Các yếu tố tác động đến khởi sự kinh doanh thành công của nữ doanh nhân tại Việt Nam

Khởi sự kinh doanh (KSKD) của nữ doanh nhân tại Việt Nam đang trở thành một chủ đề nóng hổi trong bối… 219 trang · Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân · 2019.

• Tác giả: Mai Thị Anh Đào
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Thành Hưng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Các Yếu Tố Tác Động Tới Khởi Sự Kinh Doanh Thành Công Của Nữ Doanh Nhân Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• PHẦN MỞ ĐẦU: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ KSKD THÀNH CÔNG CỦA NỮ DOANH NHÂN
• 1.1. Khởi sự kinh doanh của doanh nhân
• 1.1.1. Khởi sự kinh doanh và doanh nhân
• 1.1.2. Các hướng nghiên cứu KSKD của doanh nhân
• 1.2. Tổng quan nghiên cứu về KSKD thành công của doanh nhân
• 1.2.1. KSKD thành công của doanh nhân
• 1.2.2. Các lý thuyết nghiên cứu về KSKD thành công của doanh nhân
• 1.3. Tổng quan nghiên cứu về KSKD thành công của nữ doanh nhân
• 1.3.1. KSKD của nữ doanh nhân
• 1.3.2. Nghiên cứu các yếu tố tác động đến KSKD thành công của nữ doanh nhân
• 1.3.3. Nghiên cứu về KSKD thành công của nữ doanh nhân tại Việt Nam
• 1.4. Khoảng trống nghiên cứu về KSKD thành công của nữ doanh nhân trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT, MÔ HÌNH VÀ GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU VỀ KSKD THÀNH CÔNG CỦA NỮ DOANH NHÂN TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Cơ sở lý thuyết về KSKD thành công của nữ doanh nhân
• 2.1.1. Khái niệm và xác định KSKD thành công của nữ doanh nhân
• 2.2. Đề xuất mô hình nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu về các yếu tố tác động đến KSKD thành công của nữ doanh nhân ở Việt Nam
• 2.2.1. Mô hình nghiên cứu
• 2.2.2. Các giả thuyết nghiên cứu
• 2.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thiết kế nghiên cứu
• 3.1.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.1.2. Quy trình xây dựng bảng hỏi
• 3.1.3. Mẫu nghiên cứu
• 3.1.4. Thang đo của các biến nghiên cứu
• 3.2. Nghiên cứu định tính
• 3.2.1. Mục tiêu của phỏng vấn sâu
• 3.2.2. Phương pháp thực hiện phỏng vấn sâu
• 3.2.3. Kết quả nghiên cứu định tính
• 3.2.4. Diễn đạt và mã hóa thang đo
• 3.3. Nghiên cứu định lượng
• 3.3.1. Nghiên cứu định lượng sơ bộ
• 3.3.2. Nghiên cứu định lượng chính thức
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đánh giá thang đo
• 4.1.1. Thống kê mô tả biến độc lập và kiểm định dạng phân phối của các thang đo biến độc lập
• 4.1.2. Thống kê mô tả biến phụ thuộc
• 4.1.3. Kiểm định giá trị của thang đo
• 4.1.4. Kiểm định chất lượng thang đo cho các nhân tố tạo thành
• 4.2. Kiểm định các giả thuyết nghiên cứu
• 4.2.1. Kiểm định hệ số tương quan
• 4.2.2. Kiểm định giả thuyết và phân tích hồi quy
• 4.3. Kiểm định sự khác biệt của các biến kiểm soát tới KSKD thành công của nữ doanh nhân tại Việt Nam
• 4.3.1. Kiểm định sự khác biệt về KSKD thành công của nữ doanh nhân theo tuổi
• 4.3.2. Kiểm định sự khác biệt về KSKD thành công của nữ doanh nhân theo nền tảng gia đình
• 4.3.3. Kiểm định sự khác biệt về KSKD thành công của nữ doanh nhân theo tình trạng hôn nhân
• 4.3.4. Kiểm định sự khác biệt về KSKD thành công của nữ doanh nhân theo trình độ học vấn
• 4.3.5. Kiểm định sự khác biệt về KSKD thành công của nữ doanh nhân theo lĩnh vực KD
• 4.3.6. Kiểm định sự khác biệt về KSKD thành công của nữ doanh nhân theo địa bàn hoạt động
• 4.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu
• 5.2. Kết luận nghiên cứu
• 5.3. Những đóng góp mới của luận án
• 5.3.1. Những đóng góp mới về mặt học thuật, lý luận
• 5.3.2. Những phát hiện, đề xuất mới rút ra được từ kết quả nghiên cứu của luận án
• 5.4. Một số kiến nghị
• 5.4.1. Các trở ngại của nữ doanh nhân tại Việt Nam
• 5.4.2. Một số khuyến nghị chính sách đối với chính phủ
• 5.4.3. Một số kiến nghị đối với các nữ doanh nhân
• 5.5. Hạn chế của nghiên cứu và gợi ý cho nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về khởi sự kinh doanh của nữ doanh nhân tại Việt Nam

Khởi sự kinh doanh (KSKD) của nữ doanh nhân tại Việt Nam đang trở thành một chủ đề nóng hổi trong bối cảnh nền kinh tế phát triển mạnh mẽ. Nữ doanh nhân không chỉ đóng góp vào sự tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho xã hội. Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, tỷ lệ doanh nghiệp do nữ làm chủ đã tăng lên đáng kể, cho thấy sự tham gia tích cực của họ trong lĩnh vực kinh doanh. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức mà họ phải đối mặt trong quá trình khởi sự và phát triển doanh nghiệp.

1.1. Định nghĩa và vai trò của nữ doanh nhân trong kinh doanh

Nữ doanh nhân được định nghĩa là những người phụ nữ sở hữu và điều hành doanh nghiệp. Họ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế, tạo ra việc làm và cải thiện chất lượng cuộc sống cho cộng đồng. Nghiên cứu cho thấy, nữ doanh nhân thường có xu hướng chia sẻ lợi nhuận và tạo ra môi trường làm việc tích cực hơn.

