Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN 1. Tổng quan về xuất khẩu 1. Khái niệm xuất khẩu Xuất khẩu là hoạt động bán hàng hoá ra nước ngoài, nó không phải là hành vi bán hàng riêng lẻ mà là hệ thống bán hàng có tổ chức cả bên trong lẫn bên ngoài nhằm mục tiêu lợi nhuận, thúc đẩy sản xuất hàng hóa phát triển, chuyển đổi cơ cấu kinh tế, ổn định và từng bước nâng cao mức sống của nhân dân.Xuất khẩu là hoạt động kinh doanh dễ đem lại hiệu quả đột biến.
Mở rộng xuất khẩu để tăng thu ngoại tệ, tạo điều kiện cho nhập[1] khẩu và thúc đẩy các ngành kinh tế hướng theo xuất khẩu, khuyến khích các thành phần kinh tế mở rộng xuất khẩu để giải quyết công ăn việc làm và tăng thu ngoại tệ. Xuất khẩu hàng hóa là hoạt động kinh doanh buôn bán ở phạm vi quốc tế. Đây là hành vi buôn bán riêng lẻ và cả là một hệ thống các quan hệ mua bán trong nền thương mại có tổ chức cả bên trong và bên ngoài nhằm bán sản phẩm, hàng hóa sản xuất trong nước ra nước ngoài thu ngoại tệ, đẩy mạnh sản xuất hàng hóa phát triển, chuyển đổi cơ cấu kinh tế ổn định từng bước nâng cáo mức sống nhân dân. Kinh doanh xuất khẩu cũng chính là hoạt động kinh doanh quốc tế đầu tiên của một doanh nghiệp.
Hoạt động này được tiếp tục ngay cả khi doanh nghiệp đã đa dạng hóa hoạt động kinh doanh của mình. Xuất khẩu hàng hóa nằm trong lĩnh vực phân phối và lưu thông hàng hóa của một quá trình tái sản xuất mở rộng, nhằm mục đích liên kết sản xuất với tiêu dùng của nước này với nước khác. Nền sản xuất phát triển lớn mạnh hay sao sẽ phụ thuộc vào hoạt động này. Xuất khẩu là hoạt động diễn ra rất rộng về không gian và thời gian.
Nó có thể diễn ra trong thời gian rất ngắn, song cũng có thể kéo dài hàng năm, có thể được diễn ra trên phạm vi một quốc gia hay nhiều quốc gia khác nhau. Mục tiêu của xuất khẩu là khai thác lợi thế của từng quốc gia trong phân công lao động quốc tế, và thực hiện mục tiêu chủ yếu quan trọng là xuất khẩu thu ngoại tệ để nhập khẩu nhằm đáp ứng nhu cầu của kinh tế nước nhà bao gồm: nhu cầu phục vụ công nghiệp hóa – hiện đại hóa cho tiêu dùng và tạo thêm nhiều công ăn việc làm. Vai trò của xuất khẩu 1. Đối với nền kinh tế • Góp phần tăng tưởng kinh tế: 4 Luan van Trong tính toán tổng cầu, xuất khẩu được coi là nhu cầu từ bên ngoài.
Mức độ phụ thuộc của một nền kinh tế vào xuất khẩu được đo bằng tỷ lệ giữa giá trị nhập khẩu và tổng thu nhập quốc dân. Đối với những nền kinh tế mà cầu nội địa yếu thì xuất khẩu có ý nghĩa quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế. Xuất khẩu là cách mang ngoại tệ lớn nhất về cho đất nước, bên cạnh đó giúp các doanh nghiệp trong nước mở rộng thị trường tiêu thụ, quy mô sản xuất, từ đó giúp nền kinh tế tăng trưởng. Chính vì thế, nhiều nước đang phát triển theo đuổi chiến lược công nghiệp hóa hướng vào xuất khẩu.
