phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận văn được kết cấu thành 3 chương: Chƣơng 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về thực hiện chính sách đối với công chức, viên chức, người lao động chăm sóc và nuôi dưỡng người tâm thần. Chƣơng 2: Thực trạng thực hiện chính sách đối với công chức, viên chức, người lao động chăm sóc và nuôi dưỡng người tâm thần trên địa bàn thành phố Hà Nội. Chƣơng 3: Định hướng phát triển và một số giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách đối với công chức, viên chức, người lao động chăm sóc và nuôi dưỡng người tâm thần trên địa bàn thành phố Hà Nội. 6 luan an Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI CÔNG CHỨC, VIÊN CHỨC, NGƢỜI LAO ĐỘNG CHĂM SÓC VÀ NUÔI DƢỠNG NGƢỜI TÂM THẦN 1.
Khái niệm và đặc điểm công chức, viên chức, ngƣời lao động chăm sóc và nuôi dƣỡng ngƣời tâm thần 1. Một số khái niệm * Khái niệm công chức, viên chức, người lao động (gọi chung là người lao động) Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị – x hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy l nh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị – x hội (sau đây gọi chung là đơn vị sự nghiệp công lập), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; đối với công chức trong bộ máy l nh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật. [27] Viên chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật." Viên chức được bổ nhiệm vào một chức danh nghề nghiệp, chức vụ quản lý (trừ các chức vụ quy định là công chức). Viên chức là người thực hiện các công việc hoặc nhiệm vụ có yêu cầu về năng lực, kỹ năng chuyên môn, nghiệp vụ trong các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc các lĩnh vực: giáo dục, đào tạo, y tế, khoa học, công nghệ, văn hóa, thể dục thể thao, du lịch, lao động - thương binh và x hội, thông tin - truyền thông, tài nguyên môi trường, dịch vụ.
[28] Một người lao động, người thợ hay nhân công là người làm công ăn lương, đóng góp lao động và chuyên môn để nỗ lực tạo ra sản ph m cho người chủ (người 7 luan an sử dụng lao động) và thường được thuê với hợp đồng làm việc (giao kèo) để thực hiện các nhiệm vụ cụ thể được đóng góp vào một công việc hay chức năng. Trong hầu hết các nền kinh tế hiện đại, thuật ngữ "nhân viên", "công nhân" đề cập đến một mối quan hệ được xác định cụ thể giữa một cá nhân và một công ty, mà khác với những khách hàng tiêu dùng. Người lao động cũng thường kết hợp thành các Công đoàn hoặc nghiệp đoàn độc lập để bảo vệ quyền lợi của mình. Tại Việt Nam, Khoản 1 Điều 3 Bộ luật lao động năm 2012 định nghĩa: Người lao động là người từ đủ 15 tuổi trở lên, có khả năng lao động, làm việc theo hợp đồng lao động, được trả lương và chịu sự quản lý, điều hành của người sử dụng lao động.[25] Người lao động có thể là người: Lao động phổ thông, lao động chân tay (có tay nghề hoặc không có tay nghề): Công nhân, thợ, nông dân làm thuê (tá điền), người giúp việc,.
Lao động trí óc (hoặc lao động văn phòng): Nhân viên (công chức, tư chức), cán bộ, chuyên gia,. * Khái niệm ng i tâm thần Bệnh, tiếp cận từ góc độ y học, là những vấn đề bất thường về sức khoẻ. Vậy bệnh tâm thần là những bất thường về sức khoẻ tâm thần. Những bất thường về sức khoẻ tâm thần rất đa dạng và phong phú.
Biểu hiện đơn giản, những bất thường này có thể chỉ là sự giảm sút về trí nhớ, về sự chú ý; biểu hiện phức tạp hơn, nó có thể là những hành vi kích động, sự thay đổi về tính tình, cách cư xử mà không có nguyên nhân rõ ràng. Người bị bệnh tâm thần (NTT) là những người có biểu hiện bất thường về sức khoẻ tâm thần. Đối với những NTT nặng, bị loạn thần, biểu hiện của người bệnh là có hành vi, tác phong sai lệch nhiều, quá trình phản ánh thực tại sai lệch trầm trọng. Người bị tâm thần nhẹ, bệnh tâm căn, bệnh nhân cách, quá trình phản ánh thực tại cũng như hành vi, tác phong rối loạn ít, bệnh nhân vẫn còn có thể sinh hoạt, lao động, học tập được, tuy nhiên hiệu quả và năng lực có giảm sút.