1.2. Tình hình khởi sự kinh doanh của nữ doanh nhân tại Việt Nam

Tại Việt Nam, số lượng doanh nghiệp do nữ làm chủ đã tăng lên đáng kể trong những năm qua. Theo báo cáo của GEM, tỷ lệ nữ doanh nhân ở giai đoạn đầu KSKD tại Việt Nam đạt khoảng 21%. Tuy nhiên, phần lớn các doanh nghiệp này là doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), cho thấy sự cần thiết phải có các chính sách hỗ trợ phù hợp.

II. Các thách thức trong khởi sự kinh doanh của nữ doanh nhân

Mặc dù có nhiều cơ hội, nữ doanh nhân vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình khởi sự kinh doanh. Những rào cản này có thể đến từ cả yếu tố xã hội lẫn yếu tố cá nhân. Việc thiếu nguồn lực tài chính, mạng lưới hỗ trợ và định kiến xã hội là những vấn đề phổ biến mà họ gặp phải.

2.1. Rào cản tài chính trong khởi sự kinh doanh

Nữ doanh nhân thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn. Theo nghiên cứu của Kamberidou (2013), nhiều ngân hàng và tổ chức tài chính có xu hướng ưu tiên cho nam giới hơn trong việc cấp vốn. Điều này tạo ra một rào cản lớn cho nữ doanh nhân trong việc khởi sự và mở rộng doanh nghiệp.

2.2. Định kiến xã hội và vai trò giới

Định kiến xã hội về vai trò của phụ nữ trong kinh doanh vẫn còn tồn tại. Nhiều người vẫn cho rằng phụ nữ không đủ khả năng lãnh đạo hoặc quản lý doanh nghiệp. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tâm lý của nữ doanh nhân mà còn làm giảm cơ hội phát triển của họ.

III. Các yếu tố quyết định khởi sự kinh doanh thành công của nữ doanh nhân

Để đạt được thành công trong khởi sự kinh doanh, nữ doanh nhân cần phải chú ý đến nhiều yếu tố khác nhau. Những yếu tố này bao gồm khả năng quản lý tài chính, kỹ năng lãnh đạo, và mạng lưới hỗ trợ. Nghiên cứu cho thấy, những nữ doanh nhân có khả năng quản lý tốt thường có tỷ lệ thành công cao hơn.

3.1. Kỹ năng quản lý tài chính

Quản lý tài chính là một trong những yếu tố quan trọng nhất quyết định đến sự thành công của nữ doanh nhân. Họ cần phải có khả năng lập kế hoạch tài chính, kiểm soát chi phí và tối ưu hóa nguồn lực để đảm bảo doanh nghiệp hoạt động hiệu quả.

3.2. Kỹ năng lãnh đạo và quản lý nhân sự

Kỹ năng lãnh đạo đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng đội ngũ nhân viên và tạo ra môi trường làm việc tích cực. Nữ doanh nhân cần phải phát triển khả năng giao tiếp, động viên và dẫn dắt nhân viên để đạt được mục tiêu kinh doanh.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về nữ doanh nhân

Nghiên cứu về khởi sự kinh doanh của nữ doanh nhân tại Việt Nam đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Các chính sách hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức phi chính phủ đã giúp nâng cao khả năng tiếp cận nguồn lực cho nữ doanh nhân. Những kết quả này không chỉ giúp họ phát triển doanh nghiệp mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế chung của đất nước.

4.1. Các chính sách hỗ trợ cho nữ doanh nhân

Chính phủ Việt Nam đã triển khai nhiều chính sách nhằm hỗ trợ nữ doanh nhân, bao gồm các chương trình đào tạo, hỗ trợ tài chính và tạo điều kiện thuận lợi trong việc tiếp cận thị trường. Những chính sách này đã giúp nâng cao tỷ lệ thành công trong khởi sự kinh doanh của nữ giới.

4.2. Kết quả nghiên cứu về khởi sự kinh doanh của nữ doanh nhân

Nghiên cứu cho thấy, nữ doanh nhân có khả năng tạo ra việc làm cao hơn so với nam giới. Họ thường có xu hướng chia sẻ lợi nhuận và tạo ra môi trường làm việc tích cực hơn, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

V. Kết luận và tương lai của khởi sự kinh doanh nữ doanh nhân tại Việt Nam

Khởi sự kinh doanh của nữ doanh nhân tại Việt Nam đang trên đà phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, để đạt được thành công bền vững, cần có sự hỗ trợ từ nhiều phía, bao gồm chính phủ, cộng đồng và các tổ chức xã hội. Tương lai của nữ doanh nhân sẽ phụ thuộc vào khả năng vượt qua các thách thức và tận dụng các cơ hội trong môi trường kinh doanh.

5.1. Tương lai của nữ doanh nhân tại Việt Nam

Với sự phát triển của công nghệ và thị trường, nữ doanh nhân có nhiều cơ hội để mở rộng kinh doanh. Tuy nhiên, họ cũng cần phải chuẩn bị tốt về mặt kỹ năng và kiến thức để đối mặt với những thách thức mới.

5.2. Khuyến nghị cho các chính sách hỗ trợ nữ doanh nhân

Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể hơn cho nữ doanh nhân, bao gồm việc tạo ra các chương trình đào tạo, hỗ trợ tài chính và xây dựng mạng lưới kết nối. Những chính sách này sẽ giúp nâng cao khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững cho nữ doanh nhân tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Hoạt động khởi sự kinh doanh (KSKD) của nữ doanh nhân ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế, giải quyết việc làm và nâng cao thu nhập xã hội. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê năm 2014 được tác giả trích dẫn, Việt Nam có 95.906 doanh nghiệp do nữ doanh nhân quản lý và điều hành, chiếm khoảng 21% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động; trong đó doanh nghiệp quy mô lớn chỉ chiếm 1% (tương đương 854 doanh nghiệp), còn lại 99% là các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV). Khối doanh nghiệp của nữ giới sử dụng tỷ lệ lao động nữ đạt 43,6% (cao hơn mức 36% của doanh nghiệp do nam giới làm chủ) và đóng góp ngân sách bình quân trên một lao động đạt 24,9 triệu đồng/người (so với 24,2 triệu đồng/người của nam giới). Nghiên cứu của Lê Quang Cảnh và Nguyễn Vũ Hùng (2016) cũng chỉ ra khối DNNVV của nữ doanh nhân đã tạo việc làm cho hơn 1,63 triệu lao động (chiếm 14,5% việc làm trong toàn bộ khối DNNVV cả nước năm 2013), đóng góp vào ngân sách nhà nước đạt 61,8% và tạo ra 4,8 ngàn tỷ đồng thu nhập.

