CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP 1.NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm và đặc điểm của doanh nghiệp 1.Khái niệm Theo Luật Doanh nghiệp Việt Nam hiện hành, doanh nghiệp là một tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch có định, được đăng ký hoạt động sản xuất kinh doanh theo quy định của pháp luật, nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh. Kinh doanh là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhăm mục đích lợi nhuận. Doanh nghiệp là một chủ thé kinh tế tiến hành các hoạt động kinh tế theo một kế hoạch nhất định nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận.
Trên thực tế, doanh nghiệp được gọi bằng nhiều thuật ngữ khác nhau như: doanh nghiệp, cửa hàng, nhà máy, xí nghiệp, hãng, tổ chức kinh doanh,. Ở Việt Nam, có các loại hình doanh nghiệp sau: Doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân, Công ty Cổ phan, Công ty trách nhiệm hữu hạn và Công ty hợp danh.Đặc điểm của doanh nghiệp Doanh nghiệp có chức năng sản xuất và kinh doanh. Hai chức năng này có mối quan hệ chặt chẽ với nhau và tạo thành chu trình khép kín trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp. SV:Bùi Thị Phương 10 Chuyên dé tốt nghiệp GVHD: ThS Hoàng Thị Hong Ngọc Doanh nghiệp có mục tiêu kinh tế cơ bản là tối đa hóa lợi nhuận.
Muốn đạt được điều đó, doanh nghiệp phải tìm cách thoả mãn nhu cầu người tiêu dùng, mang đến chất lượng sản pham và dịch vụ ngày càng tốt hon. Doanh nghiệp làm ăn kinh doanh trong cơ chế thị trường, chấp nhận cạnh tranh tồn tại và phát triển. Muốn làm được điều đó phải chú ý đến chiến lược kinh doanh phủ hợp với điều kiện và hoàn cảnh trong từng giai đoạn của nền kinh tế. Bên cạnh đó, doanh nghiệp luôn luôn phải đối đầu với công nghệ.
Sự phát triển của công nghệ là động lực làm thay đổi phương thức sản xuất, tạo ra kỹ thuật mới, góp phan làm thay đôi lớn trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Doanh nghiệp chịu sự quản lý của Nhà nước. Khuyến khích hay thắt chặt hoạt động của doanh nghiệp đều được Nhà nước điều chỉnh bằng luật và các văn bản quy phạm pháp luật.Vai trò của doanh nghiệp trong nền kinh tế Doanh nghiệp đóng vai trò hết sức quan trọng trong nền kinh tế, phần lớn tông san phẩm quốc nội (GDP) được tạo ra nhờ bộ phận này. Những năm gần đây, hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp phát triển mạnh, góp phần giải phóng và phát triển sức sản xuất, huy động và phát huy nội lực vào phát triển kinh tế xã hội, góp phan vào việc phục héi va tăng trưởng kinh tế, tăng kim ngạch xuất khẩu, tăng thu ngân sách và tham gia giải quyết các vấn đề xã hội: tạo việc làm, xóa đói, giảm nghèo,.
Doanh nghiệp là yếu tổ quyết định đến sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế: Cơ cấu nhiều thành phan kinh tế, cơ câu ngành kinh tế, co cau trong nội bộ mỗi ngành, cơ cau kinh tế giữa các vùng. Doanh nghiệp phát triển, đặc biệt là các doanh nghiệp ngành công nghiệp, là nhân tố đảm bảo cho việc hiện thực hóa mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nâng cao hiệu quả kinh tế, tạo thế mạnh về năng lực cạnh tranh của nền kinh tế quốc dân trong thời kì hội nhập kinh tế khu vực và thế giới. SV:Bùi Thị Phương 11 Chuyên dé tốt nghiệp GVHD: ThS Hoàng Thị Hong Ngọc 1.HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP 1.1Khái niệm hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp là một chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh trình độ sử dụng các yếu tô của quá trình sản xuất.
Hiệu quả kinh doanh còn thể hiện sự vận dụng khéo léo của các nhà quản trị doanh nghiệp giữa lý luận và thực tế nhằm khai thác tối đa các yếu tô của quá trình sản xuất như máy móc thiết bị, nguyên vật liệu, nhân công đê tôi đa hóa lợi nhuận. Vậy, hiệu quả kinh doanh là một chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh trình độ sử dụng các nguồn vật lực, tài chính của doanh nghiệp dé đạt được hiệu quả cao nhất.Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. -Thứ nhất: Nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh là cơ sở nền tang dé đảm bảo sự tồn tại của doanh nghiệp. Hiệu quả kinh doanh là yếu tố trực tiếp đảm bảo sự ton tại này.
Bên cạnh đó, mục tiêu của doanh nghiệp là tồn tại và phát triển bền vững. Do đó, nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh là một đòi hỏi tất yếu đối với mỗi doanh nghiệp. Yêu cầu của sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp đòi hỏi doanh thu của mỗi doanh nghiệp phải không ngừng tăng. Trong điều kiện nguôồn vốn và các yếu tố khác của quá trình hoạt động kinh doanh chỉ thay đôi trong một khuôn khổ nhất định thì để lợi nhuận tăng đòi hỏi doanh nghiệp cần phải nâng cao hiệu quả kinh doanh.
