CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG CỦA CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC 1. Khái niệm nguồn nhân lực: Nguồn nhân lực của một tổ chức được hình thành trên cơ sở cá nhân có vai trò khác nhau và được liên kết với nhau theo những mục tiêu nhất định. Nguồn nhân lực khác với nguồn lực khác của doanh nghiệp do bản chất của con người.
Nhân viên có các năng lực, đặc điểm khác nhau, có tiềm năng phát triển, có khả năng hình thành các nhóm hội, các tổ chức công đoàn để bảo vệ quyền lợi của họ. Họ có thể đánh giá và đặt câu hỏi đối với những hoạt động của cán bộ quản lý, hành vi của họ có thể thay đổi phụ thuộc vào chính bản thân họ hoặc sự tác động môi trường xung quanh. Do đó, quản trị nguồn nhân lực khó khăn và phức tạp hơn nhiều so với quản trị các yếu tố khác của quá trình sản xuất kinh doanh. Khái niệm về đào tạo nguồn nhân lực Đào tạo được hiểu là các hoạt động học tập nhằm giúp người lao động có thể thực hiện có hiệu quả hơn chức năng, nhiệm vụ của mình.
Đó chính là quá trình học tập làm cho người lao động nắm vững hơn về công việc của mình, là những hoạt động học tập nhằm nâng cao trình độ, kỹ năng của người lao động để thực hiện nhiệm vụ lao động hiệu quả hơn. Vai trò của đào tạo nguồn nhân lực Đất nước ta đang trong quá trình hội nhập quốc tế cùng với đó là sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật buộc các nhà quản trị phải thích ứng, do đó công tác đào tạo nguồn nhân lực sẽ hết sức quan trọng. Để doanh nghiệp được hoạt động một cách bình thường trôi chảy thì công tác đào tạo nguồn nhân lực giúp doanh nghiệp chuẩn bị những vị trí còn thiếu hoặc thực hiện chưa được hiệu quả. Doanh nghiệp sẽ có những thay đổi, mục tiêu, cơ cấu, vì thế đào tạo sẽ giúp doanh nghiệp chuẩn bị những lực lượng lao động để thực hiện những trách nhiệm, nhiệm vụ mới đó.
Đào tạo còn giúp cho lao động của doanh nghiệp hoàn thiện khả năng lao động của mình. Tầm quan trọng của công tác đào tạo nguồn nhân lực a. Đối với doanh nghiệp Để nâng cao chất lượng lao động của doanh nghiệp có thể cạnh tranh với các doanh nghiệp khác thì công tác đào tạo nguồn nhân lực được xem như một công 3 do an việc tất yếu. Nó giúp doanh nghiệp giải quyết các vấn đề tổ chức, chuẩn bị đội ngũ quản lý có chuyên môn giúp doanh nghiệp có thể thích ứng đối với sự thay đổi của xã hội.
Đào tạo còn giúp doanh nghiệp tạo ra những lao động chất lượng cải tiến được năng suất và chất lượng làm việc. Ngoài ra, đào tạo còn giúp giảm bớt sự giám sát vì trong quá trình đào tạo thì người đào tạo đã được trang bị những kiến thức, kỹ năng cần thiết và có thể tự quản lý giám sát được. Đào tạo còn giúp giảm bớt những tai nạn, vì nhiều tai nạn xảy ra là do người lao động chưa có đủ kiến thức về công việc mình làm. Đối với người lao động: Công tác đào tạo nguồn nhân lực không chỉ giúp cho doanh nghiệp mà còn giúp rất nhiều cho người lao động vì trong quá trình đào tạo người lao động được trang bị thêm nhiều kiến thức giúp ích cho công việc từ đó giảm đi sự đào thải từ doanh nghiệp và còn góp phần thỏa mãn nhu cầu của người lao động.