Mặc dù đóng góp kinh tế xã hội rõ rệt, nhận thức và bằng chứng thực nghiệm về KSKD thành công của nữ doanh nhân tại các nền kinh tế đang phát triển và chuyển đổi như Việt Nam còn nhiều hạn chế. Các công trình nghiên cứu trước đây tại Việt Nam chủ yếu là nghiên cứu định tính, quy mô mẫu nhỏ, tập trung tại khu vực nông thôn hoặc các doanh nghiệp siêu nhỏ, do đó chưa mang tính đại diện toàn diện cho cộng đồng nữ doanh nhân Việt Nam. Đồng thời, các nghiên cứu quốc tế tại các nước phát triển không hoàn toàn tương thích để giải thích bối cảnh thể chế, văn hóa và thị trường chuyển đổi tại Việt Nam. Do đó, việc thực hiện đề tài "Các yếu tố tác động tới KSKD thành công của nữ doanh nhân tại Việt Nam" nhằm kiểm định định lượng toàn diện hệ thống các nhân tố tác động là yêu cầu cấp thiết về mặt khoa học và thực tiễn quản trị.

Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát của luận án là xác định các nhân tố nguồn lực và môi trường tác động đến KSKD thành công của nữ doanh nhân sở hữu và điều hành DNNVV tại Việt Nam.

Hệ thống mục tiêu cụ thể được luận án xác định bao gồm:

1. Xác định những nhân tố tác động đến KSKD thành công của nữ doanh nhân tại Việt Nam.
2. Xác định mức độ tác động và chiều hướng tác động của các nhân tố đến KSKD thành công của nữ doanh nhân tại Việt Nam.
3. Xác định sự khác biệt về KSKD thành công của nữ doanh nhân theo các đặc điểm của nữ doanh nhân và đặc điểm doanh nghiệp (độ tuổi, tình trạng hôn nhân, nền tảng gia đình, trình độ học vấn, lĩnh vực hoạt động và địa bàn hoạt động).
4. Đề xuất các khuyến nghị cho các cơ quan quản lý của Chính phủ nhằm phát triển KSKD của nữ doanh nhân và khuyến nghị cho chính nữ doanh nhân trong việc chuẩn bị các nguồn lực cần thiết để đạt được thành công.

Để thực hiện các mục tiêu trên, luận án giải quyết 3 câu hỏi nghiên cứu:

• Câu hỏi 1: Những yếu tố nào tác động đến KSKD thành công của nữ doanh nhân tại Việt Nam?
• Câu hỏi 2: Mức độ và chiều hướng tác động của các yếu tố đến KSKD thành công của nữ doanh nhân tại Việt Nam như thế nào?
• Câu hỏi 3: Có sự khác biệt về KSKD thành công giữa các nhóm nữ doanh nhân theo các đặc điểm của doanh nhân và đặc điểm của doanh nghiệp không?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Luận án xác định hai đối tượng chính bao gồm: (1) Cơ sở lý luận về các nhân tố tác động đến KSKD thành công của nữ doanh nhân đối với loại hình DNNVV; (2) Thực tiễn các nhân tố tác động đến KSKD thành công của nữ doanh nhân tại Việt Nam.
• Khách thể khảo sát: Nữ doanh nhân đang sở hữu và trực tiếp điều hành các DNNVV tại Việt Nam.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào các nhân tố nguồn lực của cá nhân doanh nhân (vốn nhân lực, vốn tài chính, vốn xã hội); nguồn lực của doanh nghiệp (chiến lược KSKD / định hướng KSKD, cấu trúc tổ chức); nguồn lực từ môi trường kinh doanh (tiếp cận tài chính); cùng các biến kiểm soát về nhân khẩu học và đặc điểm doanh nghiệp (tuổi, tình trạng hôn nhân, nền tảng gia đình, trình độ học vấn, lĩnh vực kinh doanh, địa bàn hoạt động).
• Phạm vi thời gian: Các dữ liệu thứ cấp được thu thập trong giai đoạn 2010–2017. Dữ liệu sơ cấp từ phỏng vấn sâu chuyên gia và khảo sát điều tra nữ doanh nhân được triển khai trong giai đoạn 2017–2018.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu trước đây được điểm lại

Luận án hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế theo các giai đoạn của tiến trình KSKD và các nhóm nhân tố tác động:

1. Nghiên cứu về dự định và quyết định KSKD: Luận án điểm lại Lý thuyết hành vi có kế hoạch (TPB) của Ajzen (1991), mô hình sự kiện KSKD của Shapero và Sokol (1982), mô hình tiềm năng KSKD của Krueger và Brazeal (1994). Về quyết định KSKD, tác giả tổng hợp lý thuyết lực kéo – lực đẩy (Brush, 1990; Moore và Buttner, 1997; Buame, 2000). Các yếu tố "kéo" gồm nhu cầu độc lập, tự chủ, gia tăng thu nhập và khai thác cơ hội (Birley và Westhead, 1994; Glancey, 1998; Burke và cộng sự, 2002); các yếu tố "đẩy" gồm thất nghiệp, thu nhập thấp, trần kính tại nơi làm việc cũ (Hansemark, 1998; Orhan và Scott, 2001; Kirkwood, 2009).
2. Nghiên cứu về đo lường KSKD thành công: Tác giả tổng quan các thước đo thời gian tồn tại của doanh nghiệp (Carroll, 1983; Cooper và cộng sự, 1988; Phillips và Kirchhoff, 1989; Kalleberg và Leicht, 1991; Littunen, 2000; Bosma và cộng sự, 2004; Levie và Autio, 2011). Về hiệu suất hoạt động, tác giả phân tích hướng tiếp cận tài chính và phi tài chính (Begley và Boyd, 1987; Johnson và Kaplan, 1987; Gatewood và cộng sự, 1995; Brush và Vanderwerf, 1992; Murphy và cộng sự, 1996), cùng hướng tiếp cận khách quan và chủ quan (Reid và Smith, 2000; Cooper và Artz, 1995; Chenhall và Langfield-Smith, 2003; Reijonen, 2008).
3. Nghiên cứu về các nguồn lực tác động đến thành công:
   • Vốn nhân lực: Becker (1964), Mincer (1958), Chandler và Hanks (1994), Shane và Venkatraman (2000), Westhead và cộng sự (2005), Coleman (2007), Adom và Asare-Yeboa (2015).
   • Vốn tài chính và tiếp cận tài chính: Bygrave (1992), Cooper và cộng sự (1994), Honig (1998), Satta (2004), Beck và Demirguc-Kunt (2006), Ogunrinola (2011).
   • Vốn xã hội và mạng lưới: Aldrich và Zimmer (1986), Burt (1997), Adler và Kwon (2002), Hoàng và Antoncic (2003), Stam và cộng sự (2014), Omri và Ayadi-Frikha (2014).
   • Định hướng KSKD và cấu trúc tổ chức: Miller (1983), Lumpkin và Dess (1996), Burns và Stalker (1961), Jogaratnam và Tse (2006), Lan và Wu (2010), Shehu và Mahmood (2014).
4. Nghiên cứu về nữ doanh nhân tại Việt Nam: Luận án phân tích công trình của Perri và Chu (2012) về động cơ và rào cản tiếp cận vốn; Le và Raven (2015) về tác động của câu lạc bộ nữ doanh nhân đối với các doanh nghiệp siêu nhỏ tại Quảng Trị; Cuc Nguyen và Frederick (2014) về các rào cản đào tạo, vốn và mạng lưới ở khu vực nông thôn; Zhu và cộng sự (2015) về động cơ, nhân tố thành công và rào cản thị trường của nữ doanh nhân Việt Nam.

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn giải quyết

Từ việc tổng quan tài liệu, tác giả xác định bốn khoảng trống nghiên cứu chính:

• Khoảng trống về bối cảnh nghiên cứu: Phần lớn các lý thuyết và mô hình về KSKD thành công được xây dựng tại các nước phát triển, nơi động cơ KSKD chủ yếu là tìm kiếm cơ hội (yếu tố kéo). Ngược lại, tại các nền kinh tế chuyển đổi như Việt Nam, động cơ và điều kiện nguồn lực của nữ doanh nhân có tính đặc thù, đòi hỏi kiểm chứng lý thuyết trong bối cảnh thực tế.
• Khoảng trống về phương pháp luận tại Việt Nam: Các nghiên cứu trong nước trước đây chủ yếu dừng lại ở phương pháp định tính, quy mô mẫu nhỏ, khu biệt tại nông thôn hoặc một địa phương cụ thể (như Quảng Trị). Luận án lựa chọn giải quyết khoảng trống này bằng thiết kế nghiên cứu hỗn hợp kết hợp khảo sát diện rộng và phân tích định lượng đa biến.
• Khoảng trống về cấu trúc mô hình nghiên cứu: Các nghiên cứu trước đây thường xem xét đơn lẻ từng nhóm biến hoặc tập trung vào đặc điểm tính cách (vốn chỉ phù hợp giải thích ý định khởi nghiệp thay vì sự thành công). Luận án tích hợp đồng thời các nguồn lực cá nhân, nguồn lực doanh nghiệp và yếu tố môi trường.
• Khoảng trống về các biến số cụ thể: Nhân tố "Tiếp cận tài chính" và "Cấu trúc tổ chức" chưa từng được kiểm định định lượng độc lập đối với đối tượng nữ doanh nhân tại Việt Nam. Đồng thời, biến "Định hướng KSKD" được luận án tách thành ba khía cạnh độc lập (đổi mới, chủ động, mạo hiểm) thay vì đo lường đơn hướng; và biến "Khả năng kết nối mạng lưới" được đưa vào kiểm định trực tiếp để làm rõ các tranh luận học thuật trước đây.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Luận án xây dựng khung phân tích dựa trên sự kết hợp của bốn lý thuyết nền tảng trong quản trị kinh doanh:

1. Lý thuyết nguồn lực cơ bản (Resource-based theory): Được vận dụng để giải thích vai trò của Vốn nhân lực (học vấn, kinh nghiệm chuyên môn, kỹ năng quản lý) và Vốn tài chính (nguồn vốn ban đầu, tài sản tích lũy) đối với việc tạo lập lợi thế cạnh tranh và hiệu suất của doanh nghiệp mới.
2. Lý thuyết vốn xã hội (Social capital theory): Vận dụng luận điểm của Burt (1997), Adler và Kwon (2002) nhằm phân tích Khả năng kết nối mạng lưới của nữ doanh nhân trong việc tìm kiếm thông tin, huy động nguồn lực và xây dựng uy tín kinh doanh.
3. Lý thuyết môi trường KSKD: Sử dụng để luận giải vai trò của biến Tiếp cận tài chính từ các tổ chức tín dụng và ngân hàng thương mại, xem đây là yếu tố điều kiện từ môi trường bên ngoài tác động trực tiếp đến khả năng vận hành của doanh nghiệp.
4. Lý thuyết về định hướng KSKD và cấu trúc tổ chức: Áp dụng phân loại của Lumpkin và Dess (1996) để xác định định hướng chiến lược (đổi mới, chủ động, chấp nhận mạo hiểm) và lý thuyết của Burns và Stalker (1961) về cấu trúc tổ chức hữu cơ linh hoạt thích ứng trong doanh nghiệp mới.

Khái niệm KSKD thành công trong luận án được xác định là việc nữ doanh nhân thành lập, duy trì hoạt động ổn định một doanh nghiệp mới, đạt được cả hai mục tiêu: (1) Kết quả hoạt động kinh doanh (tăng trưởng doanh thu, lợi nhuận, khách hàng, số lượng lao động) và (2) Sự hài lòng cá nhân (tính tự chủ, độc lập, cân bằng công việc và cuộc sống gia đình).