Tuy nhiên, vì xuất khẩu phụ thuộc vào yếu tố nước ngoài nên để đảm bảo tăng trưởng kinh tế ổn định và bền vững, IMF thường khuyến nghị các nước phải dựa nhiều hơn nữa vào cầu nội địa. • Tạo nguồn vốn cho nhập khẩu: Đối với mọi quốc gia đang phát triển thì bước đi thích hợp nhất là phải công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước để khắc phục tình trạng nghèo nàn lạc hậu chậm phát triển. Tuy nhiên quá trình công nghiệp hóa phải có một lượng vốn lớn để nhập khẩu công nghệ thiết bị tiên tiến. Thực tế cho thấy, để có nguồn vốn nhập khẩu, một nước có thể sử dụng nguồn vốn huy động chính là đầu tư nước ngoai, vay nợ các nguồn viện trợ, thu từ các hoạt động du lịch dịch vụ, thu ngoại tệ trong nước, thu từ hoạt động xuất khẩu.
Tầm quan trọng của vốn đầu tư nước ngoai không ai có thể phủ nhận được, song việc huy động chúng không dễ dàng. Khi sử dụng nguồn vốn này, các nước đi vay phải chịu thiệt thòi, đó là một số điều kiện bất lợi và sẽ phải trả sau này. Bởi vậy, xuất khẩu là một hoạt động tạo một nguồn vốn rất quan trọng. Xuất khẩu tạo tiền đề cho nhập khẩu, nó quyết định đến quy mô tốc độ tăng trưởng của hoạt động nhập khẩu.
Ở một số nước, một trong những nguyên nhân chủ yếu của tình trạng kém phát triển là do thiếu tiềm năng về vốn, do đó họ cho nguồn vốn bên ngoài là chủ yếu, song mọi cơ hội đầu tư vay nợ và viện trợ của nước ngoai chỉ thuận lợi chỉ khi chủ đầu tư và người cho vay thấy được khả năng sản xuất và xuất khẩu – nguồn vốn duy nhất để trả nợ thành công • Góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm: Trong quá trinh hội nhập vào nền kinh tế thế giới và khu vực, hàng hóa các nước phải chịu sự cạnh tranh khốc liệt với hàng hóa các nước khác và gặp phải sự cản trở quyết liệt của các hàng rào thuế quan và phi thuế quan của các nước đặt ra. Vì vậy, để tồn tại, đứng vững và phát triển được thì các nước phải không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm, hạ giá thành sản phẩm…để tạo sức cạnh tranh mạnh mẽ cho hàng hóa nước mình nhằm đứng vững, phát triển trên thị trường và chống trả được 5 Luan van sự cạnh tranh quyết liệt của hàng hóa các nước khác. • Giải quyết công ăn việc làm, nâng cao đời sống nhân dân: Tác động của xuất khẩu đến đời sống bao gồm rất nhiều mặt, trước hết sản xuất hàng xuất khẩu là nơi thu hút hàng triệu lao động vào làm việc và có thu nhập không thấp. Xuất khẩu còn tạo ra nguồn vốn để nhập khẩu vật phẩm tiêu dùng thiết yếu phục vụ đời sống và đáp ứng ngày một phong phú thêm nhu cầu tiêu dùng của nhân dân.
• Là cơ sở để mở rộng và thúc đẩy các quan hệ kinh tế đối ngoại: Xuất khẩu và các quan hệ kinh tế đối ngoại đã làm cho nền kinh tế nước ta gắn chặt với phân công lao động quốc tế. Thông thường, hoạt động xuất khẩu ra đời sớm hơn các hoạt động kinh tế đối ngoại khác nên nó thúc đẩy các quan hệ này phát triển, và chính các quan hệ đối ngoại này lại tạo điều kiện để mở rộng xuất khẩu. Tóm lại, đẩy mạnh xuất khẩu được coi là vấn đề có ý nghĩa chiến lược để phát triển kinh tế, thực hiện công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước, nhất là trong điều kiện hiện nay xu thế toàn cầu hóa, khu vực hóa đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn thế giới và nó là cơ hội cho mỗi quốc gia hội nhập vào nền kinh tế thế giới và khu vực. Đối với các doanh nghiệp Cùng với sự bùng nổ của nền kinh tế toàn cầu thì xu hướng vươn ra thị trường quốc tế là một xu hướng chung của tất cả các quốc gia và doanh nghiệp.