Đối với xã hội. Đào tạo còn mang đến những điểm tích cực cho xã hội ví dụ như khi người lao động được nâng cao tay nghề chất lượng làm việc được nâng cao thì năng suất làm việc cũng được nâng cao từ đó giúp cho doanh nghiệp được phát triển hơn tạo tiền đề cho xã hội được phát triển. Các hình thức đào tạo nguồn nhân lực 1. Đào tạo trong công việc Đào tạo trong công việc là các phương pháp đào tạo trong quá trình làm việc, trực tiếp tại nơi làm việc khi đó người học sẽ được học được nhiều kiến thức thực tiễn cần thiết cho công việc thường được những lao động có tay nghề hướng dẫn.
Đào tạo còn có một số phương pháp khác như: Theo kiểu chỉ dẫn: Phương pháp này có nghĩa là người được đào tạo sẽ được sự hướng dẫn của những lao động có tay nghề chỉ dẫn một cách tỉ mỉ theo từng bước bằng cách quan sát, trao đổi với nhau, trao dồi học hỏi cho tới khi thành thạo công việc. Theo kiểu học nghề: Phương pháp đào tạo này được làm việc bắt đầu từ việc học những lý thuyết, kiến thức cần thiết trên lớp sau đó được đưa đến làm việc thực tế dưới sự hướng dẫn của những lao động có tay nghề trong một thời gian để thực hiện những công việc cho đến khi thành thạo tất cả các kỹ năng cần thiết. Ngoài ra còn một số biện pháp đào tạo khác như kèm cặp và chỉ bảo thường được dùng cho các cán bộ và nhân viên giám sát có thể học được các kỹ năng cần thiết trước mắt và cho các công việc tương lai; phương pháp đào tạo luân chuyển và thuyên chuyển công việc là phương pháp chuyển người quản lý từ công việc này 4 do an sang công việc khác để cung cấp những kiến thức kinh nghiệm làm việc từ nhiều lĩnh vực. Ưu điểm: Đơn giản, dễ tổ chức, một người có thể hướng dẫn được nhiều người do đó có thể đào tạo được số lượng lớn nhân viên.
Tiết kiệm được chi phí và thời gian cho các lớp học và những thiết bị giảng dạy, xây dựng giáo trình. Ngoài ra, nhân viên còn có thể vừa học vừa làm góp phần làm cho quá trình sản xuát và hoạt động của công ty không bị chậm trễ. Quá trình học gắn liền với lao động giúp cho nhân viên tiếp thu nhanh hơn, nắm được các kỹ năng một cách chính xác và giúp cho nhân viên có thêm kinh nghiệm làm việc. Nhược điểm: Người học không học theo trình tự từ thấp đến cao và không hệ thống.
Học viên sẽ bị ảnh hưởng bởi phong cách làm việc của người hướng dẫn. Họ có thể học được những kinh nghiệm và những thói quen xấu của người hướng dẫn. Người đào tạo đa phần là chưa có bằng cấp về sư phạm nên dễ dẫn đến hướng dẫn học viên không theo trình tự từ dễ đến khó, khả năng truyền đạt thấp dễ làm cho người được đào tạo khó hiểu dẫn đến chậm trễ trong quá trình đào tạo. Đào tạo ngoài công việc Đào tạo ngoài công việc là các phương pháp đào tạo trong đó người học được tách khỏi sự thực hiện các công việc thực tế.
Ưu điểm: người học sẽ có điều kiện học tập một cách tập trung, nỗ lực và sáng tạo. Nhược điểm: sự chuyển giao kỹ năng thực tế, sử dụng kỹ năng học được vào làm việc thực tế bị hạn chế hơn đào tạo trong công việc. Đào tạo ngoài công việc bao gồm các phương pháp sau: a. Doanh nghiệp tự tổ chức lớp đào tạo Có rất nhiều doanh nghiệp đã thực hiện tổ chức đào tạo ngay tại doanh nghiệp mình.