Phương pháp nghiên cứu

Luận án áp dụng quy trình thiết kế nghiên cứu hỗn hợp kết hợp tuần tự:

Giai đoạn	Phương pháp cụ thể	Quy mô mẫu / Nguồn dữ liệu	Mục tiêu xử lý
Nghiên cứu bàn & Tổng quan	Phân tích, tổng hợp tài liệu học thuật	Các cơ sở dữ liệu khoa học, báo cáo thống kê 2010–2017	Xác định khoảng trống, đề xuất khung mô hình và thang đo sơ bộ
Nghiên cứu định tính	Phỏng vấn sâu chuyên gia và nữ doanh nhân	Chuyên gia quản lý và các nữ doanh nhân	Điều chỉnh nội dung, thuật ngữ và mã hóa các biến quan sát cho phù hợp bối cảnh Việt Nam
Định lượng sơ bộ	Khảo sát thử nghiệm bằng bảng hỏi	Mẫu khảo sát N = 100 nữ doanh nhân	Đánh giá sơ bộ độ tin cậy của thang đo thông qua hệ số Cronbach's Alpha
Định lượng chính thức	Điều tra diện rộng bằng bảng hỏi chuẩn hóa	Mẫu chính thức N = 500 nữ doanh nhân quản lý DNNVV	Kiểm định EFA, Cronbach's Alpha, Hồi quy đa biến, ANOVA, kiểm định Levene

Kỹ thuật phân tích dữ liệu định lượng bao gồm:

• Thống kê mô tả các biến độc lập, biến phụ thuộc và các biến kiểm soát.
• Kiểm định độ tin cậy thang đo bằng Cronbach's Alpha (loại các biến có hệ số tương quan biến - tổng nhỏ hơn 0,3; thang đo đạt chuẩn khi Alpha $\ge$ 0,6).
• Phân tích nhân tố khám phá (EFA) nhằm kiểm tra giá trị hội tụ và giá trị phân biệt.
• Phân tích tương quan Pearson nhằm kiểm tra mối liên hệ tuyến tính ban đầu và kiểm soát hiện tượng đa cộng tuyến.
• Phân tích hồi quy tuyến tính đa biến (Multiple Regression) để kiểm định các giả thuyết nghiên cứu và đánh giá mức độ đóng góp của từng biến độc lập.
• Kiểm định ANOVA và kiểm định Levene (kiểm định tính đồng nhất của phương sai) để xác định sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về KSKD thành công giữa các nhóm nhân khẩu học và đặc điểm doanh nghiệp.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu về KSKD thành công của nữ doanh nhân

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở học thuật về KSKD, người khởi sự kinh doanh và các giai đoạn nghiên cứu: dự định KSKD, quyết định KSKD và KSKD thành công. Tác giả phân tích bản chất của doanh nhân theo Schumpeter (1954), Kirzner (1979), Cantillon (1755), McClelland (1961), Timmons (1978); chỉ rõ các đặc trưng về chấp nhận rủi ro, năng lực sáng tạo và nhu cầu thành tích cao.

Tác giả phân tích chi tiết bốn nhóm lý thuyết tiếp cận KSKD thành công: lý thuyết tâm lý, lý thuyết nguồn lực cơ bản (vốn nhân lực, vốn tài chính), lý thuyết vốn xã hội và lý thuyết môi trường KSKD. Tiếp đó, chương nghiên cứu tập trung vào chủ thể nữ doanh nhân, làm rõ động cơ khởi nghiệp theo mô hình "kéo – đẩy", cùng vai trò kinh tế xã hội của nữ doanh nhân tại Việt Nam (dẫn chứng các số liệu thống kê năm 2013, 2014). Chương 1 tổng kết các nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam của Perri và Chu (2012), Le và Raven (2015), Cuc Nguyen và Frederick (2014), Zhu và cộng sự (2015), từ đó chỉ rõ các khoảng trống nghiên cứu về bối cảnh, phương pháp mẫu và các biến số chưa được lượng hóa đầy đủ.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết, mô hình và giả thuyết nghiên cứu về KSKD thành công của nữ doanh nhân tại Việt Nam

Chương 2 làm rõ định nghĩa và tiêu chí xác định KSKD thành công của nữ doanh nhân, kết hợp giữa kết quả tài chính/phi tài chính khách quan với mức độ thỏa mãn mục tiêu cá nhân chủ quan. Trên nền tảng lý thuyết nguồn lực, lý thuyết vốn xã hội và lý thuyết môi trường, tác giả xây dựng mô hình nghiên cứu gồm 7 nhóm yếu tố độc lập:

1. Vốn nhân lực (Human capital)
2. Vốn tài chính (Financial capital)
3. Tiếp cận tài chính (Financial access)
4. Khả năng kết nối mạng lưới (Networking capability)
5. Định hướng đổi mới (Innovation orientation)
6. Định hướng chủ động (Proactiveness orientation)
7. Định hướng mạo hiểm (Risk-taking orientation)
8. Cấu trúc tổ chức (Organic organizational structure)

Chương này cũng thiết lập hệ thống các giả thuyết nghiên cứu (từ H1 đến các giả thuyết thành phần) dự báo mối quan hệ đồng biến giữa các nhân tố trên với KSKD thành công, đồng thời xác lập 6 biến kiểm soát: độ tuổi, nền tảng gia đình (người thân làm kinh doanh), tình trạng hôn nhân, trình độ học vấn, lĩnh vực kinh doanh và địa bàn hoạt động.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 trình bày quy trình nghiên cứu chi tiết theo sơ đồ tuần tự 7 bước. Tác giả xây dựng bảng hỏi điều tra từ các thang đo đã được thừa nhận trên thế giới, tiến hành điều chỉnh nội dung qua phỏng vấn sâu một số chuyên gia và nữ doanh nhân thực tế. Bảng hỏi hiệu chỉnh được khảo sát thử nghiệm trên mẫu sơ bộ N = 100 nhằm kiểm tra độ tin cậy sơ bộ bằng Cronbach's Alpha.