Bệnh tâm thần ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người mang bệnh và những người xung quanh có liên quan đến người bệnh như gia đình, làng xóm… 8 luan an Có một số bệnh tâm thần phổ biến như bệnh tâm thần phân liệt, bệnh động kinh… Nguyên nhân của bệnh có thể do tổn thương trực tiếp lên tổ chức n o hay tổn thương ngoài n o gây cản trở hoạt động của n o; do tâm lý như loạn thần, căng thẳng tâm lý, rối loạn hành vi, rối loạn ám ảnh và lo âu…; nguyên nhân do cấu tạo thể chất bất thường và phát triển tâm lý gây ra như các dị tật b m sinh, thiếu sót về hình thành nhân cách… và các nguyên nhân chưa rõ ràng do có sự kết hợp phức tạp của nhiều nguyên nhân khác nhau như di truyền, chuyển hoá, miễn dịch… NTT và gia đình NTT có những nhu cầu cơ bản như nhu cầu được chăm sóc hỗ trợ y tế, nhu cầu hỗ trợ tài chính, nhu cầu được quan tâm, thăm hỏi, chia sẻ, động viên, nhu cầu được hỗ trợ về chế độ chính sách, tham vấn tâm lý, tập huấn nâng cao kỹ năng chăm sóc NTT… Đặc biệt, đối với NTT không có khả năng hoặc bị hạn chế khả năng lao động, thì nhu cầu được chăm sóc, có người chăm sóc, hỗ trợ, nuôi dưỡng là rất cần thiết. * Khái niệm ng i o động t i các cơ sở chăm sóc và nuôi d ỡng ng i tâm thần Chăm sóc nuôi dưỡng người tâm thần là một trong 3 hợp phần của chính sách trợ giúp x hội cho người bị tâm thần và gia đình họ (trợ cấp tiền mặt, cứu trợ kh n cấp và chính sách x hội), là hoạt động cung cấp dịch vụ công tác x hội (CTXH) chăm sóc sức khỏe tinh thần cho những người bị tâm thần; nuôi dưỡng chăm sóc họ và cung cấp các dịch vụ khác. Việc cung cấp dịch vụ diễn ra ở cộng đồng hoặc ở cơ sở chăm sóc nuôi dưỡng người tâm thần. Người lao động tại các cơ sở chăm sóc, nuôi dưỡng NTT thực hiện 2 chức năng chính (i) chăm sóc, nuôi dưỡng; (ii) chữa trị bệnh có tính chất chuyên môn, chuyên sâu nhằm phòng ngừa, khắc phục hậu quả do người bệnh gây ra và hướng đến hòa nhập cộng đồng trên cơ sở đáp ứng những nhu cầu thiết yếu, vấn đề tồn tại hướng đến đảm bảo an sinh x hội.
Người lao động làm việc tại các cơ sở chăm sóc, nuôi dưỡng NTT ngoài việc chăm sóc, nuôi dưỡng còn kết nối thăm khám và điều trị nội trú cho NTT tại Bệnh viện tâm thần,. tạo thành mạng lưới khép kín giúp đảm bảo chăm sóc sức khỏe tốt nhất cho NTT. Đây là những người thực hiện dịch vụ hỗ trợ cho NTT thực hiện xuyên suốt một quá trình khép kín giúp tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần ban đầu cho đến các hoạt 9 luan an động can thiệp điều trị chuyên sâu, đồng thời giảm thiểu tối đa thời gian, công sức, gánh nặng của người chăm sóc, gia đình NTT. Đặc điểm người lao động làm việc tại cơ sở chăm sóc, nuôi dưỡng người tâm thần Người lao động làm việc tại các Trung tâm chăm sóc nuôi dưỡng người tâm thần có các đặc điểm sau: - Người lao động làm việc tại các Trung tâm chăm sóc nuôi dưỡng người tâm thần phải có kiến thức chuyên môn về cơ chế chính sách liên quan đến công tác khám, điều trị NTT; nắm rõ chức năng, nhiệm vụ, các dịch vụ chăm sóc y tế cho NTT tại các đơn vị cung cấp dịch vụ trên địa bàn từ trung ương đến địa phương và các cơ quan đơn vị ngang cấp.
- Tổ chức các dịch vụ giúp đỡ đối tượng giải quyết khó khăn một cách hiệu quả. - Kết nối được tiềm năng của mọi cá nhân, nhóm, cơ quan tổ chức, người dân, tài nguyên trong cộng đồng, góp phần cải thiện nâng cao đời sống mọi mặt cho NTT tại chính cơ sở đang nuôi dưỡng, hỗ trợ. - Thông qua sự tham gia của gia đình NTT trong thực hiện trợ giúp giải quyết những vấn đề tồn tại, giúp tăng tính thuyết phục cho các tổ chức, cá nhân nhận thấy sự nỗ lực của chính bản thân gia đình NTT trong việc thực hiện giải quyết những khó khăn đang gặp phải. Khái niệm, mục tiêu, chủ thể, đối tƣợng thực hiện chính sách đối với công chức, viên chức, ngƣời lao động chăm sóc và nuôi dƣỡng ngƣời tâm thần 1.
Một số khái niệm * Khái niệm chính sách Theo từ điển tiếng Việt: “Chính sách là những sách lược, kế hoạch cụ thể nhằm đạt được mục đích thống nhất, dựa vào đường lối chính trị chung và tình hình thực tế” [42] Theo quan niệm phổ biến, chính sách là phương thức hành động được một chủ thể khẳng định và thực hiện nhằm giải quyết những vấn đề lặp đi lặp lại.