Vậy hiệu quả hoạt động kinh doanh là điều kiện rất quan trọng, bảo đảm sự ton tại và phát triển của doanh nghiệp. Nói cách khác, sự tồn tại của một doanh nghiệp được xác định bởi sự tạo hàng hóa, của cải vật chất và các dịch vụ nhằm phục vụ nhu cầu của con người và tạo ra sự tích lũy cho xã hội. Đề làm được điều đó, mỗi doanh nghiệp cần phải hoạt động tốt để đảm bảo doanh thu bù đắp được các chi phí đã bỏ ra và có lợi nhuận trong quá trình hoạt động kinh doanh. Như vậy mới đáp ứng được nhu cầu tái sản xuất trong nền kinh tế.
Do đó, mỗi doanh nghiệp buộc phải nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh một cách liên tục và trong tất cả các khâu của quá trình hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, sự tồn tại của một doanh nghiệp mới chỉ là yêu mang đơn giản, còn với sự phát triển và mở rộng quy mô hoạt động của doanh nghiệp mới là yêu cầu quan trọng. Bởi vì sự tồn tại của doanh nghiệp luôn đi kèm với sự phát triển và mở rộng của doanh nghiệp, SV:Bùi Thị Phương 12 Chuyên dé tốt nghiệp GVHD: ThS Hoàng Thị Hong Ngọc đòi hỏi có sự tích lũy, dam bao cho quá trình tái sản xuất theo đúng quy luật phát trién. Vậy đề phát triển và mở rộng doanh nghiệp, mục tiêu bây giờ không chỉ còn là bù đắp chi phí dé phát triển quá trình tái sản xuất giản đơn mà phải có tích lũy dé đáp ứng được nhu cầu mở rộng, phù hợp với quy luật khách quan và một lần nữa, nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh được nhấn mạnh.
-Thứ hai: Nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh góp phần giải quyết mối quan hệ giữa tập thể, nhà nước và người lao động. Hiệu quả hoạt động kinh doanh càng tăng, lợi nhuận càng cao, quỹ phúc lợi tập thé được tăng lên, đời sống người lao động được cải thiện hơn, nghĩa vụ nộp thuế cho ngân sách nhà nước cũng tăng theo. -Thứ ba: Nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh là nhân tố thúc đây sự cạnh tranh và tiễn bộ trong kinh doanh trên thị trường. Việc thúc day cạnh tranh đòi hỏi các doanh nghiệp phải sáng tạo, đầu tư, tạo nên sự tiễn bộ trong kinh doanh.
Trong khi đó, chấp nhận cơ chế thị trường chính là đang chấp nhận sự cạnh tranh. Trong khi nên kinh tế thị trường hiện nay, môi trường cạnh tranh càng ngày càng gay gắt. Sự cạnh tranh bây giờ không chỉ là cạnh tranh về mặt hàng hóa dịch vụ cung cấp ra thị trường mà còn là sự cạnh tranh về chất lượng, giá cả và chất lượng phục vụ chăm sóc khách hàng. Trong khi mục tiêu chung của tất cả các doanh nghiệp đó là phát triển thì cạnh tranh là nhân tô làm các doanh nghiệp tạo nên chỗ đứng trên thị trường, nhưng ngược lại thì cũng có thể các doanh nghiệp không thể tồn tại được trên thị trường.
-Thứ tư: Mục tiêu hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp về dài hạn là tối đa hóa lợi nhuận. Mỗi doanh nghiệp phát huy tối đa mọi nguồn lực sẵn có dé tạo ra sản phẩm và dịch vụ cung cấp ra xã hội. Doanh nghiệp càng tiết kiệm va sử dụng hiệu qua các nguồn lực bao nhiêu, càng có cơ hội dé thu được lợi nhuận cao bay nhiéu. Hiéu qua kinh doanh là phạm trù phản ánh tính tương đối của việc sử dung tiết kiệm các nguồn lực xã hội, do đó nó là điều kiện để thực hiện các mục tiêu lâu dài của doanh nghiệp.
Hiệu quả hoạt động kinh doanh càng cao, càng phản ánh doanh nghiệp đó đã sử dụng một cách tiết kiệm các nguồn lực sản xuất. Vì vậy, nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh là yêu cầu khách quan dé doanh nghiệp đạt được mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận của mình. Chính việc nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh là nhân tố SV:Bùi Thị Phương 13 Chuyên dé tốt nghiệp GVHD: ThS Hoàng Thị Hong Ngọc quyết định đến sức mạnh cạnh tranh và khả năng tồn tại, phát triển của mỗi doanh nghiệp. Tóm lại, hiệu quả hoạt động kinh doanh là một trong những công cụ để các nhà quản trị thực hiện chức năng của mình.
Việc tính toán và đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh không những chỉ ra hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp đang ở trình độ nào mà còn cho phép các nhà quản trị phân tích lỗ héng của doanh nghiệp, tìm ra nguyên nhân để đưa ra các giải pháp thích hợp trên cả hai phương diện: tăng kết quả sản xuất và giảm chi phí nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh.CAC CHỈ TIÊU PHAN ANH HIỆU QUA HOAT ĐỘNG KINH DOANH CUA DOANH NGHIEP 1.Phân tích hiệu quả sử dung tài san Khi phân tích hiệu quả sử dụng tài sản, cần phải nghiên cứu một cách toàn diện cả về không gian, thời gian, môi trường kinh doanh và đồng thời đặt nó trong mối quan hệ với sự biên động giá cả của các yêu tô sản xuât. Do vậy, khi phân tích hiệu quả sử dụng tài sản trước hết phải xây dựng được hệ thống các chỉ tiêu tài chính tổng hợp và chỉ tiết, phù hợp với đặc điểm của từng nhóm tài sản được sử dụng trong các doanh nghiệp, sau đó vận dụng phương pháp phân tích thích hợp.