Sau khi chuẩn hóa bảng hỏi, nghiên cứu định lượng chính thức được tiến hành thu thập trên mẫu N = 500 nữ doanh nhân sở hữu và điều hành DNNVV tại các tỉnh thành ở Việt Nam. Chương 3 mô tả cụ thể các bảng mã hóa thang đo: Thang đo KSKD thành công, Thang đo Vốn nhân lực, Thang đo Vốn tài chính, Thang đo Tiếp cận tài chính, Thang đo Khả năng kết nối mạng lưới, Thang đo Định hướng KSKD (được phân tách thành đổi mới, chủ động, mạo hiểm) và Thang đo Cấu trúc tổ chức.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu

Chương 4 trình bày toàn bộ kết quả phân tích thống kê từ dữ liệu điều tra N = 500:

• Thống kê mô tả đặc điểm mẫu: phản ánh phân bố theo độ tuổi, tình trạng hôn nhân, trình độ học vấn, người thân làm kinh doanh, ngành nghề và địa bàn.
• Đánh giá chất lượng thang đo: Kết quả phân tích độ tin cậy Cronbach's Alpha và phân tích nhân tố khám phá (EFA) khẳng định các thang đo đạt độ tin cậy và giá trị hội tụ, giá trị phân biệt.
• Phân tích tương quan và hồi quy đa biến: Kiểm định các giả thuyết nghiên cứu về tác động của các biến độc lập đến biến phụ thuộc KSKD thành công.
• Kiểm định ANOVA và Levene: Phân tích sự khác biệt về KSKD thành công theo các biến kiểm soát:
  • Sự khác biệt giữa các nhóm tuổi;
  • Sự khác biệt theo nền tảng gia đình;
  • Sự khác biệt theo tình trạng hôn nhân;
  • Sự khác biệt sâu giữa các nhóm trình độ học vấn;
  • Sự khác biệt giữa các nhóm lĩnh vực kinh doanh;
  • Sự khác biệt theo địa bàn hoạt động của doanh nghiệp.

Chương 5: Kết luận và kiến nghị

Chương 5 tóm tắt các kết quả thực nghiệm và thảo luận kết luận nghiên cứu đối chiếu với các công trình trước đây. Tác giả trình bày hệ thống các đóng góp mới về mặt học thuật lý luận và các phát hiện thực tiễn. Chương này phân tích các trở ngại thực tế mà nữ doanh nhân Việt Nam đối mặt, đề xuất hai nhóm giải pháp: (1) Khuyến nghị chính sách đối với Chính phủ và các cơ quan quản lý nhà nước nhằm tạo lập môi trường kinh doanh thuận lợi; (2) Khuyến nghị đối với bản thân nữ doanh nhân về việc tự tích lũy nguồn lực và hoàn thiện năng lực quản trị. Cuối cùng, tác giả nêu rõ các hạn chế của luận án và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Những đóng góp mới về mặt học thuật và lý luận

1. Bổ sung và tích hợp khung lý thuyết: Trên cơ sở kết hợp lý thuyết nguồn lực cơ bản, lý thuyết vốn xã hội và lý thuyết môi trường KSKD, luận án đã tích hợp thành công hai nhân tố mới vào mô hình KSKD thành công của nữ doanh nhân: Tiếp cận tài chính và Cấu trúc tổ chức.
2. Làm rõ vai trò của Tiếp cận tài chính: Nếu như các nghiên cứu trước đây chủ yếu dừng lại ở việc nhận định nữ doanh nhân gặp rào cản khi tiếp cận tín dụng ngân hàng, luận án đã lượng hóa và khẳng định mức độ dễ dàng trong tiếp cận tài chính có tác động cùng chiều trực tiếp đến KSKD thành công của nữ doanh nhân.
3. Khẳng định vai trò của Cấu trúc tổ chức hữu cơ: Luận án chứng minh cấu trúc tổ chức hữu cơ (linh hoạt, phân quyền, giao tiếp cởi mở) có tác động tích cực đến thành công của doanh nghiệp do nữ giới làm chủ trong giai đoạn khởi nghiệp, lấp đầy khoảng trống nghiên cứu khi nhân tố này trước đây chưa từng được kiểm chứng đối với nữ doanh nhân.
4. Phân tách đa chiều nhân tố Định hướng KSKD: Luận án đã hoàn thiện biến chiến lược KSKD bằng cách phân tách Định hướng KSKD thành ba nhân tố độc lập gồm: (1) Định hướng đổi mới; (2) Định hướng chủ động; (3) Định hướng mạo hiểm, đồng thời xác định rõ sự tác động độc lập của từng khía cạnh đến KSKD thành công.

Những phát hiện thực tiễn rút ra từ nghiên cứu

• Xác định thứ bậc tác động của các nguồn lực: Vốn tài chính và Vốn nhân lực là hai nhân tố có vai trò quan trọng nhất, tác động cùng chiều mạnh nhất đến KSKD thành công của nữ doanh nhân tại Việt Nam.
• Phát hiện khác biệt về Khả năng kết nối mạng lưới: Kết quả kiểm định hồi quy cho thấy biến Khả năng kết nối mạng lưới không có tác động trực tiếp mang ý nghĩa thống kê đến KSKD thành công của nữ doanh nhân. Phát hiện này khác biệt so với các nhận định từ các nghiên cứu định tính trước đây tại Việt Nam, gợi mở rằng mạng lưới xã hội có thể tác động gián tiếp thông qua việc hỗ trợ tiếp cận vốn hoặc kiến thức thay vì tác động thẳng đến hiệu suất.
• Xác định sự khác biệt theo đặc điểm cá nhân và doanh nghiệp: Luận án chứng minh có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về mức độ KSKD thành công giữa các nhóm nữ doanh nhân phân theo độ tuổi, trình độ học vấn, tình trạng hôn nhân, nền tảng gia đình có người làm kinh doanh, cũng như giữa các lĩnh vực kinh doanh và địa bàn hoạt động khác nhau.