Điều này giúp giảm bớt chi phí, tận dụng được cơ sở, nguồn giảng viên là các nhân viên có kinh nghiệm giỏi, chi phí giảm thấp và nhất là việc chủ động trong đào tạo. Cử nhân viên đi học chính quy. Các doanh nghiệp có thể cử nhân viên đi học tại các trường đào tạo chính quy. Tuy nhiên hình thức này chiếm khá nhiều thời gian và tiền bạc.
Tổ chức hội thảo, hội nghị. Phương pháp này với việc đào tạo công tác quản lý nhân sự sẽ vô cùng phù hợp. Tại hội thảo/hội nghị các quản lý cấp trên sẽ hướng dẫn và đưa ra các chủ đề bàn luận. Các cá nhân/nhóm sẽ đưa ra giải pháp và cùng nhau thống nhất.
Kỹ năng xử lý công việc. Hàng ngày mỗi nhân sự đều tiếp nhận rất nhiều công việc qua email, công văn, giấy tờ và họ cần được hướng dẫn cách xử lý công việc như thế nào để có cách xử lý đúng đắn, nhanh chóng. Đào tạo nhân sự giúp cho các doanh nghiệp không quá lo lắng về việc chất lượng nguồn nhân lực. Nhưng đây cũng là hình thức đòi hỏi ở sự sáng tạo, kiên trì và chú trọng cho mỗi doanh nghiệp.
Đào tạo theo kiểu chương trình hoá, với sự trợ giúp của máy tính. Đây là phương pháp đào tạo kỹ năng hiện đại mà ngày nay nhiều công ty ở nhiều nước đang sử dụng rộng rãi. Trong phương pháp này, các chương trình đào tạo được viết sẵn trên đĩa mềm của máy tính, người học chỉ việc thực hiện theo các hướng dẫn của máy tính. Phương pháp này có thể sử dụng để đào tạo rất nhiều kỹ năng mà không cần có người dạy.
Có 3 cách để có chương trình dạy qua máy tính: Thiết kế chương trình. Mua chương trình. Đặt hàng chương trình. Đào tạo theo phương thức từ xa Là phương pháp đào tạo mà giữa người dạy và người học không trực tiếp gặp nhau tại một dịa điểm và cùng thời gian mà thông qua phương tiện nghe nhìn trung gian.
Phương tiện trung gian này có thể là sách, tài liệu học tập, băng hình, băng tiếng, đĩa CD và VCD, Internet. Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ thông tin các phương tiện trung gian ngày càng đa dạng. Phương pháp đào tạo này có ưu điểm nổi bật là người học có thể chủ động bố trí thời gian học tập cho phù hợp với kế hoạch của cá nhân; có thể đảm bảo được chất lượng đào tạo mà không cần đưa giáo viên đến tận người học và do đó tiết kiệm được chi phí đào tạo. Nhược điểm của phương pháp này là thiếu sự trao đổi trực tiếp giữa người học và người dạy, đồng thời các phương tiện cũng phải thiết kế hoặc mua nên cũng phải tính toán cho hợp lý.
Quy trình đào tạo nguồn nhân lực. STT Các bước Diễn giải 1 1.1 Xác đinh nhu cầu đào tạo 2 1.2 Xác định mục tiêu đào tạo Đánh 3 giá lại 1.3 Lựa chọn đối tượng đào tạo nếu cần 4 1.4 Xác định chương trình đào tạo và thiết lựa chọn phương pháp đào tạo 5 1.5 Lựa chọn giáo viên 6 1.6 Dự tính chi phí đào tạo 7 1.7 Đánh giá sau đào tạo (Nguồn: Quản trị nguồn nhân lực – Ts. Trần Kim Dung) Sơ đồ 1.1 Quy trình đào tạo lý thuyết 1. Xác định nhu cầu đào tạo.
Xác định nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực cho tổ chức là bước đầu tiên quan trọng trong xây dựng chiến lược đào tạo nguồn nhân lực cho tổ chức.