Xuất khẩu là một trong những con đường quen thuộc để các doanh nghiệp thực hiện kế hoạch bành trướng, phát triển, mở rộng thị trường của minh. Xuất khẩu tạo điều kiện cho các doanh nghiệp mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất ra. Nhờ có xuất khẩu mà tên tuổi của doanh nghiệp không chỉ được các khách hàng trong nước biết đến mà còn có mặt ở thị trường nước ngoài. Xuất khẩu tạo nguồn vốn ngoại tệ cho các doanh nghiệp, tăng dự trữ, qua đó nâng cao khả năng nhập khẩu, thay thế, bổ sung, nâng cấp máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu,…phục vụ cho quá trình phát triển.
Xuất khẩu phát huy cao độ tinh năng sáng tạo của cán bộ xuất nhập khẩu cũng như các đơn vị tham gia như: tích cực tìm tòi và phát triển các mặt trong khả năng xuất khẩu các thị trường mà các doanh nghiệp có khả năng thâm nhập. Xuất khẩu buộc các doanh nghiệp phải luôn luôn đổi mới và hoàn thiện công tác quản trị kinh doanh. Đồng thời giúp các doanh nghiệp kéo dài tuổi thọ của chu kỳ sống của một sản phẩm. Xuất khẩu tất yếu dẫn đến cạnh tranh, theo dõi lẫn nhau giữa các đơn vị tham gia xuất khẩu trong và ngoài nước.
Đây là một trong những nguyên nhân buộc các doanh nghiệp tham gia xuất khẩu phải nâng cao chất lượng hàng hóa xuất khẩu, các doanh nghiệp phải chú ý hơn nữa trong việc hạ giá thanh sản phẩm, từ đó tiết kiệm các yếu 6 Luan van tố đầu vào, hay nói cách khác tiết kiệm nguồn lực. Sản xuất hàng xuất khẩu giúp doanh nghiệp thu hút được nhiều lao động bán ra thu nhập ổn định cho đời sống cán bộ công nhân viên và tăng thêm thu nhập ổn định cho đời sống cán bộ của công nhân viên và tăng thêm lợi nhuận. Doanh nghiệp tiến hành hoạt động xuất khẩu có cơ hội mở rộng quan hệ buôn bán kinh doanh với nhiều đối tác nước ngoài dựa trên cơ sở đôi bên cùng có lợi. Các hình thức xuất khẩu 1.
Xuất khẩu trực tiếp Xuất nhập khẩu trực tiếp là phương thức tham gia thương mại quốc tế khá phổ biến trên thế giới, trong đó các doanh nghiệp trực tiếp tiến hành trao đổi hàng hóa với các đối tác nước ngoài nhằm khai thác lợi thế so sánh giữa các quốc gia, nâng cao lợi nhuận trong hoạt động kinh doanh. Thông qua hoạt động xuất khẩu trực tiếp, công ty sẽ đáp ứng nhanh chóng và phù hợp nhu cầu của khách hàng ở trong nước và qua đó công ty cũng kiểm soát được yếu tố đầu ra của sản phẩm để điều chỉnh yếu tố đầu vào để mang lại lợi ích cao nhất. Hai hình thức mà các doanh nghiệp sử dụng để thâm nhập thị trường quốc tế qua xuất khẩu trực tiếp là: + Đại diện bán hàng: là hình thức bán hàng mà người bán không mang danh nghĩa của mình mà lấy danh nghĩa của người khác (người ủy thác) nhằm nhận lương và một phần hoa hồng trên cơ sở giá trị hàng hóa bán được. Do đó họ không phải chịu trách nhiệm chính về mặt pháp lý.
Nhưng trên thực tế, đại diện bán hàng hoạt động như là nhân viên bán hàng của công ty thị trường nước ngoai. Công ty sẽ ký hợp đồng trực tiếp với khách hàng ở thị trường nước đó.