Kiến nghị và giải pháp đề xuất

Luận án đề xuất hệ thống giải pháp xuất phát trực tiếp từ các kết quả phân tích:

• Đối với Chính phủ và cơ quan quản lý:
  • Cải thiện cơ chế tiếp cận tín dụng chính thức cho nữ doanh nhân; phát triển các gói tín dụng ưu đãi và đơn giản hóa thủ tục thế chấp cho DNNVV do phụ nữ làm chủ.
  • Tổ chức các chương trình đào tạo nâng cao vốn nhân lực chuyên sâu về kỹ năng quản trị kinh doanh, quản trị tài chính và lập kế hoạch chiến lược.
  • Xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, giảm thiểu thủ tục hành chính, hỗ trợ phụ nữ tiếp cận thông tin thị trường.
• Đối với nữ doanh nhân:
  • Chủ động nâng cao vốn nhân lực thông qua học tập, bồi dưỡng kiến thức chuyên môn và tích lũy kinh nghiệm quản lý thực tế.
  • Chuẩn bị đầy đủ nguồn vốn tài chính tự có trước khi khởi nghiệp, xây dựng kế hoạch sử dụng vốn an toàn và hiệu quả.
  • Chú trọng định hướng đổi mới và chủ động trong kinh doanh; linh hoạt áp dụng mô hình cấu trúc tổ chức hữu cơ để thích ứng với biến động thị trường.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Luận án tự xác định các hạn chế và đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp nối như sau:

• Phạm vi thời gian của dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp được sử dụng chủ yếu trong giai đoạn 2010–2017 và dữ liệu sơ cấp được thu thập trong giai đoạn 2017–2018; do đó chưa phản ánh được các biến động kinh tế vĩ mô phát sinh sau giai đoạn này.
• Thiết kế nghiên cứu cắt ngang: Nghiên cứu sử dụng phương pháp khảo sát cắt ngang tại một thời điểm, chưa theo dõi được sự biến đổi của doanh nghiệp theo tiến trình thời gian dài hạn.
• Cơ chế tác động của mạng lưới xã hội: Biến Khả năng kết nối mạng lưới chưa cho thấy tác động trực tiếp đến thành công. Hướng nghiên cứu tiếp theo cần kiểm định mô hình tác động gián tiếp, phân tích vai trò trung gian hoặc điều tiết của mạng lưới xã hội thông qua việc tiếp cận các nguồn lực tài chính và thông tin.
• Mở rộng phạm vi và bổ sung biến số: Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát chuyên sâu theo từng ngành nghề cụ thể, từng vùng kinh tế đặc thù, hoặc bổ sung các nhân tố môi trường kinh doanh vĩ mô khác tác động đến KSKD của nữ giới.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn cho nhiều nhóm đối tượng:

• Nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Quản trị kinh doanh: Có thể tham khảo trực tiếp Chương 2 và Chương 3 về quy trình phát triển khung lý thuyết kết hợp (RBV, vốn xã hội, môi trường KSKD), quy trình thiết kế nghiên cứu hỗn hợp từ phỏng vấn sâu đến khảo sát định lượng diện rộng (N = 500), cùng hệ thống thang đo đã được kiểm định độ tin cậy và giá trị hội tụ tại Việt Nam.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu về Khởi sự kinh doanh & Giới: Có thể sử dụng dữ liệu và phát hiện của luận án để phục vụ giảng dạy các chuyên đề về quản trị doanh nghiệp nhỏ và vừa, tinh thần doanh nhân nữ, và đặc thù nguồn lực của doanh nhân tại các thị trường chuyển đổi.
• Các nhà hoạch định chính sách và tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp: Các cơ quan như Bộ Kế hoạch và Đào tạo, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) có thể tham khảo Chương 5 để xây dựng các chính sách hỗ trợ tài chính, thiết kế chương trình đào tạo kỹ năng quản trị và tháo gỡ rào cản tiếp cận vốn cho nữ doanh nhân.
• Nữ doanh nhân đang hoặc chuẩn bị khởi nghiệp: Cung cấp bức tranh thực tế về các nhân tố quyết định sự thành bại của DNNVV, giúp doanh nhân nhận diện tầm quan trọng của việc chuẩn bị vốn nhân lực, vốn tài chính và thiết lập cấu trúc tổ chức linh hoạt.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án đo lường "Khởi sự kinh doanh thành công" theo những tiêu chí cụ thể nào?
Luận án kết hợp cả hai khía cạnh: (1) Kết quả hoạt động kinh doanh (tăng trưởng doanh thu, thị phần, khách hàng, số lượng nhân viên, lợi nhuận) và (2) Sự hài lòng cá nhân (sự độc lập, tự chủ, tự do và tính linh hoạt trong công việc và cuộc sống). Luận án không sử dụng đơn lẻ chỉ tiêu số năm tồn tại của doanh nghiệp vì chỉ tiêu này không phản ánh đầy đủ hiệu quả tài chính và mục tiêu cá nhân của người khởi nghiệp.

2. Hai nhân tố nào có tác động mạnh nhất đến KSKD thành công của nữ doanh nhân theo kết quả nghiên cứu?
Kết quả phân tích hồi quy trong luận án khẳng định Vốn tài chính và Vốn nhân lực của nữ doanh nhân là hai nhân tố có vai trò quan trọng nhất, tác động cùng chiều mạnh nhất đến KSKD thành công.

3. Vì sao kết quả kiểm định về biến "Khả năng kết nối mạng lưới" trong luận án lại khác biệt so với các nghiên cứu định tính trước đây?
Trong khi nhiều nghiên cứu định tính trước đây cho rằng mạng lưới xã hội có vai trò trực tiếp mang lại thành công, phân tích hồi quy định lượng của luận án cho thấy Khả năng kết nối mạng lưới không có tác động trực tiếp mang ý nghĩa thống kê đến KSKD thành công của nữ doanh nhân. Tác giả lý giải rằng mạng lưới xã hội tại Việt Nam chủ yếu đóng vai trò gián tiếp, hỗ trợ nữ doanh nhân tìm kiếm cơ hội hoặc tiếp cận nguồn vốn, chứ không trực tiếp quyết định hiệu quả hoạt động cuối cùng của doanh nghiệp.

