nhìn chung, các đề tài nghiên cứu trên đã nêu lên những đặc điểm của các chính sách thương mại của Việt Nam, những chính sách áp dụng cho nông nghiệp nông thôn, cho các sản phẩm nông sản, trong đó có sản phẩm rau quả. Trong các nghiên cứu trên, có công trình thì nghiên cứu tổng thể về các chính sách đối với các hoạt động thương mại của Việt Nam, có công trình lại nghiên cứu chỉ tập trung vào một chính sách cụ thể và đưa ra giải pháp để hoàn thiện chính sách đó mà chưa chú ý đến nghiên cứu một cách toàn diện các quy định của Hoa Kỳ đối với rau quả nhập khẩu và định hướng chính sách của Nhà nước dùng để thúc đẩy xuất khẩu mặt hàng rau quả. Một số nghiên cứu khác thì thuần túy cập nhật và cung cấp số liệu thương mại ngành hàng rau quả, từ đó đưa ra dự báo xu hướng phát triển trong ngắn hạn của mặt hàng này.
Một số báo cáo quan trọng của các Tổ chức uy tín như Ngân hàng Thế giới, 9 z Quỹ nông lương Liên hiệp Quốc và một số báo cáo chuyên sâu của Ủy ban Nông nghiệp Hạ viện và Thượng viện Hoa Kỳ đưa ra cái nhìn khái quát hơn về những quy định chung đối với nhập khẩu các loại nông sản, cũng như phản ánh quan điểm của một số nhóm lợi ích tại Hoa Kỳ trong việc vận động chính sách đối với mặt hàng rau quả. Khoảng trổng rút ra từ tổng quan và vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu Ở nhiều cấp độ khác nhau đã có một số công trình nghiên cứu về hàng rào kỹ thuật đối với thương mại ở góc độ chung nhất, trong đó có một số phân tích mang tính chất tổng quát về hàng rào kỹ thuật của Hoa Kỳ áp dụng đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam nói chung, và đối với mặt hàng rau quả nói riêng.