4. Cấu trúc tổ chức hữu cơ thể hiện đặc điểm gì và tác động như thế nào đến doanh nghiệp khởi sự của nữ giới?
Cấu trúc tổ chức hữu cơ theo lý thuyết của Burns và Stalker (1961) là mô hình quản lý hiện đại, linh hoạt, phân cấp ít nghiêm ngặt, giao tiếp cởi mở theo nhiều chiều và trao quyền tự chủ tương đối cao cho nhân viên. Luận án chứng minh cấu trúc tổ chức hữu cơ có tác động tích cực đến KSKD thành công của nữ doanh nhân, giúp doanh nghiệp mới thích ứng nhanh chóng với sự thay đổi của thị trường.

5. Kết quả kiểm định các biến kiểm soát chỉ ra sự khác biệt nào đáng chú ý về KSKD thành công của nữ doanh nhân?
Thông qua các kiểm định ANOVA và kiểm định phương sai đồng nhất Levene, luận án khẳng định có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về mức độ thành công của nữ doanh nhân phân theo độ tuổi, trình độ học vấn, tình trạng hôn nhân, nền tảng gia đình (có người thân kinh doanh), ngành nghề hoạt động và địa bàn hoạt động của doanh nghiệp.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Mai Thị Anh Đào là công trình nghiên cứu thực nghiệm toàn diện về các nhân tố tác động đến khởi sự kinh doanh thành công của nữ doanh nhân tại Việt Nam thông qua mẫu điều tra 500 DNNVV. Bằng việc kết hợp lý thuyết nguồn lực, lý thuyết vốn xã hội và lý thuyết môi trường, luận án đã khẳng định vai trò quyết định của vốn tài chính, vốn nhân lực, khả năng tiếp cận tài chính và cấu trúc tổ chức hữu cơ đối với sự thành công của doanh nghiệp do nữ giới lãnh đạo. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác, làm sáng tỏ các luận điểm học thuật đa chiều và đóng góp hệ thống giải pháp thiết thực cho công tác hoạch định chính sách kinh tế cũng như thực tiễn quản trị của nữ doanh nhân tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ KSKD THÀNH CÔNG CỦA NỮ DOANH NHÂN 1. Khởi sự kinh doanh của doanh nhân 1. Khởi sự kinh doanh và doanh nhân 1.1 Khái niệm KSKD (entrepreneurship) Khởi sự theo nghĩa tiếng việt là bắt đầu hành động để thực hiện theo kế hoạch (một việc quan trọng).

KSKD theo nghĩa bắt đầu thực hiện một công việc kinh doanh. Khởi sự kinh doanh có thể là mở một doanh nghiệp mới (start a new business) hoặc tạo ra một liên doanh (new venture creation), hoặc tinh thần kinh doanh (entrepreneurship). Một khía cạnh khác, KSKD được định nghĩa là tự làm chủ, tự kinh doanh (self-employment). Trên giác độ nghiên cứu khác nhau, thì KSKD được gắn với các thuật ngữ khác nhau.

KSKD thường gắn với 2 thuật ngữ tương ứng với hai hướng nghiên cứu như sau: - KSKD là một sự lựa chọn nghề nghiệp (self-employment). Theo hướng nghiên cứu này KSKD là một sự lựa chọn nghề nghiệp của những người không sợ rủi ro tự làm chủ công việc kinh doanh của mình và thuê người khác làm công cho mình. - Trong lĩnh vực quản trị kinh doanh, khởi sự kinh doanh gắn với thuật ngữ “entrepreneurship – tinh thần kinh doanh” các nghiên cứu trong lĩnh vực này được nhiều các nhà nghiên cứu đưa ra các định nghĩa khác nhau. Jennings (1994) định nghĩa KSKD bao gồm bất kỳ nỗ lực nào của con người để thử một cái gì đó mới.

Các định nghĩa về KSKD của Schumpeter (1961) và Kirzner (1973, 1979) chú trọng đến sự đổi mới, xác định cơ hội, tạo ra sự giàu có, tăng trưởng cho nền kinh tế. Phù hợp với ý tưởng KD của Schumpeter và Kirzner, Murray (1938) cũng mô tả KSKD là một quá trình năng động được tạo ra và quản lý bởi một cá nhân. Vanderwerf và Brush (1989) trong việc xem xét 25 định nghĩa về KSKD cho thấy rằng KSKD đã được định nghĩa là một hoạt động KD bao gồm một số hành vi con người sau đây: thứ nhất là sáng tạo, đó là việc thành lập một DN mới; thứ hai là quản lý chung, đó là hướng quản lý hoặc phân bổ NL cho một DN; thứ ba là đổi mới, đó là việc khai thác thương mại một số sản phẩm, quy trình, thị trường, vật liệu hoặc tổ chức mới; thứ tư là sự chấp nhận rủi ro cao không phổ biến từ những mất mát tiềm tàng hoặc thất bại của một DN; và thứ năm là ý định thực hiện, đó là ý định nhận ra 10 mức tăng trưởng cao và/ hoặc lợi nhuận thông qua tạo lập một DN. Hai khái niệm tự tạo việc làm và tinh thần kinh doanh có sự khác biệt.

Tự tạo việc làm là bắt đầu bằng một công việc kinh doanh tự làm và không làm thuê cho ai. Tinh thần kinh doanh là tạo ra một DN nhưng có thể vẫn đi làm cho một tổ chức khác. Khái niệm KSKD trong nghiên cứu này sử dụng khái niệm với nghĩa tinh thần kinh doanh (entrepreneurship) đó là tạo ra DN mới, sử dụng NL, sản xuất kinh doanh với mục tiêu lợi nhận/tăng trưởng. Từ những nghiên cứu trên về định nghĩa KSKD, trong phạm vi luận án này thuật ngữ KSKD được định nghĩa là một hành động sáng tạo của con người.

KSKD bắt đầu bằng cách tìm kiếm NL và phương tiện tài chính cá nhân để bắt đầu thành lập và vận hành một DN mới. KSKD là một quá trình sáng tạo đòi hỏi phải xác định và nắm bắt được cơ hội KD, tổ chức các NL hiện có để chuyển đổi những cơ hội đó thành sản phẩm hoặc dịch vụ và bán ra thị trường. Qua thời gian, nỗ lực và tài chính, KSKD làm tăng giá trị, kỹ năng cá nhân và lợi ích của xã hội (XH).